ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

بررسی بخش دوم لایحه بودجه سال 1405 کل کشور (40): طرح ها ی تملک دارایی های سرمایه ای

نوع گزارش : گزارش های تقنینی

نویسنده

سیدمهدی فخرفاطمی

کارشناس گروه سرمایه‌گذاری‌های عمومی و مالیه محلی، دفتر مطالعات بخش عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

10.22034/mrc.report.21336
چکیده
در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، کل اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای در مصارف عمومی دولت برابر ۶۰۰ هزار میلیارد تومان است که به شکل زیر توزیع شده است:
- ۴۳۲ هزار میلیارد تومان طرح های دستگاه های اجرایی ملی (پیوست ۱)،
- ۱۰۹ هزار میلیارد تومان اعتبار دستگاه های اجرایی در استان ها، و
- ۵۹/۶ هزار میلیارد تومان اعتبارات ردیف های متفرقه.
اعتبارات عمرانی دستگاه های اجرایی ملّی در قالب ۱۹۰۷ طرح در پیوست (۱) لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ ارائه شده است که از این تعداد ۴۵۴ طرح جاری با موضوع تعمیرات، تأمین و تجهیز ماشین آلات و امکانات با مجموع اعتبار حدود ۹۸ هزار میلیارد تومان، و ۱۴۵۳ طرح غیرجاری (پروژه ای) تومان می باشند.
میانه عمر طرح های درج شده در پیوست (۱) حدود ۱۸ سال است. اگر کل اعتبار لازم برای اتمام طرح ها (معادل ۵ هزار و ۱۵۰ هزار میلیارد تومان) را به بودجه امسال آنها تقسیم کنیم، به عددی حدود ۸ سال برای اتمام طرح ها خواهیم رسید.
با توجه به رقابت شدید اعتبارات هزینه ای با اعتبارات عمرانی در جذب منابع عمومی دولت، توجه به سازوکارهایی برای مدیریت کارای طرح های عمرانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ایجاد فرایندی برای غربالگری طرح های همسو با اهداف راهبردی و برنامه ریزی در جهت تسریع در پیشبرد این طرح ها، می تواند ضمن ایجاد زیرساخت های مولّد اقتصادی، اعتماد عمومی را به کارآمدی دولت تقویت نماید. 

گزیده سیاستی

ایجاد فرایندی برای غربالگری طرحهای همسو با اهداف راهبردی و برنامه ریزی در جهت تسریع در پیشبرد این طرحها، می تواند ضمن ایجاد زیرساختهای مولّد اقتصادی، اعتماد عمومی را به کارآمدی دولت تقویت نماید.

کلیدواژه‌ها

لایحه بودجه 1405 کل کشور
طرحهای تملک داراییهای سرمایه ای
بودجه عمرانی
موضوعات

  

خلاصه مدیریتی

مسئله اصلی

در لایحه بودجه سال 1405، کل اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در مصارف عمومی دولت برابر 600 هزار میلیارد تومان است که به‌شکل زیر توزیع شده است:

· 432 هزار میلیارد تومان طرح‌های دستگاه‌های اجرایی ملی (پیوست 1)،

· 109 هزار میلیارد تومان اعتبار دستگاه‌های اجرایی محلی در استان‌ها، و

· 59/6 هزار میلیارد تومان اعتبارات ردیف‌های متفرقه. 

اعتبارات عمرانی دستگاه‌های اجرایی ملّی در قالب 1907 طرح در پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 ارائه شده است که از این تعداد 454 طرح جاری با موضوع تعمیرات، تأمین و تجهیز ماشین‌آلات و امکانات با مجموع اعتبار حدود 98 هزار میلیارد تومان، و 1453 طرح غیرجاری (پروژه‌ای) می‌باشند. در این گزارش، جزئیات مربوط به این طرح‌ها، مقایسه آنها با قانون بودجه سال 1404 و نکات تکمیلی در خصوص طرح‌های عمرانی دولت ارائه شده است.

 

نقاط قوت و ضعف طرح و لایحه

 در بودجه سال 1405 شاهد کاهش سهم ردیف‌های متفرقه جدول (9) لایحه و اضافه‌شدن اعتبارات متفرقه جدول (7) لایحه به طرح‌های مشخص و شفاف هر دستگاه نسبت به سال های گذشته هستیم. این تغییر، شفافیت بیشتر بودجه عمرانی را در پی دارد.  

-  در لایحه بودجه 1405 اعتبارات قانون استفاده متوازن از امکانات کشور برای ارتقاء سطح مناطق کمتر توسعه یافته که ماهیتی استانی دارند در پیوست 1 لایحه بودجه دولت و میان طرح های عمرانی ملی (پیوست 1 ) توزیع شده است. این اقدام که خلاف قانون یاشده و در نتیجه مغایر با صدر اصل 52 قانون اساسی (مبنی بر لزوم تهیه لایحه بودجه بر اساس ترتیبات قانونی) است، منجر شده تا سرجمع اعتبارات طرح های تملک دارایی های سرمایه ای پیوست 1 با اعتبارات تملک سرمایه ای دستگاه ها (جدول 7) رقمی متفاوت شود. لازم است این ایراد در مجلس شورای اسلامی رفع شود.

-  مجموع مبالغ طرح های تملک دارایی های سرمایه ای مندرج در پیوست 1 برابر 743 هزار میلیارد تومان است این در حالی است که در ردیف انتهایی جداول مندرج در پیوست (1) لایحه مجموع اعتبارات طرح ها در سال 1405 معادل 630 هزار میلیارد تومان درج شده است. به نظر می رسد این اختلاف ناشی از اشتباه در جمع اعتبار طرح ها می باشد. از آنجایی که رقم 630 هزار میلیارد تومان با ارقام کلان بودجه سازگار است لذا مشخص نیست که تکلیف اعتبار درج شده برای سایر طرح ها (مازاد بر 630 هزار میلیارد تومان تا 743 هزار میلیارد تومان) چیست.

-  همچنان مهم‌ترین چالش در برنامه‌ریزی و مدیریت طرح‌های عمرانی دولت، ناکارایی مصارف عمومی و تعداد بالای طرح‌هایی است که بدون پیشرفت قابل توجه از سالی به سال دیگر منتقل می‌شوند. شایان‌ذکر است در لایحه بودجه سال 1405، 1453 طرح غیرجاری وجود دارد که اتمام همه آنها حدود 5150 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. به این ترتیب، انتظار می‌رود با استمرار وضعیت کنونی در تأمین منابع مالی برای طرح‌ها، حدوداً 8 سال زمان برای اتمام این طرح‌ها لازم باشد؛ طرح‌هایی که میانه عمر آنها به بیش از 18 سال رسیده است و این امر را از مصداق اسراف و مغایر با بند 6 اصل 43 قانون اساسی به نظر می رسد.

- در لایحه بودجه سال 1405 سازمان برنامه اقدام به درج عناوین طرح های تملک دارایی های سرمایه ای متوقف شده در جدول شماره (6) در پیوست (1) لایجه بودجه نموده است. میانگین سن این طرح ها حدود 16 سال است. این اقدام در راستای اولویت بندی طرح های متعدد عمرانی گامی مثبت بوده و منجر به شفاف سازی وضعیت طرح های عمرانی کشور می باشد.

- از دیگر نکات حائز اهمیت در پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 کل کشور، تفکیک جدول طرح های عمرانی است که مجوز کمیسیون ماده (23) قانون الحاق (2) ندارند. تامین اعتبار این طرح ها منوط به اخذ این مجوز شده است. براساس ماده (23) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393، پیشنهاد طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای جدید در لوایح بودجه سنواتی با رعایت مواردی امکان‌پذیر است که مهم‌ترین آنها انجام مطالعات توجیهی فنی، اقتصادی، مالی و زیست‌محیطی و رعایت پدافند غیرعامل توسط مشاور و دستگاه اجرایی و تصویب سازمان برنامه و بودجه کشور است که با عنوان مجوز ماده (23) شناخته می‌شود. حال این ابهام مطرح است که در خصوص طرح‌های پیشنهاد شده در ردیف‌های پیوست (1) لایحه بودجه 1405 که قید ارائه مجوز ماده (23) برای آنها لحاظ شده است، آیا این موارد رعایت و مطالعات توجیهی انجام شده است یا خیر. در صورت عدم رعایت این موارد و عدم انجام مراحل مقدماتی، اولاً به تصریح قانون امکان پیشنهاد طرح جدید در لوایح بودجه سنواتی وجود ندارد و با صدر اصل 52 قانون اساسی مبنی بر رعایت ترتیبات قانونی در تهیه لایحه بودجه منافات دارد، و ثانیاً مشخص نیست نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی با تصویب این عناوین دقیقاً چه چیزی را مصوب می‌کنند.  

- در سال های گذشته فهرست طرح های عمرانی دولتی که قرار است از طریق مشارکت پیش برده شوند در پیوست 1 لایحه بودجه سالانه به طور مجزا درج می شد. از آنجایی که طرح های مشارکتی نیز نظیر سایر طرح های عمرانی دولتی به نحوی از منابع عمومی استفاده میکنند (برای مثال در طرح های خرید تضمینی در زمان آماده شدن محصول دولت باید با استفاده از منابع عمومی محصول را خریداری نماید) لازم است شفاف بوده و مشخص باشد که در هر سال چه میزان تعهد برای دولت ایجاد می کنند. در لایحه بودجه سال 1405 در اقدامی مثبت اعتبار مشارکتی طرح ها نیز در پیوست (1) درج شده است.

 

پیشنهادهای مرکز پژوهش‌ها

در تجربه های بین المللی، «نظارت پس از اتمام پروژه» به عنوان یک حلقه تکمیلی و تعیین کننده در حکمرانی طرح های عمرانی شناخته می شود؛ حلقه ای که هدف آن صرفا کنترل مالی نیست، بلکه بازسازی روایت اجرای پروژه، شناسایی ریشه های انحراف از اهداف، و تولید درس آموخته های قابل انتقال به پروژه های بعدی است. این نظارت معمولا توسط نهادهای حسابرسی یا ارزیابی مستقل (یا در برخی کشورها، واحدهای نظارت درون دولت) انجام می شود و با انتشار گزارش های عمومی، سطح پاسخگویی و فشار اصلاح نهادی را افزایش می دهد. در این راستا لازم است نظارت پس از اجرا در کشور با ملاحظات زیر تقویت شود:

·         نظارت پس از اجرا وقتی اثرگذارتر است که از حسابرسی مالی صرف عبور کند و به ارزیابی کارآمدی، مدیریت ریسک، کیفیت تصمیم گیری و میزان تحقق اهداف خدماتی برسد.

·         انتشار عمومی گزارش ها (یا حداقل دسترس پذیری شفاف برای نهاد قانون گذار و افکار عمومی) مهم ترین اهرم برای تبدیل ارزیابی به «اصلاح نهادی» است.

·         گزارش های پس از اجرا بیشترین ارزش را زمانی تولید می کنند که بتوانند علل ریشه ای انحراف ها را مستند کنند: ضعف در تعریف اهداف قابل سنجش، خطاهای برآورد، تغییر دامنه پروژه بدون توجیه ثبت شده، و ضعف در پیش بینی ریسک.

