پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در مهرماه سال 1402 بخش صنعت و معدن

نوع گزارش : گزارش های راهبردی

نویسندگان

پژوهشگر گروه اقتصاد کلان و مدل سازی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

چکیده
در مهرماه سال ۱۴۰۲، شاخص تولید و فروش شرکت های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش ۲/۲ و ۲/۸ درصدی را تجربه کرده است، همچنین نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش به ترتیب افزایش ۵/۳ و ۱/۳ درصدی داشته اند.
در مهرماه سال ۱۴۰۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید و فروش رشته فعالیت خودرو و قطعات کاهش ۳۲/۱ و ۴۶/۳ درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش ۸/۷ و ۸/۶ درصدی داشته است. همچنین، شاخص تولید و فروش رشته فعالیت شیمیایی به جز دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش ۲/۹ و ۱۳/۵ درصدی و نسبت به ماه قبل شاخص تولید کاهش ۱/۸ درصدی و شاخص فروش افزایش ۸/۲ درصدی داشته است.
در مهرماه سال ۱۴۰۲ نرخ رشد ماهیانه قیمت فعالیت های صنعتی بورسی رشد مثبت ۱ درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطه به نقطه با کاهش ۰/۹ واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به ۲۴ درصد رسیده است. گفتنی است میانگین سالیانه شاخص قیمت نیز در مهرماه سال ۱۴۰۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با ۱/۳ واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان ۲۶/۴ درصد افزایش را نشان می دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

 خلاصه مدیریتی

بیان مسئله

تحلیل روند رشد بخش صنعت از جنبه‌های مختلف، عاملی کلیدی در تحلیل‌های خُرد و کلان اقتصادی و یکی از ارکان تصمیم‌گیری در حوزه اقتصاد است. شاخص تولید بخش صنعت به‌دلیل تأثیر نوسانات سطح فعالیت صنعت بر بخش‌های دیگر اقتصاد، به‌عنوان یک شاخص مهم اقتصادی کوتاه‌مدت مورد استفاده قرار می‌گیرد. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی به‌صورت ماهیانه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های بورسی را محاسبه می‌کند. اهمیت این شاخص به‌روز، برای اقتصاد ایران که تحولات زیادی دارد بیشتر خواهد بود، زیرا بازخورد شوک‌های وارده به اقتصاد ایران و واکنش‌های سیاستگذاران باید در تواتر کمتر از فصل مورد رصد قرار گیرد؛ این در حالی است که آمار رسمی بخش حقیقی به‌صورت فصلی و با تأخیر ارائه می‌شود.

 

یافته‌های کلیدی

طی مهرماه سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش ۲/۲ درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 5/3 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی ۱۱ رشته‌فعالیت افزایش در شاخص تولید و ۴ رشته‌فعالیت کاهش در شاخص تولید را تجربه کرده‌اند. رشته‌فعالیت‌های «تجهیزات برقی»، «دارو» و «لاستیک و پلاستیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «کاشی و سرامیک» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند. همچنین طی مهرماه سال ۱۴۰۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «فلزات پایه»، «سایر کانی غیر‌فلزی» و «دارو» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «کاشی و سرامیک»، «خودرو و قطعات» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند.

شاخص تولید شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 22/5 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 0/7 درصدی مواجه شده است.

طی مهرماه سال 140۲، شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 2/8 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 1/3 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل ۱۱ رشته‌فعالیت افزایش در شاخص فروش و ۴ رشته‌فعالیت کاهش در شاخص فروش داشته‌اند. رشته‌فعالیت‌های «سایر کانی غیر فلزی»، «تجهیزات برقی» و «کاشی و سرامیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشته‌اند. همچنین در این ماه نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‏آلات و تجهیزات» و «سایر کانی غیرفلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «کاشی و سرامیک»، «تجهیزات برقی» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کرده‌اند.

شاخص فروش شرکت‌های معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 9/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 10/5 درصدی مواجه شده است.  

