خلاصه مدیریتی

بیان / شرح مسئله

یکی از الگوهای قابل تأمل در گفتمان سیاسی برجسته‌سازی تهدید، امنیتی‌سازی و شکل‌دهی به ادراک خطر نسبت به برخی کشورها، فرهنگ‌ها و گروه‌های اجتماعی است. این فرایند، که گاه با سازوکارهای نفرت‌پراکنی مجسم می‌شود، نقش مهمی را در جهت‌دهی افکار عمومی جهانی ایفا می‌کند و کشورهای هدف را در حوزه‌های مختلف از تعامل کارا و سازنده در عرصه بین‌الملل بازمی‌دارد. صنعت گردشگری یکی از حوزه‌های حساس به سیاست‌های ناظر بر نفرت‌پراکنی است که ضمن تأثیرپذیری از چنین سیاست‌هایی نقشی اصلاح‌گر را در مقابله با سیاست‌های نفرت‌پراکنی دول متخاصم دارد. با نظر بر قرارگیری ایران در معرض چنین سیاست‌هایی، بایسته است اقدامات مقابله‌ای برنامه‌ریزی شده با همکاری مجموعه نهادهای متولی و همکار در دستور کار سیاست‌های اجتماعی/ سیاسی قرار گیرند. ازجمله راهبردهای موثق در راستای صورت‌بندی اقدامات مقابله‌ای، ارزیابی اقدامات سایر کشورهای در معرضِ نفرت‌پراکنی است. ازاین‌رو در مطالعه پیشِ‌رو ضمن ارزیابی اقدامات مقابله‌ای چهار کشور روسیه، چین، سریلانکا و مکزیک در مواجهه با نفرت‌پراکنی غرب به ارزیابی مخاطبان این اقدامات و بازآرایی نهادی کشورها در رویارویی با سیاست‌های مذکور پرداخته شده‌ است.

نقطه‌نظرات / یافته‌های کلیدی

•         درخصوص مخاطبان اقدامات مقابله‌ای باید گفت چنین اقداماتی در کشورهای منتخب فقط به جوامع بین‌الملل ارسال‌کننده پیام خطر/ بی‌طرف محدود نشده و شماری از اقدامات نرم در راستای عدم تأثیرپذیری جامعه ملی و افزایش تفاخر ملی آنان صورت پذیرفته ‌است. همچنین شماری از اقدامات متوجه واسطه‌های اثرگذار بیرونی ازجمله هیئت‌های تجاری، چهره‌های اثرگذار فضای مجازی و.... بوده است.
•         در راستای مدیریت تصویر ملی نیز اقدامات در قالب تسهیل گردشگری چهره‌های گفتمان‌ساز و تأثیرگذار (فعالان فضای مجازی، نویسندگان، تهیه‌کنندگان تولیدات رسانه‌ای و....)، برگزاری جلسات اقناعی با سفارتخانه‌های مقیم در کشور و بهره‌گیری از رویدادهای ورزشی، نمایشگاهی و... برای میزبانی گردشگران ورودی صورت گرفته است. سیاست‌های تسهیل ورود و تحریک تقاضای ورودی ازجمله امکان تمدید روادید در رویدادها نیز به‌مثابه اقداماتی مکمل اجرایی شده‌اند.
•         تسهیل اداری و مقرراتی ورود و سفر (امکان تمدید روادید در محل رویدادها، روادید الکترونیک، ترتیبات ورود گروهی بدون ویزا، معافیت هزینه روادید و اجرای ویزای رایگان کوتاه‌مدت برای کشورهای منتخب)، تقویت امنیت میدانی در مراکز کلیدی، مدیریت عملیاتی مخاطره مقصد از طریق تفکیک و معرفی کانون‌های امن و جزیره‌ای‌سازی امنیت گردشگری، واگذاری و تقویت امنیت خصوصی و کنترل دسترسی در محدوده‌های گردشگری، فعال‌سازی پلیس گردشگری برای پاسخ سریع و افزایش احساس امنیت، مشوق‌های حمل‌ونقلی مشروط برای پروازهای چارتر ورودی (مشروط بر تعداد توافق ‌شده گردشگر ورودی و مدت‌زمان مورد وفاق اقامت) و بازآرایی/ تقویت اتصال و شبکه پروازی به‌سمت بازارهای هدف را می‌توان ازجمله اقدامات مقابله‌ای در بُعد سخت به‌شمار آورد.
•          به‌طور کلی بخشی از سیاستگذاری و اجرای اقدامات مقابله‌ای در بستر گردشگری در کشورهای منتخب به سطوح محلی، شرکای غیردولتی/ نهادهای امنیتی واگذار شده ‌است که از خلال تنظیم‌گری پیشینی (مجوزدهی/ استانداردگذاری / کنترل انطباق) و پایش و ارزیابی پسینی (راستی‌آزمایی عملکرد/ حسابرسی تحقق شاخص‌ها) ارزیابی و کنترل شده است.  

پیشنهاد راهکار تقنینی، نظارتی یا سیاستی

•         پیشنهاد می‌شود سیاست‌های مقابله‌ای با هدف مهار چرخه هشدار نهادی و ادراک خطر با گذر از محدوده مخاطبان بین‌الملل بر واسطه‌های اثرگذار بر ادراک جامعه جهانی و جامعه ملی نیز معطوف شود.
•         پیشنهاد می‌شود به‌منظور مدیریت تصویر از ایران سازوکار توجیه و اقناع سفارتخانه‌های مقیم کشور از طریق ارائه گزارش‌های استاندارد و به‌روز، نشست‌های دوره‌ای توجیهی و بازدیدهای میدانی کنترل ‌شده (با تولی‌گری وزارت امور خارجه و وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی)، میزبانی رویدادهای بین‌المللی کشورهای هدف، رویدادهای مشترک و حمایت از سفرهای جمعی اصحاب رسانه‌های بین‌الملل/ چهره‌های تأثیرگذار در فضای مجازی در کشور توأم با ارائه بسته‌های تخفیف سفر در بازه زمانی برگزاری رویدادها و اعطای تسهیلات اقامتی و تسهیل در صدور مجوز تصویربرداری برای عوامل تولیدات رسانه‌های بین‌المللی (با تولی‌گری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی) و ایجاد ستاد دائمی مدیریت تصویر از ایران (با تولی‌گری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و همکاری وزارت امور خارجه، فراجا، سازمان صدا و سیما با تمرکز بر مرکز دیپلماسی عمومی و ستاد بحران ذیل حوزه ریاست این سازمان و....) در دستور کار قرار گیرد.
•         پیشنهاد می‌شود به‌منظور افزایش دسترس‌پذیری بازارهای هدف به کشور با در نظر داشتن مشوق‌های مستقیم پروازی و فرودگاهی و مشوق‌های مکمل تحریک تقاضا و بازاریابی مشترک برنامه تشویقی پروازهای ورودی مبتنی‌بر عملکرد (با تولی‌گری سازمان هواپیمایی کشور) تدوین و اجرا شود. 

