نوع گزارش : گزارش های راهبردی
نویسندگان
1 پژوهشگر ارشد گروه محیط کسب و کار و تنظیم گری بخشی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
2 کارشناس گروه محیط کسب و کار و تنظیم گری بخشی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
کلیدواژهها
گزارش حاضر، نوزدهمین سنجش پیدرپی و فصلی «شاخص امنیت سرمایهگذاری در ایران» است. این گزارش، با استفاده از آمارهای رسمی منتشر شده و در دسترس و نیز ارزیابی[1] 876 فعال اقتصادی نمونه از میان فعالان اقتصادی همه استانهای کشور بوده است که وضعیت امنیت سرمایهگذاری در تابستان سال 1401 را با 38 مؤلفه، 7 نماگر به تفکیک 31 استان و 9 حوزه کسبوکار نشان میدهد.
شاخص کل امنیت سرمایهگذاری در ایران که با استفاده از دو مجموعه دادههای پیمایشی و آماری تهیه میشود در تابستان 1401 کمّیت 6/82 از 10 (10 بدترین حالت) سنجیده شده است. مقدار عددی این شاخص در مطالعه فصل قبل (بهار 1401)،[2] 6/51 بوده که نشان میدهد امنیت سرمایهگذاری در تابستان 1401 نسبت به فصل قبل از آن، با توجه به ارزیابی فعالان اقتصادی مشارکتکننده در فصل تابستان بسیار نامناسبتر شده است.
براساس ارزیابی انجام شده در پیمایش فصلی تابستان سال 1401 و مقایسه آن با بهار سال 1401، نامناسبترین و مناسبترین مؤلفههای ارزیابی شده از امنیت سرمایهگذاری بهشرح زیر هستند:
|
بهار سال 1401 |
تابستان سال 1401 |
||||
|
کمّیت |
نامناسبترین مؤلفهها |
ردیف |
کمّیت |
نامناسبترین مؤلفهها |
ردیف |
|
8/96 |
عمل مسئولان ملی به وعدههای داده شده |
1 |
9/20 |
عمل مسئولان ملی به وعدههای داده شده |
1 |
|
8/74 |
عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی داده شده |
2 |
8/87 |
عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی داده شده |
2 |
|
8/42 |
حمایت مسئولان استانی از داوطلبان سرمایهگذاری |
3 |
8/60 |
حمایت مسئولان استانی از داوطلبان سرمایهگذاری |
3 |
|
کمیت |
مناسبترین مؤلفهها |
ردیف |
کمیت |
مناسبترین مؤلفهها |
ردیف |
|
4/67 |
سرقت مالی (پول نقد، کالا، تجهیزات) |
1 |
4/49 |
استفاده غیرمجاز از نام و علائم تجاری یا مالکیت معنوی |
1 |
|
4/80 |
رواج توزیع کالای قاچاق |
2 |
5/30 |
وجود کلاهبرداری یا تقلب در بازار |
2 |
|
4/90 |
استفاده غیرمجاز از نام و علائم تجاری یا مالکیت معنوی |
3 |
5/65 |
رواج توزیع کالای قاچاق |
3 |
با توجه به بررسیهای به عمل آمده ملاحظه میشود که نامناسبترین مؤلفه امنیت سرمایهگذاری که فعالان اقتصادی را بیش از همه آزار میدهد در این مطالعه نیز همانند پایش قبلی بهترتیب مؤلفه «عمل مسئولان ملی به وعدههای داده شده»، مؤلفه «عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی داده شده» و مؤلفه «حمایت مسئولان استانی از داوطلبان سرمایهگذاری» بوده است که هر سه مؤلفه نیز از نظر کمّیت نسبت به پایش قبلی نامناسبتر شدهاند.
براساس یافتههای دادههای این گزارش پس از تلفیق دادههای آماری و یافتههای پیمایشی، بهترتیب استانهای ایلام، سیستان و بلوچستان و بوشهر نامناسبترین و استانهای قزوین، خراسان جنوبی و سمنان مناسبترین وضعیت را از دیدگاه فعالان کسبوکار از منظر شاخص امنیت سرمایهگذاری در تابستان 1401 کسب کردهاند. براساس نتایج این مطالعه، در تابستان 1401، از بین 9 حوزه فعالیت اقتصادی مورد سنجش در این پایش، فعالان اقتصادی در حوزه معدن (بهجز نفت و گاز) همانند پایش گذشته مناسبترین ارزیابی را نسبت به سایر حوزهها و فعالان اقتصادی در حوزه نفت خام و گاز طبیعی، تأمین آب و برق و گاز نامناسبترین ارزیابی را در میان همه حوزهها از وضعیت امنیت سرمایهگذاری ارائه کردهاند. گفتنی است که در پایش تابستان 1401 همانند پایش گذشته نماگر عملکرد دولت همچنان نامناسبترین وضعیت را نشان میدهد و نماگر ثبات اقتصاد کلان جایگاه دوم نامناسبترینها را به خود اختصاص داده است. ذکر این نکته ضروری است که در پایش تابستان 1401 وضعیت امنیت سرمایهگذاری در طول 19 دوره پیمایش فصلی هم از نظر مؤلفههای پیمایشی و هم از بُعد تلفیق دادههای آماری با پیمایشی از نظر شاخص امنیت سرمایهگذاری نامناسبترین وضعیت را نمایان کرده است. در صورت تکرار این وضعیت در چند فصل آینده و ادامه روند نامناسب شدن شاخص امنیت سرمایهگذاری، این امر میتواند هشداری جدی درخصوص مؤلفههای مورد سنجش شاخص امنیت سرمایهگذاری باشد و لزوم توجه و انجام اصلاحات جدی در روند مؤلفههای ذکر شده را بیشازپیش ضروری میکند.
مقدمه: روششناسی[3]
گزارش حاضر، نوزدهمین گزارش مستمر فصلی است که با ابزار پرسشنامه و براساس ترکیبی از «ادراکسنجی» فعالان اقتصادی سراسر کشور از وضعیت 24 مؤلفه پیمایشی (Survey Data) و نیز 17 داده آماری (Hard Data) امنیت سرمایهگذاری ایران در دوره سهماهه تابستان 1401 تهیه شده است. این گزارش، با روشهای پیمایشی و آماری، نماگرها و مؤلفههای مؤثر در سرمایهگذاری را در استانها و بخشهای اقتصادی ایران ارزیابی کرده و با تلفیق آنها به روش علمی، «شاخص ملی امنیت سرمایهگذاری در ایران» مربوط به فصل تابستان 1401 را ارائه داده است.[4]
پرسشنامه پژوهش حاضر، بهصورت الکترونیکی[5] و شامل 21 پرسش ثابت برای سنجش ادراک و احساس فعالان اقتصادی از وضعیت امنیت سرمایهگذاری بهصورت کیفی و طیف (گزینههای) پنجگانه «خیلی زیاد، زیاد، تا حدودی، کم و خیلی کم» طراحی شده است. در پرسشنامه و ارزیابی پایش امنیت سرمایهگذاری، ارزیابی بین صفر و 10 انجام میشود. بهطوری که 10 نامناسبترین (بدترین) و صفر مناسبترین (بهترین) ارزیابی است و درنهایت شاخص هرچه به صفر نزدیکتر باشد، مناسبتر (بهتر) ارزیابی و تلقی میشود. درعینحال از ابتدای سال 1401 سه پرسش جدید[6] درخصوص تغییرات برخی مقررات به پرسشنامه پایش افزوده شده که عبارتند از: در فصل (تابستان) 1401 تغییر قوانین و مقررات صادراتی تا چه حد بر کسبوکار شما تأثیر گذاشته است؟ در فصل (تابستان) 1401 تغییر قوانین و مقررات وارداتی تا چه حد بر کسبوکار شما تأثیر گذاشته است؟ در فصل (تابستان) 1401 قیمتگذاری دستوری ازسوی نهادهای مرجع قیمتگذاری تا چه حد بر کسبوکار شما تأثیر گذاشته است؟ تحلیل دقیق روند این سه مؤلفه در پایشهای آتی که زمینه مقایسه فصلی آن فراهم میشود، امکانپذیر است.
