راهکارهای بازآفرینی جشنواره فیلم فجر؛ با تأکید بر سیاست ها و شیوه برگزاری (ویرایش دوم)

نویسنده

چکیده
در سال های اخیر سینمای ایران شاهد فاصله یافتن جشنواره فیلم فجر با نقطه ایدئال و تأثیرگذار آن بوده است. در سالیان دورتر جشنواره فیلم فجر به عنوان رویدادی سینمایی- ملی همواره خود را به عنوان کامل ترین و دقیق ترین دریچه نمایش فعالیت سال سینمایی ایران نشان می داد؛ امری که اکنون در آستانه برگزاری چهلمین دوره جشنواره، کمتر دلالت دارد. از این رو بررسی رویه جشنواره فیلم فجر در این دوران اهمیت بیشتر یافته است. کاهش اعتبار جشنواره در این سال ها عمدتاً خود را در نحوه اعتراضات گوناگون به آن نشان داده است. این اعتراضات به دو رویکرد تقسیم می شود: الف) رویکرد اجتماعی، عمومی و ملی، ب) رویکرد تخصصی، سینمایی. در گزارش پیشِ رو، مهم ترین دلایل آسیب های جشنواره فیلم فجر در ابتدا «عدم تمرکز مدیریتی» سپس «تغییرات زیاد شکل و اجرای آن» و همچنین «کم رنگ شدن راهبرد اساسی در آن» مورد اشاره قرار گرفته اند. سپس در بخش دوم، جشنواره سینمایی به عنوان پدیداری در تاریخ سینما مورد بررسی قرار گرفته است. این بخش از گزارش با مرور تاریخ جشنواره سینمایی سه کارکرد را برجسته کرده است: 1. همبستگی جشنواره سینمایی با سیاست ملی و هویت فرهنگی، 2. جشنواره سینمایی به عنوان پیشران فرهنگ سینمایی و سینما به مثابه هنر، 3. جشنواره سینمایی با کارکرد اقتصادی؛ ایفای نقش در بازار سینمای جهان. با بررسی بخش دوم که در حکم نوعی مطالعه تطبیقی است و همچنین نگاهی به گذشته ادوار جشنواره فیلم فجر، برخی ابعاد مهم در سیاستگذاری های جشنواره را آشکار می کند. در بخش پایانی گزارش، ابعاد راهبردی جشنواره فیلم فجر در سه عنوان صورت بندی شده اند: 1. هویت و استقلال جشنواره فیلم فجر، 2. اقتصاد سیاسیِ جشنواره فیلم فجر، 3. جشنواره فیلم فجر و فرهنگ سینمایی ایران. این عناوین در مقام نتایجِ بخش های پیشین، به نوعی در پی به دست آوردن تصویر درست از جشنواره سینمایی ملی ایران است که از یکسو تخصصی و بخشی از تاریخ سینمای ایران و از دیگرسو، رویدادی ملی و هویتی و مؤثر در منافع ملی محسوب می شوند. در بخش جمع بندی و پیشنهادها، مبتنی بر آنچه بیان شد دو پیشنهاد راهبردی کلی نسبت به اصلاح روند ها و سیاست های جشنواره فیلم فجر ارائه شده است. نخست تشکیل یک هیئت عالی رتبه سینمایی و فرهنگی به عنوان اعضای آکادمی سینمایی که عضو دائم هیئت داوران جشنواره فیلم فجر هستند. این هیئت تعدادی نه در حد چند هزار نفر و نه در حد هیئت داوران جشنواره فعلی (کمتر از ۱۰ نفر) هستند. همچنین چهره های آن باید از میان معتبرترین نام های سینمای ایران و همچنین شماری از شخصیت های علمی ـ فرهنگی معتبر کشور باشند. دومین پیشنهاد؛ ایجاد فرصت برای مدیریت متمرکز و تا حدی مستقل (خصوصاً در بعد اقتصادی) در بخش دبیرخانه جشنواره فیلم فجر است. این اتفاق سیاست های برگزاری جشنواره را یکپارچه ساخته و در طولانی مدت آن را به هویت واقعی و شخصیت تأثیرگذار آن نزدیک خواهد ساخت.