خلاصه مدیریتی

بیان / شرح مسئله

کشور هند به عنوان یکی از کشو.رهای موفق در رونق و توسعه مشاغل نوظهور است بنابراین استفاده از تجارب این کشور می تواند الگوی مناسب برای ایران در این خصوص باشد.

نقطه‌نظرات / یافته‌های کلیدی

بررسی روند تاریخی شکل گیری و توسعه مشاغل نوظهور در هند نشان می دهد که رشد بخش خدمات و فناوری اطلاعات، سیاستهای حمایتی دولت، فراهم سازی زیر ساختها درایجاد فناوری و سرمایه‌گذاری در آموزش، سرمایه گذاری خارجی، واردات فناوری‌های نوین، گسترش تجارت الکترونیک، هوش مصنوعی و اتوماسیون و کسب و کارهای نوپا  از مهم ترین عوامل در رشد و رونق مشاغل نوظهور بوده است. با این حال، این تحولات چالش‌هایی را نیز به‌همراه داشته است ازجمله چالش هایی نظیر  بهم ریختن تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور، چالش های مربوط به بیمه، بازنشستگی و استخدام و اخراج در مشاغل نوظهور و همچنین مهارتهای مورد نیاز در بخش مشاغل نوظهور(مهارت‌های فنی، تحلیلی، نرم‌افزاری، زبانی و تخصصی ) اشاره داشت. دولت هند با درک اهمیت این تحولات، سیاست‌ها و برنامه‌هایی را برای حمایت از این مشاغل و رفع چالش های مذکور انجام داده است از جمله این موارد : برنامه ها و اقداماتی در جهت اعطای تسهیلات مالی، سرمایه گذاری و برنامه آموزشی مشترک با بخش خصوصی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، کاهش موانع بوروکراتیک و ارائه مشوق‌های مالیاتی،گسترش زیرساخت‌های دیجیتال، گسترش دسترسی به اینترنت پرسرعت در مناطق روستایی و دورافتاده، آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار، حمایت از استارتاپ‌ها و کارآفرینی جوانان، سیاست‌های جدید برای بیمه و بازنشستگی، اصلاح قوانین کار،تعریف قوانین جدید(قانون دستمزد، قانون امنیت اجتماعی، قانون روابط صنعتی و قانون ایمنی، سلامت و شرایط کار) ، برنامه های آموزشی و  آموزش مهارت‌های دیجیتال و فنی به جوانان، آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار برای زنان و جوانان را می توان معرفی کرد.  

پیشنهاد راهکار تقنینی، نظارتی یا سیاستی

دولت هند رویکردی ترکیبی و چند جانبه  در جهت رونق مشاغل نوظهور و رفع چالش ها برداشته است و با توجه به تجربیات موفق کشور هند در زمینه مشاغل نوظهور، ایران می‌تواند از این الگوها برای توسعه اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید استفاده کند از جمله این توصیه ها: توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و دسترسی به فناوری، آموزش مهارت‌های دیجیتال و فنی به نیروی کار، حمایت از استارت‌آپ‌ها و کارآفرینی، تسهیلات مالیاتی و جذب سرمایه‌گذاریُ اصلاح قوانین در حمایت از کارکنان قراردادی و گیگ‌ورکرهاو ستفاده از مشارکت بخش خصوصی .

1. مقدمه

در حال حاضر اقتصاد جهانی در حال تجربه یک تغییر و تحول بزرگ است که شاید بی‌راه نباشد که واژه انقلاب را برای آن به کار برد. این تغییرات بزرگ به وسیله پیشرفت‌های تکنولوژیک، تغییر پویایی‌های ژئوپولیتیک و دگرگونی نیازهای اجتماعی در حال وقوع است. همان طور که صنایع سنتی واقعیت‌های جدید را می‌پذیرند، مشاغل نوظهور نیز به‌عنوان پایه‌ای برای رشد اقتصادی و نوآوری به‌شمار می‌آیند.

پیش‌بینی می‌شود که اقتصاد جهانی در طی سال 2025 با رشد متوسط 2.7% تا 3.2% مواجه باشد که حاکی از رشد کم‌رمق است. این رشد به وسیله سطوح بالای بدهی، سرمایه‌گذاری ضعیف و رشد بهره‌وری ضعیف شناخته می‌شود. کشورهای در حال توسعه که چیزی حدود 60% از رشد جهانی را تشکیل می‌دهند، با ضعیف‌ترین نرخ رشد از سال 2000 میلادی روبه‌رو هستند که از نرخ رشد 5.9% در سال‌های دهه 2000 به نرخ رشد 3.5% در سال‌های 2020 رسیده‌اند. اصلی‌ترین چالش‌هایی که اقتصاد جهانی با آن روبروست، بدهی بالا، تنش‌های ژئوپولیتیک و تغییر اقلیم است.

در مقابل این چالش‌ها، فرصت‌هایی نیز وجود دارند. گذر از انرژی‌های فسیلی و تمایل به انرژی پاک، تقاضا برای مواد معدنی حیاتی چون نیکل و کبالت را افزایش داده که به گشایش راه‌های جدید برای کشورهای در حال توسعه‌ای که از معادن این منابع سرشارند منجر می‌شود. همچنین پیشرفت‌های هوش مصنوعی و انرژی‌های تجدیدپذیر، صنایع را شکلی نو بخشیده و تقاضا برای تخصص‌های جدید را افزوده است. براساس داده‌های سازمان بین‌المللی کار و پرسش‌نامه مجمع جهانی اقتصاد، در طول 5 سال آینده 170 میلیون شغل جدید ایجاد می‌شوند، در مقابل 92 میلیون شغل از بین می‌روند. به‌صورت خالص 7% رشد در ایجاد شغل‌های جدید صورت می‌گیرد.

مشاغل نوظهور در دوران کنونی به دسته‌ای از مشاغل گفته می‌شود که با توجه به تغییرات ساختاری عمده در تکنولوژی، محیط‌زیست و جامعه به وجود آمده و در زمانی اندک مسلط شده‌اند. این دسته از مشاغل عموماً در بخش‌هایی چون تکنولوژی، پایداری، سلامت و تولیدات صنعتی پیشرفته رواج یافته‌اند. پیشرفت سریع اتوماسیون و هوش مصنوعی تقاضای موقعیت‌های شغلی چون دانشمندان داده، مهندسان هوش مصنوعی و متخصصان امنیت مجازی را افزایش داده است. براساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد، تا سال 2025 چیزی حدود 97 میلیون موقعیت شغلی جدید در حوزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی ایجاد می‌شود. همچنین براساس داده‌های وبسایت Coursera تقاضا برای گذراندن دوره‌های هوش مصنوعی در این سایت از سال 2023 تا 2024 روند رو به رشدی داشته است.

شکل 1. نمودار تقاضا برای گذراندن دوره‌های هوش مصنوعی در سایت کورسرا

توضیح : تقاضا برای گذراندن دوره ها در سایت کورسرا که در محور عمودی تعداد دوره گذرانده شده را نسبت به زمان در محور افقی نشان می‌دهد.