یکی از مهمترین محدودیتهای این پژوهش، دسترسی به فهرست اعضای نمونه آماری تعیین شده (فعالان اقتصادی سراسر کشور) و نیز قانع و راضی کردن آنها به تکمیل پرسشنامه این پژوهش بوده است؛ بنابراین برای پایشهای سال 1400 بهبعد، باید بهطور متوسط از هر استان 260 پرسشنامه تکمیل و تحویل شود. گفتنی است که برای پایش بهار 1401 بالغ بر 6132 پرسشنامه قابل قبول واصل شده بوده است. اما متأسفانه در پایش تابستان 1401 برخلاف پایش قبلی تعداد نمونهها (پرسشنامههای پُر شده) بنا به برخی دلایل ذکر شده به شدت کاهشیافته (کمتر از 1000) و در اکثر استانها به اندازه مورد قبول نرسیده است (طبق جدول 1 پیوست) بنابراین براساس روش آماری مورد استفاده، جهت تعمیم نتایج پژوهش در همه استانها بهکل جامعه باید با احتیاط عمل کرد. امید است با تغییر وضعیت و تثبیت شرایط کشور در پایشهای آتی اقبال فعالان کسبوکار به مشارکت در پایشها مجدداً بر گردد و با مشارکت فعال ایشان بتوان نتایج قابل قبول کارشناسی و قابل تعمیم به جامعه را به دست آورد.
پس از استخراج مؤلفههای پیمایشی و آماری، اکنون با تلفیق این مؤلفهها، شاخص ملی امنیت سرمایهگذاری در تابستان 1401 ارائه میشود. براساس پژوهش پشتیبان گزارش حاضر،[7] شاخص امنیت سرمایهگذاری، با محاسبه میانگین وزنی مؤلفههای پیمایشی و آماری با نسبت 80 به 20 استخراج میشود که بر این اساس، شاخص کل امنیت سرمایهگذاری برای فصل تابستان 1401 با کمّیت 6/82 به دست آمده است درصورتیکه برای فصل بهار 1401 با کمّیت عددی 6/51 محاسبه شده و برای زمستان 1400 با کمّیت 5/92 محاسبه شده بوده است بهعبارتی وضعیت شاخص امنیت سرمایهگذاری در تابستان 1401 هرچند تعداد بسیار کمتری فعال کسبوکار در آن مشارکت داشتهاند اما به وضوح وضعیت آن نشان از حرکت به سمت نامناسب شدن وضعیت شاخص است. جدول 1 وضعیت شاخص ملی امنیت سرمایهگذاری (به تفکیک مؤلفههای پیمایشی و آماری) در تابستان 1401 را به تفکیک استانها نشان میدهد.
جدول 1. رتبهبندی استانها از نظر شاخص ملی امنیت سرمایهگذاری
در پایش تابستان 1401
|
ردیف |
استان / شاخص |
شاخص امنیت سرمایهگذاری |
||
|
تابستان 1401 |
بهار 1401 |
|
||
|
1 |
قزوین |
5.98 |
5.75 |
|
|
2 |
خراسان جنوبی |
6.19 |
5.80 |
|
|
3 |
سمنان |
6.34 |
5.85 |
|
|
4 |
کرمان |
6.45 |
6.06 |
|
|
5 |
هرمزگان |
6.49 |
6.18 |
|
|
6 |
آذربایجان غربی |
6.50 |
6.22 |
|
|
7 |
کردستان |
6.65 |
6.44 |
|
|
8 |
لرستان |
6.65 |
6.27 |
|
|
9 |
مازندران |
6.75 |
6.43 |
|
|
10 |
مرکزی |
6.77 |
6.41 |
|
|
11 |
گلستان |
6.78 |
6.46 |
|
|
12 |
قم |
6.79 |
6.51 |
|
|
13 |
یزد |
6.79 |
6.45 |
|
|
14 |
خراسان رضوی |
6.79 |
6.52 |
|
|
15 |
خوزستان |
6.82 |
6.55 |
|
|
16 |
اردبیل |
6.83 |
6.59 |
|
|
17 |
خراسان شمالی |
6.89 |
6.60 |
|
|
18 |
آذربایجان شرقی |
6.90 |
6.75 |
|
|
19 |
البرز |
6.96 |
6.59 |
|
|
20 |
زنجان |
6.96 |
6.84 |
|
|
21 |
اصفهان |
6.99 |
6.76 |
|
|
22 |
گیلان |
6.99 |
6.80 |
|
|
23 |
فارس |
6.99 |
6.72 |
|
|
24 |
همدان |
7.00 |
6.60 |
|
|
25 |
چهارمحال و بختیاری |
7.00 |
6.60 |
|
|
26 |
کهگیلویه و بویراحمد |
7.04 |
6.62 |
|
|
27 |
کرمانشاه |
7.05 |
6.70 |
|
|
28 |
تهران |
7.10 |
6.87 |
|
|
29 |
بوشهر |
7.13 |
6.89 |
|
|
30 |
سیستان و بلوچستان |
7.42 |
7.10 |
|
|
31 |
ایلام |
7.45 |
7.06 |
|
|
میانگین |
6.82 |
6.51 |
|
|
* شاخص تلفیقی امنیت سرمایهگذاری میانگین وزنی دو بخش پیمایشی با وزن 0/8 با وزن 0/2 است.
رتبه استانها براساس شاخص تلفیقی تابستان 1401 از نامناسبترین به مناسبترین مرتب شده است.
جدول 1 نشان میدهد براساس فروض و تعاریف این پژوهش، مناسبترین استانها از نظر فعالان کسبوکار از منظر امنیت سرمایهگذاری در پایش تابستان 1401 همانند پایش بهار 1401 بهترتیب استانهای قزوین، خراسان جنوبی و سمنان بوده است
در این میان برای پایش تابستان 1401 بهترتیب استانهای ایلام، سیستان و بلوچستان و بوشهر بهعنوان نامناسبترین استانها از نظر امنیت سرمایهگذاری شناسایی شدهاند درحالیکه در پایش مربوط به فصل بهار 1401 بهترتیب استانهای سیستان و بلوچستان، ایلام و بوشهر محاسبه شده بودند.
