نقش ابزار اعتبار مالیاتی به عنوان پشتیبان فعالیت های تحقیق و توسعه بنگاه های تجاری و برآورد بار مالی آن بر اساس داده های مرکز آمار ایران

نویسندگان

اندیشکده اقتصاد دانش بنیان

چکیده
امروزه تحقیق و توسعه یکی از مهم ترین ابزارهای توسعه اقتصاد دانش بنیان در بسیاری از کشورهای جهان است. بهترین بستر برای افزایش تحقیق و توسعه در کشور، بخش بنگاه های تجاری است که برای توسعه بازار و دیگر اهداف مدنظر خود به دنبال تحقیق و توسعه است. رسیدن به این هدف نیازمند حمایت دولت ها از این بخش با استفاده از ابزارها و مشوق های موجود مانند مالیات است. هدف از به کارگیری مشوق های مالیاتی تحقیق و توسعه، تحریک فعالیت های تحقیق و توسعه به وسیله کاهش موانع مالیاتی برای بنگاه های تجاری است. بررسی های بین المللی نشان می دهد که در طی یک دهه گذشته مشوق های مالیاتی تحقیق و توسعه همچون «اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه هزینه محور» به عنوان اصلی ترین ابزار حمایتی از تحقیق توسعه بنگاه های تجاری در بسیاری از کشورهای توسعه یافته تبدیل شده است. به طوری که تغییر رفتار واضحی در استفاده از این مشوق مالیاتی تحقیق و توسعه به جای حمایت مستقیم مالی از تحقیق و توسعه بنگاه های تجاری در این کشورها دیده می شود. علل متنوعی موجب افزایش به کارگیری این مشوق مالیاتی در کشورهای توسعه یافته شده است؛ که از جمله آن می توان به سهولت امکان تغییر نرخ اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه نسبت به تغییر نرخ مالیات بنگاهی، کسر مستقیم اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه از بدهی مالیاتی بنگاه و شفافیت مالیاتی ایجادشده از این طریق و همچنین هدف گیری و پوشش دهی مؤثرتر هزینه کردهای تحقیق و توسعه اشاره نمود. بررسی وضعیت کشور در تحقیق و توسعه بنگاه های تجاری و همچنین به کارگیری ابزارهای مالیاتی برای افزایش فعالیت های تحقیق و توسعه در این بخش نشان می دهد که نظام حمایت مالیاتی کشور در حوزه تحقیق و توسعه نیازمند باز مهندسی و ارتقای سیاستی در به کارگیری ابزارهای مؤثر جدیدی همچون «اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه» است. یکی از مسائل مهم پیش روی اعطای اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه بنگاه های تجاری ایران، برآورد کارشناسی بار مالی اجرای آن است. لذا در این گزارش بعد از بیان مختصر در رابطه با نقش و ضرورت استفاده از ابزار اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به عنوان پشتیبان فعالیت های تحقیق و توسعه بنگاه های تجاری، برآورد کارشناسی بار مالی اجرایی آن با استفاده از آخرین نتایج آمارگیری از فعالیت های بنگاه های تجاری در سال 1398 و با لحاظ کردن ملاحظات مختلفی همچون ملاحظات مربوط به استهلاک و تنزیل هزینه های سرمایه ای، عدم همپوشانی هزینه های تحقیق و توسعه اعتبار مالیاتی با هزینه های قابل قبول مالیاتی فعلی، سناریوهای مختلف توزیع هزینه کرد تحقیق و توسعه بین انواع بنگاه های تجاری، اثر نرخ اعتبار مالیاتی مختلف بر بار مالی و همچنین محاسبه نرخ تورم بخش صنعت از سال 1398 تا 1400 انجام گرفت. برآورد بار مالی اجرای اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه بنگاه های تجاری کشور با نرخ اعتبار مالیاتی 100 درصد، حداقل 4439 میلیارد تومان و حداکثر 11196 میلیارد تومان خواهد بود که در حالت واقع بینانه به 8223 میلیارد تومان می رسد