1. مقدمه

ایجاد ادراک خطر که در ادبیات سیاسی، ارتباطی و مطالعات امنیتی با مفاهیمی چون میهن‌هراسی و تهدیدسازی هویتی صورت‌بندی می‌شود، یکی از سازوکارهای بنیادین در شکل‌دهی به نگرش‌ها، احساسات جمعی و الگوهای کنش اجتماعی در جوامع معاصر است. این فرایند از طریق برجسته‌سازی گزینشی تهدیدهای واقعی یا مفروض علیه سرزمین، هویت ملی، منافع حیاتی و تمامیت سیاسی کشورهایِ هدف، احساس ناامنی پایدار را در سطح افکار عمومی بازتولید می‌کند. به‌بیان دیگر، ادراک خطر الزاماً بازتاب مستقیم واقعیت‌های عینی نیست، بلکه برساخته‌ای اجتماعی است که در بستر گفتمان‌های رسانه‌ای، چارچوب‌بندی‌های سیاسی و سازوکارهای معناپردازی جمعی شکل می‌گیرد.

از منظر تحلیلی، ادراک و تصویر منفی درباره یک کشور زمانی تثبیت می‌شود که تصویر آن کشور به‌نحوی نظام‌مند با مفاهیمی چون بی‌ثباتی، ناامنی، خشونت یا غیرقابل ‌پیش‌بینی بودنِ شرایط پیوند داده شود. در این وضعیت تجربه مستقیم جای خود را به بازنمایی‌های واسطه‌مند می‌دهد و تصویر ذهنی به مهم‌ترین مبنای قضاوت بدل می‌شود. تداوم این وضعیت می‌تواند پیامدهایی فراتر از حوزه امنیتی را در پی داشته ‌باشد و بر روابط فرهنگی، تعاملات اجتماعی، سرمایه‌گذاری خارجی و حتی گردش جریان‌های انسانی اثر منفی بگذارد. در چنین چارچوبی گردشگری علاوه‌بر آنکه خود تحت ‌تأثیر اقدامات ناظر بر تهدیدسازی و نفرت‌پراکنی قرار می‌گیرد، به‌عنوان یکی از عرصه‌های نوین و مؤثر مقابله راهبردی با ادراک منفی و گفتمان‌های هراس‌محور مطرح می‌شود. به‌عبارتی گردشگری به‌مثابه ابزاری نرم و میان‌فرهنگی از این ظرفیت برخوردار است که از طریق تجربه زیسته، مواجهه مستقیم و تعامل انسانی، فاصله میان بازنمایی‌های رسانه‌ای و واقعیت اجتماعی را کاهش دهد. ازاین‌رو مطالعه تطبیقی کشورهایی که آگاهانه از گردشگری برای اصلاح تصویر ذهنی، کاهش ادراک خطر و خنثی‌سازی نفرت‌پراکنی بهره گرفته‌اند، دارای اهمیت است و می‌تواند مبنای طراحی سیاست‌ها و الگوهای بومی متناسب با شرایط ایران قرار گیرد. به این ترتیب، در گزارش پیشِ‌رو به ارزیابی اقدامات مقابله‌ای کشورها در مواجهه با تصویرسازی نامناسب از ویژند گردشگری پرداخته شده‌ است.

2. اقدامات کشورهای منتخب در مقابله با تصویر منفی از ویژند ملی گردشگری

قرارگیری کشورها در معرض سیاست‌های ایجاد ادراک منفی و نفرت‌پراکنی توسط دول غربی، بهره‌گیری از گردشگری در راستای مقابله با سیاست‌های ایجاد ادراک منفی و میزان موفقیت‌آمیز بودن چنین اقداماتی را می‌توان معیارهای اصلی گزینش کشورها قلمداد کرد. براساس چارچوب سه‌گانه معیارهای مطروحه، چهار کشور چین، مکزیک، سریلانکا و روسیه برای مطالعه در گزارش تطبیقی حاضر برگزیده شده‌اند.

2-1. چین

چین در چارچوب راهبرد امنیت ملی ایالات متحده پیش از سال ۲۰۲۰، به‌عنوان یک چالش راهبردی تعریف شد. به‌طور مشخص ذیل این راهبرد، چین در کنار روسیه به‌عنوان بازیگری معرفی می‌شود که قدرت و منافع آمریکا را به چالش می‌کشد[1]. به همین سیاق، در خلاصه راهبرد دفاع ملی ایالات متحده 2018  نیز تصریح شد که چین به‌عنوان رقیب راهبردی آمریکا در بازتنظیم نظم جهانی به نفع خود در تلاش است. تمام این صورت‌بندی‌های رسمی زمینه را برای بازتولید روایتی تهدیدمحور از چین در گفتمان سیاستی و رسانه‌ای غرب فراهم آورد[2]. در استرالیا نیز پیش از سال ۲۰۲۰ یکی از مصادیق قابل توجه نگاه امنیتی به چین در حوزه فناوری و زیرساخت‌های حیاتی بروز یافت. استرالیا در سال ۲۰۱۸ مشارکت شرکت هوآوی را در تأمین تجهیزات شبکه‌های نسل پنجم با استناد به ملاحظات امنیت ملی محدود/ ممنوع کرد. این اقدام عملاً به تقویت ادراک خطر/ تهدید نسبت به فناوری‌های چینی در افکار عمومی و سیاستگذاری انجامید[3]. علاوه‌بر تهدیدات ادراکی غرب، در برزیل پیش از سال ۲۰۲۰ گفتمان تهدید نفوذ اقتصادی چین به‌ویژه در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۸ برجسته شد. ژائیر بولسونارو در مواضع انتخاباتی خود چین را قدرتی شکارچی/ سلطه‌گر به تصویر می‌کشید. ازجمله عبارت مشهور وی که «چینی‌ها در برزیل خرید نمی‌کنند، برزیل را می‌خرند» به‌کرات در رسانه‌های بین‌المللی بازتاب یافت[4].

علاوه‌بر تهدیدات حوزه اقتصادی، چین به‌ مثابه تهدیدی برای سلامت جهانی بازنمایی شد[5]. به‌طور مشخص پس از شیوع بیماری کووید-19 اقدامات کشورهای آمریکا، برزیل و استرالیا برای ایجاد ادراک منفی در چین از خلال برچسب‌گذاری بیماری کووید-19 به‌عنوان بیماری برخاسته از چین به افزایش نژادپرستی و آسیاگریزی منجر شد. آمریکا در ژانویه سال 2020  علاوه‌بر آنکه با اعلام وضعیت اضطراری سلامت عمومی، هم‌زمان با وضع محدودیت‌های ورود برای افرادی که اخیراً در چین بوده‌اند، هشدار سطح چهار را برای استان خوبی نیز صادر کرد. ایتالیا نیز در 31 ژانویه سال 2020 با توقف تمام پروازها از/ به چین به کاهش دسترس‌پذیری پروازی درباره این مقصد دامن زد[6]. به‌طور هم‌زمان سنگاپور محدودیت‌های مرحله‌ای خود را در راستای ممنوعیت ورود شهروندان به چین و خروج اتباع چینی آغاز کرد. استرالیا نیز در اوایل فوریه سال 2020 با اعلام ممنوعیت ورود اتباع چینی به کشور پرداخت[7]. 

