بررسی سیر قانونگذاری و نگاشت نهادی شبکه مدیریت بحران کشور

نوع گزارش : گزارش های راهبردی

نویسنده

سرپرست گروه نظام اداری، ساختار و فرایند دولت دفتر مطالعات مدیریت مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

چکیده
سوانح رویدادهایی بحرانی هستند که به طور طبیعی یا توسط عوامل انسانی ایجاد و تشدید شده و منجر به اختلال و تحمیل خسارت به زندگی مردم می شود؛ به همین دلیل این رویدادها نیازمند همکاری شبکه ای از بازیگران هستند تا آسیب های جانی و مالی ناشی از آن ها کاهش یابد و اجتماعات آسیب دیده ضمن احیا، تاب آوری بیشتری نیز به دست آورند. بنابراین مجموعه اقداماتی که در حوزه چرخه مدیریت سوانح (پیشگیری، آماده سازی، مقابله و بازتوانی) توسط مجموعه ای از سازمان ها و نهادهای حاکمیتی، دولتی و مردمی انجام می شود نظام مدیریت سانحه یا نظام مدیریت بحران گفته می شود. شناسایی و آسیب شناسی این نظام از طریق بررسی قوانین و نگاشت نهادی بازیگران آن موجب هویدایی ظرفیت ها و توان عملکردی و همچنین نقاط ضعف کشور در این حوزه حاکمیتی است. بر همین اساس گزارش پیش رو با هدف بررسی قوانین و نگاشت نهادی نظام مدیریت سوانح کشور و همچنین شناسایی آسیب های این حوزه نگاشته شده است. گزارش از دو بخش اصلی تشکیل شده که در بخش اول سیر تاریخی و قانونی نظام مدیریت سوانح کشور تشریح و نگاشت نهادی فعلی کشور ترسیم شده است. سپس در بخش دوم گزارش چالش ها و کاستی های سطوح مختلف برخورد با سوانح بررسی شده و نقاط ضعف و چالش هایی چون بی ثباتی و ضعف ساختاری، فقدان مدیریت واحد و پشتیبانی، موازی کاری در ساختار کلان مدیریت بحران کشور و در نهایت عدم رعایت اصل وحدت فرمان در نظام مدیریت بحران کشور شناسایی و تحلیل شده است. 

گزیده سیاستی

پیشنهاد می شود شبکه بازیگران درگیر به دو شبکه پشتیبانی(متولی پیشگیری و آمادگی) با محوریت سازمان مدیریت بحران به عنوان بازوی عملیاتی شورای عالی مدیریت بحران و شبکه عملیاتی(متولی پاسخ و بازتوانی) با محوریت سازمان آتش نشانی ذیل وزارت کشور تقسیم شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

[2].مصوبه «توسعه و بهبود خدمات ایمنی و آتشنشانی» شورای شهر تهران مصوب 1393/02/31
[3]. قانون مدیریت بحران کشور مصوب 1398/05/23
[4].کلانتری، اسماعیل و منتظر، غلامعلی. مفاهیم، رویکردها و روشهای نگاشت نهادی (با تأکید بر مطالعات نظام نوآوری)،رهیافت، 1395، 26 (62) .
[5].کمال الدینی، معصومه. مروری نظری بر واژه شناسی اجتماعی فاجعه. فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران،1398، 9(4).
[7]. Junmo K, Seung-Bum,Y. A Comparative Study of the Disaster Management Organizations in the Philippines, South Korea, and the United States. Asia-Pacific Social Science Review 2021(2): p.30.
[8].قانون بلدیه، مصوب 128٦/03/11
[9].قانون تشکیل ایالات و ولایات و دستورالعمل حکام، مصوب .128٦/09/27
[10] . McNabb, D. E., & Swenson, C. R. Disaster Management Policies and Practices: Multi-Sector Collaboration in Emergencies and Disasters. Taylor & Francis. 2022.
[11].https://farsnews.ir/news/13971110000331/-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%D8% AF%D8%B1-%D8%A7%D9%88%D8%B1%DA%98%D8%A7%D9%86%D8%B3
[13] .https//:sid.ir/paper/184924/fa
[14] .https//:www.mazdaknameh.ir/Publish/PublishID/ArticleId131/
[15].قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری مصوب 1350/03/3
[16]. قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری مصوب  1351/12/22