پژوهشگر گروه بازرگانی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
چکیده
بر اساس اعداد مندرج در لایحه بودجه سال 1402 جمع کل درآمد (عمومی و اختصاصی) در نظر گرفته شده برای مالیات بر واردات ۱۲۹/۷ هزار میلیارد تومان درج شده که با بررسی فروض «الف» و «ب» این گزارش و با اتکا به واقعیت های موجود، می توان یک جمع بندی دقیق تر از درآمد قابل تحقق از ناحیه مالیات بر واردات برای سال 1402 ارائه کرد. با توجه به مواردی از جمله: عدم اجرای حکم قانون بودجه سال 1401 مبنی بر اصلاح نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی تا سه ماهه نخست سال جاری، کاهش نرخ حقوق گمرکی کالاهای اساسی دارو، تجهیزات پزشکی، نهاده های کشاورزی و دامی از 4% به 1% در کنار اصلاح و تقلیل طبقات سود بازرگانی اکثر کالاها به موجب مصوبه هیئت وزیران، ممنوعیت واردات بیش از ۲۱۵۰ قلم کالاهای گروه ۴ و ۲۷ (کالاهای لوکس) که غالباً دارای مآخذ تعرفه ای بالایی می باشند، ابلاغ قانون الحاق یک جزء به بند (ه) تبصره ۷ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ مبنی بر تقلیل نرخ حقوق گمرکی مواد اولیه و واسطه ای و اجزاء و قطعات به ۱٪ و ... که جزء مهم ترین دلایل عملکرد پایین مالیات بر واردات در سال جاری بوده اند، به نظر می رسد ارقام در نظر گرفته شده برای لایحه بودجه 1402 دارای بیش برآوردی باشد. طبق بررسی های کارشناسی و با در نظر گرفتن واردات 48 میلیارد دلاری کلیه کالاها (که بیش برآورد کمتری نسبت به رقم 58 میلیارد دلاری مفروض در لایحه بودجه داشته و با واقعیات آشکار شده سال های قبل اقتصاد در حوزه واردات منطبق تر است) و نیز لحاظ نرخ 285.000 ریال برای نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی کلیه کالاها (البته ممکن است نرخ سامانه ای.تی.اس مبنا قرار گیرد که عدد مشخصی را نمی توان برای آن در نظر گرفت)، حدود 71 درصد (۸۱/۵ هزار میلیارد تومان) از درآمد مدنظر دولت در لایحه بودجه از ناحیه مالیات بر واردات (۱۲۹/۷ هزار میلیارد تومان) تحقق می یابد. به عبارت دیگر، با در نظر گرفتن فروضی ازجمله واردات 12 میلیارد دلاری کالاهای اساسی و دارو با نرخ حقوق ورودی 1 درصد، 2 میلیارد دلاری خودرو با نرخ حقوق ورودی 35 درصد به علاوه پیش بینی واردات 34 میلیارد دلاری برای سایر کالاها با نرخ حقوق ورودی 6 درصد (به طور میانگین) و نرخ ارز 285،000 ریالی جهت محاسبه حقوق ورودی برای کلیه کالاها، رقم قابل تحقق در سال 1402 از ناحیه مالیات بر واردات کلیه کالاها حدود ۸۱/۵ هزار میلیارد تومان پیش بینی می شود. این رقم محاسبه شده برای درآمد حاصل از مالیات بر واردات نسبت به رقم مندرج در لایحه بودجه سال 1402 کل کشور (۱۲۹/۷ هزار میلیارد تومان) کسری یا اختلافی حدود 48 هزار میلیارد تومان دارد. شایان توجه است که هرگونه افزایش در رقم لایحه می تواند منجر به بروز عدم تحقق درآمدهای بودجه در سال 1402 شود، مگر اینکه محل این افزایش از طریق رفع ممنوعیت واردات برخی کالاها و یا هر روش دیگری حاصل شود. در نهایت باتوجه به اینکه در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ حکم جزء (۱) بند (ه) تبصره (۷) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ در خصوص نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی حذف شده است پیشنهاد می گردد در راستای شفافیت درآمدهای گمرکی کشور متن زیر به لایحه الحاق گردد: الحاق یک بند به تبصره «7» لایحه - در سال 1402، نرخ ارز محاسبه ارزش گمرکی کالاهای وارداتی در همه موارد ازجمله محاسبه حقوق ورودی، بر اساس برابری نرخ ارز اعلام شده بانک مرکزی (نرخ سامانه مبادله الکترونیکی (ای. تی. اِس)) در روز اظهار و طبق ماده (14) قانون امور گمرکی خواهد بود.
هرورانی,حسین . (1401). بررسی لایحه بودجه سال 1402 کل کشور(16): موضوع مالیات بر واردات. (e9291). ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی, 30(11), e9291
MLA
هرورانی,حسین . "بررسی لایحه بودجه سال 1402 کل کشور(16): موضوع مالیات بر واردات" .e9291 , ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی, 30, 11, 1401, e9291.
HARVARD
هرورانی حسین. (1401). 'بررسی لایحه بودجه سال 1402 کل کشور(16): موضوع مالیات بر واردات', ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی, 30(11), e9291.
CHICAGO
حسین هرورانی, "بررسی لایحه بودجه سال 1402 کل کشور(16): موضوع مالیات بر واردات," ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی, 30 11 (1401): e9291,
VANCOUVER
هرورانی حسین. بررسی لایحه بودجه سال 1402 کل کشور(16): موضوع مالیات بر واردات. ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی. 1401;30(11):e9291.