Source: www. Coursera analysis.com

با توجه به تحقیقات گسترده انجام شده در 55 اقتصاد دنیا، افزایش گستره دسترسی به دنیای دیجیتال اصلی‌ترین روند 5 سال آینده تا سال 2030 خواهد بود؛ به طوریکه حداقل 42% از کسب و کارها را متحول خواهد کرد. 86% از کارکنان صنعت هوش مصنوعی و پردازش اطلاعات، 58% روبوتیک و اتوماسیون و 41% از تولید، نگهداری و پخش انرژی انتظار دارند که تا سال 2030 تغییرات تکنولوژی، چهره کسب و کارشان را تغییر جدی دهد. انتظار می‌رود این روندها بر مشاغل نیز اثر جدی بگذارد. بعضی از مشاغل از بین می‌روند و بعضی دیگر جایگزین می‌شوند که در نهایت تقاضا برای مهارت‌های مرتبط با تکنولوژی شامل: هوش مصنوعی و داده‌های بزرگ، شبکه‌ها و امنیت سایبری و سواد تکنولوژیک تا سال 2030 افزایش می‌یابد [1].

حوزه مهم دیگری که تحت‌تأثیر شکل‌گیری مشاغل جدید قرار دارد، اقتصاد سبز است. تمایل جهانی به پایداری در نهایت به ایجاد مشاغل جدید در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، مهندسی محیط‌زیست و کشاورزی پایدار منجر می‌شود. صندوق بین‌المللی پول تأکید می‌کند که گذر از انرژی فسیلی به پاک، می‌تواند فرصت‌های بسیاری در کشورهای در حال توسعه که در زمینه منابع اولیه معدنی غنی هستند، به وجود آورد. تقاضای روزافزون برای مشاغلی چون مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر، مهندسی محیط‌زیست، متخصص خودروهای برقی و خودران جزو 15 شغل با رشد سریع تا سال 2030 هستند.

همچنین پیری جمعیت در جهان و پیشرفت‌های حوزه بیوتکنولوژی تقاضا را برای متخصصان سلامت، بیوتک و ژنتیک افزایش می‌دهد. از دیگر حوزه‌های تحت‌تأثیر اقتصاد خلاق و اقتصاد گیگ است که با وجود گسترش پلتفرم‌های دیجیتال، فرصت‌های بسیاری در زمینه بازاریابی دیجیتال، مشاغل آزاد کاری و ایجاد محتوا به وجود آمده است.

آینده مشاغل نوظهور با آینده اقتصاد جهانی گره خورده است. با وجود فرصت‌هایی که این حوزه‌ها ایجاد می‌کنند از وجود چالش‌ها نباید غافل شد. شکاف مهارتی، نابرابری اقتصادی و عدم قطعیت سیاست‌ها بخشی از این چالش‌ها هستند. کارگران با عدم مهارت در شغل‌های جدیدی که ایجاد شده‌اند مواجه می‌شوند که لزوم سرمایه‌گذاری و یادگیری در این حوزه‌ها را پررنگ می‌کند. به‌طور متوسط، حدود دو پنجم (39%) کارگران انتظار دارند در دوره 2025 تا 2030 مجموعه توانایی‌های مهارتی شان بدون کاربرد شود. همچنین عموماً کشورهای با درآمد کم از گسترش بخش‌های باارزش‌تر جا می‌مانند و در نتیجه نابرابری میان کشورها افزایش می‌یابد. همچنین پویایی‌های ژئوپولیتیک بر افزایش عدم‌قطعیت سیاست‌ها و در نتیجه اثربخشی سیاستگذاری اثر منفی می‌گذارد.

شکل 2. نمودار پیش‌بینی تحولات شغلی دنیا در بازه زمانی 5 ساله منتهی به سال 2030

مأخذ: گزارش سال 2025 مجمع جهانی اقتصاد

اقتصاد جهانی چهارراهی است که مشاغل نوظهور راهی به‌سوی رشد پایدار و نوآوری را نشان می‌دهند. با افزایش سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در آموزش، زیرساخت‌ها و تکنولوژی می‌توان به ارزش‌های بخش‌های نوظهور دست یافت. همچنین با افزایش همکاری جهانی و فائق آمدن بر موانع ساختاری می‌توان بر ساختن آینده‌ای با اقتصادی مقاوم‌تر تمرکز کرد.

هدف اصلی این تحقیق بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ناشی از ظهور مشاغل نوظهور و ارائه راهکارهای سیاستی، قانونی و آموزشی برای مدیریت بهتر این مشاغل است. با توجه به شکاف‌های موجود در ادبیات علمی و تجربیات عملی، این تحقیق به‌دنبال پر کردن این خلأ و ارائه دیدگاه‌های جدیدی در این زمینه است.

مطالعات گذشته که در مجلات معتبری  منتشر شده‌اند، به جنبه‌های مختلفی از ظهور فناوری‌های جدید و تأثیرات آنها بر بازار کار پرداخته‌اند، اما اغلب کمتر به بررسی جامع چالش‌های حقوقی، بیمه‌ای، استخدامی و اجتماعی مرتبط با مشاغل نوظهور پرداخته‌اند. این شکاف در مطالعات قبلی نشان‌دهنده نیاز به تحقیقی جامع و چندجانبه است که نه تنها به تحلیل آمار و ارقام بپردازد، بلکه با استفاده از رویکردهای تطبیقی و بررسی موارد واقعی، راهکارهایی عملی را پیشنهاد دهد.

ضرورت تحقیق در این حوزه برای ایران از چند جهت قابل استناد است:

• رقابت جهانی و اقتصاد دانش‌بنیان: با توجه به روند جهانی به‌سمت اقتصاد دانش‌بنیان و استفاده گسترده از فناوری‌های نوین، ایران نیز باید با پذیرش مشاغل نوظهور همگام شود. این امر می‌تواند به جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی، بهبود توانمندی‌های صنعتی و ایجاد بازار کار پویا کمک کند. سازمان‌هایی چون سازمان توسعه و همکاری اقتصادی و مؤسسه جهانی مکنزی تأکید دارند که کشورهایی که در توسعه مشاغل نوظهور سرمایه‌گذاری می‌کنند، در بلندمدت از مزیت رقابتی برخوردار می‌شوند.
• کاهش بیکاری و توسعه مهارت‌ها: با ظهور مشاغل نوظهور، فرصت‌های شغلی متنوعی خلق می‌شود که می‌تواند به کاهش نرخ بیکاری به‌خصوص در میان جوانان کمک کند. همچنین، این مشاغل نیازمند نیروی کار ماهر و متخصص هستند که با توسعه آموزش‌های فناوری محور و ارتقای مهارت‌ها، می‌توان به شکاف مهارتی موجود در ایران پرداخت. گزارش‌های نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در آموزش و توسعه مهارت‌ها در زمینه‌های دیجیتال می‌تواند بهره‌وری را افزایش داده و اقتصاد کشور را متحول کند.
• نوآوری و تنوع‌بخشی به اقتصاد: اقتصاد ایران طی سال‌های اخیر با چالش‌هایی نظیر تحریم‌ها و وابستگی زیاد به نفت مواجه بوده است. مشاغل نوظهور زمینه‌ای را برای تنوع‌بخشی به اقتصاد و کاهش وابستگی به منابع انرژی فراهم می‌کنند. با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال و مدل‌های کسب‌وکار جدید، می‌توان بخش‌های اقتصادی جدیدی ایجاد کرد که به پایداری اقتصادی کمک کند.
• هم‌سویی با اهداف توسعه پایدار: مشاغل نوظهور می‌توانند در تحقق اهداف توسعه پایدار  نقش مؤثری داشته باشند، چرا که این مشاغل معمولاً با محوریت حفظ محیط زیست، بهبود کیفیت زندگی و افزایش شمولیت اجتماعی طراحی می‌شوند. سرمایه‌گذاری در این مشاغل به ایران کمک می‌کند تا با استانداردهای بین‌المللی هم‌راستا شود و در جهت توسعه پایدار گام بردارد.

