مدیریت پسماندها یکی از ابعاد مهم توسعه پایدار به شمار میرود که در بسیاری از کشورها قوانین و مقررات فراوانی پیرامون آن تصویب شده و به مرحله اجرا درآمده است. در کشور ما با تصویب قانون مدیریت پسماندها در سال 1۳8۳ توسط مجلس شورای اسلامی، اولین گام در جهت مدیریت پسماندها برداشته شد. پس از گذشت بیش از 17 سال از تصویب قانون مدیریت پسماندها کماکان شاهد مشکلات زیست محیطی ناشی از عدم مدیریت صحیح کلیه پسماندها در کشور در حوزههای مختلف هستیم. ساختار ملی مدیریت پسماند در کشور نشان میدهد تصمیم های اجرایی مختلف و گاهاً متناقض در حوزه مدیریت پسماندها می تواند علاوه بر کاهش راندمان سیستم از اعتماد عمومی کاسته و سبب بروز فساد با افزایش موازیکاری گردد. این درحالی است که تحلیل پیشرانهای آینده مدیریت پسماند در کشور نشان میدهد حکمرانی پایدار پیشران اصلی در این حوزه است. در گزارش حاضر با استفاده از نظرات خبرگان ابتدا سناریوهای 6 گانه ساختار ملی مدیریت پسماند ارائه گردید. 6 سناریوی پیشنهادی به ترتیب عبارتند از: سناریوی اول: حفظ وضعیت موجود ساختار حاکمیتی و اجرایی مدیریت پسماند، سناریوی دوم: تقویت وضعیت موجود ساختار حاکمیتی و اجرایی مدیریت پسماند، سناریوی سوم: ایجاد سازمان مدیریت پسماندهای سرزمین زیرنظر رئیس جمهور و یا معاون اول (نظارتی)، سناریوی چهارم: ایجاد سازمان مدیریت پسماندهای سرزمین زیرنظر رئیس جمهور و یا معاون اول (نظارتی و اجرایی)، سناریوی پنجم: ایجاد شرکت مادرتخصصی مدیریت پسماند و سناریوی ششم: ایجاد کارگروه ملی مدیریت پسماند شمال کشور با حفظ وضعیت موجود ساختار حاکمیتی و اجرایی مدیریت پسماند برای سایر شهرها. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی و تکنیک ACCEPT سناریوهای مختلف ساختار ملی مدیریت پسماند با استفاده از نظران خبرگان حوزه پسماند اولویتبندی شد. براساس دیدگاه خبرگان و با ضرب کردن امتیاز هرکدام از شاخص ها در وزن آنها، سناریوی دوم بالاترین میزان امکانپذیری و سناریوی چهارم کمترین میزان را در بین شش سناریوی تعریف شده دارا بوده است. در این سناریو با حفظ ساختار موجود، اداره کل مدیریت پسماند در وزارت کشور و دفاتر تخصصی مدیریت پسماند در وزارتخانه‌های نفت، نیرو، صمت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاورزی ایجاد و تقویت خواهند شد تا روند پیگیری و اجرایی مدیریت پسماند تخصصی تر و سریع تر انجام گیرد. لازم است کارگروه ملی مدیریت پسماند با تغییر ریاست کارگروه از ریاست سازمان حفاظت محیط زیست به معاون اول رئیس جمهور تقویت شود. همچنین دبیرخانه این کارگروه با هدف رصد و پیگیری مصوبات کارگروه در دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست استقرار می یابد. سازمان حفاظت محیط زیست موظف است بر عملکرد کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و کلیه مدیریت های اجرایی نظارت نماید لذا پیشنهاد می گردد سامانه یکپارچه پایش مدیریت پسماندها ایجاد گردد. جهت پایش عملکرد دستگاه ها در سامانه یکپارچه پایش مدیریت پسماندها نیاز هست که وظایف دستگاه های مختلف در یک برنامه ملی مشخص گردد. لذا پیشنهاد می گردد سازمان با همکاری دستگاه های مربوطه برنامه ملی مدیریت پسماندها ظرف 6 ماه تدوین نماید.