 

1. مقدمه

طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای (طرح‌های عمرانی) بخشی از سرمایه‌گذاری‌های دولت است که اغلب در حوزه‌های زیرساختی ظهور پیدا می‌کند. این طرح‌ها در پیوست 1 بودجه، تحت عنوان طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای دستگاه‌های اجرایی فهرست شده‌اند. بر اساس قانون برنامه و بودجه کشور قرار است این طرح ها در واقع پیش‌برنده اهداف و برنامه های تعیین شده دولت در برنامه های پنج ساله باشند. در احکام قانون برنامه هفتم اهداف متنوعی جهت سرمایه گذاری تعیین شده است که مشخص نیست ارتباط این اهداف با طرح های عمرانی پیوست 1 چگونه برقرار می شود چرا که حلقه اتصالی میان طرح ها و اهداف برنامه ها موجود نیست. همچنین اغلب طرح های موجود در این سند عمری طولانی داشته و متعلق به دوره برنامه های توسعه پیشین هستند. این در حالی است که هیچ نشانه ای از بازنگری در این طرح ها و اولویت بندی آن با توجه به اهداف برنامه توسعه هفتم در پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405 وجود ندارد.

این گزارش تصویر کلان اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و طرح‌های عمرانی در لایحه بودجه سال 1405 کل کشور را بررسی کرده و تصویری از طرح های حذف و اضافه شده به این سند ارائه می نماید. در انتهای گزارش نیز راهکاری جهت نحوه برقراری اتصال میان اهداف بالادستی (نظیر سند برنامه) و طرح های عمرانی توصیه شده است.

 

2. اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در لایحه بودجه سال 1405

یکی از اصلی‌ترین کانال‌های سرمایه‌گذاری دولت در ایجاد ظرفیت‌های جدید تولیدی و خدماتی در کشور، طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای است. در میان انبوه مشکلاتی که طرح‌های عمرانی با آن روبه‌رو است، مسئله کمبود اعتبار و همچنین عدم تخصیص اعتبارات مصوب، از مشکلات اساسی است. از همین رو، دقت و واقع‌بینی در برنامه‌ریزی مالی این طرح‌ها که در سند بودجه منعکس می‌شود، ضرورت ویژه‌ای دارد.

سرجمع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در مصارف عمومی دولت، برابر 600 هزار میلیارد تومان است که شامل 432 هزار میلیارد تومان اعتبار طرح‌های دستگاه‌های اجرایی ملی، 109 هزار میلیارد تومان اعتبار دستگاه‌های اجرایی در استان‌ها و 59 هزار میلیارد تومان اعتبارات متفرقه است. البته برای تحلیل بهتر این اعداد و ارقام باید توجه داشت که:

·  بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی در کشور و طرح‌های عمرانی بزرگ از طریق شرکت‌های دولتی انجام‌ می‌شود که بودجه آنها به صورت مجزا بررسی شده و اعداد و ارقام آن در اینجا لحاظ نشده است. به‌طور مشخص و براساس جدول (11) لایحه بودجه سال 1405، بالغ بر 1500 هزار میلیارد تومان هزینه سرمایه‌ای برای شرکت‌های دولتی پیش‌بینی شده است که بخشی از آن (حدود 150 هزار میلیارد تومان) از طریق بودجه عمومی دولت، و مابقی آن از طریق منابع داخلی خود این شرکت‌ها تأمین می‌شود. بنابراین علاوه‌بر رقم 600 هزار میلیارد تومانی که در مصارف عمومی دولت برای طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در نظر گرفته شده است، پیش‌بینی می شود حدود 1500 هزار میلیارد تومان دیگر نیز توسط شرکت‌های دولتی سرمایه‌گذاری شود. علاوه‌بر این، شهرداری‌های کشور نیز در سرمایه‌گذاری‌های عمومی نقش دارند که بودجه آنها مستقل از بودجه دولت بوده و ارقام آن در اینجا لحاظ نمی‌شود.

·  به‌موجب قانون استفاده متوازن از امکانات کشور برای ارتقاء سطح مناطق کمتر توسعه یافته، علاوه‌بر ارقام بالا 179 هزار میلیارد تومان دیگر برای اعتبارات عمرانی دستگاه‌های اجرایی محلی در استان‌ها در نظر گرفته‌می‌شود. این رقم از سرجمع اعتبارات بودجه عمومی دولت کسر و به اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای استانی اضافه می‌شود؛ با توجه به اینکه این اعتبارات عملاً خارج از سرجمع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای محسوب می‌شوند، در اعداد و ارقام فوق نیز لحاظ نشده است.

·  بخشی از منابع دستگاه‌های اجرایی کشور که تحت عنوان منابع اختصاصی شناخته می‌شود نیز می‌تواند به مصارف سرمایه‌ای این دستگاه‌ها اختصاص یابد. در لایحه بودجه 1405 این رقم برابر 119 هزار میلیارد تومان است.

در شکل۱، دسته‌بندی کلّی اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در لایحه بودجه 1405 ارائه شده است که در بخش‌های بعدی برخی جزئیات آن بررسی خواهد شد.

 
 
 
 
 

شکل 1. طبقه‌بندی اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در بودجه عمومی دولت (هزار میلیارد تومان)

 مأخذ: لایحه بودجه سال 1405 کل کشور.

 

در لایحه بودجه 1405 میزان اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای از محل منابع عمومی نسبت به قانون بودجه 1404 تغییری نداشته است. همچنین سهم این اعتبارات از کل منابع و مصارف عمومی دولت در لایحه بودجه سال 1405 حدود 11/5 درصد است که نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. شکل ۲ روند این سهم را به تفکیک مبالغ مصوب و عملکرد در سال‌های اخیر نشان‌می‌دهد.

 

 

 

 

شکل 2. نمودار سهم اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای از کل مصارف عمومی (درصد) [1]

چنانکه در نمودار 1 مشاهده شد، اعتبارات عمرانی عمومی در سه گروه اعتبارات ملی، اعتبارات استانی و اعتبارات متفرقه قابل دسته‌بندی هستند. 72 درصد از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای مربوط به طرح‌های ملی مندرج در پیوست یک (طرح‌های عمرانی دستگاه‌های اجرایی ملّی)، 10 درصد مربوط به ردیف‌های متفرقه و 18 درصد مربوط به طرح‌های استانی است. در بودجه سال1404 شاهد کاهش سهم ردیف‌های متفرقه جدول (9) لایحه و اضافه‌شدن اعتبارات متفرقه به طرح‌های مشخص و شفاف هر دستگاه بودیم. این روند مهم و مثبت در سال 1405 نیز تداوم یافته است هر چند همچنان قابل پیشرفت است. این تغییر شفافیت بیشتر بودجه عمرانی را در پی دارد. شکل ۳، روند سهم هر یک از این اعتبارات را در سال‌های اخیر نشان‌می‌دهد.  

 

 

 

 

 

شکل 3. نمودار مقایسه ترکیب اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای به تفکیک ملی، متفرقه و استانی طی سال‌های 1405-1390 (درصد) [1]

همانطور که در نمودار نیز مشخص است سهم اعتبارات ملی افزایش یافته و سهم اعتبارات استانی از کل اعتبارات عمرانی ثابت است.

باید توجه داشت که سهم اعتبارات استانی در نمودار بالا، بدون در نظر گرفتن اعتبارات قانون استفاده متوازن (3 درصد کل بودجه عمومی) و اعتبارات طرح‌های ملّی واگذار شده به استان در نظر گرفته شده است. در صورتی که این اعتبارات را نیز در زمره اعتبارات استانی لحاظ کنیم، سهم استان‌ها از اعتبارات عمرانی مصوب به نزدیک 37 درصد خواهد رسید.

جدول 1، اعتبارات عمرانی لایحه بودجه سال 1405 را با قانون بودجه 1404 مقایسه می‌کند. در تحلیل و بررسی جدول۱ و سایر مواردی که در این گزارش به بررسی نرخ رشد اعتبارات می‌پردازند، باید توجه داشت که برخی رشد‌های بالا ناشی از انتقال بخش قابل‌توجهی از اعتبارات متفرقه به اعتبارات طرح‌های عمرانی دستگاه‌های اجرایی است.

جدول 1. توزیع و رشد اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در لایحه بودجه سال 1405

عنوان

لایحه بودجه 1405

(هزار میلیارد تومان)

رشد

(نسبت به قانون بودجه 1404)

اعتبارات عمومی تملک دارایی‌های سرمایه‌ای

600

0

1- اعتبارات طرح‌های ملّی (پیوست 1 لایحه / قانون بودجه)

432

8%

2- اعتبارات متفرقه (جدول 9 لایحه / قانون بودجه)

59

43%-

3- اعتبارات استانی

] با اعتبارات قانون استفاده متوازن [

109

]288[

20%-

]4%-[

مأخذ: قانون بودجه سال 1404 و لایحه بودجه سال 1405 کل کشور.

 

تغییرات اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای دستگاه‌های اجرایی (اعم از عمومی، متفرقه و اختصاصی) در لایحه 1405 و قانون مصوب 1404 به تفکیک امور در شکل ۴ مقایسه شده است:

 

 

 

 

شکل 4. نمودار مقایسه اعتبار تملک دارایی های سرمایه ای امور دهگانه [1]

همان‌طور که در نمودار بالا مشاهده می‌شود، بیشترین افزایش نسبی به‌ترتیب مربوط به امور محیط زیست (حدود 90 درصد) و امور اقتصادی (حدود 75 درصد) است. امور قضایی و امور خدمات عمومی نیز به ترتیب حدود 15 و 3 درصد کاهش داشته اند. همچنین مانند سال 1404، امور اقتصادی بیشترین سهم و امور محیط زیست کمترین سهم را از اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای دارند.

البته باید در نظر داشت که بخشی از اعتبارات عمرانی در قالب ردیف‌های متفرقه (در جدول ۹ بودجه) یا ردیف‌های استانی (در جدول 10 بودجه) توزیع شده است که به تفکیک امور و فصول ارائه نمی شوند. به همین دلیل، اظهارنظر درخصوص اینکه در لایحه بودجه اعتبارات بیشتری برای کدام امور در نظر گرفته‌ شده است، صرفاً با تکیه‌ بر اطلاعات نمودار فوق دقیق نخواهد بود.

 

3. بررسی طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در پیوست (1) لایحه

در لایحه بودجه 1405 اعتبارات قانون استفاده متوازن که ماهیتی استانی دارند در پیوست 1 لایحه بودجه دولت و میان طرح های عمرانی ملی توزیع شده است. این اقدام که خلاف قانون یاشده و در نتیجه مغایر با صدر اصل 52 قانون اساسی (مبنی بر لزوم تهیه لایحه بودجه بر اساس ترتیبات قانونی) است، منجر شده تا سرجمع اعتبارات طرح های تملک دارایی های سرمایه ای پیوست 1 با اعتبارات تملک سرمایه ای دستگاه ها (جدول 7) رقمی متفاوت شود که لازم است در مرحله بررسی بودجه در مجلس رفع ابهام شود. علاوه بر این در اقدامی صحیح و در راستای شفافیت، ردیف اعتبارات مشارکتی جدول متفرقه (20 هزار میلیارد تومان) در طرح های پیوست 1 توزیع شده است. در این بخش از گزارش با توجه به آنکه محاسبات با استفاده از اعتبار طرح ها انجام شده است لذا اعتبارات قانون استفاده متوازن و مشارکت نیز در سرجمع پیوست 1 منعکس شده است.