برای مواجه درست و استفاده بهینه از پیدایش مشاغل نوظهور در ایران می‌بایست شواهدی از تجربه سایر کشورها در این خصوص به‌دست بیاوریم. بر این اساس مرکز پژوهش‌های مجلس برآنست تا در مجموعه‌ای از مطالعات، تجربه کشورهای مختلف را در حوزه مشاغل نوظهور بررسی و تحلیل نماید. این گزارش دومین گزارش از مجموعه گزارش‌های مروری بر تجربه کشورها در پیدایش مشاغل نوظهور است که در آن تجربه کشور هند بررسی و تحلیل می‌شود.

این گزارش در چند بخش اصلی تقسیم شده‌است که هر بخش به جنبه‌ای خاص از مشاغل نوظهور و چالش‌های مربوط به آنها می‌پردازد. در ابتدا  عوامل موثر بر رشد مشاغل نوظهور در هند بحث و بررسی می گردد سپس چالش های رشد و رونق این مشاغل در هند بیان می شود و در ادامه اقدامات دولت در رفع این چالش ها تبییت می شود. در بخش پایانی تجربه چند کشورهای موفق جنوب شرق آسیا در مشاغل نوظهوردر هند بحث و بررسی می شود سپس چالش های رشد و رونق این مشاغل در هند بیان می شود و در ادامه اقدام های دولت در رفع این چالش ها تبییت می شود. در بخش پایانی تجربه چند کشورهای موفق جنوب شرق آسیا در مشاغل نوظهور ارائه می شود و درنهایت جمع بندی و توصیه سیاستی ارائه شده است 
  ارایه می گردد و در نهایت جمعبندی و توصیه سیاستی ارایه شده است.

2. عوامل موثر بر رشد مشاغل نوظهور در هندوستان

 بررسی روند تاریخی شکل گیری و توسعه مشاغل نوظهور در هند نشان می دهد که رشد بخش خدمات و فناوری اطلاعات، سیاستهای حمایتی دولت، فراهم سازی زیر ساختها درایجاد فناوری و سرمایه‌گذاری در آموزش، سرمایه گذاری خارجی، واردات فناوری‌های نوین، گسترش تجارت الکترونیک، هوش مصنوعی و اتوماسیون و کسب و کارهای نوپا  از مهم ترین عوامل در رشد و رونق مشاغل نوظهور بوده است.

1ـ2. اثر رشد اقتصادی

در بازه زمانی 1981 تا 2000، تغییراتی در سهم بخش‌های مختلف اقتصادی در اشتغال هند رخ داده است. به‌طور کلی، سهم بخش کشاورزی در اشتغال کاهش‌یافته، در حالی که سهم بخش‌های صنعت و خدمات افزایش یافته‌است. این امر نشان‌دهنده تغییر ساختار اقتصادی و حرکت به‌سمت فعالیت‌های صنعتی و خدماتی است.

رشد بخش خدمات به‌طور خاص قابل توجه بوده و سهم قابل توجهی در اشتغال ایجاد کرده است. باید توجه داشت که این تغییرات همیشه به‌معنای ایجاد شغل خالص نیست. کاهش اشتغال در کشاورزی ممکن است منجر به جابجایی نیروی کار به بخش‌های دیگر شود، اما این لزوماً به‌معنای ایجاد شغل جدید با کیفیت بهتر نیست.

توسعه زیرساخت‌ها نیز نقش مهمی در ایجاد فرصت‌های شغلی دارد. آموزش و مهارت آموزی نیروی کار نیز برای انطباق با نیازهای بازار کار در حال تغییر، ضروری است. در زمینه سرمایه‌گذاری خارجی، منابع نشان می‌دهند که این عامل تأثیر متفاوتی بر اشتغال در بخش‌های مختلف داشته است. به‌طور کلی، این موضوع به ساختار و شرایط هر بخش بستگی دارد.

رشد اقتصادی هند در دهه گذشته تأثیر قابل توجهی بر بازار کار این کشور داشته است. با این حال، این تأثیر لزوماً به‌معنای ایجاد مشاغل بیشتر و با کیفیت بهتر نیست. تغییر ساختار اشتغال، مشکلات مربوط به‌اندازه گیری دقیق اشتغال، و عوامل مؤثر بر اشتغال زایی مانند سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها، همگی باید در نظر گرفته شوند. در شکل 3 تغییرات سهم اشتغال در بخش‌های مختلف در اقتصاد هند را نشان می‌دهد که سهم کشاورزی همواره در حال کاهش و بخش صنعت و خدمات اشتغال بیشتری را به خود اختصاص داده‌اند.

شکل 3. نمودار سهم اشتغال در بخشهای مختلف (درصد)

توضیح : این شکل نشان می‌دهد تغییرات اشتغال در بخش‌های مختلف اقتصاد چگونه بوده است.

ماخذ: همان.

2ـ2. نقش صنایع مختلف

در هند، بخش خدمات بیشترین سهم را در ایجاد مشاغل جدید داشته و نقش مهمی در رشد اقتصادی این کشور ایفا کرده است. این بخش به‌دلیل نیاز به نیروی کار گسترده و تنوع زیربخش‌ها، از جمله فناوری اطلاعات، مالی، گردشگری، آموزش و بهداشت، رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. در دوره 1990-2023، سهم بخش خدمات در اشتغال افزایش یافت، و این رشد همچنان ادامه داشته است. همچنین، صادرات خدمات به‌عنوان محرکی برای ایجاد فرصت‌های شغلی، تأثیر قابل توجهی داشته است(IBEF). در مقابل، بخش صنعت نیز در ایجاد اشتغال نقش داشته، اما سهم آن در مقایسه با خدمات کمتر بوده است. صنایع تولیدی، ساخت‌وساز و کالاهای سرمایه‌ای از جمله بخش‌های صنعتی کلیدی هستند که فرصت‌های شغلی ایجاد کرده‌اند. با این حال، رشد این بخش به‌اندازه خدمات قابل توجه نبوده است.

بخش کشاورزی، هرچند همچنان سهم زیادی در اشتغال دارد، اما با تغییرات ساختاری اقتصاد هند، به‌تدریج سهم کمتری در ایجاد مشاغل جدید پیدا کرده است. در کنار این بخش‌ها، صنایعی مانند ساخت‌وساز نیز به‌عنوان منبع اشتغال مطرح هستند. شایان‌ذکر است که کیفیت و پایداری مشاغل ایجاد شده، علاوه بر تعداد آن‌ها، از اهمیت بالایی برخوردار است. برخی از مشاغل ممکن است موقتی، فصلی یا با دستمزد پایین باشند که این امر چالش‌هایی در بازار کار ایجاد می‌کند.

3ـ2. نقش فناوری

فناوری نقش کلیدی در رشد اقتصادی هند و ایجاد مشاغل نوظهور ایفا کرده است. بخش خدمات، به‌ویژه فناوری اطلاعات، ارتباطات، و خدمات مالی، از جمله حوزه‌هایی هستند که بیشترین تأثیر را از فناوری پذیرفته‌اند. رشد این بخش‌ها، همراه با توسعه صادرات خدمات، نشان‌دهنده اهمیت فناوری در افزایش رقابت‌پذیری هند و گسترش حضور آن در بازارهای جهانی است. در بخش تولید نیز فناوری‌های نوین به افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها، و توسعه کالاهای سرمایه‌ای کمک کرده‌اند، هرچند همچنان واردات فناوری‌های پیشرفته برای نوسازی بخش تولید ضروری است. شکل 4 تعداد محققان تحقیق و توسعه  به‌ازای هر یک میلیون نفر در اقتصاد را نشان می‌دهد:

شکل 4. نمودار تعداد محققان تحقیق و توسعه (به ازای یک میلیون نفر)

توضیح : این شکل روند تغییر تعداد محققان تحقیق و توسعه در هند را بهازای هر یک میلیون نفر در بازه زمانی 1995 تا 2020 نشان می‌دهد.