دقت در جدول 1 و مقایسه آن در پایشهای مختلف نشان میدهد که تکرارشوندگی برخی از استانها از نظر مناسب بودن یا نامناسب بودن وضعیت امنیت سرمایهگذاری حائز اهمیت بوده و میتواند دلالتهایی برای مقامات استانی داشته باشد. بهعبارتی درصورتیکه کفایت آماری لازم در پایشها از نظر تعداد مشارکتکننده حاصل شود، اگر استانهایی به تناوب جزء مناسبترینها یا نامناسبترین استانها از حیث شاخص امنیت سرمایهگذاری در رتبهبندی استانی قرار بگیرند نیاز به بررسی و مطالعات دروناستانی ویژه خواهد داشت.
شکل 1. شاخص ملی امنیت سرمایهگذاری به تفکیک استانها در تابستان 1401
همچنانکه در بخشهای پیشین اشاره شد هر شاخص از تعدادی نماگر و هر نماگر از تعدادی مؤلفه تشکیل شده است. در بخش قبل، نتایج پژوهش براساس مؤلفههای آماری و پیمایشی ارائه شد. در این بخش نتایج پژوهش براساس نماگرهای هفتگانه امنیت سرمایهگذاری ارائه میشود.
یادآوری میشود در این پژوهش، هفت نماگر اصلی تشکیلدهنده شاخص امنیت سرمایهگذاری طبق جدول زیر تعریف شدهاند و ارزیابی کلی هر نماگر با تلفیق مؤلفههای آماری و پیمایشی (بهصورت تأثیر 20 درصدی مؤلفههای آماری و 80 درصدی مؤلفههای پیمایشی) بهترتیب جدول 2 است.
جدول 2. نماگرهای امنیت سرمایهگذاری بهترتیب ارزیابی
در تابستان 1401 و مقایسه آنها در فصول گذشته
|
ردیف |
نماگرهای شاخص امنیت سرمایهگذاری |
تابستان 1401 |
بهار 1401 |
زمستان 1400 |
پاییز 1400 |
میانگین چهار فصل منتهی به تابستان 1401 |
تغییر تابستان 1401 نسبت به بهار 1401 |
|
1 |
عملکرد دولت (نامناسبترین بدترین ارزیابی در فصول اخیر) |
8.33 |
8.01 |
7.48 |
7.81 |
7.74 |
نامناسبتر |
|
2 |
ثبات اقتصاد کلان |
7.42 |
7.68 |
6.52 |
6.56 |
6.88 |
مناسبتر |
|
3 |
تعریف و تضمین حقوق مالکیت |
7.38 |
7.2 |
6.00 |
6.63 |
6.57 |
نامناسبتر |
|
4 |
فرهنگ وفای به عهد و صداقت و درستی |
6.90 |
6.75 |
6.05 |
6.34 |
6.38 |
نامناسبتر |
|
5 |
شفافیت و سلامت اداری |
6.81 |
6.18 |
6.28 |
6.67 |
6.46 |
نامناسبتر |
|
6 |
ثبات و پیشبینیپذیری مقررات و رویههای اجرایی |
6.78 |
6.7 |
5.73 |
6.26 |
6.10 |
نامناسبتر |
|
7 |
مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض (مناسبترین بهترین ارزیابی در دو فصل اخیر) |
5.06 |
4.94 |
17.4 |
4.45 |
4.39 |
نامناسبتر |
توضیح: نمره 10: نامناسبترین ارزیابی.
در جدول 2 ترتیب نماگرهای هفتگانه از نامناسبترین به مناسبترین ارائه شده است. از مقایسه این جدول با مطالعات گذشته درمییابیم که نامناسبترین نماگر در تابستان 1401 همانند چند پایش گذشته، همچنان نماگر «عملکرد دولت» بوده است؛ در این میان مناسبترین نماگر در چند پایش اخیر همچنان نماگر «مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض» است. با دقت در ارزیابیهای انجام شده متوجه میشویم که در پایش تابستان 1401 وضعیت نماگر «ثبات اقتصاد کلان» هم مجدداً در دومین نماگر نامناسب قرار گرفته و البته نسبت به پایش بهار 1401 قدری مناسبتر ارزیابی شده است؛ در پایش تابستان 1401 وضعیت مؤلفههای نماگر «شفافیت و سلامت اداری» که از چهار مؤلفه پیمایشی تشکیل شده نسبت به پایش بهار 1401 بهطور معناداری بدتر و نامناسبتر ارزیابی شده و در جایگاه پنجمین نماگر نامناسب قرار گرفته است.
1-2. بررسی وضعیت نماگرهای امنیت سرمایهگذاری در ایران به تفکیک استانها
رتبهبندی استانها بهترتیب هر یک از هفت نماگر امنیت سرمایهگذاری برحسب مناسبترین تا نامناسبترین ارزیابی در استانها در هر نماگر، در ادامه ارائه شده است.
نماگر «عملکرد دولت» در تابستان 1401 به تفکیک استانهای کشور در جدول 3 ارائه شده است.
جدول 3. رتبه استانها براساس نماگر «عملکرد دولت» در تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
|
1 |
قزوین |
7.42 |
12 |
خوزستان |
8.20 |
23 |
همدان |
8.55 |
|
|
2 |
هرمزگان |
7.86 |
13 |
آذربایجان غربی |
8.20 |
24 |
تهران |
8.55 |
|
|
3 |
سمنان |
7.91 |
14 |
خراسان جنوبی |
8.21 |
25 |
زنجان |
8.59 |
|
|
4 |
چهارمحال و بختیاری |
8.04 |
15 |
آذربایجان شرقی |
8.21 |
26 |
کردستان |
8.62 |
|
|
5 |
قم |
8.05 |
16 |
مرکزی |
8.26 |
27 |
کرمانشاه |
8.65 |
|
|
6 |
گلستان |
8.09 |
17 |
خراسان شمالی |
8.31 |
28 |
بوشهر |
8.70 |
|
|
7 |
یزد |
8.12 |
18 |
گیلان |
8.39 |
29 |
کهگیلویه و بویراحمد |
8.75 |
|
|
8 |
خراسان رضوی |
8.13 |
19 |
البرز |
8.40 |
30 |
سیستان و بلوچستان |
9.17 |
|
|
9 |
اصفهان |
8.13 |
20 |
اردبیل |
8.40 |
31 |
ایلام |
9.21 |
|
|
10 |
کرمان |
8.16 |
21 |
لرستان |
8.41 |
میانگین کشوری |
8.33 |
||
|
11 |
مازندران |
8.19 |
22 |
فارس |
8.49 |
||||
شکل 2. وضعیت نماگر «عملکرد دولت» به تفکیک استانها در تابستان 1401
نماگر ثبات اقتصاد کلان در تابستان 1401 به تفکیک استانهای کشور در جدول 4 ارائه شده است. در این گزارش و در این نماگر، استانهای سیستان و بلوچستان، تهران و بوشهر نسبت به سایر استانها بهتر و مناسبتر ارزیابی شده و استانهای کرمانشاه، زنجان و هرمزگان نامناسبتر از بقیه بودهاند. نکته قابلتوجه این است که کمّیت این نماگر نسبت به پایش قبلی مناسبتر ارزیابی شده است. بهعبارتی دیگر وضعیت ثبات اقتصاد کلان در تابستان 1401 نسبت به بهار 1401 از نظر فعالان مشارکتکننده در این پایش قدری مناسبتر شده است.