2-1-1. بهره‌مندی از ظرفیت رویدادها و گردشگری تجاری / نمایشگاهی

در راستای مقابله با ایجاد ادراک منفی و در بستر گردشگری وزارت بازرگانی چین به‌صورت هدفمند از سال 2018 از ظرفیت گردشگری تجاری/ نمایشگاهی و میزبانی رویدادهای بین‌المللی به‌عنوان ابزار مکملِ مدیریت تصویر و نمایش گشودگی در تعاملات اقتصادی رسانه‌ای بهره‌مند شده است [8]. به‌طور مشخص شورای دولتی چین با همکاری وزارت بازرگانی فعالانه میزبانی کنفرانس‌های اقتصادی همچون کنفرانس جهانی اینترنت، نمایشگاه بین‌المللی سرمایه‌گذاری و تجارت چینو  نمایشگاه بین‌المللی کالاهای مصرفی چین را در ادوار ایجاد ادراک خطر از این کشور، عهده‌دار شده ‌است. هم‌زمان با چنین اقدامی در چین به‌منظور تحریک تقاضای سفر، امتیازاتی از قبیل امکان درخواست تمدید ویزا در محل برگزاری کنفرانس‌ها به گردشگران اعطا شده ‌است [9]. 

2-1-2. ارائه پاداش سفر به شرکت‌های گردشگری

به‌طور مشخص در چارچوب آیین‌نامه پاداش گردشگری استان گویژو در سال ۲۰۲۱، هرگاه شرکت گردشگری برای گردشگرانی از قبیل اعضای هیئت‌های تجاری خارجی یا اصحاب ‌رسانه (خبرنگاران، تهیه‌کنندگان و...) سفرهای گروهی را سامان‌دهی کند، به‌نحوی‌که گردشگران از ظرفیت رسانه‌ای خود برای معرفی جاذبه‌های گردشگری بهره‌مند شوند، شرکت گردشگری به‌ازای هر نفر و هر شب مبلغی معادل ۴۵۰ یوان را به‌عنوان پاداش دریافت می‌کند؛ مشروط بر آنکه پیش از اجرای برنامه سفر موافقت پیشینی اداره فرهنگ و گردشگری استان اخذ شده باشد[10].

همچنین در چارچوب سیاست‌های تشویقی گردشگری استان گویژو مشوق ویژه‌ای برای شرکت‌های گردشگری مقرر شده ‌است. بر این اساس، چنانچه یک شرکت گردشگری بتواند گروهی متشکل از حداقل شصت تن از گردشگران ورودی را از طریق پرواز چارتر به استان گویژو وارد کند و کل گروه حداقل دو شب در این استان اقامت داشته ‌باشند، به شرکت مجری پاداشی معادل ۳۰٬۰۰۰ یوان برای هر نوبت پرواز ورودی پرداخت می‌شود [11]. گفتنی است این پرداخت‌ها معمولاً پس از درخواست و راستی‌آزمایی انجام ‌می‌شود و ضروری است شرکت‌های متقاضی مدارک را به نهاد ثالثِ ارزیاب حرفه‌ای، که توسط اداره فرهنگ و گردشگری استان تعیین می‌شود، ارائه کند. این نهادِ ثالث مأمور است اصالت و صحت مدارک را کنترل کند، پرونده‌های ناقص را برای تکمیل بازگرداند و پس از تأیید کامل بودن اسناد، رسیدِ پذیرش را صادر کند. سپس در بازه زمانی 10روزه نتیجه را به متقاضی اعلام، و درنهایت گزارش ارزیابی را برای طی کردن مراحل اعلان عمومی به اداره استان ارسال کند [12].

2-1-3. بخشودگی مالیاتی

همچنین ذیل سیاست بخشودگی مالیاتی، استرداد مالیات خروج در چین سازوکاری برای بازپرداخت بخشی از مالیات بر ارزش افزودهِ کالاهای خریداری‌ شده توسط مسافران برون‌مرزی است که با خرید از فروشگاه‌های دارای مجوز، ارائه اسناد لازم و خروج کالا از مبادی مجاز اجرا می‌شود. در بسته بهینه‌سازی ابلاغی از ۲۶ آوریل سال ۲۰۲۵ حداقل خرید واجدِ درخواست در یک فروشگاه در یک روز به ۲۰۰ یوان کاهش یافته و شرط مصرف ‌نشدن کالا برقرار است[13]. این سیاست دو الگوی اجرایی مکمل دارد که یکی استرداد هنگام خروج و دیگری استرداد هنگام خرید است. استرداد هنگام خروج مستلزم تأیید گمرک در نقطه خروج و سپس پرداخت توسط عامل استرداد است و استرداد زمان خرید با پیش‌مجوز کارت اعتباری، مبلغ استرداد به‌صورت پیش‌پرداخت ارائه، و پس از راستی‌آزمایی گمرک در زمان خروج نهایی می‌شود (به خریدار پرداخت می‌شود). مصوبه مبلغ استرداد به‌صورت مشترک توسط وزارت بازرگانی، وزارت دارایی، وزارت فرهنگ و گردشگری، گمرک چین، سازمان امور مالیاتی و سازمان هواپیمایی کشوری چین ابلاغ می‌شود و در مرحله اجرا، سازمان امور مالیاتی مسئول قاعده‌گذاری و نظارت مالیاتی، گمرک مسئول تأیید خروج کالا و عاملان استرداد (شبکه‌های بانکی و پرداخت) مسئول پرداخت نهایی مبلغ‌اند[14].

2-1-4. حکمرانی رسانه‌ای

در سطح رسانه‌ای نیز در بُعد ملی، چین به قاب‌بندی هویتی خود به‌عنوان کنشگرِ مسئول و صلح‌طلب پرداخته‌ است. به‌این منظور در تولیدات رسانه‌ای به پیروی از سند توسعه صلح‌آمیز چین (مصوب دفتر اطلاع‌رسانی شورای دولتی چین 2011)، سند خط مشی‌واژگانی (2016) و سند نبرد روایی (2013) پرداخته‌ است. در راستای مصوبات اسناد مربوطه، تلویزیون مرکزی چین و شبکه بین‌المللی چین اقدامات مربوط به ایجاد ادراک خطر را اغلب در قالب بدفهمی، پیش‌داوری تاریخی یا پروژه مهار چین بازخوانی می‌کند و از این مسیر گفتمان تهدید چین را به تهدیدسازی علیه چین بدل می‌سازد.

 در بُعد بین‌المللی اقدامات رسانه‌ای در این کشور، می‌توان به انعقاد قراردادهای بازنشر محتوا با شبکه سی‌جی‌تی‌ان اشاره کرد. در چارچوب رسمی برنامه شرکای جهانی سی‌جی‌تی‌ان، دامنه همکاری از تولید سفارشی و تولید مشترک تا خرید حقوق نشر و سرمایه‌گذاری مشترک تعریف شده است که نشان ‌می‌دهد بازنشر محتوا می‌تواند از بازپخش ساده فراتر رود و به زنجیره کاملِ تولید/ توزیع تبدیل شود. افزون‌بر این، در برخی گزارش‌های رسمیِ منتشر شده ازسوی طرف چینی از امضای توافق‌های اشتراک و تبادل محتوای خبری با شرکای اروپایی نیز یاد شده ‌است[15].

