نوع گزارش : گزارش های راهبردی
نویسنده
کارشناس گروه ورزش، میراث فرهنگی و گردشگری دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
خلاصه مدیریتی
بیان مسئله
قانون بودجه مصوب وزارت ورزش و جوانان بهعنوان یکی از مهمترین اسناد این دستگاه اجرایی محسوب میشود که از طریق آن میتوان به میزان تحقق و پیشروی سیاستهای تعریف شده وزارتخانه پی برد؛ در این راستا بررسی اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای حائز اهمیت است . لذا مسئله اصلی گزارش حاضر نیز ارزیابی وضعیت تحقق اعتبارات تخصیص داده شده و عملکرد متناظر با آن در وزارت ورزش و جوانان ذیل قانون بودجه سال 1402است.
نقطهنظرات
مطابق گزارش دریافتی از وزارت ورزش و جوانان پیرامون ارزیابی عملکرد بودجه سال 1402 تا تاریخ 1402/09/15 از میزان تخصیص 9ماهه اعتبارات به تفکیک هزینهای و سرمایهای نشان میدهد:
1.مقدمه
ارزیابی میزان تحقق تخصیص اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای مصوب در قانون بودجه سال 1402 بهعنوان مهمترین سند مالی و آنچه که در قانون بودجه به هریک از ردیفهای مشخص شده اختصاص یافته است، جهت ارزیابی، تحلیل عملکرد و سیاستگذاریهای آتی شفاف وزارت ورزش و جوانان ضروری محسوب میشود. ازاینرو در گزارش حاضر تلاش شده است تا نمایی از میزان تحقق اعتبارات وزارت ورزش و جوانان در قانون بودجه سال 1402 ارائه شود [1].
2.اعتبارات مصوب و ابلاغی وزارت ورزش و جوانان به تفکیک هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای
مطابق آنچه که در جدول 1 گزارش شده است، مجموع اعتبارات هزینهای ابلاغی وزارت ورزش و جوانان 38,879,790 میلیون ریال (معادل 3887 میلیارد تومان) و مجموع اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای 34,575,820 میلیون ریال (معادل 3457 میلیارد تومان) است که بهدلیل قانون استفاده متوازن از امکانات کشور و توزیع عادلانه و رفع تبعیض و ارتقای سطح مناطق کمتر توسعهیافته و تحقق پیشرفت و عدالت مصوب سال 1393 [2]، سه درصد از اعتبارات مذکور به استانها و شهرستانهای تعیین شده ذیل این قانون اختصاص مییابد.[1] ازاینرو با احتساب کسر این سه درصد از اعتبار مصوب قانون بودجه، مطابق ابلاغ سازمان برنامهوبودجه، مجموع اعتبارات هزینهای وزارت ورزش و جوانان 38,879,790 میلیون ریال (معادل 3887 میلیارد تومان) و مجموع اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای 34,575,820 میلیون ریال (معادل 3457 میلیارد تومان) است.
جدول 1. اعتبارات مصوب و ابلاغی وزارت ورزش و جوانان به تفکیک هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای
|
شرح |
شماره طبقهبندی |
عنوان |
اعتبار مصوب |
اعتبار ابلاغی |
|
هزینهای
|
128500 |
وزارت ورزش و جوانان |
۱۸,۸۸۶,۰۰۰ |
18,319,420 |
|
درآمد اختصاصی اجاره اماکن ورزشی |
۱,۸۰۰,۰۰۰ |
1,746,000 |
||
|
ردیفهای متفرقه |
174,600 |
165,870 |
||
|
39-53000 |
حق پخش تلویزیونی مسابقات ورزشی داخلی |
۲,۴۳۰,۰۰۰ |
2,308,500 |
|
|
104-53000 |
اعتبارات موضوع تعرفه مالیات بر ارزشافزوده |
۱۵,۰۰۰,۰۰۰ |
14,250,000 |
|
|
148-55000 |
صندوق اعتباری حمایت از قهرمانان و پیشکسوتان ورزش کشور |
۱,۰۰۰,۰۰۰ |