جدول 4. رتبه استانها براساس نماگر «ثبات اقتصاد کلان» در تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
1 |
سیستان و بلوچستان |
6.41 |
12 |
همدان |
7.31 |
23 |
کهگیلویه و بویراحمد |
7.67 |
|
2 |
تهران |
6.59 |
13 |
فارس |
7.33 |
24 |
کردستان |
7.82 |
|
3 |
بوشهر |
6.70 |
14 |
کرمان |
7.33 |
25 |
ایلام |
7.83 |
|
4 |
قزوین |
6.73 |
15 |
چهارمحال و بختیاری |
7.34 |
26 |
خراسان شمالی |
7.85 |
|
5 |
خراسان جنوبی |
6.80 |
16 |
آذربایجان شرقی |
7.36 |
27 |
لرستان |
7.89 |
|
6 |
خوزستان |
6.86 |
17 |
گلستان |
7.48 |
28 |
البرز |
8.00 |
|
7 |
سمنان |
6.99 |
18 |
آذربایجان غربی |
7.53 |
29 |
هرمزگان |
8.27 |
|
8 |
خراسان رضوی |
6.99 |
19 |
اردبیل |
7.58 |
30 |
زنجان |
8.35 |
|
9 |
یزد |
7.09 |
20 |
اصفهان |
7.63 |
31 |
کرمانشاه |
8.37 |
|
10 |
مرکزی |
7.21 |
21 |
قم |
7.67 |
میانگین کشوری |
7.42 |
|
|
11 |
مازندران |
7.29 |
22 |
گیلان |
7.72 |
|||
شکل 3. وضعیت نماگر «ثبات اقتصاد کلان» به تفکیک استانها در تابستان 1401
در تابستان 1401، این نماگر با عدد 7/38 از 10 در جایگاه سومین نماگر نامناسب قرار گرفته است. در جدول 5 رتبهبندی استانها نمایش داده شده که در آن، استانهای قزوین، سمنان و خراسان جنوبی مناسبترین وضعیت و استانهای سیستان و بلوچستان، بوشهر و البرز نامناسبترین وضعیت را داشتهاند.
جدول 5. رتبه استانها براساس نماگر «تعریف و تضمین حقوق مالکیت» در تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
1 |
قزوین |
6.42 |
12 |
خراسان شمالی |
7.27 |
23 |
زنجان |
7.62 |
|
2 |
سمنان |
6.60 |
13 |
هرمزگان |
7.31 |
24 |
قم |
7.63 |
|
3 |
خراسان جنوبی |
6.64 |
14 |
گلستان |
7.42 |
25 |
فارس |
7.64 |
|
4 |
یزد |
6.73 |
15 |
ایلام |
7.48 |
26 |
همدان |
7.57 |
|
5 |
کهگیلویه و بویراحمد |
6.80 |
16 |
آذربایجان شرقی |
7.51 |
27 |
کرمانشاه |
7.67 |
|
6 |
کردستان |
6.80 |
17 |
لرستان |
7.52 |
28 |
خوزستان |
7.83 |
|
7 |
کرمان |
6.98 |
18 |
اردبیل |
7.54 |
29 |
البرز |
8.14 |
|
8 |
چهارمحال و بختیاری |
6.99 |
19 |
تهران |
7.55 |
30 |
بوشهر |
8.46 |
|
9 |
مرکزی |
7.01 |
20 |
خراسان رضوی |
7.55 |
31 |
سیستان و بلوچستان |
8.46 |
|
10 |
اصفهان |
7.11 |
21 |
گیلان |
7.56 |
میانگین کشوری |
7.38 |
|
|
11 |
آذربایجان غربی |
7.27 |
22 |
مازندران |
7.59 |
|||
شکل 4. وضعیت نماگر «تعریف و تضمین حقوق مالکیت» به تفکیک استانها، تابستان 1401
نماگر فرهنگ وفای بهعهد و صداقت و درستی، دارای بیشترین مؤلفه (9 مؤلفه) در میان هفت نماگر دیگر است که بیش از نیمی از آنها پیمایشی هستند. این نماگر در تابستان 1401، در رتبه چهارم نامناسبترین نماگرها قرار گرفته و وضعیت استانها در این نماگر در جدول 6 ارائه شده است.
جدول 6. رتبه استانها در نماگر «فرهنگ وفای بهعهد و صداقت و درستی» تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
1 |
خراسان جنوبی |
6.00 |
12 |
کردستان |
6.77 |
23 |
سیستان و بلوچستان |
7.14 |
|
2 |
قزوین |
6.11 |
13 |
البرز |
6.86 |
24 |
قم |
7.15 |
|
3 |
کرمان |
6.22 |
14 |
گلستان |
6.94 |
25 |
چهارمحال و بختیاری |
7.27 |
|
4 |
هرمزگان |
6.42 |
15 |
مرکزی |
6.95 |
26 |
یزد |
7.32 |
|
5 |
آذربایجان غربی |
6.42 |
16 |
خراسان شمالی |
6.98 |
27 |
بوشهر |
7.33 |
|
6 |
کهگیلویه و بویراحمد |
6.56 |
17 |
زنجان |
7.01 |
28 |
همدان |
7.34 |
|
7 |
لرستان |
6.57 |
18 |
خوزستان |
7.01 |
29 |
تهران |
7.40 |
|
8 |
خراسان رضوی |
6.59 |
19 |
گیلان |
7.02 |
30 |
اصفهان |
7.69 |
|
9 |
مازندران |
6.36 |
20 |
کرمانشاه |
7.03 |
31 |
ایلام |
7.47 |
|
10 |
اردبیل |
6.46 |
21 |
آذربایجان شرقی |
7.10 |
میانگین کشوری |
6.57 |
|
|
11 |
سمنان |
6.67 |
22 |
فارس |
7.12 |
|||
شکل 5. وضعیت نماگر «فرهنگ وفای بهعهد و صداقت و درستی»
به تفکیک استانها در تابستان 1401
نماگر شفافیت و سلامت اداری، شامل چهار مؤلفه است که همه آنها بهصورت پیمایشی محاسبه شدهاند، در تابستان 1401 در جایگاه پنجم نامناسبترین نماگرها قرار گرفته است. جدول 7 رتبهبندی استانها براساس این نماگر را در مطالعه تابستان 1401 نشان میدهد. ملاحظه میشود که وضعیت استانهای قزوین، کردستان و لرستان مناسبترین و استانهای سیستان و بلوچستان، تهران و ایلام نامناسبترین ارزیابی را از منظر فعالان اقتصادی مشارکتکننده هر استان در این نماگر کسب کردهاند.
