راهکارهای اثربخش جهت حمایت از بازی ها و ورزش های بومی و محلی

نویسنده

پژوهشگر ارشد گروه ورزش، میراث فرهنگی و گردشگری دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

چکیده
ورزش به معنی هر شکلی از فعالیت بدنی است که از طریق مشارکت اتفاقی یا سازماندهی شده به بهبود سلامت بدنی و روانی کمک می کند و ورزش شکل دهنده روابط اجتماعی است. هیچ ملتی را نمیتوان بدون بازی و سرگرمی یافت. همین نیاز عمومی و همگانی است که گسترهی بازیها و ورزشهای بومی و محلی را از گذشته به وجود آورده است. بازیها و ورزش های بومی و محلی به عنوان یکی از مهمترین بخشهای اوقات فراغت و ورزش همگانی محسوب می شود و مدتی است که مورد توجه بسیاری از کشورها، از جمله جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته و تلاشهایی برای احیاء، ترویج و تعمیم اینگونه فعالیتهای بدنی در حال انجام است. بازیها و ورزش های بومی و محلی ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ، آداب و رسوم مردم هر منطقه دارد و نشاندهنده علایق و سلایق ذاتی آنها است و هنوز هم در بخشهایی از کشور رواج دارد. این بازیها به جهت انطباق با علایق ذوقی، هنری و فرهنگی جامعه میتواند گسترش و عمومیت پیدا کند و به شکل بازیها و ورزشهای عمومی در داخل کشور رواج و مقبولیت یابد و به بهترین شکل ممکن، قشر عظیم و وسیعی از افراد جامعه را در سنین مختلف به لحاظ تنوع و تناسب هر منطقه و با امکانات ساده و موجود در جامعه تحت پوشش قرار دهد. همه بازیها و ورزشهایی که در کشورمان وجود دارد و عضو فدراسیون جهانی نیستند، ورزشهای «سنتی»، «بومی» و «محلی» قلمداد میشوند و برنامه ریزی آنها ازسوی فدراسیون ورزشهای همگانی و فدراسیون ورزش روستایی و بازی های بومی محلی انجام میگیرد. البته امروزه برخی از این بازی ها و ورزش های بومی از محدوده اولیه قومی خود خارج شده و در مناطق دیگری هم رواج یافته است. «ورزشهای محلی» در ایران و سایر کشورهای جهان نیز ورزشهایی است که در اصل ریشه در فرهنگ ملی آن ملتها دارد، اگرچه ممکن است در ارتباط درون قومی نباشد، به عبارت دیگر منحصراً به عنوان بازی متداول و معمول در یک منطقه شناخته شده باشد که امکان دارد از آن منطقه برخاسته باشد یا مربوط به مناطق دیگر باشد. «ورزشهای سنتی» نیز جزو بازی ها و ورزشهای بومی می باشد که در منطقه یا مناطق و یا کل کشور مقبولیت عام یافته است و بهصورت رسم محلی درآمده و از این دیدگاه مورد توجه و پذیرش قرار گرفته است. از سویی، این ورزشها ریشههای تاریخی طولانی دارد و جزو مراسم ملی محسوب میشود. بازیها و ورزشهای «بومی» و «محلی» ارزشهایی دارند که مهارتها و فنونی را می طلبند و غالباً با ارزشها، مهارتها و فنون نوین به صورت کلی متفاوت هستند هرچند اگرچه در تضاد نباشند. این بازیها و ورزشهای سنتی که غالب آنها در چارچوب غیررسمی و غیرنهادی صورت میگیرند، بازتاب هویتهای فرهنگی فردی و جمعی و نیز عواملی پراهمیت در توسعه فرهنگی اند. این بازیها و ورزش ها به طور عام دارای بار فرهنگی هستند و با هدف پُر کردن اوقات فراغت انجام می پذیرند. با شناخت بازیها و ورزش های بومی، قبیلهای، محلی و سنتی میتوان شرایط را به منظور رشد، تقویت و ارتقای همه جانبه افراد جامعه به ویژه قشر کودکان، نوجوانان و جوانان مهیا کرد.