950,000 |
|
|
170-55000 |
فدراسیون کشتی-کمک |
۱,۲۰۰,۰۰۰ |
1,140,000 |
|
|
مجموع |
۴۰,۴۹۰,۶۰۰ |
38,879,790 |
||
|
تملک داراییهای سرمایهای
|
1702001002 |
کمکهای فنی و اعتباری به بخش غیردولتی |
۸۷,۱۶۸ |
84,110 |
|
1702001003 |
احداث و تجهیز زمینهای ورزشی روستایی |
۹۰۰,۰۰۰ |
868,500 |
|
|
1702001004 |
تعمیر، تجهیز و راهاندازی تأسیسات و اماکن ورزشی ملی در حال بهرهبرداری و موجود |
۱,۰۰۰,۰۰۰ |
965,000 |
|
|
1702001005 |
احداث فضاهای ورزشی در سطح کشور استانها (1) |
۷,۶۵۰,۵۸۸ |
7,382,810 |
|
|
1702001006 |
تعمیر و تأمین تجهیزات و ماشین آلات وزارت ورزش و جوانان |
۷۳,۲۲۲ |
70,650 |
|
|
1702001008 |
تعمیر و تجهیز مجموعه ورزشی تختی تهران |
۱۵۰,۰۰۰ |
144,750 |
|
|
1702004043 |
توسعه و تکمیل زیرساختهای ورزش |
۲۴,۰۰۰,۰۰۰ |
22,800,000 |
|
|
مجموع |
۳۳,۸۶۰,۹۷۸ |
۳۲,۳۱۵,۸۲۰ |
||
منبع: وزارت ورزش و جوانان (استعلام شماره نامه 21/15338/ص، مورخ: 1402/09/22) [3]. (مبالغ به میلیون ریال)
3.وضعیت تحقق اعتبارات وزارت ورزش و جوانان به تفکیک هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای در 9ماهه ابتدایی سال 1402
گزارش دریافتی از وضعیت تحقق اعتبارات به تفکیک هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای، نشان میدهد که مجموع میزان اعتبارات هزینهای تخصیصیافته به وزارت ورزش و جوانان 14,653,490 میلیون ریال (معادل 1465 میلیارد تومان) و مجموع اعتبارات تخصیصی تملک داراییهای سرمایهای 3,566,386 میلیون ریال (معادل 3566 میلیارد تومان) است که در جدول 2 به میزان اعتبارات تخصیصی به هریک از ردیفهای ارائه شده با احتساب تخصیص اعتبار نقدی و اسناد خزانه اشاره شده است.
جدول 2. وضعیت تحقق اعتبارات وزارت ورزش و جوانان به تفکیک هزینهای و تملک داراییهای
سرمایهای در 9ماهه ابتدایی سال 1402
|
شرح |
شماره طبقهبندی |
عنوان |
اعتبار تخصیصی |
درصد تحقق 9 ماهه |
|
هزینهای
|
128500 |
وزارت ورزش و جوانان |
9,007,490 |
65 |
|
درآمد اختصاصی اجاره اماکن ورزشی |
1,746,000 |
133 |
||
|
ردیفهای متفرقه |
0 |
0 |
||
|
39-53000 |
حق پخش تلویزیونی مسابقات ورزشی داخلی |
0 |
0 |
|
|
۱۰۴-53000 |
اعتبارات موضوع تعرفه مالیات بر ارزشافزوده |
3,100,000 |
29 |
|
|
148-55000 |
صندوق اعتباری حمایت از قهرمانان و پیشکسوتان ورزش کشور |
0 |
0 |
|
|
۱۷۰-55000 |
فدراسیون کشتی-کمک |
800,000 |
93 |
|
|
مجموع |
14,653,490 |
50 |
||
|
تملک داراییهای سرمایهای
|
1702001002 |
کمکهای فنی و اعتباری به بخش غیردولتی |
8,411 |
13 |
|
1702001003 |
احداث و تجهیز زمینهای ورزشی روستایی |
100,000 |
15 |
|
|
1702001004 |
تعمیر، تجهیز و راهاندازی تأسیسات و اماکن ورزشی ملی در حال بهرهبرداری و موجود |
96,500 |
13 |
|
|
1702001005 |
احداث فضاهای ورزشی در سطح کشور استانها (1) |
1,002,000 |
18 |
|
|
1702001006 |
تعمیر و تأمین تجهیزات و ماشین آلات وزارت ورزش و جوانان |
25,000 |
47 |
|
|
1702001008 |
تعمیر و تجهیز مجموعه ورزشی تختی تهران |
14,475 |
13 |
|
|
1702004043 |
توسعه و تکمیل زیرساختهای ورزش |
2,300,000 |
13 |
|
|
مجموع |
۳,۵۴۶,۳۸۶ |
14 |
||
منبع: همان.