بخش اصلی پیوست (1) لوایح و قوانین بودجه سنواتی، به ذکر عناوین و برخی جزئیات در خصوص طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای دستگاه‌های اجرایی ملّی اختصاص دارد و در آن اهداف کمی طرح‌ها، دستگاه اجرایی مربوطه، سال شروع و پایان طرح، اعتبارات تخصیص‌یافته، برآورد اعتبار در یک سال آینده و اعتبارات مورد نیاز برای اتمام هر طرح ارائه می‌شود. در این بخش از گزارش، از جهات مختلف به بررسی این طرح‌ها پرداخته و ضمن مقایسه با طرح‌های مندرج در پیوست (1) قانون بودجه سال1404، نکاتی ارائه می‌شود. شکل ۵ تصویری کلّی از طرح‌های مندرج در پیوست (1) لایحه بودجه 1405 ارائه می‌نماید.

 

 

تعداد کل طرح‌ها:

1907

مجموع مبالغ طرح‌ها در سال 1405:

743 هزار میلیارد تومان

شکل 5. تصویری از طرح‌های تملّک دارایی‌های سرمایه‌ای در پیوست (1) لایحه بودجه 1405

مجموع مبالغ طرح ها که در نمودار (5) تصویر شده است برابر 743 هزار میلیارد تومان با لحاظ اعتبارات قانون استفاده متوازن است. این در حالی است که در ردیف انتهایی این جداول مجموع اعتبارات طرح ها در سال 1405 معادل 630 هزار میلیارد تومان درج شده است. به نظر می رسد این اختلاف ناشی از اشتباه در جمع اعتبار طرح ها می باشد. از آنجایی که رقم 630 هزار میلیارد تومان با ارقام کلان بودجه سازگار است لذا مشخص نیست که تکلیف اعتبار درج شده برای سایر طرح ها چیست.

منظور از طرح‌های جاری در نمودار بالا، طرح‌هایی است که در پیوست (1) لایحه بودجه، سال اتمام ندارند. این طرح‌ها عموماً با عناوینی نظیر «تعمیرات اساسی» و «تأمین تجهیزات» در قوانین و لوایح بودجه سنواتی درج می‌شوند و عموماً ماهیت پروژه‌ای ندارند؛ در مقابل، سایر طرح‌ها ماهیت پروژه‌ای داشته و در جداول پیوست (1) برای آنها زمان اتمام و اعتبار مورد نیاز در سال‌های بعدی نیز پیش‌بینی شده است. با توجه به آن‌چه در  شکل ۵ آمد، براساس پیش‌بینی‌های مندرج در لایحه بودجه 1405، هر طرح جاری (تعمیر و تجهیز) به‌طور متوسط حدوداً 215 میلیارد تومان و هر طرح غیرجاری (پروژه‌ای) به‌طور متوسط حدود 443 میلیارد تومان (صرفاً برای یک سال و نه برای اتمام) هزینه دارد.

 

3-1. طرح‌های جاری (تعمیر و تجهیز)

همان طور که ذکر شد، تعداد 454 طرح با عناوینی نظیر تعمیرات اساسی و تأمین ماشین‌آلات و تجهیزات و با اعتباری بالغ بر 98 هزار میلیارد تومان در پیوست یک لایحه بودجه سال 1405 درج شده است. این طرح ها ماهیتا سرمایه گذاری جدید محسوب نشده و در واقع هزینه حفظ سرمایه گذاری و جبران استهلاک هستند. به عبارت دیگر 24 درصد از طرح های پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 از منظر تعداد و 13 درصد از منظر بودجه اختصاص یافته، سرمایه گذاری جدید محسوب نمی شوند.

 

3-2. طرح‌های غیرجاری (پروژه‌ای)

1453 طرح مندرج در پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405 دارای زمان شروع و پایان مشخص است که برای آنها مجموعاً در حدود 645 هزار میلیارد تومان اعتبار در سال 1405 لحاظ شده و برآورد شده است که تا اتمام این طرح‌ها، بالغ بر 5149 هزار میلیارد تومان دیگر نیاز باشد. این طرح‌هایی که عموماً ماهیت احداث یا ایجاد دارند، بخش اصلی طرح‌های عمرانی ملّی را تشکیل می‌دهند و از همین بابت بررسی جزئیاتی درباره این طرح‌ها حائز اهمیت است.

براساس اطلاعات مندرج در پیوست (1) لایحه بودجه 1405، میانه عمر این طرح‌ها از شروع تاکنون برابر با 18 سال بوده و قدیمی‌ترین طرح‌ «تکمیل و تجهیز شبکه های اندازه گیری آب های سطحی و زیرزمینی در محدوده استان ها» با 64 سال سن است و این امر را از مصداق اسراف و مغایر با بند 6 اصل 43 قانون اساسی به نظر می رسد. نمودار 5، عمر این طرح‌ها را به تفکیک بازه‌های زمانی ارائه می‌کند که متأسفانه بیشتر سهم را طرح‌های بالای 20 سال دارند که 1028 طرح را شامل می‌شوند. مشخص است که به دلیل تغییرات و تحولات مختلف اجتماعی، سیاسی، جمعیتی، اقتصادی، اقلیمی و آب‌وهوایی در کنار توسعه فناوری در بازه‌های زمانی 20 سال به بالا، این طرح ها بعید است مطابق مقتضیات امروز کشور باشند. همچنین روشن است که به دلیل تغییرات برنامه های توسعه و سایر اسناد بالادستی در کشور طی بیست سال گذشته (که اولویت های تعیین شده در آن ها می بایست منشا تعریف طرح های سرمایه گذاری در کشور باشند) این طرح ها نیازمند بازنگری و غربالگری جدی هستند.

 

 

 

شکل 6. عمر طرح‌های مندرج در پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405

ازسوی دیگر، براساس اطلاعات مندرج در پیوست (1) لایحه بودجه 1405، برآورد شده است که به‌طور میانگین حدود 131 سال تا اتمام طرح‌های غیرجاری زمان باقی است.

 

 

 

شکل 7. برآورد زمان باقی‌مانده تا اتمام طرح‌های پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405


مأخذ: همان.

از مجموع 1453 طرح موجود و براساس برآوردهای سازمان برنامه و بودجه کشور، قرار است 100 طرح در سال 1405 به اتمام رسیده و نیمی از طرح‌ها تا پایان سال 1411 تکمیل شوند. با این وجود این پیش‌بینی با در نظر گرفتن روند تخصیص اعتبارات عمرانی در سال‌های اخیر و محاسبات ذکر شده، تناسب چندانی نداشته و واقع‌بینانه نیست.

 

یک روش سرانگشتی برای تخمین سال‌های مورد نیاز برای اتمام طرح‌ها، با تقسیم «اعتبار لازم برای اتمام طرح» به «اعتبار سال 1405» به‌دست می‌آیند. پیش‌بینی زمان لازم برای اتمام طرح‌ها از این روش، با فروض زیر به‌دست آمده است:

1. اعتبار پیش‌بینی شده طرح‌ها برای سال‌های آتی دقیق، واقع‌بینانه و براساس ارزش فعلی (حال) بوده و نیازی به افزایش این اعتبارات در سال‌های بعد نیست،

2. میزان اعتبار برآورد شده در سال‌های آتی نیز مشابه سال 1405 بوده و به‌صورت کامل تخصیص‌یافته و تأمین اعتبار می‌شود.

اگر کل اعتبار لازم برای اتمام طرح‌ها (معادل 5 هزار و 150 هزار میلیارد تومان) را به بودجه امسال آنها (555 هزار میلیارد تومان) تقسیم کنیم، به عددی بیش از 8 سال برای اتمام طرح‌ها خواهیم رسید.  

از جمله شاخص‌های دیگری که می‌تواند دلیلی بر غیرواقعی بودن برآوردهای سال اتمام طرح‌ها باشد، روند اتمام طرح‌ها در سال‌های گذشته، با تأکید بر طرح‌هایی است که قرار بوده در همان سال به اتمام برسند. شکل ۸ این آمار را در سال‌های گذشته نمایش می‌دهد.

 

 

 

 

شکل 8. درصدی از طرح‌هایی که قرار بوده در هر سال به اتمام برسند، ولی در بودجه سال بعد استمرار یافته‌اند

از دیگر نکات حائز اهمیت در پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 کل کشور، تفکیک جدول طرح های عمرانی است که مجوز کمیسیون ماده (23) قانون الحاق (2) ندارند. تامین اعتبار این طرح ها منوط به اخذ این مجوز شده است. براساس ماده (23) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393، پیشنهاد طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای جدید در لوایح بودجه سنواتی با رعایت مواردی امکان‌پذیر است که مهم‌ترین آنها انجام مطالعات توجیهی فنی، اقتصادی، مالی و زیست‌محیطی و رعایت پدافند غیرعامل توسط مشاور و دستگاه اجرایی و تصویب سازمان برنامه و بودجه کشور است که با عنوان مجوز ماده (23) شناخته می‌شود. حال این ابهام مطرح است که در خصوص طرح‌های پیشنهاد شده در ردیف‌های پیوست (1) لایحه بودجه 1405 که قید ارائه مجوز ماده (23) برای آنها لحاظ شده است، آیا این موارد رعایت و مطالعات توجیهی انجام شده است یا خیر. در صورت عدم رعایت این موارد و عدم انجام مراحل مقدماتی، اولاً به تصریح قانون امکان پیشنهاد طرح جدید در لوایح بودجه سنواتی وجود ندارد، و ثانیاً مشخص نیست نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی با تصویب این عناوین دقیقاً چه چیزی را مصوب می‌کنند. در خصوص طرح‌هایی که قید ارائه مجوز ماده (23) برای آنها درج شده است، نکات زیر حائز اهمیت است:

-  تعداد کل این طرح‌ها 16 طرح و مجموع اعتبار سال 1405 آنها بالغ بر 42 هزار میلیارد تومان است.

-  از بین این 16 طرح، 8 طرح هستند که تا سال 1402 اعتباری دریافت نکرده‌اند. باقی طرح‌ها (39 طرح) در سال‌های گذشته اعتبار دریافت کرده‌اند که مشخص نیست این تخصیص یا تصویب اعتبار بدون رعایت مراحل قانونی و اخذ مجوزهای ماده (23) بوده است یا توضیح دیگری در این خصوص وجود دارد.

شایان‌ذکر است یکی از عوامل انباشت طرح‌های نیمه‌تمام در کشور، مطالعات ابتدایی ضعیف و بی کیفیت در مرحله تعریف و تصویب اولیه طرح‌ و فقدان اولویت بندی برای تعریف طرح هایی در راستای اهداف کلان است. بی‌توجهی به مطالعات توجیهی طرح‌ها، عدم انتشار آنها (علی‌رغم وجود الزامات قانونی متعدد)، فقدان ساز و کار نظارت بر طرح های تمام شده، عدم تاثیر کیفیت مطالعات بر مشاوران تهیه کننده آن موجب شده است تا بازدهی طرح های عمرانی به شدت کاهش یابد. از همین رو، نظارت بر انجام مراحل قانونی تصویب و تعریف طرح‌های عمرانی، یکی از وظایف مهم مجلس شورای اسلامی به‌منظور جلوگیری از تضییع منابع عمومی است.