7 جدول. رتبه استانها براساس نماگر «شفافیت و سلامت اداری» در تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
1 |
قزوین |
6.00 |
12 |
خراسان شمالی |
6.61 |
23 |
فارس |
7.10 |
|
2 |
کردستان |
6.14 |
13 |
قم |
6.69 |
24 |
آذربایجان شرقی |
7.16 |
|
3 |
لرستان |
6.14 |
14 |
اصفهان |
6.70 |
25 |
هرمزگان |
7.17 |
|
4 |
کهگیلویه و بویراحمد |
6.25 |
15 |
مرکزی |
6.80 |
26 |
مازندران |
7.20 |
|
5 |
خوزستان |
6.40 |
16 |
خراسان رضوی |
6.80 |
27 |
زنجان |
7.22 |
|
6 |
آذربایجان غربی |
6.50 |
17 |
کرمانشاه |
6.81 |
28 |
گیلان |
7.30 |
|
7 |
همدان |
6.53 |
18 |
گلستان |
6.84 |
29 |
ایلام |
7.37 |
|
8 |
سمنان |
6.58 |
19 |
کرمان |
6.84 |
30 |
تهران |
7.55 |
|
9 |
اردبیل |
6.58 |
20 |
بوشهر |
6.85 |
31 |
سیستان و بلوچستان |
7.97 |
|
10 |
خراسان جنوبی |
6.58 |
21 |
یزد |
6.86 |
میانگین کشوری |
6.81 |
|
|
11 |
چهارمحال و بختیاری |
6.61 |
22 |
البرز |
7.03 |
|||
شکل 6. وضعیت نماگر «شفافیت و سلامت اداری» به تفکیک استانها در تابستان 1401
جدول 8 نشان میدهد در تابستان 1401 فعالان اقتصادی استانهای قزوین، هرمزگان و مرکزی مناسبترین ارزیابی و استانهای سیستان و بلوچستان، کرمانشاه و چهارمحال و بختیاری نامناسبترین ارزیابی در نماگر «ثبات و پیشبینیپذیری مقررات و رویههای اجرایی» را ارائه دادهاند.
جدول 8. رتبه استانها براساس نماگر
«ثبات و پیشبینیپذیری مقررات و رویههای اجرایی» در تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
1 |
قزوین |
5.70 |
12 |
اصفهان |
6.64 |
23 |
فارس |
7.03 |
|
2 |
هرمزگان |
6.08 |
13 |
آذربایجان غربی |
6.68 |
24 |
زنجان |
7.04 |
|
3 |
مرکزی |
6.35 |
14 |
کردستان |
6.76 |
25 |
خوزستان |
7.07 |
|
4 |
خراسان جنوبی |
6.36 |
15 |
قم |
6.82 |
26 |
ایلام |
7.14 |
|
5 |
کرمان |
6.38 |
16 |
آذربایجان شرقی |
6.85 |
27 |
خراسان شمالی |
7.19 |
|
6 |
لرستان |
6.41 |
17 |
البرز |
6.86 |
28 |
تهران |
7.32 |
|
7 |
سمنان |
6.43 |
18 |
اردبیل |
6.86 |
29 |
چهارمحال و بختیاری |
7.35 |
|
8 |
گلستان |
6.45 |
19 |
کهگیلویه و بویراحمد |
6.87 |
30 |
کرمانشاه |
7.46 |
|
9 |
بوشهر |
6.62 |
20 |
همدان |
6.90 |
31 |
سیستان و بلوچستان |
7.48 |
|
10 |
گیلان |
6.62 |
21 |
یزد |
6.91 |
میانگین کشوری |
6.78 |
|
|
11 |
مازندران |
6.36 |
22 |
خراسان رضوی |
7.00 |
|||
شکل 7. وضعیت نماگر «ثبات و پیشبینیپذیری مقررات و رویههای اجرایی»
از شاخص امنیت سرمایهگذاری به تفکیک استانها در تابستان 1401
نماگر مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض شامل هشت مؤلفه است که اکثر آنها آماری هستند. جدول 9 رتبهبندی استانها را براساس این نماگر نشان میدهد. در تابستان 1401 فعالان اقتصادی استانهای خراسان جنوبی، کرمان و مازندران مناسبترین ارزیابی و فعالان اقتصادی استانهای سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد و مرکزی نامناسبترین ارزیابی را از نماگر «مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض» داشتهاند. این نماگر در بهار 1401 نیز همانند پایشهای قبلی در میان هفت نماگر، بهعنوان مناسبترین نماگر ارزیابی شده است.
جدول 9. رتبه استانها براساس نماگر «مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض» تابستان 1401
|
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
ردیف |
استان |
ارزیابی |
|
1 |
خراسان جنوبی |
4.10 |
12 |
البرز |
4.76 |
23 |
اردبیل |
5.34 |
|
2 |
کرمان |
4.26 |
13 |
زنجان |
4.82 |
24 |
تهران |
5.46 |
|
3 |
مازندران |
4.31 |
14 |
گیلان |
4.87 |
25 |
همدان |
4.62 |
|
4 |
قزوین |
4.34 |
15 |
آذربایجان شرقی |
4.89 |
26 |
خراسان رضوی |
5.63 |
|
5 |
آذربایجان غربی |
4.34 |
16 |
کردستان |
5.05 |
27 |
بوشهر |
5.67 |
|
6 |
سمنان |
4.37 |
17 |
فارس |
5.10 |
28 |
چهارمحال و بختیاری |
5.67 |
|
7 |
لرستان |
4.42 |
18 |
گلستان |
5.22 |
29 |
مرکزی |
5.77 |
|
8 |
هرمزگان |
4.51 |
19 |
اصفهان |
5.24 |
30 |
کهگیلویه و بویراحمد |
6.55 |
|
9 |
یزد |
4.63 |
20 |
خراسان شمالی |
5.28 |
31 |
سیستان و بلوچستان |
6.63 |
|
10 |
قم |
4.69 |
21 |
کرمانشاه |
5.29 |
میانگین کشوری |
5.06 |
|
|
11 |
خوزستان |
4.74 |
22 |
ایلام |
5.33 |
|||
شکل 8. وضعیت نماگر «مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض»
به تفکیک استانها در تابستان 1401
1-3. امنیت سرمایهگذاری در ایران برحسب 17 مؤلفه آماری[8] در تابستان 1401
شاخص امنیت سرمایهگذاری در ایران شامل 38 مؤلفه است که 17 مؤلفه آن آماری (HD) هستند؛ یعنی سنجش آن نیاز به پیمایش و نظرخواهی ندارد و توسط نهادهای رسمی، محاسبه و اعلام میشوند. گفتنی است که دادههای مربوط به مؤلفههای ثبات نرخ تورم، ثبات نرخ ارز و ثبات مسئولان استانی[9] بهروزرسانی شده براساس دادههای تابستان 1401 بوده و دادههای مربوط به مؤلفههای رسیدگی به اختلافات تجاری از طریق داوری و ضریب نفوذ بیمه مربوط به سال 1400 میباشد و سایر دادههای مربوط به مؤلفههای باقیمانده براساس آخرین سالنامه منتشر شده و در دسترس قوه قضائیه برای سال 1400 در تحلیلها مورد استفاده قرار گرفته است.
