لایحه تصویب اصلاحات ضمایم کنوانسیون بین المللی جلوگیری از آلودگی دریا از کشتی ها 1973 (مارپل 78/1973) که در قالب یک مقدمه و یک ماده واحده بنابه پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی در جلسه مورخ 08/02/1400 هیئت وزیران به تصویب رسیده، برای طی تشریفات قانونی به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردیده است. کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی به عنوان کمیسیون اصلی (در ادامه به اختصار، کمیسیون گفته می شود)، متن لایحه را در جلسه مورخ 16/۰6/۱۴۰۰ با اضافه شدن تبصره ای به ماده واحده مبنی بر الزام آور شدن رعایت اصول هفتادوهفتم (۷۷)، یکصدوبیست وپنجم (۱۲۵) و یکصدوسی ونهم (۱۳۹) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اجرای این قانون، به تصویب رساند و گزارش آن در اجرای ماده (۱۴۳) آیین نامه داخلی تقدیم مجلس شورای اسلامی شده است. در ادامه به بررسی محتوایی مصوبه کمیسیون و ملاحظات مطرح پرداخته شده و جمع بندی و پیشنهاد هایی ارائه گردیده است. کنوانسیون بین المللی جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی ها (مارپل) در سال 1973 با برگزاری کنفرانس بین المللی آلودگی دریا توسط سازمان بین المللی دریانوردی (IMO) به تصویب رسید و متعاقباً توسط پروتکل 1978 اصلاح گردید. این مقررات دربرگیرنده منابع گوناگون آلودگی ناشی از کشتی ها بوده و هدف اصلی آن، حذف آلودگی عمدی محیط زیست دریا به وسیله نفت و سایر مواد مضر و کاهش تخلیه چنین موادی به صورت عمدی یا غیرعمدی، از طریق اعمال قوانین و مقررات بر کشتی ها و بنادر است. این کنوانسیون دارای 6 ضمیمه به شرح زیر است که همه آنها به تصویب جمهوری اسلامی ایران رسیده است: ضمیمه 1: مقررات برای جلوگیری از آلودگی ناشی از نفت ضمیمه 2: مقررات برای کنترل آلودگی ناشی از مایعات خطرناک فله ضمیمه 3: مقررات برای جلوگیری از آلودگی توسط مواد مضر بسته بندی شده ضمیمه 4: مقررات برای جلوگیری از آلودگی توسط فاضلاب کشتی ها ضمیمه 5: مقررات برای جلوگیری از آلودگی ناشی از زباله کشتی ها ضمیمه 6: مقررات برای جلوگیری از آلودگی هوا ناشی از کشتی مجلس شورای اسلامی در تاریخ 27/10/1380 و با تصویب قانون به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه داد که به پروتکل 1978 مربوط به کنوانسیون بین المللی جلوگیری از آلودگی دریا ناشی از کشتی ها 1973 (مارپل 78/1973) و ضمائم شماره های (1)، (2) و (5) پروتکل مزبور ملحق شود و اسناد آن را مبادله نماید. همچنین در تاریخ 6/05/1387 قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به ضمایم (3)، (4) و (6) کنوانسیون بین المللی جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی ها به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. پذیرش اصلاحات ضمایم کنوانسیون بین المللی جلوگیری از آلودگی دریا از کشتی ها 1973 (مارپل 78/1973) و تبدیل آن به قانون پیش از این نیز سابقه داشته است (ازجمله: قانون مصوب 14/4/1395). به طور کلی، کاربرد اصلی این کنوانسیون الزاماتی برای جلوگیری از تخلیه یا آلودگی توسط کشتی ها در دریا گنجانده شده است و تخلف از آنها برای کشتی هایی که حق برافراشتن پرچم یک دولت عضو را داشته یا کشتی هایی که حق برافراشتن پرچم یک دولت عضو را ندارند، ولی تحت نظر آنها بهره برداری می گردند، ممنوع است. چنانچه تخلیه یا آلودگی رخ دهد، هر دولت عضو باید مدارک و مستنداتی که نشان دهنده تخلیه مواد مضر یا جریانی از مواد که حاوی چنین مواد مضری باشد که باعث تخلف از مفاد کنوانسیون گردد را جهت مرجع دریایی دولت صاحب پرچم کشتی تهیه و ارائه نماید و هنگامی که یک دولت عضو گزارشی مبنی بر سانحه آلودگی دریافت نمود باید بلافاصله مرجع دریایی کشتی آلوده کننده را از وقوع سانحه آلودگی مطلع نماید. در صورتی که یک سانحه دربردارنده آثار مضر مهمی برای محیط زیست باشد، دولت های عضو باید به سانحه رسیدگی و متخلفان به دادگاه معرفی شده و مجازات ها باید به اندازه کافی محکم باشند تا از وقوع مجدد تخلف جلوگیری نمایند. با توجه به برخورداری جمهوری اسلامی ایران از سواحل دریایی طولانی به ویژه در جنوب کشور، موضوع ارتقای سطح رعایت ملاحظات زیست محیطی برای جلوگیری از آلوده شدن دریاها دارای اهمیت است. به خصوص باید توجه داشت که مداخله قدرت های فرا منطقه ای در معادلات خلیج فارس از یک سو و نیز اختلافات راهبردی میان برخی کشورهای منطقه از سویی دیگر، سطح تعامل و همکاری در مسائل مبرم این دریا ازجمله مسائل زیست محیطی آن را تضعیف کرده است. این درحالی است که پایداری مؤلفه های تأثیر گذار بر اهمیت و حساسیت خلیج فارس تا آینده قابل پیش بینی، تردیدی باقی نمی گذارد که این منطقه در سال های آینده نیز یکی از پُرتردد ترین مسیرهای آبی جهان باقی خواهد ماند. ازاین رو، تقویت استانداردهای بالای زیست محیطی یک ضرورت انکارناپذیر است.