با معیار قرار دادن استعلام از وزارت ورزش و جوانان مشخص است که در 9ماهه اول سال 1402، بهطور میانگین تنها حدود 50 درصد از اعتبارات هزینهای و حدود 14 درصد از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای تحقق یافته است. همچنین تاکنون برای ردیفهای متفرقه انتقال یافته بند «ح» تبصره «۶» موضوع ماده (۴۸) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت با موضوع عوارض تولید، واردات و عرضه کالاها و خدمات آسیبرسان به سلامت و کمک به توسعه ورزش همگانی، ورزش قهرمانی و توسعه زیرساختهای ورزشی در بخشهای دولتی و غیردولتی با مجموع اعتبارات ابلاغی 165870 میلیون ریال، حق پخش تلویزیونی مسابقات ورزشی داخلی و صندوق حمایت از قهرمانان و پیشکسوتان ورزشی کشور اعتباری تخصیص نیافته است.
این موضوع نشاندهنده آن است که عدم تحقق منابع پیشبینی شده برای ردیفهای مذکور وزارت ورزش و جوانان علاوهبر کاهش مداخلات برنامهمحوری پیشگیری از شیوع فعالیت بدنی ناکافی، میتواند منجر به افزایشهای آسیبهای اجتماعی، بهداشتی و افزایش هزینهکردهای درمانی و چالشهای اقتصادی کشور نیز شود؛ چراکه مصرف دخانیات امروزه یکی از عوامل اصلی مرتبط با سلامتی جوامع است و سالیانه بیش از 8 میلیون نفر در جهان بهدلیل مصرف دخانیات جان خود را از دست میدهند. در ایران نیز هر ساله 60 هزار نفر از مردم کشور بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در اثر مصرف سیگار از دنیا میروند و مصرف دخانیات عامل ۲۵ درصد از کل میانگین مرگومیر اعلام شده است [4]. بنابراین لازم است تا سازمانهای متولی نسبت به تخصیص اعتبار متناسب و نظارت مستمر بر تحقق این سیاست اقدام کنند. از طرفی در حال حاضر بیش از 4000 پروژه نیمهتمام ورزشی در کشور وجود دارد که با بهرهگیری از تحقق موضوع اعتبار ابلاغی، بخشی از منابع تأمین اعتبار دولت در راستای تکمیل و توسعه زیرساختها و اماکن ورزشی و همگانی شدن ورزش نیز حاصل میشود.
همچنین با توجه به اینکه پرداخت هرگونه وجهی از محل بودجه به ورزش حرفهای ممنوع و در حکم تصرف غیرقانونی است [5]، لازم است تا سهم درآمدی حاصل از حق پخش تلویزیونی تحقق یابد؛ چراکه دولت مکلف به اجرای تمهیدات قانونی لازم در بند «پ»، تبصره «۹۲» برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور شده بود، ولی در قانون بودجه سال 1401 مقدار بسیار کمی از مجموع اعتبارات ابلاغی درآمد حاصل از تبلیغات پخش مسابقات ورزشی برای وزارت ورزش و جوانان (به میزان 14,511 میلیون ریال) تخصیص یافته است. همچنین با توجه به توسعه حوزههای مختلف ورزش بهویژه توسعه ورزش قهرمانی و جبران بخشی از کمبودهای اعتباری صندوق حمایت از قهرمانان و پیشکسوتان که بهعنوان متولی بیمه اجتماعی ورزشکاران و قهرمانان مکلف به پرداخت حق بیمه اجتماعی این افراد تا زمان بازنشستگی شده، نیاز است اعتبارات ابلاغی تا پایان سال تحقق یابد.
4.عملکرد تبصرههای مرتبط با وزارت ورزش و جوانان
تبصرههای مصوب مربوط به وزارت ورزش و جوانان در قانون بودجه سال 1402 در جدول ذیل گزارش شده است که ضمن اشاره به گزارش وزارت ورزش و جوانان از میزان تحقق و تخصیص هریک از تبصرههای مذکور، به بررسی پیرامون عملکرد مربوطه نیز پرداخته شده است.