2-2. روسیه

اقدامات مبتنی‌بر نفرت‌پراکنی علیه روسیه از سال 2014 توسط بریتانیا، ایالات متحده، کانادا، استرالیا، اتحادیه اروپا به این سو شدت یافت و از فوریه سال 2022 با شدت بیشتری ادامه دارد. سیاست ایجاد ادراک منفی و نفرت‌پراکنی درمورد روسیه از خلال هشدارهای رسمی سفر و توصیه به ترک کشور، کاهش و همچنین قطع دسترسی پروازی به مقصد روسیه و ایجاد تحریم‌های فرهنگی/ اجتماعی شکل گرفته است. به‌طور مشخص بریتانیا، آمریکا، کانادا و استرالیا به ارائه هشدارهای سفر به روسیه پرداخته‌اند. اتحادیه اروپا نیز در فوریه سال ۲۰۲۲ در واکنش به جنگ حریم هوایی خود را به روسیه بست که این اقدام به‌طور مستقیم دسترس‌پذیری به این مقصد را کاهش داده است. بر پایه آمارهای مرزی و گزارش‌های ثانویه، گردشگری ورودیِ هدف‌مند روسیه در سال ۲۰۲۲، ۳۰٫۲ درصد کمتر از سال ۲۰۲۱ و حدود ۹۶ درصد پایین‌تر از سال ۲۰۱۹ گزارش شده ‌است. همسو با این اقدامات در مارس سال ۲۰۲۴ هشدار امنیتی آمریکا درباره تهدید حمله در مسکو توسط چند کشور دیگر (ازجمله بریتانیا و کانادا و...) بازتاب داده شد و به تقویت چرخه ادراک و تصویر منفی از روسیه انجامید[16 و 17].

2-2-1. تغییر بازار هدف گردشگر ورودی

در چارچوب راهبرد کلان فدراسیون روسیه به‌منظور خنثی‌سازی ادراک خطر ساخته ‌شده توسط گفتمان‌های غربی و کاهش آثار سیاست‌های بازدارنده غیرمستقیم، تنوع‌بخشی و چرخش بازارهای هدف گردشگری ورودی از کشورهای غربی به‌سوی بازارهای آسیایی به‌عنوان اقدامی چندسطحی اتخاذ شده‌ است. طراحی و هدایت راهبردی این سیاست در سطح کلان برعهده نهاد ریاست‌جمهوری و شورای امنیت فدراسیون روسیه، و در سطح اجرایی، فدراسیون روسیه مسئول هماهنگی نهادی و تبدیل این جهت‌گیری راهبردی به سیاست‌های عملیاتی بوده است. همچنین آژانس فدرال حمل‌ونقل هوایی با توسعه مسیرهای هوایی به مقاصد آسیایی و منطقه‌ای، زیرساخت لازم را برای تحقق این چرخش بازار فراهم کرده است[18 و 19].

2-2-2. تحریک تقاضای سفر

- اجرایی‌سازی روادید الکترونیک

روسیه در مواجهه با ورود گردشگران غربی، رویکردی مبتنی‌بر انفعال راهبردی را دنبال می‌کند. در این چارچوب، سازوکار ویزای الکترونیک به‌گونه‌ای طراحی شده ‌است که صدور آن مستلزم ارائه دعوت‌نامه، رزرو محل اقامت یا مستندات ناظر بر هدف سفر نیست و دامنه شمول آن، سفرهای کوتاه با اهدافی ازجمله گردشگری و فعالیت‌های تجاری را دربرمی‌گیرد. براساس مقررات جاری، این نوع روادید از اعتبار ۱۲۰ روزه برخوردار است و حداکثر اقامت مجاز را تا ۳۰ روز امکان‌پذیر می‌سازد. افزون‌بر این، از 1 اوت سال ۲۰۲۳ سازوکار تردد گروه‌های گردشگری بدون روادید میان روسیه و چین که در دوره همه‌گیری کووید‑۱۹ به‌حالت تعلیق در آمده ‌بود، بار دیگر به اجرا درآمد. در ادامه این روند از 1 دسامبر سال ۲۰۲۵ با صدور فرمان ریاست‌جمهوری، برای گردشگران با اهداف تجاری امکان ورود بدون روادید تا سقف ۳۰ روز در قالب بازه زمانی محدود فراهم شده ‌است[20].

- لغو روادید

همچنین در این کشور به‌منظور تحریک تقاضای سفر از راهبرد لغو روادید سفر (برای کشورهایی از قبیل چین، هند، تیموری، ایران، سیریا، میانمار، بنگلادش، قزاقستان، ترکمنستان و...) استفاده شده ‌است. به‌طور مشخص، لغو روادید سفر از اوت سال 2023 با مسئولیت وزارت امور خارجه و وزارت توسعه اقتصادی برای شهروندان بیش از 55 کشور اعمال شده ‌است[21].

2-2-3. استرداد هزینه‌های سفر

در برنامه یارانه گردشگری داخلی روسیه، که توسط آژانس فدرال گردشگری روسیه و با مشارکت سامانه پرداخت ملی روسیه اجرا شده ‌است، دولت به‌صورت استاندارد ۲۰ درصد از هزینه سفرهای داخلی واجد شرایط را به مسافر بازمی‌گرداند [22]. این امتیاز صرفاً شامل رزرو مستقیم هتل یا مراکز اقامتی درمانی از وبگاه رسمی همان مراکز می‌شود. در تمام حالات شرط اصلی بهره‌مندی از این یارانه، پرداخت هزینه سفر با کارت بانکی ملی ثبت‌ شده در سامانه دولتی مشوق‌های پرداخت بوده است. همچنین هم‌زمان با تشدید روایتِ خطر و شکل‌گیری روسیه‌هراسی در ادبیات سیاسی–رسانه‌ای غرب پس از سال ۲۰۲۲، یکی از موانع عملیِ سفر به روسیه نه‌فقط نگرانی امنیتی، بلکه اختلال در تجربه سفر در سطح خدمات پایه بود. به‌ویژه دشواری پرداخت، رزرو و تسویه هزینه‌ها که به‌واسطه محدودیت‌های بانکی بین‌المللی تشدید شد و به‌صورت غیرمستقیم همان تصویرِ مقصدِ پرمخاطره و غیرقابل ‌اتکا را بازتولید ‌کرد[23].

