«تحلیل پیشرا ن های آینده مؤثر بر مدیریت پسماند شهری»

نویسندگان

چکیده
افزایش جمعیت، گسترش غیراصولی شهری، افزایش مهاجرت، غلط بودن الگوی مصرف شهروندان و تنوع تولید روزافزون انواع محصولات و کالاها موجب پیچیده تر شدن معضلات بهداشتی و زیست محیطی مدیریت پسماند شهری در کلان شهرهای کشور شده است. با توجه به روند سریع تغییرات در این حوزه، ضرورت آینده پژوهی و شناخت پیشران های آینده مؤثر بر مدیریت پسماند شهری بیش از پیش احساس می شود. در پژوهش حاضر با مرور نظام مند 9 عامل رشد شهرنشینی، تغییر سبک زندگی، سطح فناوری، حکمرانی پایدار، آگاهی و مشارکت شهروندان، نرخ تورم، رشد اقتصادی، رشد جمعیت و فعالیت بخش های غیررسمی به عنوان عوامل مؤثر احصا شدند. در ادامه براساس تحلیل متقاطع دو عامل تغییر سبک زندگی و حکمرانی به عنوان عدم قطعیت های کلیدی آینده مدیریت پسماند شناسایی شدند. بر این اساس برای سبک زندگی دو حالت سبک زندگی مسرفانه و سبک زندگی مسئولانه و برای حکمرانی دو حالت حکمرانی پایدار و حکمرانی ناپایدار را می توان در نظر گرفت که درمجموع چهار سناریو برای آینده مدیریت پسماند شهری مدنظر است. در میان سناریوهای چهارگانه مدیریت پسماند شهری، سناریوی نخست (آرمانشهر) را با دو مؤلفه سبک زندگی مسئولانه و حکمرانی پایدار می توان به عنوان چشم انداز مطلوب در کشور در نظر گرفت. در سناریوی دوم (جامعه مصرفی) در عین حال که رویکرد حکمرانی پایدار مستقر شده است، لکن همچنان مردم هماهنگی و تبعیت لازم را از سازوکارهای قانونی در عرصه حکمرانی ندارند. در سناریوی سوم (خان سالاری) هرچند مردم آگاهی و آمادگی لازم را برای حرکت در مسیر صحیح مدیریت پسماند دارند، لکن حاکمیت به دلایل مختلف نظیر گستردگی فساد و رانت، انگیزه و برنامه ای برای حرکت اصلاحی ندارد. در سناریوی چهارم (ویرانشهر) حکمرانی ناپایدار و سبک زندگی مسرفانه بدترین شرایط را رقم زده و منجر به بروز فاجعه های زیست محیطی و تخریب گسترده منابع طبیعی ملی خواهد شد. در پایان این گزارش سعی شده است با توجه به سناریوهای چهارگانه فوق برخی پیشنهادها به تفکیک برای هر سناریو ارائه شود.