مأخذ: همان.

از سوی دیگر، فناوری باعث ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند توسعه نرم‌افزار، تحلیل داده، امنیت سایبری، تجارت الکترونیک، انرژی‌های تجدیدپذیر، هوش‌مصنوعی، و بیوتکنولوژی شده‌است. این مشاغل که اغلب نیازمند مهارت‌های تخصصی هستند، ساختار بازار کار هند را تغییر داده و نیاز به آموزش‌های پیشرفته و دسترسی به زیرساخت‌های فناوری را افزایش داده‌اند. همان طور که در شکل 5 مشخص است نرخ مشارکت افراد با تحصیلات عالیه در چند سال گذشته در حال افزایش بوده است که نشان می‌دهد مشاغل نوظهور در اقتصاد هند باعث افزایش اشتغال افراد با  تخصص بیشتر در بازار کار شده‌است.

شکل 5. نمودار نرخ مشارکت افراد با تحصیلات عالیه (درصد)

توضیح : این شکل نرخ مشارکت افراد با تحصیلات عالیه را نشان میدهد. همان طور که مشخص است نرخ مشارکت افراد با تحصیلات عالیه در حال افزایش بوده است که نشان می‌دهد اقتصاد هند و فرصتهای شغلی جدید و شغلهای نوظهور میتواند دلیلی بر افزایش این نرخ مشارکت افراد با تخصص باشد.

مأخذ: همان.

همچنین، چالش‌هایی مانند دسترسی محدود به اینترنت پرسرعت در مناطق روستایی، نابرابری در توزیع فرصت‌های شغلی، و نیاز به سرمایه‌گذاری در آموزش و پرورش نیروی کار ماهر، از موانع بهره‌برداری کامل از ظرفیت فناوری به‌شمار می‌روند. علاوه بر این، پایداری مشاغل نوظهور با سرعت تغییرات فناورانه در ارتباط است و ممکن است برخی از آن‌ها به سرعت منسوخ شوند.

در مجموع، فناوری نه‌تنها به‌عنوان محرکی برای رشد اقتصادی هند شناخته می‌شود، بلکه با ایجاد مشاغل نوظهور و گسترش فرصت‌های شغلی در بخش‌های مختلف، نقشی اساسی در تحولات اقتصادی و اجتماعی این کشور ایفا می‌کند. با این حال، برای بهره‌برداری بهینه از این ظرفیت‌ها، نیاز به سیاست‌گذاری هوشمندانه، تداوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری، و کاهش شکاف‌های آموزشی و دیجیتال ضروری است [1]

4ـ2. زیرساخت‌ها

توسعه سریع‌تر مشاغل نوظهور در هند حاصل عوامل متعددی است که درهم‌تنیده‌اند و در دهه‌های اخیر نقش قابل‌توجهی در تحول اقتصادی این کشور ایفا کرده‌اند. این عوامل، که از رشد بخش خدمات و فناوری اطلاعات تا سیاست‌های دولتی و تغییرات اجتماعی را در بر می‌گیرند، زیرساختی برای ظهور و گسترش این مشاغل فراهم کرده‌اند. بخش خدمات، به‌ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات، سهم به سزایی در ایجاد مشاغل جدید داشته است. هند با توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات توانسته است جایگاهی جهانی در حوزه‌های مختلفی نظیر توسعه نرم‌افزار، تحلیل داده، و امنیت سایبری کسب کند. این رشد به‌طور غیرمستقیم به ظهور مشاغل نوظهور کمک کرده است. علاوه بر این، صادرات خدمات مبتنی بر فناوری، هند را به یکی از رقبای اصلی در بازارهای جهانی تبدیل کرده است که این امر فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد کرده است. شکل 6 مقدار صادرات با فناوری‌های متوسط و پیشرفته را نشان‌می‌دهد:

شکل 6. نمودار مقدار صادرات با فناوری‌های متوسط و پیشرفته (میلیارد دلار)

توضیح : این شکل روند صادرات محصولات با فناوری‌های متوسط و پیشرفته در اقتصاد هند را به میلیارد دلار طی دوره زمانی 2009-2023 نشان می‌دهد.

مأخذ: همان.

همان طور که از شکل 6 مشخص است صادرات در ابتدای دوره، حدود 10 میلیارد دلار بوده است و طی سال‌های اولیه رشد کُند و تدریجی را تجربه کرده است. در میانه دوره، افزایش نوسانی اما پیوسته مشاهده می‌شود که نشان‌دهنده رشد صادرات فناوری‌های متوسط و پیشرفته در این بازه زمانی است. از حدود سال 2015، روند صادرات به‌طور قابل‌توجهی شتاب گرفته و تا سال 2020 به بیش از 40 میلیارد دلار رسیده است، که نشان‌دهنده رشد چشمگیر این بخش از صادرات هند است.

این افزایش می‌تواند ناشی از پیشرفت صنعتی، سرمایه‌گذاری در فناوری، توسعه زیرساخت‌های تحقیق و توسعه، و سیاست‌های صادراتی حمایتی دولت هند باشد. نمودار به وضوح تأکید می‌کند که صادرات فناوری‌های متوسط و پیشرفته نقش مهمی در تقویت اقتصاد هند و حضور آن در بازارهای جهانی ایفا می‌کند.

آموزش و توسعه مهارت‌های تخصصی از دیگر عوامل کلیدی در ایجاد مشاغل نوظهور است. پیشرفت‌های سریع در فناوری نیازمند نیروی کاری است که به‌خوبی با تکنولوژی‌های نوین آشنا باشد. هرچند منابع به‌طور مشخص به سیاست‌های آموزشی هند اشاره نکرده‌اند، اما شواهد نشان‌می‌دهد سرمایه‌گذاری در آموزش فنی و مهارتی، نقش قابل‌توجهی در آماده‌سازی نیروی کار برای بهره‌برداری از فرصت‌های شغلی جدید داشته است.

هند با واردات کالاهای سرمایه‌ای و فناوری‌های پیشرفته توانسته است بخش‌های تولیدی و خدماتی خود را نوسازی کند. این فناوری‌ها نه‌تنها بهره‌وری را افزایش داده‌اند، بلکه مشاغلی مرتبط با نصب، راه‌اندازی، و نگهداری تجهیزات پیشرفته ایجاد کرده‌اند. انتقال دانش فنی از طریق واردات، یکی از ابزارهای کلیدی برای تقویت اقتصاد هند و ایجاد مشاغل نوظهور بوده است [2] [3]

گسترش اینترنت پرسرعت و دسترسی ارزان به آن، فرصتی برای توسعه مشاغل مرتبط با تجارت الکترونیک فراهم کرده است. کسب‌وکارهای آنلاین مانند فروشگاه‌های اینترنتی، بازاریابی دیجیتال، و مدیریت زنجیره تأمین نمونه‌هایی از این مشاغل هستند. این روند، نه‌تنها بازار کار داخلی هند را متحول کرده، بلکه فرصت‌هایی برای رقابت در سطح بین‌المللی ایجاد کرده است. دولت هند با حمایت از نوآوری و کارآفرینی، نقش مؤثری در توسعه مشاغل نوظهور ایفا کرده است. سیاست‌هایی مانند تشویق سرمایه‌گذاری خصوصی، کاهش موانع بروکراسی، و حمایت از شرکت‌های نوپا، زیرساخت‌های لازم برای ظهور مشاغل جدید را فراهم کرده‌اند. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری و دیجیتال، رشد کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری را تسریع کرده است. در شکل 7 درصدی از جمعیت هند که از اینترنت استفاده می‌کنند را نشان که در سال 2020 به نزدیک نصف جمعیت هند رسیده است و در چهار سال اخیر نیز این مقدار به‌شدت افزایش یافته‌است.

