بررسی نظرات شورای محترم نگهبان
الف) ایرادات
شورای محترم نگهبان دو ایراد به شرح زیر اعلام نموده است:
«1- اطلاق لازمالاجرا دانستن موافقتنامه فرهنگی مصوب سال ۱۳۴۵ هجری شمسی بین دو کشور با توجه به مفاد آن خلاف شرع شناخته شد.
2- در بند 1 ماده ۲، استفاده از واژه غیر فارسی «دیپلماتیک» مغایر اصل ۱۵ قانون اساسی شناخته شد.»
درخصوص ایراد اول باید بیان داشت که بهنظر میرسد شورای محترم نگهبان موافقتنامه فرهنگی مصوب 1345 هجری شمسی [1] را بهدلیل اینکه قبل از انقلاب اسلامی منعقد و لازمالاجرا شده است و بنابراین از نظارت شرعی و قانونی شورای محترم نگهبان برخوردار نیست بهصورت کامل مورد تأیید قرار نمی دهد و از اینرو اطلاق لازمالاجرا دانستن تمامی مواد آن را مورد ایراد قرار میدهد.
شایان توجه است که موافقتنامه فرهنگی مصوب 1345 هجری شمسی و بیان الزامآوری آن در مقدمه موافقتنامه تأسیس و چارچوب فعالیت مراکز فرهنگی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه، ذکر شده است و البته هر چند مقدمه موافقتنامه، قدرت الزامآور ندارد اما در تفسیر مواد بهکار گرفته میشود و از این جهت میتواند در تصمیمگیری و اجرا مؤثر واقع شود.
درخصوص ایراد فوق میتوان دو پیشنهاد مطرح نمود: پیشنهاد اول: اصلاح مقدمه موافقتنامه پس از مذاکره مجدد با کشور روسیه؛ پیشنهاد دوم: اضافه نمودن تبصرهای به ماده واحده مبنیبر لزوم عدم مغایرت اجرای موافقتنامه فرهنگی ۱۳۴۵ هجری شمسی با شرع. لازم به ذکر است وضعیت حقوقی درج تبصره بدین شکل در موافقتنامههای دوجانبه در حقوق بینالملل دارای رویه روشنی نیست.
شایان توجه است که نمایندگان محترم در صورت صلاحدید میتوانند بر مصوبه خود اصرار ورزند و متن موافقتنامه را بدون تغییر در این خصوص مورد تصویب مجدد قرار بدهند که در اینصورت در صورت بقای ایراد شورای محترم نگهبان، مصوبه جهت تعیین تکلیف قانونی به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال خواهد شد.
درخصوص ایراد دوم شورای محترم نگهبان نیز پیشنهاد میشود واژه فارسی «سیاسی» جایگزین واژه «دیپلماتیک» شود.
ب) تذکرات
شورای محترم نگهبان دو تذکر به شرح زیر بیان نموده است:
«1- در ماده ۴، عبارت «حقوق شخصیت حقوقی» بهعبارت «حق داشتن شخصیت حقوقی» اصلاح گردد؛
2- شمارهگذاری بندهای ذیل ماده ۶ اصلاح گردد».
با عنایت به صحیح بودن هر دو تذکر شورای محترم نگهبان، پیشنهاد میشود اصلاحات مدنظر این شورا در قسمت تذکرات اعمال شوند.
نتیجهگیری
شورای محترم نگهبان دو ایراد و دو تذکر نسبت به مصوبه مجلس در خصوص لایحه موافقتنامه تأسیس و چارچوب فعالیت مراکز فرهنگی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه بیان نموده است. درخصوص ایراد اول مبنیبر خلاف شرع بودن اطلاق لازمالاجرا دانستن موافقتنامه فرهنگی مصوب سال ۱۳۴۵ هجری شمسی بین دو کشور؛ پیشنهاد میشود که مقدمه موافقتنامه با مذاکره مجدد اصلاح شود و یا تبصرهای ذیل ماده واحده مبنیبر لزوم عدم مغایرت اجرای موافقتنامه فرهنگی ۱۳۴۵ هجری شمسی با شرع درج شود. ضمن اینکه نمایندگان محترم نیز در صورت صلاحدید میتوانند بر مصوبه خود اصرار نمایند.
درخصوص ایراد دوم مبنی بر مغایرت واژه «دیپلماتیک» در بند «۱» ماده (۲) با اصل 15 قانون اساسی، پیشنهاد میشود واژه «سیاسی» جایگزین واژه «دیپلماتیک» شود.
شایان ذکر است با عنایت به صحیح بودن هر دو تذکر شورای محترم نگهبان، پیشنهاد میشود اصلاحات مدنظر این شورا در قسمت تذکرات اعمال شوند.
گزیده سیاسی / مدیریتی (پیامک منتخب)
شورای نگهبان نسبت به لایحه موافقتنامه تاسیس و چهارچوب فعالیت مراکز فرهنگی بین ایران و روسیه، دو ایراد بیان نموده است. در خصوص ایراد اول پیشنهاد می شود که مقدمه موافقتنامه با مذاکره مجدد اصلاح شود و یا تبصره ای ذیل ماده واحده مبنی بر لزوم رعایت شرع درج شود. ضمن اینکه نمایندگان می توانند بر مصوبه خود اصرار نمایند. در خصوص ایراد دوم پیشنهاد می شود واژه «سیاسی» جایگزین واژه «دیپلماتیک» شود.