یکی دیگر از موارد مهم در بررسی لوایح بودجه سنواتی، تغییرات طرح‌ها و ردیف‌های کم و اضافه‌شده نسبت به قانون بودجه سال گذشته‌است. اگر از طرح‌های ادغام‌شده در یکدیگر یا طرح‌هایی که از هم منفک شده‌اند صرف‌نظر کنیم، در مقایسه با پیوست 1 قانون بودجه 1404، تعداد 83 طرح اضافه و 246 طرح کم شده است که در ادامه در خصوص جزئیات آنها به نکاتی اشاره خواهد شد. [2]

 

3-2-1. طرح‌های اضافه شده در پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405

از مجموع 83 طرح اضافه‌شده در پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405 کل کشور:

20 طرح با مجموع اعتباری در حدود 1412 میلیارد تومان که از محل اعتبارات متفرقه بودجه دریافت میکنند به پیوست (1) اضافه شده اند( جدول ۲).


جدول 2. طرح‌های متفرقه اضافه شده به پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 (میلیارد تومان)

شماره طبقه‌بندی

عنوان طرح

دستگاه اجرایی

سال شروع

سال اتمام

اعتبار 1405

(میلیارد تومان)

101037260248

احداث بیمارستان جایگزین 96 تخت خوابی شهدای شهرستان دهلران (50 درصد از محل منابع عمومی و 50 درصد از محل سایر منابع)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان ایلام

1404

1407

150

101037260268

تکمیل ساختمان 127 تختخوابی بیمارستان سیدالشهداء (ع) شهرستان فارسان (10 درصد از محل منابع عمومی و 90 درصد از محل سایر منابع-مولدسازی و خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان چهارمحال و بختیاری

1405

1407

50

101037260258

تکمیل بیمارستان 64 تختخوابی روانسر

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی استان کرمانشاه

1404

1407

150

101037260273

توسعه ساختمان بیمارستان حضرت زینب (س) شیراز از 202 به 298 تخت  (50 درصد منابع عمومی دولت و 50 درصد سایر منابع)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان فارس

1405

1407

150

101037260270

تکمیل مرکز سرطان بیمارستان بعثت همدان

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی ابن سینا همدان

1405

1407

250

139052260012

صیانت از جنگل های جنوب و مناطق مرکزی کشور و توسعه درختکاری

سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور

1382

1407

246

101037260251

توسعه بیمارستان فارابی شهرستان ملکان استان آذربایجان شرقی از 74 به 120 تخت (70 درصد از محل منابع عمومی دولت و 30 درصد از محل مولدسازی و خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی استان آذربایجان شرقی

1404

1408

50

101037260269

احداث بیمارستان تخصصی قلب و عروق شهید رجایی تهران (2) در شهرستان شهریار (50 درصد از منابع عمومی دولت و 50 درصد از خیرین و مولدسازی)

انستیتو آموزشی، تحقیقاتی و درمانی قلب و عروق شهید رجایی

1405

1407

100

101037260267

تکمیل ساختمان بخش های آنژیوگرافی، پست آنژیو و کلینیک مرکز تحقیقاتی، آموزشی و درمانی قلب شهید چمران اصفهان

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان چهارمحال و بختیاری

1405

1407

337

101037260278

احداث بیمارستان 96 تختخوابی با گرایش سرطان یاسوج(70 درصد از محل منابع عمومی دولت و 30 درصد از محل مولدسازی و خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی استان کهکیلویه و بویراحمد

1405

1408

50

101037260246

تکمیل بیمارستان خاتم الانبیاء شهرستان خفر

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمان جهرم

1404

1407

100

101037260271

احداث بیمارستان 200 تختخوابی کنگان جایگزین بیمارستان 140 تختخوابی امام خمینی(40 درصد منابع عمومی دولت،60 درصداز محل سایر منابع)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان بوشهر

1405

1408

100

101037260279

احداث بیمارستان 200 تختخوابی دهدشت (70 درصد از محل منابع عمومی دولت و 30 درصد از محل مولدسازی و خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی استان کهکیلویه و بویراحمد

1405

1408

100

104037760004

احداث ساختمان آموزشی و ساختمان مدیریت بحران (EOC) و سوله پشتیبان مرکز آموزشی و مهارتی فوریت های پزشکی ایران در شهر اراک (50 درصد از محل منابع عمومی و 50 درصد از محل منابع مالی خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان مرکزی

1405

1407

150

101037260277

احداث بیمارستان جایگزین 1000 تختخوابی بیمارستان‌های امام خمینی (ره)، سینا و فاطمیه همدان (20 درصد از محل منابع عمومی دولت و 80 درصد از محل مولدسازی با اموال دانشگاه و خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی ابن سینا همدان

1405

1408

25

101037260280

توسعه 124 تختی بیمارستان شهدا لردگان(70 درصد از محل منابع عمومی دولت و 30 درصد از محل مولدسازی و خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی، درمانی استان هرمزگان

1405

1408

80

101037260250

احداث بیمارستان 134 تخت خوابی تایباد جایگزین بیمارستان خاتم الانبیاء (ص) (30 درصد از محل منابع عمومی دولت و 70 درصد از محل سایر منابع)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان خراسان

1404

1407

50

101037260274

تکمیل ساختمان مرکز تصویر برداری و رادیو تراپی بیمارستان نمازی شیراز (50 درصد از محل منابع عمومی دولت و 50 درصد از محل خیرین)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان فارس

1405

1407

150

 

- علاوه‌بر طرح‌های فوق که اعتبار متفرقه داشتند، 61 ردیف جدید در مقایسه با قانون بودجه سال 1404 به چشم می‌خورد( جدول۳).

جدول 3. طرح‌های غیرجاری اضافه شده به پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 (میلیارد تومان)

شماره طبقه‌بندی قدیم

شماره طبقه‌بندی جدید

عنوان طرح

دستگاه اجرایی

سال شروع

سال اتمام

اعتبار 1405

(میلیارد تومان)

1002033008

111050160002

اجرای طرح جامع کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی

وزارت کشور - سازمان امور اجتماعی کشور

1397

1407

500

1002104007

117042660003

مازاد درآمد اختصاصی دستگاه ها

سازمان برنامه و بودجه کشور - مازاد درآمد اختصاصی دستگاه های اجرایی ملی و استانی

1402

1405

0

1010372602

101037260245

تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات دانشکده پزشکی

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی تهران

1404

1405

30

1200277600

120027760011

احداث ساختمان مجتمع قضائی شهرستان تربت حیدریه

دادگستری جمهوری اسلامی ایران

1404

1407

70

1290301600

129030160028

آکادمی ملّی بسکتبال

وزارت ورزش و جوانان

1404

1407

10

1305015002

106035860001

تعمیرات اساسی و تامین تجهیزات و ماشین آلات - سازمان هدفمندسازی یارانه ها

سازمان هدفمندسازی یارانه ها

1390

0

60

1390523602

139052360200

سامانه انتقال آب سد تنگ سرخ به یاسوج و روستاهای مادوان علیا و سفلی، مهربان و بلهزار

شرکت سهامی آب منطقه ای کهگیلویه و بویراحمد

1404

1408

300

1420142603

142014260305

بهسازی راه اصلی تربت حیدریه - باخرز - تایباد

شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور

1383

1407

190

1420142603

142014260304

احداث راه اصلی سپیدان به محور اقلید - یاسوج

شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور

1385

1407

140

1420142603

142014260306

احداث پل چهارم شوشتر

شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور

1404

1407

150

1420142603

142014260307

ارتقاء محور مشهد - کلات به راه اصلی (پنجاه درصد منابع عمومی دولت و پنجاه درصد سایر منابع)

وزارت راه و شهرسازی

1404

1407

65

1420145600

142014560011

احداث فرودگاه شهید مدرس

شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران

1399

1407

150

1801010001

112005660003

کمک های فنی و اعتباری برای خرید زمین، ساختمان و تعمیرات مدارس غیردولتی

وزارت آموزش و پرورش

1390

1406

40

1803001022

114019760025

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه صنعتی اصفهان

دانشگاه صنعتی اصفهان

1355

0

60

1803001024

114019760120

تعمیرات اساسی و تامین تجهیزات محوطه سازی

دانشگاه اصفهان

1368

0

67

1803001025

114019760110

تعمیرات اساسی و تامین تجهیزات محوطه سازی

دانشگاه تبریز

1381

0

75

1803001027

114019660038

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه علم و صنعت ایران

دانشگاه علم و صنعت ایران

1368

0

50

1803001040

114019660089

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

1376

0

49

1803001058

114019760095

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه شیراز

دانشگاه شیراز

1368

0

179

1803001100

114019660100

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه فردوسی مشهد

دانشگاه فردوسی مشهد

1368

0

74

1803001109

114019660009

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه شهید بهشتی

1368

0

53

1803001111

114019660065

تعمیرات اساسی، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه صنعتی شریف

دانشگاه صنعتی شریف

1367

0

69

1803001459

114017860061

تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات و ماشین آلات - دانشگاه علوم پزشکی مجازی

دانشگاه علوم پزشکی هوشمند

1398

0

19

1803076001

114019760077

تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات و ماشین آلات

سازمان سنجش آموزش کشور موضوع بند"ج" تبصره 49 قانون بودجه سال 1364 کل کشور

1404

0

300

1805003034

115000160054

تعمیرات اساسی ، خرید تجهیزات و محوطه سازی و تاسیسات زیربنایی - دانشگاه شهید بهشتی - پردیس زیرآب سوادکوه

دانشگاه شهید بهشتی

1393

0

1

1805087001

115000160042

تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات و ماشین آلات -موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام(ISC)

موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)

1390

0

15

 

114017560021

تجهیز آزمایشگاه مرجع ملی بارالکتریکی (کوانتم)

دانشگاه اصفهان

1405

0

166

 

139052360201

تکمیل خط جایگزین انتقال آب از مخزن زیاران به آبگیر بیلقان‌(64درصد از محل منابع عمومی دولت و 36 درصد از محل سایر منابع)

شرکت سهامی توسعه منابع آب و نیروی ایران

1404

1407

500

 

114017560022

تجهیز آزمایشگاه مرجع ملی زیست مهندسی

دانشگاه تربیت مدرس

1405

0

166

 

144015260036

تعمیرات اساسی، تأمین تجهیزات و ماشین آلات-معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور

معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور (دبیرخانه شورای عالی جهاد سازندگی)

1405

0

30

 

142014260326

احداث باند دوم  خیرآباد - دهدشت

شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور

1401

1407

500

 

139052360227

احداث خط انتقال آب شرب از سد ماشکید سفلی به شهرهای سراوان و سیرکان و 171 روستای منطقه

شرکت سهامی آب منطقه ای سیستان و بلوچستان

1405

1409

140

 

114017960001

احداث خوابگاه 240 نفره پسران دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی اراک

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان مرکزی

1405

1407

40

 

139052360226

آبرسانی به شهرهای کبودرآهنگ، فامنین، قهاوند، مهاجران و پایگاه هوایی نوژه و روستاهای آق‌کند، خلعت آباد، سراوک، سماوک، شیرین‌آباد و عربلو

