بررسی عملکرد قانون حفاظت از خاک

نویسندگان

1 سرپرست گروه محیط زیست و منابع طبیعی دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

2 کارشناس گروه محیط زیست و منابع طبیعی دفتر مطالعات زیربنایی، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

چکیده
تهدیدات محیط زیستی خاک، ناشی از دو پدیده مهم فرسایش و آلودگی است. وضعیت فعلی گویای آن است که نرخ فرسایش بالاتر از نرخ شکل گیری طبیعی خاک است. نرخ فرسایش خاک در ایران نیز نسبت به مقدار متوسط جهانی آن، در رده بالایی قرار دارد و لذا توجه ویژه به این موضوع حائز اهمیت است. مدیریت، حفاظت و بهره برداری پایدار از خاک به عنوان یکی از چالش های جهان، علی الخصوص کشورهای درحال توسعه نظیر جمهوری اسلامی ایران، ابزاری جهت مقابله با این مشکلات بوده و سبب قرارگیری آن ها در مسیر رسیدن به توسعه پایدار خواهد شد. قانون حفاظت از خاک در ایران، پیشینه ای نسبتاً طولانی را طی کرده و سرانجام در خردادماه 1398 به تصویب رسید و ابلاغ شد. از زمان تصویب این قانون، با وجود تلاش برای تحقق قانون حفاظت از خاک، نتایج بررسی ها حاکی از آن است که اثربخشی قابل مشاهده ای از قانون مذکور در خصوص کاهش فرسایش و آلودگی خاک، حاصل نشده است. البته این آمار بر اساس تحلیل نتایج در کل سطح کشور است و در استان های نفت خیز، آلودگی های خاک ناشی از منابع نفتی، بر دیگر منابع آلودگی خاک، پیشتازی می کند. در این گزارش، ضمن پرداختن به موضوع اهمیت منابع خاک کشور، به دستاوردهای به دست آمده بعد از تصویب قانون حفاظت از خاک و اقدامات انجام شده یا در حال انجام دستگاه های مرتبط در خصوص آن پرداخته شده است. در پایان به چالش ها و مشکلات موجود در راستای برآورد مفاد قانون حفاظت از خاک اشاره شده و راهکارهایی به منظور کاهش یا رفع این مشکلات پیشنهاد گردیده است.