اظهارنظر کارشناسی درباره فهرست انتشار آلاینده های هوای کلانشهرهای کشور

نویسندگان

چکیده
آلودگی هوا و مخاطرات ناشی از آن به عنوان یک چالش مهم و کلیدی برای برنامه ریزان و سیاستگذاران کشوری مطرح است که حل آن با پیچیدگی های مختلفی روبه رو است. اولین قدم برای تحلیل و تجویز راه حل های بهبود این مسئله، پایش دقیق و مستمر و یافتن منشأ انتشار آلودگی های مختلف منتشر شده در هواست. سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به ضرورت انجام مطالعات منشأیابی و تکالیف قانونی در این زمینه طرحی را با مشارکت دانشگاه های برتر کشور و با محوریت دانشگاه تهران درخصوص تهیه فهرست انتشار آلاینده های هوای کلانشهرها به تصویب رساند. واسپاری حل معضلات کشور به کنسرسیوم های دانشگاهی گامی پیشرو ارزیابی می شود و از این حیث این اقدام ارزشمند بوده است. بررسی نتایج این مطالعه مطابق انتظار پیش نرفته است و این انتظار بود با توجه به ظرفیت دانشگاهی و اعتبار اختصاص یافته و مدت زمان تخصیص یافته به این پروژه، دستاوردهای جامع و دقیق تری تولید می شد. همچنین خروجی های این مطالعه با سایر مطالعات صورت گرفته همخوانی ندارد. گزارش سیاهه انتشار سازمان حفاظت محیط زیست پس از چند سال بالاخره توسط این سازمان در دی ماه سال 1400 منتشر گردید. سیاهه تدوین ‎شده شامل هفت آلاینده اصلی مونواکسیدکربن، اکسیدهای نیتروژن، اکسیدهای گوگرد، ذرات معلق و ترکیبات آلی فرار در کلانشهرهای کشور (تهران، شیراز، اصفهان، کرج، اراک، تبریز، اهواز، قم و کرمانشاه) به تفکیک منابع مختلف است. با توجه به اهمیت تکمیل چرخه مدیریت کیفیت هوا، سازمان حفاظت محیط زیست درصدد برآمد که مهم ترین بخش مدیریت کیفیت هوا یعنی تولید آلودگی از منابع انسان ساز (سیاهه انتشار آلایندهها) را با همکاری کنسرسیوم دانشگاه های برتر کشور به انجام برساند که بر همین اساس سیاهه انتشار کلانشهر تهران با همکاری دانشگاه تربیت مدرس به انجام رسید. پس از بررسی این گزارش موارد زیادی مورد توجه قرار گرفت و تمامی این موارد، ضعف اساسی این گزارش و گزارش های مشابه دیگر را نمایان می کند که چگونه با صرف هزینه بالا نتایجی به دست آمده است که می تواند با واقعیت فاصله زیادی داشته باشد. به عبارت دیگر طی حدود چهار سال مطالعه و پژوهش بر روی سیاهه انتشار کلانشهر تهران، انجام کار دقیق برای دست یافتن به مقادیر انتشار درست تر در اولویت اول قرار نداشته و صرفاً به محاسبه انتشار با ضرایب انتشار موجود بسنده شده است.