شرکت سهامی آب منطقه ای همدان

1405

1409

70

 

142014260309

ارتقای محور مشهد اردهال - نراق به راه اصلی

شرکت مادر تخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور

1404

1406

50

 

114017560025

تجهیز آزمایشگاه مرجع ملی فناوری‌های عصبی، مغز و علوم شناختی و مرکز میان رشته ای ان بیک

دانشگاه شهید بهشتی

1405

0

210

 

141031460204

فاز دوم ایجاد تاسیسات فاضلاب شهر جویبار

شرکت آب و فاضلاب مازندران

1405

1409

52

 

139052360228

آبرسانی از چشمه آب سفید به شهرهای نقنه، گندمان، بلداجی، آلویی، مالخلیفه، لردگان

شرکت آب و فاضلاب چهارمحال بختیاری

1405

1409

500

 

122022560028

تعمیرات اساسی و تأمین تجهیزات و ماشین آلات

موسسه تحقیقات دفاعی

1405

0

8

 

145059860001

تامین تجهیزات و ماشین آلات - سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی مصرف انرژی

سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی

1405

0

10

 

139052360221

آب‌رسانی به شهرهای کراش، لار، اوز، خنج، افزر، کارزین، عمادشهر، بیرم، علامرودشت، خیرگو و چاهور از سد سلمان فارسی

شرکت سهامی آب منطقه ای فارس

1404

1409

150

 

126015660006

تأمین ساختمان اداری برای واحدهای استیجاری

سازمان امور مالیاتی کشور

1405

1408

1

 

114017560017

فاز اول تجمیع دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در پردیس شهید رضایی نژاد (90 درصد از محل سایر منابع و مولدسازی)

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

1404

1408

100

 

142014260319

احداث باند دوم محور سبزوار - سه راهی چکنه (70 درصد منابع عمومی دولت و 30 درصد سایر منابع)

وزارت راه و شهرسازی

1404

1408

300

 

114017560024

تجهیز آزمایشگاه مرجع ملی ریز فناوری و ریز الکترونیک (میکرو الکترونیک)

دانشگاه تهران

1405

0

166

 

114017960002

احداث فاز یک خوابگاه دانشجویی متاهلین دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی مشهد (50 درصد از محل منابع عمومی دولت و 50 درصد از محل مولدسازی)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان خراسان

1405

1407

40

 

114019660105

توسعه دانشکده علوم انسانی

دانشگاه ایلام

1405

1407

40

 

101037260272

احداث بیمارستان 170 تختخوابی شهید کلاهدوز قوچان جایگزین بیمارستان شهدای قوچان (20 درصد از محل منابع عمومی دولت و 80 درصد از محل سایر منابع)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی استان خراسان

1405

1407

50

 

139052360230

آبرسانی به شهرهای پیرتاج و بابارشانی از سد تالوار

شرکت آب و فاضلاب کردستان

1405

1406

100

 

114018060028

احداث دانشکده پرستاری و مامائی شیروان

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی خراسان شمالی

1404

1407

30

 

114017560023

تجهیز آزمایشگاه مرجع ملی مواد و ساخت پیشرفته

دانشگاه علم و صنعت ایران

1405

0

166

 

123029660006

تکمیل دفتر سفارت جمهوری اسلامی ایران-منامه

وزارت امور خارجه

1405

0

0

 

114018760001

احداث دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی. درمانی تربت حیدریه

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی تربت حیدریه

1405

1407

50

 

129030560001

احداث کمپ ساحلی آماده‌سازی تیم‌ها و ورزشکاران المپیکی و پارالمپیکی

وزارت ورزش و جوانان

1404

1408

5

 

138028960001

تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات و ماشین آلات - پژوهشگاه فضایی ایران

پژوهشگاه فضایی ایران

1384

0

10

 

142014260311

ارتقاء محور فرعی لاریم - بهنمیر - بال به راه اصلی

وزارت راه و شهرسازی

1404

1406

50

 

139051660190

تکمیل ساختمان سد دیورش

شرکت سهامی آب منطقه ای گیلان

1405

1408

120

 

145015460041

تولید بیست هزار  مگاوات برق هسته ای

سازمان انرژی اتمی ایران

1405

1407

100

 

141031460203

توسعه و تکمیل شبکه و تصفیه خانه فاضلاب شهر پاوه

شرکت آب و فاضلاب کرمانشاه

1405

1409

52

 

114017560020

تجهیز آزمایشگاه مرجع ملی هوش مصنوعی

دانشگاه صنعتی شریف

1405

0

166

 

122022560027

احداث فاز(1) 32 تختخوابی  الحاقی بیمارستان بقیه الله (عج)

ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

1405

1408

20

 

3-2-2. طرح‌های حذف شده از پیوست 1 در لایحه بودجه 1405 نسبت به قانون بودجه سال 1404

به‌جز طرح‌هایی که در مقایسه با پیوست (1) قانون بودجه سال 1404 در هم ادغام‌شده‌اند، 286 طرح از سال گذشته در بین طرح‌های پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 مشاهده نمی‌شوند. از این 286 طرح:

- سال اتمام 59 طرح 1404 بوده است. از میان این 59 طرح، 10 طرح هستند که در جدول 6 امسال به عنوان طرح متوقف شده در نظر گرفته شده‌اند (این 10 طرح با رنگ زرد در انتهای جدول ۴ مشخص شده است). به عبارت دیگر، 49 طرح از طرح‌های قانون سال گذشته با سال اتمام 1404 وجود دارد که از لایحه امسال حذف شده‌اند و در جدول 6 امسال هم اشاره‌ای به آن‌ها نشده است..

- البته تأیید پایان‌یافتن این طرح‌ها نیازمند بررسی‌های میدانی است و نمایندگان محترم مجلس با توجه به اشرافی که به حوزه‌های انتخابیه خود دارند، می‌توانند قضاوت بهتری درخصوص اتمام یا عدم اتمام این طرح‌ها داشته‌باشند. جدول ۴ فهرستی از این طرح‌ها ارائه می‌کند. نکته جالب توجه آنکه اگر فرض کنیم این طرح‌ها در پایان سال 1404 اتمام یافته‌اند، با توجه به سال شروع درج‌شده برای این طرح‌ها، اتمام آنها به‌طور میانگین حدود 16 سال زمان برده‌است!

 

جدول 4. طرح‌های غیرجاری حذف‌شده با سال اتمام 1404

شماره طبقه‌بندی

عنوان طرح

سال شروع

مجموع اعتبار
سال 1404

1201005006

احداث ندامتگاه سلماس- 500 نفره

1388

40

1201005014

احداث ندامتگاه سمنان- 500 نفره

1387

14

1201005015

احداث ندامتگاه دامغان- 250 نفره

1387

9

1301043003

جابجائی راهها و خطوط لوله نفت نیروگاه های کارون 3 و 4

1379

45

1303016180

بهسازی راه اصلی سفید دشت - زرین شهر

1387

4

1304012032

کمک به تأمین زیربناهای واحد تولید آلومینا از نفلین سینیت سراب

1383

1

1503002011

ایجاد تاسیسات فاضلاب سرمست

1391

70

1503002025

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهر اراک

1369

30

1503002130

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهر قاین

1384

0

1602001007

احداث بیمارستان آموزشی تربت حیدریه

1388

150

1602001081

احداث بیمارستان در اسلام شهر تهران

1387

157

1602001083

احداث بیمارستان روانی شیراز

1387

100

1602001096

احداث بیمارستان مراغه

1387

40

1602001100

احداث بیمارستان نجف آباد

1387

100

1602001231

تکمیل بیمارستان جایگزین بهبهان

1390

40

1602001245

توسعه بیمارستان نقده

1391

15

1602001318

احداث بیمارستان 64 تختخوابی گلبهار

1397

100

1602001343

احداث بیمارستان 160 تختخوابی داراب

1398

50

1602001394

توسعه بیمارستان امام حسین (ع) شاهرود

1399

70

1602001476

الحاقیه بیمارستان هاجر شهرکرد (بیماریهای خاص)

1400

50

1602001588

توسعه بیمارستان امام رضا (ع) زرندیه ساوه از 32 به 64 تخت

1404

12

1801011023

تامین و تجهیز مدارس دوره متوسطه اول خارج از کشور

1391

30

1801011025

ایجاد فضاهای آموزشی دوره متوسطه اول در استان سیستان و بلوچستان

1395

282

1801011033

تامین و تجهیز مدارس دوره متوسطه دوم خارج از کشور

1391

12

1801011035

ایجاد فضاهای آموزشی دوره متوسطه دوم نظری در استان سیستان و بلوچستان

1395

113

1801011043

تامین و تجهیز مدارس دوره متوسطه دوم فنی و حرفه ای و کاردانش خارج از کشور

1391

8

1801011045

ایجاد فضاهای آموزشی دوره متوسطه دوم فنی و حرفه ای و کاردانش در استان سیستان و بلوچستان

1395

75

1803001014

تعمیر، تجهیز و تاسیسات زیربنایی برای فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1379

31

1803001041

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1371

0

1803001050

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1381

0

1803001055

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1384

23

1803001059

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1382

13

1803001071

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1381

0

1803001162

احداث کتابخانه مرکزی

1390

30

1803001169

احداث دانشکده عمران و محیط زیست، مجموعه کلاسها و کارگاه آموزشی

1390

62

1803001175

احداث دانشکده هوافضا

1390

0

1803001178

احداث و تجهیز دانشکده علوم پایه

1391

32

1803001185

احداث و تجهیز دانشکده ادبیات و علوم انسانی

1391

29

1803001198

احداث و تجهیز کتابخانه مرکزی

1391

0

1803001206

احداث و تجهیز دانشکده علوم پایه و سلف سرویس مرکزی

1391

0

1803001217

احداث و تجهیز کتابخانه مرکزی و فاز دوم دانشکده مهندسی دریا و تکمیل و تجهیز سلف سرویس مرکزی دانشگاه

1391

0

1803001228

احداث و تجهیز دانشکده های کویر شناسی و گردشگری (50 درصد سایر منابع)و توسعه آمفی تاتر مرکزی

1391

0

1803001305

احداث و تجهیز دانشکده دامپزشکی (50 درصد از سایر منابع)

1391

0

1803001316

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1396

15

1803001518

احداث دانشکده طب سنتی اردکان

1391

59

1805003003

احداث و تجهیز گلخانه تحقیقاتی و پژوهشی (50درصد سایر منابع)

1391

0

1805003008

احداث و تجهیز مرکز تحقیقات خشکسالی، پژوهشکده تولیدات کشاورزی و پژوهشکده نفت و پتروشیمی

1391

0

1805003027

احداث و تجهیز پژوهشکده علوم محیطی در پردیس ولنجک

1391

35

1805089025

تامین فضاهای پژوهشی و فن آوری

1370

0

1303015012

احداث خط دوم راه آهن تهران _میانه_تبریز

1389

0

1303015042

توسعه حمل و نقل با راه آهن - بهینه سازی مصرف انرژی

1379

0

1303015044

کمکهای فنی و اعتباری حمل و نقل راه آهن

1379

0

1303015047

افزایش ظرفیت حمل مسافر

1362

10

1303016243

مشارکت در احداث آزاد راه کنار گذر غربی اصفهان و نجف آباد - فلاورجان - اصفهان

1375

0

1303016317

مشارکت در احداث آزادراه چالوس - رامسر

1398

0

1502017029

مطالعه و احداث مجتمع ادارات استان البرز

1391

0

1503002065

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهرهای اولویت دار استان تهران - وامی

1390

0

1503002198

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهرهای اولویت دار فارس- وامی

1391

0

1602001246

توسعه و تکمیل مرکز آموزشی و درمانی روانپزشکی ارومیه

1390

0

 

- علاوه‌بر طرح‌های فوق، 197 طرح دیگر نیز از پیوست (1) لایحه بودجه سال 1405 در مقایسه با قانون سال 1404 حذف شده‌اند، با این تفاوت که طبق برنامه‌ریزی‌های قبلی، قرار بوده در بودجه امسال نیز اعتباراتی برای آنها در نظر گرفته شود. از این میان 125 طرح هستند که در جدول 6 پیوست 1 امسال (طرح‌های متوقف شده) نیز دیده می‌شوند. اما 72 طرح دیگر در جدول 6 دیده نمی‌شوند. (125 طرح مذکور در جدول 5 با رنگ زرد مشخص شده‌اند)

- جدول ۵ فهرست این طرح‌ها را و سال پایانی که برای آن در قانون سال 1404 در نظر گرفته شده بود، ارائه می‌کند. از حیث رعایت اصول شفافیت و پاسخگویی، ضرورت دارد سازمان برنامه و بودجه کشور ضمن تقدیم بودجه به مجلس شورای اسلامی، درخصوص دلیل حذف این ردیف‌ها نیز توضیحاتی را ارائه نماید.