همانطور که در پایشهای قبلی توضیح داده شده دو نماگر شفافیت و سلامت اداری و نماگر عملکرد دولت صرفاً براساس مؤلفههای پیمایشی سنجش و ارزیابی میشوند و هیچ مؤلفه آماری برای آنها در نظر گرفته نشده است.
گفتنی است که برای تلفیق اطلاعات فوق (دادههای آماری) با دادههای پیمایشی و استخراج شاخص امنیت سرمایهگذاری برای هر استان و درنهایت برای کل کشور، پس از تهیه جدول اطلاعات نسبی 17 مؤلفه، این مؤلفهها نرمالسازی شده[10] و سپس با جدول اطلاعات پیمایشی تلفیق شدهاند. با توجه به مراحل و پیشفرضهای مذکور، مؤلفههای آماری (HD) شاخص امنیت سرمایهگذاری پس از نرمال شدن برای فصل تابستان 1401 محاسبه میشود که با توجه به لزوم رعایت اختصار، جداول مربوطه در این گزارش ارائه نشدهاند.
مطالعه این فصل نشان میدهد شاخص امنیت سرمایهگذاری از نظر مؤلفههای آماری برای فصل تابستان 1401 عدد میانگین 15/4 از 10 (شاخص 10 بهمعنای ناامنی مطلق سرمایهگذاری) به دست آمده است.
نمودار 1. امنیت سرمایهگذاری در ایران برحسب مؤلفههای آماری در تابستان 1401
(10 بدترین ارزیابی)
جدول 10. ارزیابی 17 مؤلفه آماری امنیت سرمایهگذاری در تابستان 1401
|
عنوان مؤلفه |
تابستان 1401 |
بهار 1401 |
||
|
رتبه |
ارزیابی |
رتبه |
ارزیابی |
|
|
رسیدگی به اختلافات تجاری از طریق داوری (سال 1400) |
1 |
7.93 |
1 |
7.93 |
|
سرقت مستوجب تعزیر (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
2 |
6.55 |
4 |
5.29 |
|
عدم نوسان شاخص تورم مصرفکننده (تابستان 1401) |
3 |
5.77 |
3 |
5.41 |
|
ضریب نفوذ بیمه |
4 |
5.10 |
5 |
5.10 |
|
تعداد پروندههای کلاهبرداری (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
5 |
5.08 |
9 |
4.45 |
|
ضربوجرح عمدی (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
6 |
4.85 |
6 |
4.60 |
|
اجرای کامل و به موقع احکام مراجع قضایی |
7 |
4.58 |
12 |
3.94 |
|
تعداد پروندههای خیانت در امانت (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
8 |
4.32 |
7 |
4.60 |
|
نرخ رسیدگی به پروندههای قضایی (درصد از ورودی) |
9 |
4.28 |
2 |
5.47 |
|
درصد چکهای برگشتی |
10 |
4.25 |
11 |
4.13 |
|
میانگین زمان رسیدگی به هر پرونده ورودی (روز) |
11 |
4.03 |
8 |
4.47 |
|
تعداد پروندههای مطالبه طلب (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
12 |
3.89 |
10 |
4.39 |
|
تعداد تصادف منجر به فوت یا جرح (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
13 |
3.35 |
13 |
3.35 |
|
شکایتهای با موضوع تصرف عدوان (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
14 |
2.71 |
14 |
2.80 |
|
مزاحمت ملکی (بهازای هر 100 هزار نفر جمعیت) |
15 |
1.52 |
16 |
1.5 |
|
ثبات مسئولان استانی (تابستان 1401) |
16 |
1.34 |
15 |
1.87 |
|
ثبات نرخ ارز (تابستان 1401) |
17 |
0.98 |
17 |
1 |
|
میانگین ارزیابی مؤلفههای پیمایشی |
4.15 |
4.13 |
||
2-3. امنیت سرمایهگذاری در ایران برحسب 21 مؤلفه پیمایشی
ارزیابی فعالان اقتصادی مشارکتکننده در این مطالعه از وضعیت مؤلفههای پیمایشی (پرسشنامه) شاخص امنیت سرمایهگذاری (نمره 10 بدترین ارزیابی و صفر مناسبترین ارزیابی) براساس نتایج حاصل از مشارکت فعالان کسبوکار در این پایش در نمودار 2 ارائه شده است
مقایسه نتایج ارزیابی تابستان 1401 با بهار 1401 و فصول گذشته نشان میدهد متأسفانه همچنان مؤلفههای «عمل مسئولان ملی به وعدههای داده شده» و «عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی داده شده» در فصول متعدد حائز نامناسبترین ارزیابیها شده و مشترک بوده است. نکته قابلتوجه آنکه مؤلفه «ثبات قیمت مواد اولیه» از منظر فعالان مشارکتکننده در پایش تابستان 1401 نسبت به بهار 1401 نامناسبتر ارزیابی شده است.
نمودار 2. ارزیابی فعالان اقتصادی از 21 مؤلفه پیمایشی امنیت سرمایهگذاری در تابستان 1401
جدول 11. ارزیابی فعالان اقتصادی از 21 مؤلفه پیمایشی امنیت سرمایهگذاری
در تابستان 1401 و مقایسه وضعیت آن با بهار 1401
|
عنوان مؤلفه |
تابستان 1401 |
بهار 1401 |
||
|
رتبه |
ارزیابی |
رتبه |
ارزیابی |
|
|
استفاده غیرمجاز از نام و علائم تجاری یا مالکیت معنوی |
1 |
4/92 |
3 |
4/90 |
|
وجود کلاهبرداری یا تقلب در بازار |
2 |
5/30 |
4 |
5/24 |
|
رواج توزیع کالای قاچاق |
3 |
5/65 |
2 |
4/80 |
|
سرقت مالی (پول نقد، کالا، تجهیزات) |
4 |
5/73 |
1 |
4/67 |
|
میزان وفای بهعهد در اجرای قرارداد کتبی یا شفاهی در بازار |
5 |
6/29 |
6 |
5/73 |
|
تأثیر تغییر قوانین و مقررات وارداتی |
6 |
6/80 |
8 |
5/90 |
|
دسترسی آزاد و عمومی به اطلاعات و تصمیمات مسئولان |
7 |
6/84 |
10 |
6/61 |
|
میزان شیوع رشوه در ادارات |
8 |
6/86 |
9 |
6/50 |
|
قیمتگذاری دستوری |
9 |
6/89 |
7 |
5/86 |
|
تغییر قوانین و مقررات صادراتی |
10 |
7/04 |
5 |
5/45 |
|
ثبات قوانین و مقررات |
11 |
7/72 |
14 |
7/54 |
|
میزان اعتماد به دادگاههای استان برای احقاق به موقع و منصفانه حق در دعاوی تجاری |
12 |
7/73 |
13 |
7/50 |
|
سرعت عمل و تعهد مراجع انتظامی (پلیس) در رسیدگی به شکایات فعالان اقتصادی |
13 |
7/80 |
12 |
7/49 |
|
اعمالنفوذ و تبانی در معاملات ادارات |
14 |
7/90 |
11 |
7/47 |
|
وفای بهعهد در اجرای قراردادها توسط دولت و شرکتهای دولتی |
15 |
8/02 |
19 |
8/06 |
|
واضح بودن قوانین و مقررات ناظر بر کسبوکار |
16 |
8/15 |
17 |
7/96 |
|
میزان اختلال ایجاد شده در اثر تحریمهای خارجی |
17 |
8/20 |
15 |
7/57 |
|
احقاق حقوق قانونی در ادارات دولتی |
18 |
8/21 |
20 |
8/06 |
|
میزان تخصصی بودن رسیدگی به دعاوی تجاری در مراجع قضایی |
19 |
8/26 |
18 |
8/05 |
|
ثبات قیمت مواد اولیه |
20 |
8/47 |
16 |
8/58 |
|
ثبات یا قابل پیشبینی بودن تصمیمات مسئولان استانی یا محلی |
21 |
8/57 |
21 |
8/21 |
|
میزان حمایت مسئولان استانی از داوطلبان سرمایهگذاری |
22 |
8/60 |
22 |
8/42 |
|
عمل مسئولان استانی و محلی به وعدههای اقتصادی داده شده |
23 |
8/87 |
23 |
8/74 |
|
عمل مسئولان ملی به وعدههای داده شده |
24 |
9/20 |
24 |
8/96 |
|
میانگین ارزیابی مؤلفههای پیمایشی |
7/52 |
7/10 |
||
توضیح: 10 = بدترین ارزیابی و رتبه بالاتر = وضعیت نامناسبتر.