شکل 7.نمودار درصدی از جمعیت که از اینترنت استفاده می‌کنند (درصد)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد چند درصد از جمعیت هند از اینترنت استفاده می‌کنند.

مأخذ: همان.

تغییر نگرش‌ها نسبت به کارآفرینی و استفاده از فناوری‌های نوین، عامل دیگری در گسترش مشاغل نوظهور بوده است. افزایش سطح تحصیلات و تمایل بیشتر جوانان به نوآوری، به شکل‌گیری محیطی مناسب برای کسب‌وکارهای جدید کمک کرده است. همچنین، تغییر در سبک زندگی مردم و استفاده روزافزون از خدمات آنلاین، تقاضا برای مشاغل مرتبط را افزایش داده است.

5ـ2. سیاست‌های دولت

سیاست‌های دولت هند در طول دهه‌های اخیر تأثیر قابل‌توجهی بر ایجاد فرصت‌های شغلی جدید داشته است. این سیاست‌ها با تمرکز بر توسعه زیرساخت‌ها، اصلاحات تجاری، سرمایه‌گذاری در نیروی کار، حمایت از بخش‌های اقتصادی خاص و ترویج کارآفرینی، زمینه‌ساز رشد بازار کار و ارتقای توان اقتصادی شده‌اند. بررسی روندهای اقتصادی و صنعتی این کشور نشان‌دهنده پیوند قوی میان سیاست‌های دولتی و ایجاد مشاغل نوظهور است.

دولت هند با توسعه زیرساخت‌های کلیدی مانند حمل‌ونقل، انرژی و ارتباطات، مسیر رشد اقتصادی و ایجاد مشاغل جدید را هموار کرده است. پروژه‌های عظیم ساخت جاده‌ها، توسعه بنادر و خطوط ریلی، نه‌تنها تجارت و حمل‌ونقل کالاها را تسهیل کرده، بلکه به‌شکل مستقیم و غیرمستقیم فرصت‌های شغلی فراوانی در بخش‌های ساخت‌وساز، مدیریت پروژه و خدمات پشتیبانی ایجاد کرده است. در زمینه انرژی، سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر مانند نیروگاه‌های خورشیدی و بادی، فرصت‌های شغلی مرتبط با طراحی، نصب و نگهداری این تجهیزات را گسترش داده است. همچنین، توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و اینترنت پرسرعت، کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری را تقویت کرده و به گسترش مشاغلی که قبلاً وجود نداشته‌اند در بخش خدمات دیجیتال کمک کرده است.

اصلاحات تجاری دولت هند شامل کاهش موانع تعرفه‌ای و تسهیل واردات کالاهای سرمایه‌ای، فرصت ورود فناوری‌های پیشرفته و ارتقای صنایع داخلی را فراهم کرده است. این اصلاحات باعث توسعه بخش‌های تولیدی و خدماتی و در نتیجه ایجاد مشاغل جدید شده‌است. توسعه مناطق ویژه اقتصادی با هدف جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تقویت صادرات نیز از سیاست‌های موفقی بوده که منجر به ایجاد شغل‌های متعدد در بخش‌های تولید و فناوری شده‌است. همچنین، حمایت از صنایع کوچک و متوسط از طریق تأمین مالی و مشوق‌های مالیاتی، در افزایش اشتغال‌زایی این بخش‌ها نقش مؤثری داشته است.

دولت هند با تمرکز بر آموزش و مهارت‌آموزی، نیروی کار ماهر موردنیاز برای مشاغل جدید را تأمین کرده است. توسعه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، ایجاد برنامه‌های آموزشی متناسب با نیاز بازار کار، و ارائه حمایت‌های مالی برای تحقیق و توسعه  (R&D)، به توانمندسازی نیروی انسانی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، به‌ویژه در صنایع دانش‌بنیان، کمک کرده است [4] [5] [6]

سیاست‌های دولتی در حمایت از کارآفرینی شامل تسهیل قوانین ثبت شرکت، کاهش بوروکراسی، و ارائه تسهیلات مالی به کسب‌وکارهای نوپا بوده است. ایجاد مراکز رشد و پارک‌های فناوری به شرکت‌های نوپا کمک کرده تا با دسترسی به منابع موردنیاز، به توسعه فناوری‌های جدید و ایجاد فرصت‌های شغلی بپردازند. تشویق نوآوری از طریق حمایت از پروژه‌های تحقیقاتی و فناوری، زمینه را برای شکل‌گیری مشاغل نوظهور در بخش‌هایی مانند فناوری اطلاعات، انرژی‌های تجدیدپذیر و بیوتکنولوژی فراهم کرده است. در شکل 8 تعداد درخواست‌های ثبت اختراع در هندوستان را نشان‌می‌دهد:

شکل 8. نمودار درخواست‌های ثبت اختراع (تعداد)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد که تعداد درخواستهای ثبت اختراع در هند چه تغییری کرده است.

مأخذ: همان.

همان طور که از نمودار مشخص است درخواست‌های ثبت اختراع در هند همواره در حال افزایش بوده است. این نمودار روند رشد ثبت اختراع‌ها در هندوستان را نشان‌می‌دهد. همان‌طور که مشاهده می‌شود، تعداد درخواست‌های ثبت اختراع در طول زمان افزایش چشم‌گیری داشته است. تأثیر این رشد بر مشاغل نوظهور در هند بدین صورت است که افزایش تعداد ثبت اختراع نشان‌دهنده تقویت فرهنگ نوآوری است که برای ایجاد مشاغل نوظهور ضروری است. شرکت‌های جدید می‌توانند با استفاده از فناوری‌های ثبت‌شده و ایده‌های نوآورانه، محصولات و خدمات بهتری ارائه دهند. افزایش تعداد اختراعات، سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را به سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای نوآورانه تشویق می‌کند. اختراعات ثبت‌شده از حقوق کارآفرینان حفاظت می‌کنند و به آن‌ها کمک می‌کنند تا با خیال راحت ایده‌های خود را تجاری‌سازی کنند. با گسترش فناوری‌های جدید، تقاضا برای شغل‌های تخصصی در حوزه‌های مختلف مانند مهندسی، تحلیل داده‌ها، و هوش‌مصنوعی افزایش می‌یابد. به طور کلی، افزایش درخواست‌های ثبت اختراع به‌عنوان یک شاخص مثبت برای اقتصاد نوآور هند تلقی می‌شود و به تقویت موقعیت هند به‌عنوان یک مرکز جهانی برای فناوری و نوآوری کمک می‌کند.