3-2-3. طرح‌های متوقف شده (جدول 6 لایحه)

با مرور جدول 6 لایحه بودجه مشاهده می‌کنیم که در مجموع 138 طرح در این جدول قرار دارند. بیشترین سن پروژه در میان پروژه‌های متوقف شده مربوط به "ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سفید رود و فومنات" است که 63 سال از آغاز آن می‌گذرد. میانگین سن پروژه‌هایی که در این جدول دیده می‌شود نیز، حدود 16 سال است.

 

جدول 5. سایر طرح‌های غیرجاری حذف‌شده

شماره طبقه‌بندی

عنوان طرح

سال شروع

سال اتمام

مجموع اعتبار
سال 1404

1001005002

احداث و تکمیل ساختمان های شورای نگهبان

1396

1405

59

1002004003

گسترش فناوری ارتباطات و اطلاعات در هیات عالی گزینش

1404

1406

160

1102001005

استاندارد سازی استانداری ها، فرمانداری ها و بخشداری ها

1383

1405

100

1102001014

تکمیل ساختمان استانداری چهارمحال و بختیاری

1404

1408

16

1201012019

احداث 3 ساختمان اداری دادسرای ویژه روحانیت

1389

1405

40

1302006009

اجرای مقاوم سازی ساختمانهای عملیاتی و مراکز مهم شرکت پست ج .ا.ا

1381

1407

10

1303017011

احداث فرودگاه شهید مدرس

1399

1407

150

1304012020

کمک به احداث خط لوله انتقال گاز اتیلن مرکزی

1388

1407

1

1305064003

تجهیز، بازسازی، نگهداری و تکمیل تاسیسات ذخیره ای گندم موجود کشور

1376

1407

2

1306009008

حمایت از توسعه کشت گیاهان دارویی و باغات مادری

1397

1407

110

1306009012

حمایت از ارتقاء ضریب خودکفایی در محصولات راهبردی کشاورزی در چارچوب برنامه الگوی کشت

1394

1407

130

1306010001

افزایش تولید شیر و گوشت قرمز

1383

1407

24

1306012007

کمک‌های فنی و اعتباری برای بازسازی و نوسازی قنوات

1392

1407

708

1307003014

انتقال آب سبزه کوه به سد چغاخور

1379

1405

0

1403002004

حفاظت و احیاء دریاچه های استان فارس

1391

1407

23

1502017001

تهیه و اجرای طرح های هادی و مطالعه منظومه های روستایی

1390

1405

1308

1502017027

ساختمان مصلی بزرگ امام خمینی تهران

1374

1407

800

1602001009

احداث بیمارستان آموزشی جایگزین اکبر آبادی

1391

1405

0

1602001015

احداث بیمارستان آموزشی جایگزین شهداء تجریش تهران

1389

1406

150

1602001055

احداث بیمارستان جایگزین امام خمینی تهران

1389

1407

470

1602001256

نوسازی بیمارستان ولی عصر (عج)اراک

1384

1406

250

1602001312

احداث بیمارستان 100 تختخوابی اندیمشک

1397

1407

70

1602001321

احداث بیمارستان 64 تختخوابی رستم ممسنی

1397

1406

20

1602001336

احداث بیمارستان روانپزشکی ایران

1391

1407

50

1701073001

کمک به بازسازی و نوسازی مدارس حوزوی و علوم دینی خراسان

1390

1407

7

1701073002

کمک به بازسازی و نوسازی مدارس حوزوی و علوم دینی خواهران

1393

1407

163

1701073003

آماده سازی و احداث منازل سازمانی طلاب ایرانی حوزه علمیه قم (شهرک مهدیه)

1376

1407

56

1701073004

کمک به بازسازی و نوسازی مدارس حوزوی و علوم دینی

1387

1407

1474

1701077006

تعمیر و تامین تجهیزات و ماشین آلات - پژوهشکده امام خمینی( ره) انقلاب اسلامی

1386

1407

1

1702001003

احداث و تجهیز زمینهای ورزشی روستائی

1382

1407

353

1702001014

احداث (توسعه) مجموعه بزرگ ورزشی پارس شیراز

1387

1407

4

1702001020

احداث استادیوم ورزشی 15000 نفری درارومیه

1379

1407

5

1703067019

احداث مجتمع فرهنگی هنری در گنبد - آزادشهر - کردکوی - بندر گز و علی آباد، فیض آباد

1387

1407

10

1703067020

احداث مجتمع فرهنگی هنری عسلویه

1387

1407

10

1703067021

احداث مجتمع فرهنگی و هنری کاشان

1387

1407

0

1703067029

احداث مجتمع بزرگ فرهنگی- هنری شهر کرد

1387

1407

0

1703067040

احداث بنای مقبره الشعراء در تبریز

1387

1407

2

1703073001

کمک های فنی و اعتباری برای احداث پردیسهای سینمایی

1387

1407

18

1704011004

کمکهای فنی و اعتباری به بخش غیردولتی حوزه میراث فرهنگی

1390

1407

14

1706008001

تامین زیرساخت و ساماندهی سواحل شمال و جنوب کشور

1384

1407

285

1706008003

ایجاد و توسعه زیرساخت‌های گردشگری

1383

1407

473

1707004001

کمک های فنی و اعتباری به بخش غیردولتی حوزه صنایع دستی

1390

1407

13

1801001023

تجهیزات کمک آموزشی دوره متوسطه اول - وزارت آموزش و پرورش

1381

1406

15

1801001033

تجهیزات کمک آموزشی دوره دوم متوسطه نظری - وزارت آموزش و پرورش

1381

1406

6

1801001043

تجهیزات کمک آموزشی دوره دوم متوسطه فنی و حرفه ای و کاردانش - وزارت آموزش و پرورش

1381

1406

4

1801010003

تعمیرات ساختمان و تأمین ماشین آلات و تجهیزات - سازمان مدارس غیر دولتی و مرکز توسعه مشارکت های مردمی

1396

1406

0

1801011001

احداث ، تکمیل و تعمیر سرویس های بهداشتی و آبخوری مدارس ابتدایی

1400

1405

351

1801011005

ایجاد فضاهای آموزشی دوره ابتدایی در استان سیستان و بلوچستان

1395

1406

470

1801011021

احداث ، تکمیل و تعمیر سرویس های بهداشتی و آبخوری مدارس دوره متوسطه اول

1400

1405

210

1801011024

تکمیل و تجهیز فضاهای آموزشی ، پرورشی و ورزشی دوره متوسطه اول ملی و استانی

1397

1406

2124

1801011026

تخریب و باز سازی مدارس غیر استاندارد و مقاوم سازی مدارس دوره متوسطه اول بدون استحکام

1385

1406

2844

1801011027

تامین و تعمیر سیستم های گرمایشی و سرمایشی و تجهیزات آموزش و کمک آموزشی مدارس دوره متوسطه اول

1390

1406

48

1801011031

احداث ، تکمیل و تعمیر سرویس های بهداشتی و آبخوری مدارس دوره متوسطه دوم

1400

1405

84

1801011034

تکمیل و تجهیز فضاهای آموزشی ، پرورشی و ورزشی دوره دوم متوسطه ملی و استانی

1397

1406

850

1801011036

تخریب و باز سازی مدارس غیر استاندارد و مقاوم سازی مدارس دوره متوسطه دوم نظری بدون استحکام

1385

1406

1095

1801011037

تامین و تعمیر سیستم های گرمایشی و سرمایشی و تجهیزات آموزش و کمک آموزشی مدارس دوره متوسطه دوم

1390

1406

19

1801011041

احداث ، تکمیل و تعمیر سرویس های بهداشتی و آبخوری مدارس متوسطه دوم فنی و حرفه ای و کاردانش

1400

1405

56

1801011044

تکمیل و تجهیز فضاهای آموزشی ، پرورشی و ورزشی دوره دوم متوسطه فنی و حرفه ای و کار دانش ملی و استانی

1397

1406

566

1801011046

تخریب و باز سازی مدارس غیر استاندارد و مقاوم سازی مدارس دوره متوسطه دوم فنی و حرفه ای و کاردانش بدون استحکام

1385

1406

706

1801011047

تامین و تعمیر سیستم های گرمایشی و سرمایشی و تجهیزات آموزش و کمک آموزشی مدارس دوره متوسطه دوم فنی و حرفه ای و کاردانش

1390

1406

13

1803001458

تامین فضاهای آموزشی و کمک آموزشی

1391

1407

60

1805003024

احداث و تجهیز( مرکز پیش بینی نشانگرهای زلزله، ایستگاهها و رصدخانه ها) و توسعه و تجهیز( شبکه ها و ایستگاههای لرزه نگاری)

1391

1407

26

1903046013

ساماندهی گلزار شهدا

1387

1405

120

9901001001

تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات دانشکده پزشکی

1404

1405

30

9901001002

آکادمی ملّی بسکتبال

1404

1407

20

9901001003

احداث و تجهیز مجموعه ورزشی شهدای بسیج طرقبه

1403

1407

40

9901001004

احداث راه اصلی سپیدان به محور اقلید - یاسوج

1385

1407

100

9901001006

بهسازی راه اصلی تربت حیدریه - باخرز - تایباد

1383

1407

70

9901001007

سامانه انتقال آب سد تنگ سرخ به یاسوج

1404

1407

100

9901001008

احداث پل چهارم شوشتر

1404

1407

50

9901001009

ارتقاء محور مشهد - کلات به راه اصلی (٥٠ درصد منابع عمومی دولت و ٥٠ درصد سایر منابع)