2-2-4. هدفمندسازی سفرهای داخلی

وزارت فرهنگ با برنامه‌هایی همچون میهن من مسیرهای فرهنگی شناختی را برای سفر گروه‌های هدف خاصه دانش‌آموزان صورت‌بندی می‌کند، با تکیه‌بر مجریانی ازجمله بنیاد فرهنگ روسیه اجرای سفرها را پیش می‌برد و در پیوند حافظه جنگ با تجربه سفر، برنامه‌هایی مانند جاده‌های پیروزی با حمایت وزارت فرهنگ و نهادهای حافظه تاریخی، سفر را به ابزار آموزش میهنی و تثبیت روایت قهرمانانه بدل می‌کند[25]. همچنین در راستای تحریک سفرهای هدفمند داخلی بسته‌های مقرون‌به‌صرفه سفر تحت نظارت وزارت فرهنگ و نهادهای منطقه‌ای به‌عنوان اقدام مکمل و مقوم کارزارهای تبلیغاتی طراحی می‌شوند. این بسته‌ها پوشش بخش عمده هزینه‌های حمل‌ونقل و اقامت در مسیرهای میراثی تعریف ‌شده همچون حلقه‌های طلایی و مسیرهای نظامی قهرمانی را دربرمی‌گیرند و از طریق سازوکارهای رزرو برخط با تخفیف قابل توجه به گروه‌های هدف داخلی عرضه می‌شوند[26].

2-2-5. سریلانکا

پس از حملات عید پاک توسط نیروهای داخلی در سریلانکا  در سال ۲۰۱۹، بریتانیا در 25 آوریل توصیه به پرهیز از سفرهای غیرضرور را برای شهروندانش اعلام‌کرد و آمریکا در ۲۶ آوریل هشدار را به سطح 3 رساند. طبق گزارش بانک مرکزی سریلانکا، در سال ۲۰۱۹ ورود گردشگر ۱۸ درصد و درآمد گردشگری ۱۷.۷ درصد کاهش یافته ‌است[27]. در ماه مه  سال ۲۰۲۲ وزارت امور خارجه ایرلند ضمن اشاره بر ناآرامی‌های داخلی سریلانکا، هشدار پرهیز از سفرهای غیرضرور را برای شهروندان خود صادر کرد. بار دیگر در ژوئیه سال ۲۰۲۲ نیز وزارت امور خارجه بریتانیا با اشاره بر بحران‌های اقتصادی و داخلی سریلانکا هشدار پرهیز از هرگونه سفر به این کشور را صادر کرد[28]. در همین زمان وزارت امور خارجه آمریکا ضمن حفظ سطح ۳ هشدار سفر به سریلانکا، نسبت به کمبود داروها و اقلام ضروری و همچنین تشدید تنش‌های داخلی به شهروندان خود هشدار داد. در ۲۳ اکتبر سال ۲۰۲۴ نیز شورای امنیت رژیم صهیونیستی هشدار ترک مناطقی چون آروگام‌بی در سریلانکا را برای شهروندان خود صادر کرد و این نقاط را تروریستی خواند [29].

2-2-6. برگزاری جلسات توجیهی- امنیتی

به‌طور مشخص پس از حملات عید پاک سال ۲۰۱۹ در سریلانکا توسط گروه‌های تروریستی داخلی، پاسخ سیاستیِ حوزه گردشگری سریلانکا در اسناد رسمی به‌صورت بسته اعتمادسازی نهادی، کاهش مخاطرات اقتصادی/ عملیاتی، تحریک تقاضا از مسیر تسهیل ورود و بازسازی تصویر مقصد بازتاب یافته ‌است. در این چارچوب، سازمان توسعه گردشگری سریلانکا اعلام می‌کند که برای تعدیل و رفع هشدارهای سفر صادره از سوی دول مبدأ، با سفارتخانه‌ها همکاری نزدیک برقرار کرده و با برگزاری جلسات توجیه امنیتی با مشارکت افسران اطلاعاتی، تمرکز خود را بر بازسازی اعتماد نمایندگی‌های خارجی معطوف کرده است[30].

2-2-7. اعطای مشوق‌های مالی

- اعطای وام سرمایه در گردش

همچنین به‌منظور مهار آثار شوک بر بنگاه‌ها و زنجیره ارزش گردشگری ابزارهای کاهش مخاطرات عملیاتی و حمایت از نقدینگیِ فعالان صنعت به کار گرفته شده ‌است که ازجمله آنها می‌توان به اعطای تسهیلات سرمایه در گردش در قالب طرح‌های اعتباری، کاهش مالیات بر ارزش افزوده هتل‌ها و تورگردان‌های ثبت‌ شده از ۱۵ درصد به ۷ درصد در بازه ۱ ژوئن تا ۳۰ نوامبر سال ۲۰۱۹ اشاره کرد [31]. به‌طور مشخص تسهیلات سرمایه در گردش یارانه‌ای به‌عنوان هسته اصلی حمایت مالی طراحی شد. مبتنی‌بر آن دولت اعطای وام سرمایه در گردش با بازپرداخت حداکثر دو سال را پیش‌بینی کرد که دولت بخش عمده سود آن را به‌صورت یارانه می‌داد تا نرخ مؤثر پرداختی برای دریافت‌کننده به‌طور محسوسی کاهش یابد. اعطای وام از مسیر بانک‌های دارای مجوز انجام می‌شد و بانک‌ها مکلف بودند نیاز واقعی سرمایه در گردش (تا سقف نیاز یک‌ساله)، توان بازپرداخت و مدارک مالی را ارزیابی، و درعین‌حال تضمین/ وثیقه متناسب را از متقاضی اخذ کنند. سقف وام‌ها پلکانی و تابع گردش مالی سالیانه متقاضی تعیین می‌شد و هر متقاضی فقط یک ‌بار می‌توانست از این وام استفاده کند. برای بدهی‌های پیشین فعالان گردشگری نیز سازوکار امهال/ تعویق بازپرداخت اصل و سود نیز مهلت زمانی ۱۱ ماه و ۱۳ روزه تعیین شده ‌است[32].

2-2-8. تحریک تقاضا

- لغو روادید

سازمان توسعه گردشگری سریلانکا اعلام کرده است که از اوت سال ۲۰۱۹ سیاست معافیت از پرداخت هزینه روادید برای شهروندان ۴۸ کشور به‌مدت ۶ ماه اجرا شده و هزینه الزامی ۳۵ دلار حذف گردیده ‌است[33]. این ابزار در سال‌های بعد نیز در قالب‌های مشابه تداوم یافته ‌است. به‌گونه‌ای‌که بر مبنای گزارش‌های رسمی منتشر شده از تصمیم کابینه، در ۲۲ اوت سال ۲۰۲۴ برنامه ویزای رایگان ۳۰ روزه برای شهروندان ۳۵ کشور به‌مثابه سیاست تحریک تقاضا تصویب، و زمان آغاز آن ۱ اکتبر سال ۲۰۲۴ در قالب اجرای آزمایشی 6‌ماهه اعلام شده ‌است[34].

2-2-9. بازاریابی ترمیمی

- تبلیغات از خلال سامان‌دهی سفرهای رسانه‌ای، کارزارهای برخط و...