به‌طور کلی سیاست‌های دولت هند، از طریق تمرکز بر توسعه زیرساخت‌ها، اصلاحات تجاری، سرمایه‌گذاری در نیروی کار و ترویج کارآفرینی، نقش کلیدی در ایجاد مشاغل نوظهور ایفا کرده‌اند. با این حال، برای بهره‌گیری حداکثری از این سیاست‌ها، نیاز به رفع چالش‌ها و موانع اجرایی و هماهنگی بهتر میان برنامه‌های دولتی وجود دارد. ادامه حمایت از بخش‌های کلیدی و تمرکز بر ارتقای کیفیت نیروی کار می‌تواند زمینه‌ساز افزایش اشتغال‌زایی پایدار در آینده در این مشاغل باشد [7]

6ـ2. سرمایه‌گذاری خارجی

سرمایه‌گذاری خارجی (FDI) یکی از عوامل کلیدی در تقویت رشد اقتصادی و ایجاد مشاغل نوظهور در هند است. این سرمایه‌گذاری‌ها، از طریق ورود سرمایه، انتقال فناوری، ایجاد رقابت، و توسعه صادرات، به تحولات گسترده‌ای در اقتصاد هند منجر شده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهند که طی دهه‌های اخیر، ورود سرمایه‌های خارجی تأثیرات عمیقی در حوزه‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی هند داشته است.  شکل 9 مقدار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در هندوستان در سه دهه اخیر را نشان‌می‌دهد:

شکل 9. نمودار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (میلیارد دلار)

توضیح : این شکل نشان می‌دهد که هر سال چقدر سرمایه گذاری خارجی در هندوستان صورت گرفته است.

مأخذ: همان.

ورود سرمایه‌های خارجی موجب افزایش ظرفیت اقتصادی هند شده‌است. این سرمایه‌گذاری‌ها با توسعه زیرساخت‌ها، راه‌اندازی کارخانجات جدید، و بهبود فناوری، رشد تولید و خدمات را تسریع کرده‌اند. ورود FDI به بخش‌های تولیدی و خدماتی، موجب تأمین منابع مالی برای پروژه‌های بزرگ، مانند توسعه صنایع خودروسازی و فناوری اطلاعات شده است. سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی چون انرژی، حمل‌ونقل، و فناوری ارتباطات، نه‌تنها تولید ملی را تقویت کرده بلکه محیطی مناسب برای رشد اقتصادی فراهم آورده‌است.

یکی از مزایای اصلی FDI، انتقال فناوری‌های نوین و دانش فنی است. شرکت‌های خارجی، با استفاده از فناوری‌های پیشرفته، بهره‌وری شرکت‌های داخلی را افزایش داده‌اند. همچنین با آموزش نیروی کار و انتقال مهارت‌های فنی به کارکنان هندی، زمینه برای ارتقای توانایی‌های حرفه‌ای نیروی انسانی فراهم شده‌است. از طرفی بسیاری از شرکت‌های هندی، با بهره‌گیری از فناوری‌های وارداتی، به رقابت‌پذیری بالاتری دست‌یافته‌اند.

سرمایه‌گذاری خارجی، منجر به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و ایجاد مشاغل نوظهور و افزایش کیفیت مشاغل موجود شده‌است. ورود سرمایه‌گذاران خارجی به صنایعی مانند فناوری اطلاعات، تولید خودرو، و بیوتکنولوژی، موجب پیدایش مشاغلی با مهارت بالا شده‌است. مشاغل ایجاد شده توسط شرکت‌های خارجی، به‌دلیل دستمزدهای رقابتی و شرایط کاری بهتر، استاندارد زندگی کارکنان را ارتقا داده‌اند. بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، با همکاری شرکت‌های خارجی، فرصت‌های شغلی جدیدی را در زنجیره تأمین به وجود آورده‌اند.

ورود شرکت‌های خارجی، رقابت را در بازار هند افزایش داده و موجب تحولاتی در بهره‌وری و کیفیت محصولات داخلی شده‌است. حضور برندهای بین‌المللی، شرکت‌های هندی را مجبور به نوآوری و بهبود کیفیت کرده است. این رقابت، موجب ایجاد استانداردهای جدید در تولید و خدمات شده که به نفع مصرف‌کنندگان است [8]

بسیاری از شرکت‌های خارجی، محصولات تولیدی خود در هند را به بازارهای جهانی صادر می‌کنند. شرکت‌های هندی، با دسترسی به شبکه‌های جهانی شرکای خارجی، بازارهای صادراتی خود را گسترش داده‌اند. سرمایه‌گذاری خارجی، با کاهش وابستگی هند به واردات و افزایش صادرات، به بهبود تراز تجاری این کشور کمک کرده است.

اگرچه FDI تأثیرات مثبتی داشته است، اما موانعی نیز بر سر راه بهره‌برداری کامل از این فرصت‌ها وجود دارد. پیچیدگی‌های بوروکراتیک و فساد، فرآیند جذب سرمایه‌گذاری را کند کرده است. مناطق محروم هند کمتر از سرمایه‌گذاری‌های خارجی بهره‌مند شده‌اند. گاهی عدم هماهنگی میان سیاست‌های دولتی، مانع از جذب سرمایه‌گذاری مؤثر شده‌است.

به‌طور کلی سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان موتور محرک رشد اقتصادی و ایجاد مشاغل نوظهور در هند عمل کرده است. این سرمایه‌گذاری‌ها، علاوه بر ورود سرمایه و فناوری، موجب تقویت رقابت‌پذیری، توسعه صادرات، و بهبود شرایط نیروی کار شده‌اند. با این حال، دولت هند باید با اصلاح سیاست‌ها و رفع موانع موجود، زمینه بهره‌برداری بهینه‌تر از پتانسیل‌های سرمایه‌گذاری خارجی را فراهم کند [9] [10]

7ـ2. کسب‌وکارهای نوپا 

کسب‌وکار نوپا در هند به‌عنوان موتورهای اصلی نوآوری و توسعه اقتصادی، نقش حیاتی در ایجاد مشاغل جدید و نوظهور ایفا می‌کنند. با تمرکز بر فعالیت در حوزه‌های کمتر توسعه‌یافته یا جدید، این شرکت‌ها توانسته‌اند فرصت‌های شغلی تازه‌ای ایجاد کنند. استارتاپ‌ها با ارائه محصولات و خدمات نوین، فرآیندهای خلاقانه، و مدل‌های کسب‌وکار نوآورانه، توانسته‌اند بخش‌های اقتصادی جدیدی را فعال کنند. به‌ویژه در حوزه‌های فناوری اطلاعات، تجارت الکترونیک، و انرژی‌های تجدیدپذیر، استارتاپ‌ها بسترهای شغلی جدیدی را برای متخصصان و کارگران ماهر فراهم کرده‌اند. یکی از ویژگی‌های بارز استارتاپ‌ها، پتانسیل بالای رشد سریع و مقیاس‌پذیری آن‌هاست. این شرکت‌ها با جذب سرمایه و توسعه بازار می‌توانند ظرف مدت کوتاهی به شرکت‌های بزرگ تبدیل شوند و به همین ترتیب، فرصت‌های شغلی بیشتری را ایجاد کنند. این ویژگی به‌ویژه در استارتاپ‌های مبتنی بر فناوری مشهود است. در شکل 10 تعداد کسب‌وکارهای جدید ثبت‌شده در هندوستان جمع آوری شده‌است.

شکل 10. نمودار تعداد کسب‌وکارهای جدید ثبت شده (تعداد)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد هر ساله چه مقدار کسب و کار جدید در هندوستان ثبت شده است.