1404

1411

0

9901001010

احداث ساختمان مجتمع قضائی شهرستان تربت حیدریه

1404

1406

70

1002037001

احداث ساختمان مرکزی سازمان ثبت احوال کشور

1390

1405

0

1201005011

احداث ندامتگاه ورامین - 1000 نفره

1388

1405

0

1303015005

اتصال سبزوار- بردسکن- خلیل آباد و کاشمر به راه آهن بافق - مشهد

1391

1407

0

1303015006

اتصال دوغارون به شبکه ریلی

1391

1407

0

1303015010

اتصال یاسوج به شبکه ریلی

1391

1407

1

1303015015

احداث راه آهن اراک - خمین- گلپایگان- میمه- ورتون - اصفهان

1391

1407

0

1303015018

احداث راه آهن حومه ای قزوین - محمدیه

1391

1407

0

1303015020

احداث راه آهن تهران - لاریجان- آمل

1391

1407

0

1303015023

احداث راه آهن شیراز - اصفهان

1380

1407

0

1303015027

احداث راه آهن کرمان - زاهدان

1375

1407

0

1303015028

احداث راه آهن گرگان - بجنورد و راه آهن شیروان-مشهد

1389

1407

0

1303015029

برقی کردن راه آهن گرمسار - گرگان - اینچه برون

1391

1407

0

1303015045

مشارکت در احداث راه آهن شیراز - جهرم- لار- بندر عباس

1389

1407

0

1303015048

احداث راه آهن دو خطه برقی اصفهان - اهواز

1395

1407

0

1303015069

احداث راه آهن بم -جیرفت

1396

1407

50

1303016090

احداث راه اصلی جندق - گرمسار

1387

1407

10

1303016125

احداث راه اصلی نورآباد - مشایخ - خان زنیان

1390

1407

5

1303016127

احداث راه اصلی وازک - بلده - گرمابدر

1372

1407

0

1303016199

بهسازی راه اصلی لشکرک - آهار - دیزین - جاده چالوس

1385

1407

2

1303016229

مشارکت در احداث آزاد راه پل زال - اندیمشک - اهواز

1386

1407

0

1303016240

مشارکت در احداث آزاد راه شیراز- بوشهر

1391

1407

0

1303016241

مشارکت در احداث آزاد راه کنار گذر جنوبی - شرقی تهران (آبیک - چرمشهر) و آزاد راه کمربندی پاکدشت

1393

1407

0

1303016314

ارتقاء محور گلپایگان - الیگودرز - امام زاده محمد بن حسن (ع) - کوهرنگ به راه فرعی درجه 2 (با عرض حداکثر 6.5 متر)

1398

1407

0

1303016316

بهسازی و تعریض محور شهر جنگل - رشتخوار

1398

1407

0

1303016340

احداث آزادراه لامرد - پارسیان

1400

1407

0

1303016343

احداث آزادراه همدان - سنقر - کرمانشاه

1400

1407

10

1303016364

احداث محور پیرامام – چال امامزاده داود – مرگسر (راه فرعی درجه 2 با عرض 6.5 متر) (30 درصد از محل منابع عمومی دولت و 70 درصد از محل سایر منابع)

1401

1407

0

1303017001

احداث فرودگاه سقز

1391

1407

20

1303017003

تعمیر و تجهیز فرودگاه بین المللی شیراز

1390

1407

0

1303017006

خرید هواپیمای آزمایش استاندارد پرواز

1385

1407

1

1303017008

مشارکت در احداث فرودگاه ولیعصر

1389

1407

0

1307002110

تکمیل مطالعات و اجرای آبرسانی از سد نومل (کوثر) به گرگان

1391

1406

0

1307002126

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی آبسرده

1388

1405

0

1307002127

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی آقبلاغ

1388

1405

0

1307002129

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی استور

1384

1405

0

1307002132

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی باباحیدر

1385

1405

0

1307002134

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی بالارود

1383

1405

0

1307002136

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی پلرود

1369

1405

0

1307002144

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی چپرآباد

1384

1405

0

1307002147

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی حسنلو

1376

1405

0

1307002149

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی خیرآباد

1383

1405

0

1307002151

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی درودزن

1352

1405

0

1307002157

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی رودبال

1381

1405

0

1307002162

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی ساروق

1384

1405

0

1307002164

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سد نرگسی

1388

1405

0

1307002165

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سردشت

1387

1405

0

1307002166

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سفید رود و فومنات

1341

1407

0

1307002170

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سورک

1386

1405

0

1307002173

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سیاهو

1384

1405

0

1307002174

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سیکان

1387

1405

0

1307002176

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سیوند

1367

1405

0

1307002177

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی شفارود

1369

1405

0

1307002180

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی شیرین آب

1387

1405

0

1307002181

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی صیدون

1388

1405

0

1307002182

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی عمارت

1368

1405

0

1307002185

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی قره سو و زرینگل- وامی

1393

1407

0

1307002188

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی قیر

1373

1405

0

1307002192

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی کلقان

1384

1405

0

1307002194

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی کهیر

1383

1407

0

1307002196

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی گابریک

1383

1405

0

1307002200

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی گلمندره

1388

1405

0

1307002206

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی مشمپا

1387

1405

10

1307002209

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی نعمت آباد

1388

1405

0

1307002211

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی هایقر

1387

1405

0

1307002215

ساختمان شبکه فرعی آبیاری و زهکشی سفید رود

1362

1406

0

1307002247

ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی رودشت جنوبی

1367

1405

1

1307002302

آبرسانی بلندمدت شهر زاهدان از دشت تهلاب

1401

1407

0

1307003002

احداث خط دوم انتقال پساب تصفیه خانه جنوب تهران به دشتهای ورامین، پاکدشت و شهرری به نسبت 66 درصد درآمد عمومی و 34 درصد اوراق مشارکت

1391

1407

5

1307003006

احداث سد گردنه خاکی سمیرم

1391

1405

0

1307003008

افزایش ارتفاع ساختمان سد دز

1383

1405

0

1307003009

انتقال آب از زرینه رودبه دشت بناب

1386

1405

0

1307003010

انتقال آب از سد ایزدخواست به رامشه

1380

1405

0

1307003013

انتقال آب به منطقه تاسوکی و عشایر حاشیه هامون

1386

1405

0

1307003015

انتقال پساب تصفیه شده شیراز به دشت سروستان

1367

1405

0

1307003016

ایجاد سد مخزنی لاسک

1391

1405

0

1307003021

تکمیل مطالعات و اجرای زیر ساختهای سد ماربر و سامانه انتقال آب

1391

1405

0

1307003022

تکمیل مطالعات و اجرای ساماندهی آبهای سطحی جنوب تهران با مشارکت هفتاد درصدی بخش غیر دولتی

1391

1407

0

1307003023

تکمیل مطالعات و اجرای طرح توسعه آب محمدآباد (به نسبت 45 درصد منابع عمومی و 55 درصد سایر منابع)

1391

1407

0

1307003028

ساختمان سد آقبلاغ

1388

1407

0

1307003038

ساختمان سد بلطاق

1391

1405

20

1307003052

ساختمان سد سردشت

1387

1405

0

1307003062

ساختمان سد شیرین آب

1387

1405

0

1307003079

ساختمان سد گراتی

1391

1405

0

1307003091

ساختمان سد مروست و شبکه آبیاری و زهکشی

1387

1405

0

1307003094

ساختمان سد نازلو

1382

1405

0

1307003110

سد تنگ سرخ شیراز با مشارکت 50 درصدی بخش غیر دولتی

1391

1405

0

1307003113

سد مخزنی آلان

1391

1405

0

1307003115

سد مخزنی نیشهر خمین با مشارکت 50 درصدی بخش غیر دولتی

1391

1405

0

1307003116

کانالهای انتقال آب چالوس و سرداب رود

1369

1407

1

1307003127

مطالعه و اجرای ساختمان سد مخزنی بیستون و تاسیسات وابسته

1391

1405

0

1307003185

تکمیل مطالعات و اجرای زیر ساختهای سد پالنگان

1391

1407

0

1307003191

ساختمان سد گاوی و شبکه آبیاری و زهکشی

1387

1407

0

1307003207

ساختمان سد و شبکه آبیاری و زهکشی کل کش

1391

1405

0

1502017014

تکمیل مجموعه ورزشی خرم آباد

1391

1407

0

1503002144

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهر کرمانشاه - وامی

1392

1406

0

1503002151

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهرهای اولویت دار گلستان-وامی

1392

1406

0

1503002199

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهرهای اولویت دار مازندران - وامی

1392

1407

0

1503002200

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهرهای اولویت دار استان گیلان- وامی

1393

1407

0

1602001025

احداث بیمارستان 1000 تختخوابی شرق تهران

1390

1407

0

1602001063

احداث بیمارستان جایگزین روانپزشکی رازی تهران (امین آباد)

1389

1407

50

1602001078

احداث بیمارستان جایگزین نمازی و زینبیه شیراز

1390

1407

50

1602001340

احداث بیمارستان حمیدیه

1398

1407

10

1602001345

احداث بیمارستان میانرود شیراز

1398

1407

25

1602001404

احداث بیمارستان الزهرا (س) (جایگزین بیمارستان های الزهرا (س) و حضرت معصومه (س) (کودکان) استان قم) (20 درصد از محل منابع عمومی و 50 درصد از محل منابع بنیاد برکت و 30 درصد از محل منابع بخش خصوصی)

1399

1406

8

1602001444

احداث بیمارستان 179 تختخوابی آموزشی جایگزین شفای رشت

1400

1407

50

1602001448

احداث بیمارستان 110 تختخوابی شهرستان مهر

1400

1407

40

1602001450

احداث بیمارستان جایگزین اردبیل

1400

1407

60

1602001452

احداث بیمارستان تیران وکرون

1400

1407

20

1602001453

احداث بیمارستان جایگزین مراغه

1400

1407

50

1602001456

احداث بیمارستان جا یگزین بیمارستانهای فرسوده عیسی بن مریم وفارابی اصفهان

1400

1407

50

1602001471

توسعه بیمارستان حضرت معصومه (س) آزاد شهر به 130 تخت (50 درصد از محل منابع عمومی و 50 درصد از محل سایر منابع)

1400

1405

12

1602001557

احداث بیمارستان 64 تختخوابی اندیکا

1402

1407

30

1602001560

احداث بیمارستان 64 تختخوابی زبرخان

1402

1407

12

1602001561

احداث بیمارستان 64 تختخوابی هویزه

1402

1407

20

1602001562

احداث بیمارستان 64 تختخوابی هفتکل

1402

1407

20

1602001563

احداث بیمارستان 64 تختخوابی کرخه

1402

1407

35

1602001574

احداث بیمارستان 100 تختخوابی هشتگرد (50 درصد از محل منابع عمومی و 50 درصد از محل سایر منابع)

1403

1405

15

1602001576

احداث بیمارستان 91 تختخوابی شهرستان رامیان (40 درصد از محل منابع عمومی دولت و 60 درصد از محل سایر منابع)

1403

1406

11

1602001582

توسعه بیمارستان 226 تختخوابی نور ولایت خرمدره (جایگزین بیمارستان بوعلی)(30 درصد منابع عمومی دولت و 70 درصد از محل سایر منابع (بنیاد مستضعفان))

1403

1406

20

1602001584

احداث بیمارستان قمر منیر بنی هاشم جایگزین بیمارستان های قمر بنی هاشم و شهید مدنی (20 درصد از محل منابع عمومی و 80 درصد از محل سایر منابع)

1404

1407

20

1602001589

احداث بیمارستان جایگزین 96 تختخوابی شهرستان امیدیه (50 درصد از محل منابع عمومی و 50 درصد از محل سایر منابع)

1404

1406

30

1703067041

احداث موزه هنرهای معاصر اصفهان

1387

1407

0

1705041001

احداث ساختمان خبرگزاری

1373

1407

0

1801001002

خرید مدارس استیجاری و عرصه مدارس قلع و قمعی

1383

1406

46

1805089012

تامین فضای پژوهشی و فناوری

1387

1408

0

 

4. لزوم نظارت بر پروژه های عمرانی تکمیل شده

در تجربه های بین المللی، «نظارت پس از اتمام پروژه» (Post-Project Evaluation / Post-Implementation Review) به عنوان یک حلقه تکمیلی و تعیین کننده در حکمرانی طرح های عمرانی شناخته می شود؛ حلقه ای که هدف آن صرفا کنترل مالی نیست، بلکه بازسازی روایت اجرای پروژه، شناسایی ریشه های انحراف از اهداف، و تولید درس آموخته های قابل انتقال به پروژه های بعدی است. این نظارت معمولا توسط نهادهای حسابرسی یا ارزیابی مستقل (یا در برخی کشورها، واحدهای نظارت درون دولت) انجام می شود و با انتشار گزارش های عمومی، سطح پاسخگویی و فشار اصلاح نهادی را افزایش می دهد.