هدف‌گذاریِ بازسازی ویژند مقصد نیز با اجرای اقدامات ارتباطی و بازاریابی ترمیمی تشریح شده ‌است که ازجمله مصادیق آن می‌توان به اقداماتی مانند سامان‌دهی سفرهای رسانه‌ای با حضور کنشگران شناخته ‌شده سفر و رسانه‌های اجتماعی، ترتیب‌ دادن بازدید انجمن‌های مسافرتی، برگزاری نشست‌های خبری در بازارهای کلیدی (ازجمله چین و هند)، تبلیغات در فضاهای حمل‌ونقلی در خارج از کشور (ازجمله ایستگاه‌های قطار زیرزمینی) و پیشبرد کارزارهای تبلیغاتی برخط و تلویزیونی با همکاری شبکه خبری سی‌ان‌ان اشاره کرد. به‌طور مشخص حمایت از سفرهای اقتصادی خبرنگاران و اصحاب رسانه‌ای کشورهایی چون هند، چین، ژاپن، کره‌ جنوبی، امارات، قطر و... از سال 2019 در دستور کار سریلانکا قرار گرفته است. سازمان توسعه گردشگری سریلانکا بودجه اصلی برای جذب، هماهنگی و تأمین مالی اقامت، غذا، حمل‌ونقل داخلی و گشت‌های ویژه خبرنگاران و تأثیرگذاران خارجی را فراهم می‌کند. همچنین خطوط هوایی سریلانکا و سایر شرکت‌های هواپیمایی فعال در مسیر کلمبو، معمولاً هزینه‌های پروازهای بین‌المللی این خبرنگاران را به‌صورت تخفیف‌های عمده یا رایگان پوشش می‌دهند تا به ظرفیت پروازی بیفزایند [35].

 علاوه‌بر این، در جریان استمرار برنامه میزبانی چهره‌های تأثیرگذار فضای مجازی و خبرنگاران در سال ۲۰۱۹، سازمان توسعه گردشگری سریلانکا تأمین منابع مالی برنامه‌های میزبانی ۶۲ خبرنگار و ۵۷ چهره اثرگذار را به‌طور مستقیم از طریق بودجه‌های دولتی برعهده گرفته است. این حمایت‌ها شامل پوشش هزینه‌های اقامت، پرواز، حمل‌ونقل درون‌استانی و برگزاری نشست‌های آموزشی/ امنیتی است. به‌منظور تضمین صحت و اصالت مدارک ارائه‌ شده توسط شرکت‌های گردشگری و سازمان‌های مجری، سازمان توسعه گردشگری از نهاد ثالث حرفه‌ای بهره می‌گیرد. این نهاد مدارک را به‌صورت دقیق ارزیابی می‌کند، پرونده‌های ناقص را برای تکمیل بازمی‌گرداند و فقط پس از تأیید کامل مدارک، پرداخت‌های مربوط را انجام می‌دهد [36].

- ویژندسازی مجدد گردشگری ملی

همچنین در راستای ارتقای امنیت ذهنی مخاطبان، سریلانکا تلاش کرده است با دست‌اندازی بر راهبرد ویژندسازی مجدد تصویر ذهنی نسبت به خود را از کشوری درگیر جنگ به سرزمین شگفتی‌ها تغییر دهد. در این راستا کارزاری رسانه‌ای با سیاست بازنمایی جاذبه‌های گردشگری تحت نظارت سازمان توسعه گردشگری سریلانکا و وزارت گردشگری صورت‌بندی شد که در آن تجارب افراد از سفر به مقاصد گردشگری فرهنگی، سلامت و طبیعت گردی سریلانکا در قالب میان‌برنامه‌های یک‌دقیقه‌ای از رسانه دولتی این کشور پخش می‌شد. سازمان توسعه گردشگری سریلانکا به‌منظور جذب گردشگران ورودی به این کارزار به امضای توافق‌نامه همکاری با شرکت‌های بزرگ هواپیمایی چون شرکت امارات و قطر پرداخته ‌است. این توافق‌نامه شامل سرفصل‌هایی چون ایجاد خطوط مستقیم پرواز و تقویت خطوط انتقالی است [37].

در چارچوب راهبرد کلان بازسازی تصویر بین‌المللی و احیای تقاضای گردشگری، دولت سریلانکا پس از شوک‌های امنیتی و سیاسی، به‌صورت نظام‌مند به بازاریابی اعتمادساز و روایت‌محور روی آورده ‌است. یکی از مصادیق شاخص این رویکرد اجرای برنامه رسمی بازدید چهره‌های تأثیرگذار در سال ۲۰۲۰ بوده است که طی آن ۲۷ چهره شاخص بین‌المللی به‌صورت هدفمند به این کشور دعوت ‌شده‌اند تا از طریق تولید و انتشار محتوای مبتنی‌بر تجربه زیسته سفر، تصویر ذهنی جدیدی را از سریلانکا به‌عنوان مقصدی ایمن، با اثبات و مناسب برای سفرهای خانوادگی در افکار عمومی بازارهای هدف ایجاد کنند. مطابق اطلاعات منتشر شده در اسناد رسمی، دامنه دسترسی بالقوه این برنامه بیش از ۱۱ میلیون نفر برآورد شده ‌است[38 و 39].

2-3. مکزیک

مکزیک نیز ازجمله کشورهایی است که از سال 2010 تا به امروز به‌طور گسترده‌ای با سیاست‌های ایجاد ادراک خطر ازسوی ایالات متحده، کانادا و بریتانیا مواجه بوده است. این سیاست‌ها از طریق ارائه هشدارهای سفر، تصویرسازی از مکزیک با تمرکز بر جرم و ناامنی و تثبیت تصویر مقصد پرخطر در شماری از مبادی ورودی گردشگری عملیاتی شده ‌است. به‌طور مشخص، وزارت امور خارجه آمریکا به تفکیک ایالت برای مکزیک هشدار صادر می‌کند و برای برخی ایالت‌ها چون کولیما، گررو، میشوآکان، سینالوآ و... نیز ممنوعیت سفر را تعیین کرده است[40]. در مکزیک شکل‌دهی ادراک خطر بیشتر ناظر بر مخاطرات مزمن و منطقه‌ای چون جرم سازمان‌یافته، آدم‌ربایی و خشونت است که به‌واسطه هشدارهای رسمیِ مبتنی‌بر تفکیک ایالتی/ منطقه‌ای دائماً بازتولید می‌شود[41 و 42].

در اسناد رسمی هشدار سفر، وزارت امور خارجه ایالات متحده ضمن اشاره به مخاطرات امنیتی از جمله قتل، آدم‌ربایی و سرقت مسلحانه، برای برخی مناطق، محدودیت‌هایی درخصوص تردد کارکنان دولت ایالات متحده را تصریح می‌کند. دولت بریتانیا نیز در راهنمای رسمی سفر خود، برای شماری از مناطق مکزیک توصیه پرهیز از سفرهای غیرضروری را درج کرده است. دولت کانادا نیز ضمن برجسته‌سازی مسئله جرم به‌ویژه الگوهایی از آدم‌ربایی، مجموعه‌ای از توصیه‌های احتیاطی را به شهروندانش ارائه می‌دهد. همچنین دولت استرالیا در راهنمای رسمی خود، خطر آدم‌ربایی در مکزیک را در زمره مخاطرات جدی طبقه‌بندی می‌کند [43].