جدول 11 بهعبارتی نشاندهنده میزان تغییرات رتبهای مؤلفههای پیمایشی در مقایسه با هم طی دو دوره متوالی پایش است؛ در اصل اگر میزان تغییرات رتبهای در پایشهای مورد سنجش بیشتر باشد باید دقت شود که چرا در آن دوره، وضعیت مؤلفه مورد نظر، به آن میزان تغییر کرده است (چه از منظر مناسبتر شدن یا نامناسبتر شدن).
از ابتدای پایشهای سال 1401 سه مؤلفه برای بار اول در پرسشنامه از فعالان اقتصادی قرار گرفت که تحلیل آنها نشان میدهد که در تابستان 1401 نسبت به بهار 1401 هر سه مؤلفه «تأثیر تغییر قوانین و مقررات وارداتی»، «قیمتگذاری دستوری» و «تغییر قوانین و مقررات صادراتی» به شدت نامناسبتر ارزیابی شدهاند. تحلیل دقیقتر روند آنها در پایشهای آتی مورد توجه قرار خواهد گرفت. مطلب دیگر آنکه نامناسبترین مؤلفه در طی پایشهای متوالی یعنی مؤلفه «عمل مسئولان ملی به وعدههای داده شده» در پایش تابستان نسبت به بهار از منظر کمّیتی نیز افزایش یافته و نامناسبتر شده است.
یکی دیگر از اطلاعات قابل ارائه در این پایش، ارزیابی فعالان اقتصادی مشارکتکننده در این پژوهش از امنیت سرمایهگذاری به تفکیک حوزههای کاری است که در جدول 12 ارائه شده است.
جدول 12. ارزیابی فعالان اقتصادی از امنیت سرمایهگذاری در ایران
به تفکیک حوزههای کاری در مطالعه تابستان 1401[11]
|
حوزه کاری |
تابستان 1401 |
بهار 1401 |
تغییر وضعیت تابستان 1401 نسبت به بهار 1401 |
|
نفت خام و گاز طبیعی، تأمین آب، برق و گاز |
7.86 |
7.52 |
نامناسبتر |
|
دامداری، مرغداری و شیلات |
7.68 |
7.27 |
نامناسبتر |
|
ارتباطات، توزیع و ... (حملونقل، انبارداری، عمدهفروشی و خُردهفروشی) |
7.64 |
7.44 |
نامناسبتر |
|
خدمات (آموزش، بهداشت و ...) |
7.58 |
7.29 |
نامناسبتر |
|
هتل، رستوران، تهیه و توزیع غذا |
7.58 |
7.10 |
نامناسبتر |
|
زراعت، باغداری و جنگلداری |
7.47 |
7.19 |
نامناسبتر |
|
خدمات تولیدی (واسطهگری مالی، بانک، بیمه، مستغلات اجاره و فعالیتهای کسبوکار) |
7.37 |
7.07 |
نامناسبتر |
|
صنعت (شامل کلیه صنعت و موارد مرتبط با ساختمان) |
7.36 |
7.08 |
نامناسبتر |
|
معدن بهجز نفت و گاز |
6.72 |
5.97 |
نامناسبتر |
بررسی وضعیت حوزه کاری در پایش امنیت سرمایهگذاری فصل تابستان 1401 نشانمیدهد که از منظر فعالان اقتصادی مشارکتکننده در این مطالعه نشانمیدهد که همه حوزههای کاری نسبت به پایش فصل قبل (بهار 1401) نا مناسبتر ارزیابیشدهاند و مجدداً همانند پایشهای قبلی حوزه کاری «نفت خام و گاز طبیعی، تأمین آب و برق و گاز» نا مناسبترین وضعیت را در میان تمام حوزههای کاری به خود اختصاص داده است
گزارش حاضر، ارزیابی شاخص امنیت سرمایهگذاری در ایران برای فصل تابستان 1401 و محاسبه 7 نماگر مربوطه است. براساس محاسبات انجام شده شاخص کل امنیت سرمایهگذاری در ایران که با استفاده از دو مجموعه دادههای پیمایشی و آماری تهیه میشود در تابستان 1401 کمّیت 6/82 از 10 (10 بدترین حالت) سنجیده شده که بر اساس این تحقیق نتایج زیر قابل ذکر است:
|
|
در پژوهش اخیر (پایش تابستان 1401) 2274 نفر (کاهش 85.7 درصدی نسبت به پژوهش بهار 1401) به محیط پرسشنامه وارد شدند که از این تعداد تقریباً 1688 کاربر پاسخگویی به پرسشنامه را شروع کردند که این عدد کاهش بیش از 86.1 درصدی نسبت به دوره قبل داشته است، اما تا پایان سؤالات و زدن دکمه ارسال نهایی ادامه ندادهاند و تنها 945 کاربر بهطور کامل اقدام به تکمیل و ارسال پرسشنامه نموده بودند. از این تعداد بخشی از پرسشنامههای بهصورت تکراری و یا توسط افرادی تکمیل شده بود که پیامکی برای آنها ارسال نشده بود و یا هویت آنها برای تیم پژوهش احراز نشد و در دسته پاسخهای نامعتبر ارزیابی شدند. درنهایت 876 پرسشنامه صحیح جمعآوری شد.
