از هم بستگی دفاعی تا سرمایه اجتماعی پایدار: بایسته های حفظ سرمایه اجتماعی پس از جنگ

ردادی, محسن; عزت آبادی پور, حسام

doi:10.22034/report.mrc.2026.1405.33.8.21150

از هم بستگی دفاعی تا سرمایه اجتماعی پایدار: بایسته های حفظ سرمایه اجتماعی پس از جنگ

نوع گزارش : گزارش های راهبردی

نویسندگان

محسن ردادی ¹

حسام عزت آبادی پور ²

¹ کارشناس گروه تعاون و مشارکتهای مردمی و سرمایه اجتماعی دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی

² پژوهشگر گروه توسعه تعاون، مشارکتهای مردمی و سرمایه اجتماعی دفتر اجتماعی، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

10.22034/report.mrc.2026.1405.33.8.21150

چکیده

ایران به تازگی جنگ تحمیلی ۱۲ روزه در برابر تهاجم رژیم صهیونی را پشت سر گذاشته است. این جنگ، تأثیرات گسترده ای بر حوزه اجتماعی کشور گذاشته است. نقطه قوت برجسته این دوره، «افزایش بی سابقه هم بستگی اجتماعی» در میان مردم بوده است. نکته مهم این است که هم بستگی اجتماعی شکل گرفته به دلیل احساس تهدید از سوی دشمن خارجی شکل گرفت، اما برای تبدیل کردن این هم بستگی به یک سرمایه اجتماعی پایدار، لازم است سویه های «ایجابی» به آن افزوده شود. سرمایه اجتماعی حاصل از بحران، اگرچه موهبتی مهم برای هر نظام سیاسی است، اما به همان میزان نیز در معرض تهدیدهای ساختاری، فرهنگی و رفتاری قرار دارد. بر این اساس لازم است تا با نهادسازی، اصلاح روندها و توسعه مشارکت اقشار متنوع مردم، بستر مناسب به منظور تبدیل هم بستگی شکل گرفته به یک سرمایه اجتماعی پایدار را فراهم نمود.
تثبیت این سرمایه در گروی اعمال سیاست هایی است که با توسعه چندصدایی، ارتقای مشارکت و بسط عدالت ، زمینه مساعد برای حکمرانی نوین پس از بحران را فراهم سازند. فرصت پدید آمده در بستر جنگ، چیزی فراتر از وحدت در برابر دشمن بود. این یک «لحظه تمدنی» برای بازسازی پیوند مردم و حاکمیت است. به همین منظور پیشنهادهایی به شرح ذیل ارائه می شود: تبدیل «لحظه هم بستگی» به «روند هم بستگی»، تقویت گفتگو با جامعه و شنیدن صدای مردم، پاسخ به مطالبات واقعی مردم پس از بحران، نوسازی هویت ملی در گفتمان عمومی، پررنگ کردن مرز بین منتقدان با تهدیدکنندگان امنیتی، دوری از «مصادره سرمایه اجتماعی».

گزیده سیاستی

حفظ همبستگی دفاعی پس از جنگ12روزه، منوط به نهادسازی، اصلاح روندها، پرهیز از مصادره سیاسی و مشارکت واقعی اقشار متنوع مردم است که میتواند این همبستگی را تبدیل به سرمایه اجتماعی پایدار کنند.

کلیدواژه‌ها

سرمایه اجتماعی

اعتماد

همبستگی دفاعی

پساجنگ

تاب آوری اجتماعی

موضوعات