2-3-1. مقابله با نفرت‌پراکنی از مسیر سازوکارهای حکمرانی یونسکو

- میزبانی کارزارهای بین‌المللی

مکزیک در چارچوب دیپلماسی چندجانبه، موضوع مقابله با نژادپرستی نفرت‌پراکنی را از مسیر سازوکارهای حکمرانی یونسکو پیگیری کرده است. در چهلمین نشست کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۲۰۱۹، قطعنامه‌ای به تصویب رسید که در آن مکزیک به‌عنوان کشور پیشگام این ابتکار از مدیرکل یونسکو درخواست می‌کرد سهم سازمان در مقابله با نژادپرستی، تبعیض‌نژادی، بیگانه‌هراسی و اشکال مرتبطِ عدم ‌مدارا را افزایش دهد و گزارش‌دهی پیشرفت را دنبال کند [44]. در راستای این رویکرد، یونسکو طی تصمیمات بعدی تدوین نقشه راه مقابله با نژادپرستی و تبعیض و برگزاری مجمع جهانی مقابله با نژادپرستی و تبعیض را به‌عنوان سکوی اجرایی- ترویجی پیش برد که دور دوم آن در نوامبر سال ۲۰۲۲ به میزبانی مکزیک برگزار شد [45].

2-3-2. ایمن‌سازی جزیره‌ای

در راستای مقابله با نفرت‌پراکنی در بستر گردشگری دولت به جزیره‌ای سازی امنیت گردشگری پرداخته ‌است. به ‌این معنا که ضمن تفکیک فضایی جاذبه‌های گردشگری، به معرفی اماکن ایمن پرداخته ‌است. در این طرح به‌منظور پایداری امنیت با واگذاری امنیت خرد به بخش خصوصی مسئولیت تضمین امنیت با ایجاد گیت‌های ورود/ خروج، نگهبانی خصوصی و سیستم‌های دسترسی محدود را به این بخش‌ها واگذار کرده است. همچنین پلیس گردشگری با نظارت شهرداری‌ها و پلیس ایالتی در جزایر ایمن مشخص شده حضور دارد[46].

2-3-3. میزبانی از رویدادهای گردشگری

- میزبانی از رویدادهای ورزشی

براساس ششمین گزارش عملکرد سال‌های ۲۰۲4– ۲۰۲3 ِ وزارت گردشگری مکزیک، این وزارتخانه در چارچوب سیاست ترویج تصویر مکزیک در عرصه بین‌الملل از رویدادهای ورزشی بهره گرفته است. برای ‌مثال مسابقات اتومبیل‌رانیِ نسکار مکزیک را با یک سکوی رسانه‌ایِ فرامرزی برای نمایش کنترل‌شده ویژند ملی مکزیک به کار گرفته است. در بازه زمانی سپتامبر سال ۲۰۲۳ تا ژوئیه سال ۲۰۲۴ و طی دوازده مسابقه از دو سری رقابتی، ویدئوهای تبلیغاتیِ گردشگریِ ایالت‌های مشارکت‌کننده هم‌زمان با پخش تلویزیونی مسابقات، از طریق شبکه کلارو اسپورتس و فاکس اسپورتس منتشر شده‌ که میانگین 4/13 میلیون بیننده برای هر رویداد و نیز پخش در نوزده کشور ثبت شده گزارش شده ‌است[47].

- میزبانی سفرهای رسانه‌ای

شورای گردشگری مکزیک با راه‌اندازی کارزارهای بازاریابی گسترده با تمرکز بر میهمان‌نوازی و جاذبه‌های این کشور به دعوت از چهره‌های اثرگذار رسانه‌ای پرداخته ‌است. به‌طور مشخص در گزارش عملکرد شورای ترویج گردشگری در سال 2017 مکزیک، سامان‌دهی 94 سفر آشناسازی با مکزیک با حضور بیش از 700 چهره رسانه‌ای بین‌المللی گزارش شده‌ است[48]. شورای گردشگری مکزیک به‌منظور ارائه مشوق سفر تسهیلات بهره‌مندی از سفر رایگان در حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی، بین‌شهری/ درون‌شهری، اقامت، راهنمای تخصصی همراه چندزبانه و تغذیه را برای گروه‌های رسانه‌ای مذکور با مشارکت مالی رسانه‌های بین‌المللی پوشش‌دهنده اخبار میزبانی‌ها تدارک دیده ‌است[49].

2-3-4. روایت‌سازی در خصوص هویت‌ملی (سطح داخلی)

در سطح داخلی، سیاست گردشگری دولت فدرال مکزیک بر نمادسازی مکان‌محور و تبدیل مقاصد منتخب به نشانه‌های هویت ملی استوار شده‌ است. برای نمونه، روستاهایی به‌مثابه کانون‌های بازنمایی هویت ملی و روستاهای نمونه مکزیک در سطح رسانه‌ای معرفی می‌شوند [50]. از دیگر اقدامات صورت‌گرفته در این کشور می‌توان به طراحی مسیرهای گردشگری_ میراثی اشاره کرد. در این طرح که با همکاری وزارت گردشگری و وزارت آموزش عمومی این کشور از ژانویه سال 2020 آغاز شده ‌است، جامعه محلی در مقام راویان رشادت‌های قهرمانان ملی در نبردهای تاریخی، آموزش‌دهندگان صنایع ‌دستی، ورزش‌های بومی/ محلی و جشنواره‌های غذای بومی به بازتولید سرمایه نمادین داخلی در مسیرهای مشخص گردشگری_ میراثی می‌پردازند[51].

چنان‌که ذکر شد، هدف از گزارش حاضر پاسخ به سه سؤال کلیدی درخصوص مخاطبان هدف اقدامات مقابله‌ای، ابزارهای و سیاست‌های مربوطه و بازآرایی نهادی برای چنین اقداماتی بوده است. گرچه در متن گزارش تلاش شد به‌تفکیک هر کشور به ارزیابی این سه محور پرداخته شود، برای سهولت در درک و قیاس عملکردی کشورهای منتخب پاسخ به سؤالات در قالب جدول 1 ارائه شده ‌است.

جدول 1. پاسخ به سؤالات کلیدی گزارش

مأخذ: یافته‌های پژوهش.

3. جمع‌بندی و پیشنهاد سیاستی 

ارزیابی عملکرد کشورهای منتخب در مقابله با نفرت‌پراکنی و ایجاد ادراک خطر گویای آن است که مخاطب اقدامات مقابله‌ای با سیاست‌های ناظر بر نفرت‌پراکنی و ایجاد ادراک خطر توسط غرب علاوه‌بر جامعه جهانی واسطه‌های تأثیرگذار بیرونی سطح ملی را نیز دربرمی‌گیرد. گفتنی است، در مواردی مخاطب بین‌الملل به‌طور مشخص محور پراکنش پیام مخاطره‌آمیز بودن مقصد و در برخی موارد کشورهای غیرغربی (به‌عنوان گروه هدف جایگزین) بوده است. واسطه‌های اثرگذار بیرونی نیز عمدتاً بر چهره‌های اثرگذار فضای مجازی، هیئت‌های تجاری و سرمایه‌گذاران خارجی متمرکز بوده است.