گفتنی است در این پژوهش، قبل از دعوت برای تکمیل پرسشنامه تابستان 1401، بهتمامی مشارکتکنندگان قبلی پیامک تقدیر بابت مشارکت قبلی و لینک دانلود فایل پایشهای قبلی ارسال شد. همچنین با توجه به جمعآوری اطلاعات فعالان کسبوکار توسط وزارت بهداشت در ایام کرونا، به بخش قابلتوجهی از این افراد پیامک دعوتنامه تکمیل پرسشنامه ارسال شد. با توجه به ارسال پیامکهای هشدار ازسوی پلیس تا درخصوص عدم توجه به پیامکهای ناشناس حاوی لینک و ... در این فصل مجبور به ارسال چندباره پیامکها و افزایش تعداد ارسالها برای تحقق حجم نمونه در استانهای مختلف شدیم.
گفتنی است که در پایش تابستان 1401 با افت شدید پرسشنامههای تکمیل شده و عدم مشارکت کافی فعالان اقتصادی روبهرو شدیم و متأسفانه تعداد نمونهها (پرسشنامههای پُر شده) در اکثر استانها، به اندازه مورد قبول نرسیده است، بنابراین براساس روش آماری نمیتوانیم نتایج پژوهش در همه استانها را بهکل جامعه تعمیم دهیم.
از خروجی حاصل از نظرسنجی، این نتیجه برداشت میشود که شرکتکنندگان نظرسنجی چه نگاهی به مؤلفههای مختلف امنیت سرمایهگذاری دارند. گروه تحقیق در تلاش است با بهروزرسانی دائم جامعه آماری این تحقیق در فصلهای آتی، تعداد نمونههای مشارکتکننده در هر پایش به حدنصاب تعیین شده، یعنی حداقل 8035 فعال اقتصادی از همه استانها را تثبیت کرده و حداقل حدود 260 پاسخ صحیح برای هر استان دریافت شود تا امکان تعمیم نتایج پژوهش بهکل جامعه با کفایت آماری حداکثری فراهم شود.
حجم جامعه و نمونه لازم، تعداد پیامکهای ارسالی
و پاسخ دریافتی به تفکیک استانها در پایش تابستان 1401
|
استان |
حجم جامعه |
حجم نمونه لازم* |
پیامک ارسالی |
پاسخ دریافتی قابل قبول در |
درصد تحقق تعداد نمونه در تابستان 1401 |
|||
|
تابستان 1401 |
بهار 1401 |
زمستان 1400 |
پاییز 1400 |
|||||
|
آذربایجان شرقی |
24098 |
264 |
5280 |
48 |
336 |
316 |
238 |
%18.18 |
|
آذربایجان غربی |
16036 |
262 |
5240 |
33 |
231 |
287 |
184 |
12.60% |
|
اردبیل |
6209 |
256 |
5120 |
17 |
119 |
305 |
112 |
6.64% |
|
اصفهان |
43157 |
265 |
5300 |
55 |
385 |
349 |
358 |
%20.75 |
|
البرز |
9611 |
260 |
5200 |
27 |
189 |
290 |
272 |
%10.38 |
|
ایلام |
4597 |
252 |
4597 |
9 |
63 |
193 |
58 |
%3.57 |
|
بوشهر |
6422 |
256 |
5120 |
17 |
119 |
224 |
90 |
%6.64 |
|
تهران |
76705 |
266 |
5320 |
117 |
819 |
381 |
2,101 |
%43.98 |
|
کرمان |
5361 |
254 |
5080 |
27 |
189 |
254 |
126 |
%10.63 |
|
چهارمحال و بختیاری |
31369 |
265 |
5300 |
14 |
98 |
254 |
94 |
%5.28 |
|
خراسان جنوبی |
41846 |
265 |
5300 |
54 |
378 |
367 |
328 |
%20.38 |
|
خراسان رضوی |
17180 |
263 |
5260 |
18 |
126 |
220 |
102 |
%6.84 |
|
خراسان شمالی |
7050 |
257 |
5140 |
32 |
224 |
300 |
230 |
%12.45 |
|
خوزستان |
4268 |
251 |
4268 |
20 |
140 |
268 |
134 |
%7.97 |
|
زنجان |
6939 |
257 |
5140 |
22 |
154 |
207 |
148 |
%8.56 |
|
سمنان |
20704 |
263 |
5260 |
12 |
84 |
224 |
128 |
%4.56 |
|
سیستان و بلوچستان |
6315 |
256 |
5120 |
50 |
350 |
332 |
198 |
%19.53 |
|
فارس |
8538 |
259 |
5180 |
21 |
147 |
246 |
94 |
%8.11 |
|
قزوین |
9330 |
259 |
5180 |
32 |
224 |
262 |
182 |
%12.36 |
|
قم |
12852 |
261 |
5220 |
19 |
133 |
261 |
88 |
%7.28 |
|
کردستان |
6352 |
256 |
5120 |
23 |
161 |
229 |
136 |
%8.98 |
|
کرمانشاه |
9708 |
260 |
5200 |
21 |
147 |
235 |
112 |
%8.08 |
|
کهگیلویه و بویراحمد |
3850 |
249 |
3850 |
6 |
42 |
163 |
50 |
%2.41 |
|
گلستان |
9517 |
260 |
5200 |
14 |
98 |
319 |
120 |
%5.38 |
|
گیلان |
15643 |
262 |
5240 |
25 |
175 |
209 |
132 |
%9.54 |
|
لرستان |
8499 |
259 |
5180 |
24 |
168 |
233 |
128 |
9.27% |
|
مازندران |
30107 |
264 |
5280 |
19 |
133 |
290 |
172 |
7.20% |
|
مرکزی |
9906 |
260 |
5200 |
32 |
224 |
328 |
196 |
%12.31 |
|
هرمزگان |
6003 |
255 |
5100 |
16 |
112 |
204 |
96 |
6.27% |
|
همدان |
9205 |
259 |
5180 |
28 |
196 |
292 |
158 |
%10.81 |
|
یزد |
10500 |
260 |
5200 |
24 |
168 |
300 |
150 |
9.23% |
|
کل کشور |
477877 |
8035* |
158375 |
876 |
6132 |
8342 |
6715 |
10.90 % |
* براساس فرمول کوکران و سطح اطمینان 95 درصد و با بازه اطمینان 6 درصد.
مأخذ: استخراج تیم پژوهش از فایلهای جمعآوری شده فعالان اقتصادی و جدول مورگان برای تعیین حجم نمونه، پایش تابستان 1401.
تعداد 876 پرسشنامه معتبر و تکمیل شده توسط فعالان اقتصادی از سراسر کشور مربوط به تابستان 1401 که فایلهای پرسشنامهها در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی (دفتر مطالعات اقتصادی، گروه مطالعات محیط کسبوکار و تنظیمگری بخشی) محفوظ است.
19. Kotrlik, J. W. K. J. W. andHiggins, C. C. H. C. C. (2001). "Organizational Research: Determining Appropriate Sample Size in Survey Research Appropriate Sample Size in Survey Research", Information Technology, Learning and Performance Journal, 19(1), 43
