حوزه محیط زیست دارای جایگاهی فرابخشی است و برنامه ریزی ها و اقدامات در این حوزه می تواند بر کیفیت زیست نسلهای آینده اثرگذار باشد. بر همین اساس، سیاستگذاران کشور در قانون اساسی و قوانین بالادستی و موضوعه به این بخش توجه داشته اند که این مسئله با توجه به افزایش شناخت نسبت به اهمیت و کارکردهای حوزه محیط زیست، روزبه روز در حال گسترش است. تالابها بهعنوان مهم ترین زیست بوم های طبیعی شناخته می شوند و دارای کارکردهای متعدد اکولوژیکی و اقتصادی هستند که متأسفانه در دو دهه اخیر در کشور بهسبب کاهش میزان بارش و مدیریت نادرست، با مشکلات متعددی روبه رو شده اند. برنامه ششم توسعه بهسبب موضوعات مطروحه در آن و این نکته که اولین برنامه ای است که پس از ابلاغ سیاست های کلی نظام در بخش محیط زیست (ابلاغی سال 1394) توسط مقام معظم رهبری تدوین و پیاده سازی شده، از برنامه های توسعه گذشته متمایز است. مطابق جزء «ب» ماده (38) قانون برنامه ششم توسعه، دولت مکلف شده تالابهای بحرانی و در معرض تهدید کشور را حداقل 20 درصد احیا کند. یکی از شاخص های مهم توسعه کشورها در قرن 21 عملکرد زیست محیطی (EPI) یا توسعه زیست محیطی آنهاست. این شاخص در حال حاضر برای ارزیابی پیشرفت کشورها در زمینه محیط زیست است و هر دو سال یکبار در اجلاس جهانی اقتصاد در داووس با همکاری دانشگاه ییل و کلمبیا منتشر می شود. آخرین گزارش معتبر در ژوئن سال 2020 منتشر و در آن 32 شاخص در 11 زمینه در 180 کشور اندازه گیری شده و ایران با کسب امتیاز 48 در رده 67 قرار گرفته است. در شاخص های عملکرد محیط زیستی، معیارهای مختلفی اندازه گیری می شوند که مجموع آنها در کنار هم، نمره هر کشور و درنتیجه رتبه بندی را مشخص می کند. براساس گزارش سال 2020 شاخص های عملکرد محیط زیستی (EPI) در حوزه آب، کشور ایران در شاخص «از دست دادن تالاب» با نمره 4/45 رتبه جهانی 98 بوده و نسبت به 10 سال گذشته نمره کشور ایران 1/14 درصد افت داشته است. به نحوی که با وجود اینکه در اغلب 32 شاخص مورد ارزیابی، نمره و رتبه ایران نسبت به ارزیابی 10 سال پیش از آن بهبود یافته، ولیکن بدترین عملکرد به لحاظ مقایسه به 10 سال گذشته مربوط به همین شاخص «از دست دادن تالاب» بوده است. سیزده تالاب حائز اهمیت در کشور در بررسی تغییرات سطح آبی تالاب های کشور با استفاده از تصاویر ماهواره ای مجموعاً 1,720,431 هکتار از وسعت تالاب های کشور را بهخود اختصاص داده اند که مشتملبر 1،210،230 هکتار (3/70 درصد) از مجموع مساحت تالاب هایی که از ایران در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده اند نیز می باشد. همچنین 859,381 هکتار (4/73 درصد) از کل سطح غبارخیز تالاب های کشور در آن سال (1،170،270 هکتار) را بهخود اختصاص داده اند. بر این اساس می توان با بررسی تغییرات سطح مجموع این 13 تالاب مورد مطالعه در این گزارش به برآورد مناسبی از وضعیت کلی تالاب های کشور و تحقق هدف حداقل بیست درصد (20%) احیای تالاب های بحرانی و در معرض تهدید کشور دست یافت. در صورت ارزیابی هدف احیای حداقل 20 درصد از کل سطح تالاب های بحرانی در طول دوره اجرای برنامه ششم توسعه، برای تحقق کامل هدف برنامه می بایست سطح آبی تالاب های بحرانی از میانگین 59/23 درصد در طول دوره اجرای برنامه پنجم توسعه به 59/43 درصد در طول دوره اجرای برنامه ششم توسعه افزایش می یافت. نتایج این بررسی نشان می دهد به طور میانگین در این پنج سال، 22/28 درصد از سطح این تالاب ها مرطوب و دارای پهنه آبی بوده است. در مقایسه با میانگین 6ساله طول دوره اجرای برنامه پنجم توسعه با عدد سطح آبی 59/23 درصد یک افزایش 63/4 واحد درصدی داشته است. به عبارتی 23 درصد از هدف برنامه ششم توسعه محقق شده است. به منظور ارزشیابی عملکرد دوره برنامه ششم توسعه، در سال پایانی این نسبت به سال پایانی برنامه پنجم توسعه (سال مبنا)، سطح سیزده تالاب حائز اهمیت کشور، 56/1 درصد افزایش داشته است. این میزان برای طول دوره اجرای برنامه پنجم توسعه کشور 88/33 درصد کاهش و برای طول دوره اجرای برنامه چهارم توسعه، 46/10 درصد کاهشی بوده است. از جهت ابزار ارزشیابی عملکرد برنامه ششم در قیاس با دو برنامه توسعه قبلی بسیار مطلوب ارزشیابی می شود. لکن به دلیل آنکه 711,378 هکتار در تابستان سال 1383 طی یک دوره 12ساله پس از برنامه چهارم و پنجم توسعه با کاهش تجمعی 41 درصدی به 421101 هکتار رسیده بوده، عملاً توقف روند کاهش و افزایش اندک طی برنامه ششم توسعه همچنان نتوانسته است به رسیدن شرایط تالاب های کشور به شرایط پایداری کمک شایانی کند و عملاً شرایط 13 تالاب حائز اهمیت کشور را در یک وضعیت تثبیت حفظ کرده است. ازاین رو مشخصاً می توان توقع و انتظار داشت با هدفگذاری در دسترس برای برنامه هفتم توسعه کشور در حوزه حفاظت و احیای تالاب های کشور بنابر ارزیابی و ارزشیابی عملکرد هدف برنامه ششم توسعه، ضمن حفظ دستاوردهای موجود به تقویت راهبردها و سیاست های مورد نیاز جهت تسریع در فرایند تالاب های کشور اقدا م نمود. از بین 6 تالاب در لیست مونترو، همچنان نیاز زیست محیطی تالاب بختگان به تصویب نرسیده که همزمان این اقدام نیز در اولویت باید قرار داده شود. عدم تدوین و تصویب برنامه زیست بومی تالاب گاوخونی از بین رامسر سایت های ایران از بالاترین اولویت برخوردار است. در مرحله بعد از بین تالاب های دارای کانون تولید گردوغبار فاقد برنامه زیست بومی بهترتیب تالاب های هورالعظیم، دریاچه نمک (دریاچه نمک، حوض سلطان، مره)، جازموریان، مهارلو و ارژن نیز می بایست در اولویت تدوین و تصویب برنامه زیست بومی قرار گیرند. همزمان تعیین نیاز زیست محیطی تالاب های جازموریان، میقان، مهارلو، پریشان و ارژن نیز در اولویت است.