ایرلند شمالی (پروژه ارتقاء خط راه آهن بلفاست– بانگور)

در این تجربه، پس از اتمام پروژه، دفتر حسابرسی ایرلند شمالی به عنوان نهاد مستقل وارد ارزیابی می شود. تمرکز ارزیابی صرفا بر «هزینه ها» محدود نمانده و شامل چند محور مکمل است: میزان انطباق اجرا با اهداف اولیه، بررسی انحراف های زمانی و هزینه ای، کیفیت نظارت راهبردی در طول اجرا، و کفایت مستندسازی تصمیمات کلیدی. یکی از جمع بندی های مهم این تجربه آن است که حتی اگر بخشی از اهداف خدماتی محقق شود، ضعف در مستندسازی و نظارت راهبردی باعث می شود پاسخگویی دشوار گردد و امکان قضاوت عینی درباره کارآمدی تصمیمات کاهش یابد. نتیجه عملی این نوع نظارت پس از اجرا، ارائه توصیه های اصلاحی برای پروژه های آتی است: تقویت سازوکارهای کنترل مالی، الزام به ثبت نظام مند تصمیمات و تغییرات، و توجه جدی به ارزیابی ریسک و تحلیل های پیشینی پیش از شروع پروژه های مشابه.

کانادا (استان انتاریو)

در انتاریو، Auditor General of Ontario به عنوان نهادی مستقل و بیرون از ساختار اجرایی، پس از اجرای پروژه ها بر نحوه استفاده از منابع عمومی و کارآمدی/اثربخشی اقدامات نظارت می کند. ویژگی کلیدی این تجربه، انتشار گزارش های عمومی است که باعث می شود ارزیابی به یک ابزار پاسخگویی سیاسی و اداری تبدیل شود، نه صرفا یک گزارش داخلی. این نهاد معمولا با نگاه «ارزش در برابر پول» (Value for Money) به پروژه نگاه می کند: آیا منابع عمومی با کارآمدی مصرف شده، آیا اهداف اعلامی محقق شده، و چه ضعف های ساختاری یا رویه ای باعث هدررفت یا انحراف شده است. ارزش اصلی این نوع حسابرسی پس از اجرا در این است که «یادگیری نهادی» را ممکن می کند و دستگاه های اجرایی را وادار می سازد استانداردهای برنامه ریزی و گزارش دهی خود را ارتقا دهند.

بریتانیا (National Audit Office و نمونه Crossrail لندن)

در بریتانیا، National Audit Office (NAO) که به پارلمان پاسخ می دهد، پس از اجرا یا در مراحل پایانی پروژه های بزرگ زیرساختی، ارزیابی جامع ارائه می کند. نمونه شاخصی که در تجربه های مطرح شده برجسته می شود، گزارش های NAO درباره پروژه بزرگ Crossrail در لندن است که در آن علل تأخیرها و افزایش هزینه ها و ضعف های مدیریت ریسک و تصمیم گیری شفاف سازی شد. نکته کلیدی در این مدل، اتصال مستقیم گزارش پس از اجرا به مکانیزم پاسخگویی پارلمانی است: گزارش عمومی، فشار اصلاح ایجاد می کند و دولت را به بازنگری در رویه های مدیریت پروژه، کنترل تغییرات دامنه پروژه و تقویت انضباط برنامه ریزی و ریسک وادار می سازد. به زبان ساده، نظارت پس از اجرا در این مدل «قدرت اعمال اصلاح» دارد چون پشتوانه نهادی و سیاسی آن پارلمان است.

استرالیا (ایالت نیوساوت ولز و پروژه Sydney Metro West)

در استرالیا، دفاتر Auditor-General ایالتی نقشی فعال در ارزیابی پس از اجرا دارند. در نمونه اشاره شده (Sydney Metro West)، گزارش حسابرسی نشان می دهد برآوردهای اولیه هزینه کمتر از واقعیت بوده و در ادامه دولت ناچار به تأمین منابع اضافی شده است. همچنین بر کافی نبودن تحلیل ریسک در مراحل آغازین و اثر آن بر تأخیرها و افزایش هزینه ها تأکید می شود. این تجربه، یک نکته روش شناختی مهم را برجسته می کند: نظارت پس از اجرا فقط ثبت «چه شد» نیست، بلکه واکاوی «چرا شد» است؛ به ویژه اینکه خطاهای برآورد (Optimism Bias)، ضعف در سناریوپردازی ریسک و ناکافی بودن کنترل تغییرات، چگونه در نهایت به افزایش هزینه و زمان منجر می شوند.

مصر (واحدهای پایش در وزارت دارایی)

در مصر، سازوکار نظارت پس از اجرا بیشتر در قالب واحدهای پایش و گزارش دهی درون دولت (به ویژه در وزارت دارایی) شکل گرفته است. این واحدها هزینه ها، زمان بندی و میزان انطباق پروژه با اهداف اولیه را رصد می کنند و گزارش های دوره ای ارائه می دهند. اگرچه استقلال نهادی این مدل به اندازه الگوهای کشورهای پیشرفته نیست، اما تجربه نشان می دهد حتی همین سطح از پایش پس از اجرا می تواند به شفاف تر شدن روند اجرا و محدود شدن انحراف منابع کمک کند. ارزش این تجربه برای کشورهای در حال توسعه در این است که نشان می دهد آغاز نظارت پس از اجرا لزوما نیازمند معماری نهادی کاملا ایده آل نیست، اما برای اثربخشی بلندمدت، حرکت تدریجی به سمت استقلال بیشتر، استانداردهای گزارش دهی و انتشار عمومی نتایج اهمیت پیدا می کند.

 

5. جمع‌بندی و پیشنهادها

در لایحه بودجه سال 1405 سازمان برنامه اقدام به درج عناوین طرح های تملک دارایی های سرمایه ای متوقف شده در جدول شماره (6) در پیوست (1) لایجه بودجه نموده است. این اقدام در راستای شفاف سازی طرح های عمرانی خاتمه نیافته کشور که به آن ها اعتباری تعلق نگرفته است گامی مثبت می باشد. همچنین توقف تعدادی از طرح های عمرانی متعدد کشور فرصت دریافت اعتبار بیشتر و تکمیل سریعتر سایر طرح ها را فراهم می کند. با این حال همچنان تعداد طرح های عمرانی جاری و غیر جاری لایحه بودجه (1900 طرح) بسیار زیاد است. با فرض دقیق بودن میزان لازم برای تکمیل هر طرح، برای اتمام طرح های غیر جاری لایحه بودجه سال 1405 به میزان 5 هزار هزار میلیارد تومان اعتبار لازم است که برابر است با کل منابع عمومی دولت در سال 1405. همچین مطابق محاسبات انجام شده در گزارش با فرض تداوم اختصاص بودجه به شکل فعلی به این طرح ها، حدود 8 سال تا پایان آن ها (به طور متوسط) زمان لازم است. لذا عملا طرح های موجود لایحه که خود متعلق به برنامه های توسعه پیشین هستند در زمان اجرای برنامه هفتم توسعه نیز به اتمام نخواهند رسید. 

این شواهد به خوبی بیان کننده آن است که همچنان طرح های عمرانی کشور نیاز به اولویت بندی داشته و اختصاص اعتبار به این تعداد طرح به شکل فعلی نادرست است. اگر در کنار طرح های عمرانی بودجه طرح های سرمایه گذاری شرکت های دولتی را نیز اضافه نماییم تعداد فوق اضافه شده و اهمیت اولویت بندی دو چندان می شود. باید توجه داشت گرچه در نگاه اول طرح های سرمایه گذاری شرکت های دولتی و طرح های عمرانی از دو مسیر جدا تصویب شده و تامین مالی می شوند ولی در یک نگاه کلان تمامی این طرح ها مربوط به دولت بوده و باید در راستای اهداف کلان کشور باشند.

باید توجه داشت که هر اولویت بندی در طرح های عمرانی می بایست با استفاده از اهداف تعیین شده در سند برنامه هفتم توسعه انجام شود. اگرچه اهداف تعیین شده در سند برنامه هفتم نیز به دلیل تعدد خود نیازمند اولویت بندی هستند ولی به عنوان معیاری برای بازنگری و اولویت بندی قابل استفاده می باشند.

برای اولویت بندی لازم است ابتدا گزارش های توجیهی طرح های موجود عمرانی/سرمایه گذاری کشور که زمان زیادی از تعریف آن ها گذشته است بازنگری شود و طرح هایی که توجیه خود را از دست داده اند و یا در راستای اهداف تعیین شده در برنامه هفتم نیستند کنار گذاشته شوند.

طرح های باقی مانده نیز می توانند با استفاده از ساز و کار سبد های برنامه ای در راستای اهداف کلان برنامه هفتم تجمیع شوند به صورتی که همه طرح های مرتبط با یک هدف در یک سبد برنامه ای قرار میگیرند. آنگاه در مرحله بعد روش تامین مالی طرح های یک سبد و مدیر سبد (دستگاه اجرایی) مشخص شود. ممکن است تعدادی از طرح های یک سبد از بودجه دولت، منابع داخلی شرکت های دولتی و یا روش مشارکت عمومی- خصوصی تامین مالی شوند. مهمترین نکته آن است که میزان مکمل بودن طرح ها در راستای هدف اصلی مشخص شود تا از مخارج بدون اثر جلوگیری شود.

برای مثال اگر طرح های آبرسانی در اولویت کشور هستند باید منابع شرکت های آبفا و اعتبارات عمرانی دولت در هماهنگی با یکدیگر به طرح های دارای اولویت اختصاص یابد تا علاوه بر کاهش زمان اتمام طرح ها، از کاهش کارایی منابع تخصیص جلوگیری شود.

 

 

[1] قانون بودجه سال 1403 کل کشور.
[2] لایحه بودجه سال 1404.
ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
دوره 33، شماره 11
بهمن 1404 شماره مسلسل:21336

صفحه اصلی

جستجوی پیشرفته

تماس با ما