مأخذ: همان.

نمودار نشان‌دهنده یک‌روند صعودی واضح در ثبت کسب‌وکارهای جدید است. با گذشت زمان، تعداد این کسب‌وکارها به‌طور مداوم افزایش یافته است. استارتاپ‌ها محیط‌های کاری پویا و خلاقانه‌ای ارائه می‌دهند که برای جذب افراد با مهارت‌های ویژه و نوآورانه بسیار جذاب هستند. این شرکت‌ها اغلب فرصتی برای افرادی فراهم می‌کنند که در شرکت‌های سنتی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. بخش قابل‌توجهی از استارتاپ‌ها توسط جوانان و کارآفرینان تأسیس می‌شوند. این موضوع نه‌تنها باعث کاهش نرخ بیکاری در میان جوانان می‌شود، بلکه روحیه کارآفرینی را در جامعه تقویت می‌کند. استارتاپ‌ها ارتباط نزدیکی با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، سرمایه‌گذاران، و دیگر اجزای اکوسیستم نوآوری دارند. این تعاملات منجر به تبادل دانش، توسعه فناوری، و جذب سرمایه‌گذاری بیشتر می‌شود. وجود استارتاپ‌های موفق نیز محرکی برای ایجاد استارتاپ‌های جدید در این اکوسیستم است.

بسیاری از استارتاپ‌ها در بخش‌هایی با پتانسیل بالای رشد اقتصادی، مانند فناوری اطلاعات، تجارت الکترونیک، انرژی‌های تجدیدپذیر، و بیوتکنولوژی فعالیت می‌کنند. این شرکت‌ها از طریق نوآوری و توسعه محصولات و خدمات جدید، بسترهای شغلی نوظهور را در این حوزه‌ها ایجاد کرده‌اند. استارتاپ‌ها به‌ویژه در بخش خدمات، نظیر فناوری اطلاعات، خدمات مالی، و گردشگری، از طریق ارائه راه‌حل‌های نوآورانه، موجب رشد این بخش و ایجاد فرصت‌های شغلی متنوع شده‌اند. این رشد مستقیماً با گسترش بازار خدمات و افزایش تقاضای نیروی کار مرتبط است.

استارتاپ‌ها با معرفی فناوری‌های پیشرفته، مانند هوش‌مصنوعی و اتوماسیون، صنایع سنتی را متحول کرده‌اند. این تحول علاوه بر افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها، به ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌های مرتبط منجر شده است. تحلیل نقش استارتاپ‌ها نیازمند دسترسی به داده‌های تخصصی، مانند گزارش‌های بازار کار و آمار اشتغال در این شرکت‌هاست. علاوه بر این، موفقیت استارتاپ‌ها به عواملی نظیر سیاست‌های دولتی، دسترسی به سرمایه، و فرهنگ کارآفرینی وابسته است که باید در تحلیل‌ها مورد توجه قرار گیرند.

به‌طور کلی استارتاپ‌ها با نوآوری، رشد سریع، جذب استعدادها، و توسعه بخش‌های اقتصادی نوظهور، نقش کلیدی در ایجاد مشاغل جدید در هند ایفا می‌کنند. آن‌ها به‌عنوان محرک‌های اقتصادی، با ایجاد فرصت‌های شغلی متنوع و تقویت اکوسیستم نوآوری، به پیشبرد توسعه اقتصادی و اجتماعی کمک می‌کنند. با این حال، بررسی دقیق‌تر تأثیرات آن‌ها مستلزم تحلیل تخصصی‌تر و داده‌های جامع‌تر است[4] [9] [11]

8ـ2. هوش‌مصنوعی و اتوماسیون

هوش‌مصنوعی و اتوماسیون نقشی اساسی در تحول ساختار اشتغال هند ایفا کرده‌اند. این فناوری‌ها، با وجود ایجاد فرصت‌های جدید در بخش‌های مختلف، چالش‌های پیچیده‌ای نیز به‌همراه داشته‌اند که نیازمند انطباق و سرمایه‌گذاری گسترده هستند.اتوماسیون بهره‌وری را در تولید به‌طور چشمگیری افزایش داده است. اگرچه برخی مشاغل دستی کاهش‌یافته‌اند، اما فرصت‌هایی نوظهور در زمینه‌های جدیدی مانند رباتیک، مهندسی پیشرفته، و مدیریت سیستم‌ها به وجود آمده‌اند. تغییرات ساختاری ناشی از فناوری، با تأثیر بر صادرات و واردات کالاهای سرمایه‌ای، بخش تولید را به‌سمت مهارت‌های پیشرفته‌تر هدایت کرده است.  شکل 11 مقدار درصد صادرات فناوری پیشرفته و متوسط از کل صادرات تولیدی را نشان‌می‌دهد:

شکل 11. نمودار مقدار صادرات فناوری پیشرفته و متوسط از کل صادرات تولیدی (درصد)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد که از کل صادرات تولیدی کشور هندوستان چند درصد آن را تولیدات با فناوری متوسطه و پیشرفته تشکیل داده است.

مأخذ: همان.

نمودار شکل 11 درصد صادرات تولیدات با فناوری پیشرفته و متوسط از کل صادرات تولیدی هندوستان را نشان‌می‌دهد. نمودار از سال‌های 1990 تا 2020 را در بر می‌گیرد و به وضوح نشان‌دهنده رشد تدریجی درصد صادرات تولیدات با فناوری پیشرفته و متوسط هندوستان است. در ابتدا تنش‌هایی در نوسانات درصد مشاهده می‌شود، اما به‌تدریج این درصد افزایش می‌یابد. افزایش صادرات تولیدات با فناوری پیشرفته نشان‌دهنده توجه بیشتر هندوستان به صنایع پیشرفته و نوآوری‌هایی است که ممکن است به رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری کشور کمک کند. در سال‌های اخیر، درصد صادرات تولیدات فناورانه به‌شکل قابل‌توجهی افزایش یافته‌است، که نشان‌گر موفقیت هندوستان در بهبود موقعیت خود در بازار جهانی تولیدات با فناوری پیشرفته است.

در بخش خدمات، هوش‌مصنوعی و اتوماسیون سهم به سزایی در ایجاد مشاغل نوظهور مرتبط با فناوری اطلاعات، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، و پشتیبانی مشتری داشته‌اند. هند، به‌عنوان یکی از پیشروان صادرات خدمات، از این تحول به نفع خود استفاده کرده است و این بخش اکنون یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد این کشور محسوب‌می‌شود.  شکل 12 و 13 به‌ترتیب مقدار صادرات خدمات و درصد صادرات رایانه و خدمات مرتبط به آن از کل صادرات خدمات هندوستان را نشان‌می‌دهد:

شکل 12. نمودار مقدار صادرات خدمات (میلیارد دلار)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد مقدار صادران هندوستان از خدمات چند میلیارد دلار بوده است.

مأخذ: همان.