در مهرماه سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی رشد مثبت ۱ درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطه‌به‌نقطه با کاهش 0/9 واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به 24 درصد رسیده است. گفتنی است میانگین سالیانه شاخص قیمت نیز در مهرماه سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با 1/3 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 26/4 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

 

        1.مقدمه

شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی با استفاده از داده‌های ماهیانه شرکت‌های صنعتی بورسی پذیرفته شده در بورس[1] محاسبه می‌شود. در تهیه این شاخص‌ها از اطلاعات ماهیانه 316 شرکت بورسی استفاده می‌شود و علاوه‌بر اندازه‌گیری تغییرات میزان تولید، فروش و قیمت در بخش صنعت، در محاسبات ملی نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند و برآوردی از تغییرات ماهیانه ارزش افزوده ایجاد شده را در صنایع مختلف و به‌دنبال آن در کل اقتصاد منعکس می‌کنند.

شاخص تولید صنعت را بانک مرکزی و مرکز آمار ایران با تواتر فصلی و همچنین شاخص قیمت صنعت به‌صورت فصلی را مرکز آمار و ماهیانه را بانک مرکزی، منتشر می‌کند، اما الزامی به انتشار شاخص فروش صنعت ندارند. از‌طرفی، این آمار چندین ضعف اساسی دارد که مهم‌ترین آن وقفه سه‌ماهه در انتشار داده‌ها و بعضاً متوقف شدن انتشار آنها و نداشتن تواتر ماهیانه است.

شاخص‌های ماهیانه تولید، فروش و قیمت استخراج شده از اطلاعات عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تا حد زیادی می‌توانند با دقت مناسب و به‌صورت به‌هنگام تحولات بخش صنعت و معدن کشور را توضیح دهند و با توجه به بررسی‌های انجام شده و تطبیق دادن این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران که به‌صورت فصلی منتشر می‌شود، مشخص شده این شاخص به‌خوبی می‌تواند در وقفه انتشار این شاخص‌های رسمی، شاخص جایگزین مناسبی برای آن باشد ]1[. در این مطالعه تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهم‌ترین رشته‌فعالیت‌های آن در مهرماه سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.

 

2.شاخص‌های تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی

در مهرماه سال 140۲، شاخص تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش ۲/۲ و 2/8 درصدی را تجربه کرده است، همچنین نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش به‌ترتیب افزایش 5/3 و 1/3 درصدی داشته‌اند.

 

 

نمودار 1. شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (100=1395)

نمودار 2. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (درصد)

 

 

                                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

طی سه‌ماهه منتهی به مهرماه سال 140۲، رشد میانگین متحرک سه‌ماهه شاخص تولید افزایش 0/3 درصدی و شاخص فروش آن کاهش 4/7 درصدی را نشان می‌دهند.

 

نمودار 3. رشد میانگین متحرک سه‌ماهه شاخصهای تولید و فروش

فعالیتهای صنعتی نسبت به دوره مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

جدول 1. رشد شاخص تولید و فروش فعالیت‌های صنعتی و معدنی بورسی مهرماه سال ۱۴۰۲

شاخص فروش

شاخص تولید

رشد شاخص تولید و فروش

 

رشد هفت‌ماهه نسبت به هفت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

 

رشد هفت‌ماهه نسبت به هفت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

0.3

2.8

1.3

2.9

2.2

5.3

صنعت

-2.4

13.5

8.2

1.3

2.9

-1.8

شیمیایی به‌جز

 دارو

رشته‌فعالیت‌های منتخب[2] صنعت

-0.3

7.4

5.3

2.4

9.5

21.4

فلزات پایه

-13.7

-46.3

-8.6

1.7

-32.1

-8.7

خودرو و قطعات

8.5

9.6

-10.5

6.1

22.5

-0.7

معدن

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

3.شاخص‌های تولید و فروش به تفکیک رشته‌فعالیت‌های صنعتی بورسی

مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی ۱۱ رشته‌فعالیت افزایش در شاخص تولید و ۴ رشته‌فعالیت کاهش در شاخص تولید داشته است. رشته‌فعالیت‌های «دارو»، «تجهیزات برقی» و «لاستیک و پلاستیک» بیشترین افزایش در شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «چوب و کاغذ» و «کاشی و سرامیک» بیشترین کاهش در شاخص تولید را تجربه کرده‌اند.