جمع‌بندی تحلیلی مجموعه اقدامات مقابله‌ای کشورهای منتخب نشان ‌می‌دهد اقدامات در مقابله با تهدیدسازی/ نفرت‌پراکنی علیه مقاصد، به‌نحوی قابل ‌اتکا ذیل دو دسته اقدامات سخت/ شبه‌سخت و اقدامات نرم قابل صورت‌بندی‌اند. درحالی‌که اقدامات سخت عمدتاً بر کاهش موانع ورود، تقویت کنترل و امنیت کارکردی و رفع گلوگاه‌های عملیاتیِ سفر تکیه دارند، اقدامات نرم ‌بر اقناع، روایت‌سازی و بازنمایی کنترل ‌شده مقصد برای کاهش مخاطرات ادراکی و بازسازی اعتماد متمرکزند.

درخصوص بازآرایی نهادی نیز باید گفت در مقابله با نفرت‌پراکنی غرب، تفویض عملیاتیِ مقید در چارچوب حکمرانی چندسطحی و بین‌بخشی صورت گرفته است. به این معنا که بخشی از سیاستگذاری و اجرا به سطوح محلی و شرکای غیردولتی یا نهادهای امنیتی واگذار می‌شود، اما از خلال تنظیم‌گری پیشینی (مجوزدهی، استانداردگذاری و کنترل انطباق) و پایش و ارزیابی پسینی (راستی‌آزمایی عملکرد و حسابرسی تحقق شاخص‌ها) ارزیابی و کنترل می‌شود.  

در ادامه و با عنایت به قرارگیری کشور در معرض سیاست‌های ناظر بر ایران‌هراسی و مطالعه تطبیقی حاضر پیشنهادهای زیر ارائه می‌شود:

3-1. به‌منظور مدیریت تصویر از ایران

-       پیشنهاد می‌شود به‌منظور جلوگیری از پراکندگی پیام/ اقدامات ملی در حوزه ویژند ملی و در راستای ایجاد ستاد دائمی مدیریت تصویر از ایران، ضمن احصای دقیق دستگاه‌های اجرایی حوزه ویژند ملی، برنامه‌محور کردن تمام دستگاه‌های برشمرده شده به تولیت سازمان برنامه و بودجه کشور برای تعیین دستگاه اصلی و اتخاذ سازوکارهای لازم به‌منظور رصدپذیری اقدامات دستگاه‌ها در دستور کار قرار گیرد. پیشنهاد می‌شود میزبانی رویدادهای بین‌المللی کشورهای هدف، رویدادهای مشترک و حمایت از سفرهای جمعی اصحاب رسانه‌های بین‌الملل/ چهره‌های تأثیرگذار در فضای مجازی در کشور توأم با ارائه بسته‌های تخفیف سفر در بازه زمانی برگزاری رویدادها و اعطای تسهیلات اقامتی و تسهیل در صدور مجوز تصویربرداری برای عوامل تولیدات رسانه‌های بین‌المللی (رسانه ‌ملی/ فضای مجازی) با رعایت ملاحظات امنیتی صورت پذیرد.

-       پیشنهاد می‌شود با تولی وزارت امور خارجه (مرکز دیپلماسی عمومی و معاونت کنسولی) و همکاری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، فراجا (پلیس مهاجرت و گذرنامه) و وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) سازوکار توجیه و اقناع سفارت‌خانه‌های مقیم کشور از طریق تدوین و ارائه گزارش‌های دوره‌ای درمورد امنیت ملی و اقدامات پیشگیرانه این حوزه، تعریف پروتکل ارتباطی میان سازمان مدیریت بحران و سفارتخانه‌ها در زمان بروز بحران، ایجاد اعتماد کارکردی از خلال بازدید از مراکز رصد (مانیتورینگ) مبادی ورودی/ خروجی، گزارش پیشرفت تسهیلات و تدابیر ویژه اتباع درصورت بروز چالش‌های احتمالی (مسیر کنسولی)، ارائه گزارش‌های ناظر بر رصد تطبیقی هشدارهای سفر در سطح فراملی و شرایط موجود در سطح ملی، نشست‌های دوره‌ای توجیهی و بازدیدهای میدانی کنترل ‌شده از مقاصد منتخب طراحی و اجرا شود.

3-2. به‌منظور ارتقای ظرفیت دسترس‌پذیری به بازارهای هدف

پیشنهاد می‌شود در راستای ارتقای اتصال‌پذیری مقصد، برنامه جامع تشویقی پروازهای ورودی تدوین و اجرا گردد. به‌طور مشخص هدف اصابت این برنامه شرکت‌های هواپیمایی داخلی/ خارجی و تور اپراتورهای فعال در مسیرهای هدف است و شکل مشوق‌های آن در دو لایه مکملِ عملیاتی و تحریک تقاضا پیشنهاد می‌شود. لایه نخست شامل مشوق‌های مستقیم نظیر بخشودگی پلکانی عوارض فرودگاهی و ناوبری و خدمات زمینی است. لایه دوم نیز دربرگیرنده تخصیص بودجه بازاریابی مشترک و پرداخت‌های حمایتی به‌منظور جلوگیری از ورودهای کوتاه‌مدتِ کم‌اثر است. ضابطه تخصیص این حمایت‌ها مشروط و پسینی و منوط به تحقق شاخص‌هایی نظیر دستیابی به حدنصاب ضریب اشغال، حداقل مسافر ورودی، حداقل پرواز هفتگی، حداقل مدت اقامت و تداوم مسیر در بازه زمانی مشخص پیشنهاد می‌شود. در نهایت، تأیید و اعمال این مشوق‌ها به‌تولیت سازمان هواپیمایی کشوری پس از رصد مستمر، راستی‌آزمایی داده‌های عملکردیِ خطوط هوایی و احراز قطعیِ شاخص‌های یاد شده با اعطای مجوز تخصیص تخفیف‌ها و یارانه‌های مذکور قابل اجرایی‌سازی است.

3-3. در شرایط تشدید سیاست‌های ناظر بر ایران‌هراسی

پیشنهاد می‌شود به‌منظور تقویت امنیت کارکردی مقصد و کاهش مخاطرات ادراکی از طریق نشانه‌های قابل مشاهده امنیت و خدمات با تولی فراجا و همکاری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، استانداری‌ها و شهرداری‌ها، هلال‌احمر، اورژانس، و بخش خصوصی تأسیسات گردشگری، نقاط اولویت‌دار گردشگری (با نظر بر شاخه مذهبی و تأکید بر کشورهایی چون پاکستان و عراق به شهرهایی چون قم/ مشهد و شیراز؛ شاخه فرهنگی و رویداد و تأکید بر کشورهایی چون ترکیه و عراق) ضمن تدقیق مناطق تأیید شده خدماتی تعریف و اجرا شود. به‌نحوی‌که علاوه‌بر ایجاد مسیرهای تردد مبدأ به مقصد / بالعکس و بیمه مسافرتی، سازوکار پاسخ‌گویی سریع، شماره تماس واحد امداد گردشگر در نقاط پرتردد مستقر گردد و امنیت عینی/ ذهنی به‌صورت هم‌زمان تقویت شود.