جدول 3. وضعیت تحقق تبصرههای مرتبط با وزارت ورزش و جوانان
|
سند |
ردیف |
ماده / تبصره |
بخش / فصل |
متن قانونی |
ارزیابی عملکرد |
|
1 |
«۶» |
عوارض و مالیات |
بند «ف»- دولت مکلف است بیستوهفت صدم درصد (0/27%) از کل نه درصد (9%) مالیات بر ارزشافزوده را از طریق ردیفهای درآمدی و هزینهای مربوطه برای توسعه ورزش مدارس، ورزش همگانی، ورزش روستایی و عشایری، ورزش بانوان و زیرساختهای ورزش بهویژه در حوزه جانبازان و معلولان اختصاص دهد. این مبلغ از طریق ردیفهای مربوط به وزارت ورزش و جوانان شصت درصد (60 %) و وزارت آموزش و پرورش چهل درصد (40%) و پس از مبادله موافقتنامه به این وزارتخانهها اختصاص مییابد. |
تا تاریخ 20 آذر مبلغ 320 میلیارد تومان از محل اعتبارات هزینهای و 230 میلیارد تومان از محل اعتبارات سرمایهای این ردیف تخصیص یافته است که بخشی از این اعتبار در راستای کمک به کلیه هیئتهای ورزشی جهت توسعه ورزش همگانی، حمایت از فعالیتهای فرهنگی در راستای ترغیب جامعه به ورزش، حمایت از ورزشهای روستایی و عشایری، تقویت مشارکت مردمی و سرمایههای اجتماعی ورزش همگانی بانوان و حمایت از برنامههای سمنهای فعال حوزه ازدواج و تحکیم خانواده هزینه شده است. |
|
|
2 |
«۹» |
آموزش، پژوهش و فرهنگ |
بند «ح»- بهمنظور تحقق اهداف مندرج در اصول دهم ، بیستم و بیستویکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، برنامه ششم توسعه و سیاستهای کلی برنامه پنجساله هفتم مبنیبر: «تحکیم نهاد خانواده و رفع موانع رشد و شکوفایی بانوان»، کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری مکلفند یک درصد (1%) از اعتبارات هزینهای خود را (بهاستثنای فصول 1، 4 و 6) در موضوعات مربوط به حوزه زنان از قبیل توانمندسازی زنان بیسرپرست، حمایت از فرزندآوری، مشاوره در حوزه خانواده، حمایت از زنان و دختران در معرض آسیب و یا آسیبدیده، بهداشت، آموزش، ورزش و کارآفرینی زنان با هدایت معاونت ریاست جمهوری در امور زنان هزینه کند. |
توسط وزارت ورزش و جوانان مبلغ 66650 میلیون ریال بابت تحقق موضوع تبصره قانونی هزینه شده است که از این مقدار مبلغ 21,700 میلیون ریال به ادارات کل ورزش و جوانان جهت تکریم الگوهای برتر حجاب و عفاف در ورزش کشور و مبلغ 44,950 میلیون ریال بابت طرح ورزش دختران آفتاب ایران زمین تخصیص دادهشدهاست. |
|
|
3 |
بند «ن»- وزارت ورزش و جوانان مکلف است نسبت به واگذاری اماکن و سالنهای ورزشی در اختیار خود در استانها و شهرستانها از طریق ادارات مربوطه با اولویت هیئتهای ورزشی محلی بهصورت اجارهای اقدام و قرارداد منعقد نماید. |
بنابر پاسخ استعلام دریافتی از وزارت ورزش و جوانان (1402/09/22)، اشاره شده است که از تعداد 4000 مکان ورزش اجاره داده شده در سطح کشور، 40 درصد آن در اختیار هیئتهای ورزشی قرار میگیرد. |
|||
|
4 |
«۱۱» |
مسکن و حملونقل |
بند «س»- وزارت راه و شهرسازی مکلف است مطابق مصوبات شورایعالی شهرسازی و معماری ایران مورد تأیید آن وزارتخانه و براساس سرانه مصوب، زمین مورد نیاز برای احداث پاسگاه، کلانتری، پایگاه و حوزههای مقاومت و سالنهای فرهنگی ورزشی بسیج در طرحهای مسکن مهر، مسکن ملی و طرحهای بازآفرینی شهری در مناطق کمبرخوردار را بهصورت رایگان در اختیار دستگاههای ذینفع قرار دهد. |
در رابطه با تحقق موضوع تبصره قانونی و تکلیف وزارت راه و شهرسازی اطلاعات کافی ارائه نشده است (استعلام شماره نامه (21/15338/ص) از وزارت ورزش و جوانان). |
|
|
5 |
«۱۷»
|
رفاه و سلامت |