همچنین در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی ۱۱ رشته‌فعالیت افزایش در شاخص فروش و ۴ رشته‌فعالیت کاهش در شاخص فروش را تجربه کرده‌اند. رشته‌فعالیت‌های «سایر کانی غیرفلزی»، «سیمان» و «شیمیایی (به‌جز دارو)» بیشترین افزایش در شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «چوب و کاغذ» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‏آلات و تجهیزات» بیشترین کاهش را در شاخص فروش تجربه کرده‌اند.

 

نمودار 4. رشد شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیتهای صنعتی در مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)[3]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

طی مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «فلزات پایه»، «چوب و کاغذ» و «سایر کانی غیر‌فلزی» افزایش در شاخص تولید داشته‌اند و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «کاشی و سرامیک» و «شیمیایی (به‌جز دارو)» کاهش را در شاخص تولید ثبت کرده‌اند. همچنین، رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «چوب و کاغذ» افزایش در شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «کاشی و سرامیک» و «کک و پالایش» کاهش در شاخص فروش داشته‌اند.

 

 

نمودار 5. رشد شاخصهای تولید و فروش رشته‌فعالیتهای صنعتی در مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

طی مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشته‌فعالیت‌های «تجهیزات برقی»، «دارو» و «لاستیک و پلاستیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «کاشی و سرامیک» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند، همچنین رشته‌فعالیت‌های «سایر کانی غیر‌فلزی»،  «تجهیزات برقی» و «کاشی و سرامیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‏آلات و تجهیزات» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشته‌اند.

طی مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «فلزات پایه»، «سایر کانی غیرفلزی» و «دارو» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «کاشی و سرامیک»، «خودرو و قطعات» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند، همچنین رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «سایر کانی غیرفلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «کاشی و سرامیک»، «تجهیزات برقی» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کرده‌اند.

 

نمودار 6. سهم رشته‌فعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت

در مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

  

نمودار 7. سهم رشته‌فعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت

در مهرماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

در ادامه به بررسی رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «فلزات پایه» به‌دلیل ضریب اهمیت بالای این رشته‌فعالیت‌ها در محاسبه شاخص و همچنین رشته‌فعالیت‌های «غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر» و «دارو» به‌دلیل اثرپذیری از حذف ارز ترجیحی 4200 تومانی در واردات نهاده‌های آنها پرداخته شده است.

 

3-1. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت خودرو و قطعات

در مهرماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت خودرو و قطعات برمبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 32/1 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 8/7 درصدی داشته و همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 46/3 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 8/6 درصدی داشته است. همان‌طور که در نمودار 10 نشان داده شده‌ است نسبت به ماه قبل تنها شاخص تولید و فروش زیر ‌بخش‌ «خودرو سنگین» رشد مثبت داشته‌اند. اما مطابق نمودار ۱۱، نسبت به ماه مشابه سال قبل تمام زیربخش‌ها رشد منفی در شاخص تولید و فروش داشته‌اند.

نمودار 9. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (درصد)

 

 

نمودار 8. شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (100=1395)

                                                                                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

نمودار 10. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های خودرو و قطعات نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 11. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های خودرو و قطعات نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

3-2. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت شیمیایی به‌جز دارو

در مهرماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت شیمیایی به‌جز دارو بر‌مبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 2/9 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 1/8 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 13/5 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 8/2 درصدی داشته است. مطابق نمودار ۱۴، نسبت به ماه قبل شاخص فروش زیربخش‌های «خوراک پالایشگاه‌ها» و «کودها و ترکیبات نیتروژن‌دار» باعث افزایش شاخص فروش شده است، اما شاخص تولید زیربخش‌های اصلی کاهش یافته است. ازطرفی، نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص فروش زیربخش‌های «کودها و ترکیبات نیتروژن‌دار»، «خوراک پالایشگاه‌ها» و «پلاستیک و لاستیک مصنوعی» و همچنین شاخص تولید زیربخش‌های «کودها و ترکیبات نیتروژن‌دار» و «پلاستیک و لاستیک مصنوعی» افزایش یافته است.