بند «ﻫ »- از ابتدای سال ۱۴۰۲ به قیمت خردهفروشی از هر نخ سیگار تولید داخل با نشان ایرانی مبلغ پانصد (۵۰۰) ریال، تولید داخل با نشان (برند) بینالمللی یکهزار (۱.۰۰۰) ریال و هر بسته پنجاه گرمی تنباکوی قلیان داخلی دویستهزار (۲۰۰.۰۰۰) ریال بهعنوان مالیات اضافه و از هر نخ سیگار وارداتی مبلغ هشت هزار (۸.۰۰۰) ریال و هر بسته پنجاه گرمی تنباکوی قلیان وارداتی سیصدوپنجاههزار (۳۵۰.۰۰۰) ریال بهعنوان حقوق ورودی دریافت میشود تا مطابق ردیفهای این قانون به نسبت مساوی برای بخش سلامت با اولویت احداث و تجهیز مراکز ناباروری و زایشگاههای دولتی، ورزش همگانی و ورزش بانوان هزینه گردد. |
بنابر پاسخ استعلام دریافتی از وزارت ورزش و جوانان تا تاریخ (1402/09/23)، هیچگونه اعتباری در راستای تحقق تبصره قانونی تخصیص نیافته است و این بند فاقد عملکرد بوده است، درحالی که مصرف سالیانه سیگار در ایران حداقل ۷۳ میلیارد نخ میباشد و ازسوی دیگر ۸۰ درصد بازار دخانیات کشور را کالاهای خارجی تشکیل میدهند که با وجود شرایط حاکم بر سایر اقلام شامل تحریم نیستند و علاوهبر این، در سالهای اخیر تعداد واحدهای تولیدی دخانیات در کشور حدود سه برابر، بهطوری که از ۷ واحد به بالای ۲۱ واحد رسیده که لازم است درآمدهای حاصل از اجرای این جزء توسط سازمان امور مالیاتی کشور وصول و به خزانهداری کل کشور جهت پیشگیری و کاهش مصرف دخانیات واریز گردد؛ چراکه یکی از عوامل اصلی مرتبط با سلامتی آحاد جامعه میباشد و تخصیص درآمدهای حاصل از این بند میتواند جهت تکمیل و توسعه اماکن و تجهیزات ورزشی با اولویت مناطق کمبرخوردار و ترویج همگانی شدن ورزش اختصاص یابد. |
بررسی تبصرههای بودجه سال 1402 نشان میدهد که حدود 23 درصد از تبصرهها (بند «ف» تبصره «۶» و بند «ح» تبصره «۹») دارای عملکرد و 37 درصد (ردیفهای متفرقه انتقال یافته شامل بند «ح» تبصره «۶» موضوع ماده (۴۸) قانون الحاق (2)) نیز فاقد عملکرد هستند، درحالی که 40 درصد از تبصرهها (جزء «۱» بند «ب» تبصره«۶»، بند «ن» تبصره «۹»، بند «س» تبصره «11»،و بند «ﻫ» تبصره «۱۷») دارای ابهام است. لذا میتوان گفت که بیش از نیمی از بندهای تبصره بودجه سال 1402 مرتبط با وزارت ورزش و جوانان دارای عملکرد مطلوب نیستند. مهمترین دلایل این وضعیت را میتوان به عدم تخصیص اعتبارات لازم، فقدان همکاری و توافق بین سازمانهای متولی و همچنین نداشتن الزامات اجرایی اطلاق کرد.
5.نتیجهگیری
بررسی وضعیت تخصیص اعتبارات قانون بودجه سال 1402 وزارت ورزش و جوانان نشان میدهد که در 9ماهه اول سال 1402، بهطور میانگین تنها حدود 50 درصد از اعتبارات هزینهای و حدود 14 درصد از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای تحقق یافته است. در این راستا ردیفهای متفرقه انتقال یافته بند «ح» تبصره «۶» موضوع ماده (۴۸) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و کمک به توسعه ورزش همگانی، ورزش قهرمانی و توسعه زیرساختهای ورزشی در بخشهای دولتی و غیردولتی، حق پخش تلویزیونی مسابقات ورزشی داخلی و صندوق حمایت از قهرمانان و پیشکسوتان ورزشی کشور فاقد هرگونه تخصیص اعتبار بوده است. همچنین بیش از 50 درصد بندهای تبصره بودجه سال 1402 مرتبط با وزارت ورزش و جوانان، دارای عملکرد مطلوب یا قابل بررسی نیستند که مهمترین دلایل این وضعیت را میتوان به عدم تخصیص اعتبارات لازم، فقدان همکاری و توافق بین سازمانهای متولی و همچنین نداشتن الزامات اجرایی نسبت داد. بنابراین به نظر میرسد تخصیص اعتبارات و اقدامات مرتبط با بندهای تبصرههای بودجه سال 1402 وزارت ورزش و جوانان عملکرد مطلوبی ندارند و اقدامات آتی پیشبینی شده این دستگاه را با مخاطره روبهرو خواهند کرد.
گزیده سیاستی
در9ماهه اول سال 1402به طور میانگین تنها حدود 50 درصد از اعتبارات هزینه ای و حدود 14درصد از اعتبارات تملک داراییهای سرمایه ای وزارت ورزش و جوانان تحقق یافته است و نزدیک به 50 درصد از تبصره های بودجه مرتبط با این حوزه فاقد عملکرد است.بنابراین تخصیص اعتبارات به این دستگاه اجرایی نامطلوب ارزیابی میشود.