 

نمودار 12. شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (‌به‌جز دارو) (100=1395)

نمودار 13. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (به‌جز دارو) (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

نمودار 14. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های شیمیایی به‌جز دارو نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 15. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های شیمیایی به‌جز دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

۳-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت فلزات پایه

در مهرماه سال 140۲، شاخص تولید رشته‌فعالیت فلزات پایه برمبنای شرکت‌های بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 9/5 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 21/4 درصدی داشته است. در مقابل شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 7/4 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 5/3 درصدی داشته است. مطابق نمودار ۱۸، نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش تمام زیربخش‌ها افزایش داشته است، ازطرفی طبق نمودار ۱۹، نسبت به ماه مشابه سال قبل تنها شاخص تولید زیربخش «پروفیل» و شاخص فروش زیربخش «شمش» کاهش یافته است.

 

 

نمودار 17. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (درصد)

نمودار 16. شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

نمودار 18. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های فلزات پایه نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 19. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های فلزات پایه نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

3-4. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر

در مهرماه سال 140۲، شاخص تولید رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر برمبنای شرکت‌های بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 12/9 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 4/2 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 13/3 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 5/8 درصدی داشته است.

مطابق نمودارهای 22 و ۲۳ نسبت به ماه قبل و همچنین ماه مشابه سال قبل تنها شاخص فروش زیربخش «لبنیات» کاهش یافته است.   

 

 

نمودار 20. شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی (100=1395)

نمودار 21. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

نمودار 22. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 23. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

3-5. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت دارو

در مهرماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت دارو برمبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 24/4 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 9/7 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 9/6 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش ۳ درصدی داشته است. طبق نمودار ۲۶ نسبت به ماه قبل شاخص تولید تمام زیربخش‌ها افزایش یافته اما تنها شاخص فروش «شربت و سوسپانسیون» و «سایر» افزایش یافته است. همچنین مطابق نمودار 27 نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید تمام زیربخش‌ها افزایش یافته اما کاهش شاخص فروش زیربخش‌های «فراورده‌های تزریقی» و «قرص و کپسول» به کاهش شاخص فروش منجر شده است.

نمودار 24. شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (100=1395)             

نمودار 25. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

نمودار 26. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های دارو نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 27. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

       4.شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی

در مهرماه سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه[4] قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی رشد مثبت ۱ درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطهبهنقطه[5] با کاهش 0/9 واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به 24 درصد رسیده است. گفتنی است میانگین[6] سالیانه شاخص قیمت نیز در مهرماه سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با 1/3 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 26/4 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

 

 

نمودار 28. درصد تغییر شاخص قیمت صنعت (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

بررسی شاخص قیمت رشته‌فعالیت‌های بورسی نشان می‌دهد در مهرماه سال ۱۴۰۲، رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی به‌جز دارو» و «سایر کانی غیرفلزی» بالاترین نرخ رشد ماهیانه و رشته‌فعالیت‌های «فلزات پایه» و «سیمان» بالاترین نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه را تجربه کرده‌اند.

 

 

نمودار 29. شاخص قیمت رشته‌فعالیت‌های بورسی- مهرماه سال ۱۴۰۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

رشته‌فعالیت دارو در مهرماه، نرخ رشد ماهیانه منفی 0/4 درصدی داشته است. شایان‌ ذکر است رشد نقطه‌به‌نقطه رشته‌فعالیت دارو نسبت به ماه پیش افزایش یافته و به ۳۳ درصد رسیده است و میانگین سالیانه قیمت نیز 60 درصد افزایش یافته است.

 

نمودار 30. درصد تغییر شاخص قیمت رشته‌فعالیت دارو (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

یکی از رشته‌فعالیت‌های دیگری که در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۱ مشمول حذف ارز ترجیحی شد، رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر بود. بررسی روند قیمت‌ها در این رشته‌فعالیت هم بعد از گذشت چند ماه از اعمال این سیاست جالب توجه است:

مطابق نمودار 31، با حذف ارز ترجیحی مواد اولیه رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر، رشد ماهیانه شاخص قیمت این رشته‌فعالیت در اردیبهشت و خرداد سال ۱۴۰۱ به حدود 45 و 50 درصد رسید، اما در ماه‌های بعد و پس از تخلیه اثر این شوک به‌شدت کاهش یافت، اما پس از افزایش در ماه‌های اخیر، در مهرماه رشد ماهیانه مثبت 0/2 درصدی داشته است. به‌طور مشابه رشد نقطه‌به‌نقطه شاخص قیمت در این رشته‌فعالیت هم کاهشی شده است و در مهرماه به ۱۰ درصد رسیده است؛ گفتنی است میانگین سالیانه قیمت در این رشته‌فعالیت از فروردین ماه نزولی بوده و به 50 درصد رسیده است.

 

نمودار 31. درصد تغییر شاخص قیمت رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

      5.شاخص‌های تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی

در مهرماه سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 22/5 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 0/7 درصدی مواجه شده و همچنین، شاخص فروش شرکت‌های معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 9/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 10/5 درصدی مواجه شده است. مطابق نمودار ۳۴، نسبت به ماه قبل تنها شاخص تولید زیربخش «کنسانتره» افزایش یافته است. در مقابل مطابق نمودار 35، تنها شاخص فروش زیربخش «کنسانتره» کاهش یافته است.

 

 

نمودار 32. شاخصهای تولید و فروش شرکتهای معدنی بورسی (100=1395)

نمودار 33. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

نمودار 34. رشد شاخص‌تولید و فروش زیربخش‌های معدن نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 35. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های معدن نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

        6.جمع‌بندی

شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی از اطلاعات ماهیانه ۳۱۶ شرکت بورسی استخراج می‌شود و با توجه به اینکه این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار هم حرکتی مناسب دارد، با دقت زیادی می‌تواند تحولات بخش صنعت و معدن کشور را به‌صورت ماهیانه رصد کند. در این گزارش تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهم‌ترین رشته‌فعالیت‌های آن در مهرماه سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.

برآورد این گزارش نشان می‌دهد، طی مهرماه سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش ۲/۲ درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 5/3 درصدی مواجه شده است و همچنین شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 2/8 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 1/3 درصدی مواجه شده است. شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی نیز نسبت به ماه مشابه سال قبل ۲۴ درصد و نسبت به ماه قبل ۱ درصد افزایش یافته است.

 

 

پیوست

جدول 1 پیوست. آمار مربوط به رشد تولید کل رشته‌فعالیت‌ها نسبت به ماه مشابه سال قبل (100=1395)[7]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 2 پیوست. آمار مربوط به رشد فروش کل رشته‌فعالیت‌ها نسبت به ماه مشابه سال قبل (100=1395)[8]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۳ پیوست. رشد شاخص تولید و فروش فعالیت‌های صنعتی و معدنی بورسی مهرماه سال ۱۴۰۲

شاخص فروش

شاخص تولید

 

رشد هفت‌ماهه نسبت به هفت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه

مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

رشد هفت‌ماهه نسبت به هفت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه

مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

8.5

9.6

-10.5

6.1

22.5

-0.7

معدن

0.3

2.8

1.3

2.9

2.2

5.3

صنعت

4.4

13.3

5.8

1.1

12.9

4.2

غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر

-13.4

-12.8

13.4

-16.3

-34.2

7.3

منسوجات

-17.5

-16.0

21.1

-27.8

-27.9

11.8

چوب و کاغذ

0.6

0.3

-3.6

1.2

6.1

2.6

کک و پالایش

-2.4

13.5

8.2

1.3

2.9

-1.8

شیمیایی (به‌جز دارو)

16.5

9.6

-3.0

22.2

24.4

9.7

دارو

-4.3

11.0

29.0

0.1

19.1

6.8

لاستیک و پلاستیک

12.3

7.6

-7.7

-1.5

-11.7

-6.6

کاشی و سرامیک

10.3

13.9

11.5

12.5

10.4

0.7

سیمان

13.5

35.8

7.4

-0.9

6.6

10.6

سایر کانی غیرفلزی

-0.3

7.4

5.3

2.4

9.5

21.4

فلزات پایه

-8.1

-8.4

21.9

-6.7

-5.1

10.1

محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات

24.8

12.5

-2.9

22.1

24.2

-1.5

تجهیزات برقی

5.7

6.3

-38.6

11.9

27.6

13.8

ماشینآلات و تجهیزات

-13.7

-46.3

-8.6

1.7

-32.1

-8.7

خودرو و قطعات

 

  1.  

    1. معرفی و نحوه محاسبه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 18001.
    2. گزارش طرح شامخ مدیران خرید، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.
    3. پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در شهریورماه 140۲ بخش صنعت و معدن، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 19333.
    4. www.Codal.Ir.