 شکل 12 نشان‌دهنده مقدار کل صادرات خدمات کشور هندوستان از سال‌های 1990 تا 2023 است. با نگاهی به روند تغییرات، مشخص است که صادرات خدمات این کشور طی دو دهه گذشته به‌طور پیوسته رشد کرده است. در ابتدا، صادرات خدمات در سال‌های ابتدایی دهه 1990 به‌طور نسبتاً ثابت در سطح پایینی قرار داشت و این امر نشان‌دهنده شروع حرکت حائز اهمیت هندوستان در عرصه جهانی خدمات بود. در این دوره، توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین تغییرات ساختاری در اقتصاد هند موجب شد تا این کشور قابلیت رقابت بیشتری در ارائه خدمات پیدا کند. از اوایل دهه 2000، شیب نمودار به وضوح افزایش یافته و صادرات خدمات به اوج خود رسید. این روند به‌دلیل رشد چشمگیر صنعت فناوری اطلاعات، افزایش سرمایه‌گذاری خارجی و گسترش بازارهای جهانی بوده است. به‌ویژه در سال‌های 2005 تا 2015، صادرات خدمات هندوستان به‌نحو قابل توجهی افزایش یافت و این کشور به یکی از مهم‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات فناورانه و اطلاعاتی در سطح جهانی تبدیل شد و این باعث به وجود آمدن شغل‌های نوظهور در اقتصاد هند شده‌است. نمودار همچنین نشان‌دهنده نوسانات خفیفی در برخی سال‌ها است که ممکن است به‌دلیل تغییرات اقتصادی جهانی، بحران‌های مالی یا نوسانات تقاضا باشد. به‌طور خاص، در سال‌های 2020 و 2021 به‌دلیل همه‌گیری کرونا، صادرات خدمات با کاهش مواجه شد که نشان‌دهنده تأثیرات منفی شیوع ویروس بر روی کسب‌وکارها و صادرات جهانی بود. اما پس از آن، کشور هندوستان مجدداً بر روی مسیر رشد قرار گرفت و به‌سرعت به سطح قبلی خود بازگشت. در سال‌های اخیر، تخمین‌ها نشان می‌دهند که صادرات خدمات هندوستان همچنان در حال افزایش است و نقش کلیدی در رشد اقتصاد ملی ایفا می‌کند. در نهایت، این نمودار نمایانگر توانمندی‌های هندوستان در صنعت خدمات و تأثیرگذار بودن آن در توسعه اقتصادی کشور است. با توجه به روندهای موجود، به نظر می‌رسد که صادرات خدمات هند در آینده نیز با ادامه تحولات مثبت و نوآوری‌های جدید افزایش یابد و به‌تبع آن، هند به‌عنوان یک بازیگر عمده در عرصه خدمات جهانی بیشتر شناخته خواهد شد.

شکل 13. نمودار درصد صادرات رایانه و خدمات مربوط به آن از کل صادرات خدمات (درصد)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد که کشور چند درصد از صادرات خدمات تجاری مربوط به رایانه و خدمات مربوط به آن است.

مأخذ: همان.

 شکل 13 درصد صادرات رایانه و خدمات مرتبط با آن را نسبت به‌کل صادرات خدمات کشور هندوستان نشان‌می‌دهد و اطلاعات مهمی را درباره سهم این بخش از خدمات در اقتصاد کشور ارائه می‌کند. همان‌طور که در نمودار قبلی دیدیم، صادرات خدمات هندوستان به‌طور کلی رشد بسیاری را طی دو دهه گذشته تجربه کرده است. حال با بررسی جزئیات این نمودار، می‌توان مشاهده کرد که صادرات رایانه و خدمات مرتبط به‌ویژه در سال‌های 2000 به‌بعد، سهم بسیار قابل توجهی از کل صادرات خدمات هندوستان را به خود اختصاص داده است. در ابتدای دهه 1990، این سهم نسبتاً پایین بود و نشان‌دهنده ناپایداری در این بخش بود. اما با افزایش توانمندی‌های فناوری اطلاعات و پیشرفت‌های این صنعت، به‌تدریج درصد صادرات رایانه و خدمات مرتبط به‌سمت 50 درصد و حتی بالاتر حرکت کرد. اوج این روند در سال‌های 2015 تا 2020 مشاهده می‌شود که سهم این خدمات به بالای 70 درصد رسید. این افزایش قابل توجه به‌دلیل تحولات سریع در صنعت فناوری اطلاعات، بهبود کیفیت خدمات و افزایش تقاضا در بازارهای جهانی است. در سال‌های ابتدایی 2020، به همان اندازه که کل صادرات خدمات تحت‌تأثیر پاندمی کرونا کاهش یافت، سهم خدمات رایانه‌ای به‌دلیل انعطاف‌پذیری و مهاجرت به کار از راه دور، نسبت به بخش‌های دیگر خدمات کمتر تحت‌تأثیر قرار گرفت و شغل‌های نوظهور بسیاری در این زمان در اقتصاد هند به وجود آمد. پس از این دوره، با توجه به اینکه روند صادرات خدمات بهبود یافته، سهم خدمات مرتبط با فناوری اطلاعات نیز از رشد قابل توجهی برخوردار شد و در حال حاضر این بخش به‌عنوان یکی از ارکان اصلی صادرات خدمات هندوستان شناخته می‌شود. در نهایت، این نمودار نه‌تنها نشان‌دهنده سهم کل خدمات رایانه‌ای در صادرات خدمات هند است، بلکه نمایانگر نقش و جایگاه کلیدی این بخش در توسعه اقتصادی کشور و توانمندی‌های هندوستان در عرصه بین‌المللی به‌حساب می‌آید. با توجه به روندهای مثبت، به نظر می‌رسد که صادرات خدمات رایانه‌ای و مرتبط به‌طور پیوسته در آینده نیز رشد خواهد داشت و این کشور را به یکی از قطب‌های اصلی تأمین‌کننده خدمات فناوری اطلاعات در جهان تبدیل خواهد کرد [12]

به طور کلی هوش‌مصنوعی و اتوماسیون با تغییرات قابل‌توجهی که در ساختار اشتغال هند ایجاد کرده‌اند، فرصت‌های متعددی برای رشد و تحول ارائه می‌دهند. اگرچه برخی مشاغل سنتی تحت‌تأثیر این تحولات قرار گرفته‌اند، اما مشاغل جدید و مهارت‌محور و نوظهور در بخش‌های مختلف اقتصاد ظهور کرده‌اند. سرمایه‌گذاری در آموزش و سیاست‌های حمایتی، نقش کلیدی در اطمینان از بهره‌مندی کامل هند از مزایای این فناوری‌ها ایفا می‌کند. توانایی نیروی کار هند در انطباق با این تغییرات، تعیین‌کننده میزان موفقیت این کشور در بهره‌برداری از فرصت‌های آینده خواهد بود.

3.  چالش های دولت هند در مواجهه با مشاغل نوظهور

ظهور مشاغل نوظهور در هند، به‌عنوان بخشی از تحولات اقتصادی این کشور، تحت‌تأثیر پیشرفت‌های فناوری، تغییرات جمعیتی و سیاست‌های دولتی، نقش مهمی در شکل‌دهی به بازار کار این کشور ایفا کرده است. این مشاغل که عمدتاً در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، انرژی‌های تجدیدپذیر، بهداشت و درمان و تجارت الکترونیک متمرکز هستند، بیش از ۸۰ میلیون موقعیت شغلی جدید بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ ایجاد کرده‌اند. با این حال، این تحولات چالش‌هایی را نیز به‌همراه داشته است از جمله این موارد بهم ریختن تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور، چالش های مربوط به بیمه، بازنشستگی و استخدام و اخراج در مشاغل نوظهور و همچنین مهارتهای مورد نیاز در بخش مشاغل نوظهور  [13] [14] [15] [16] [17] [18]

3-1. ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور

دولت هند در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی در زمینه ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور مواجه بوده است. این تعادل نه‌تنها برای حفظ ثبات اقتصادی، بلکه برای تضمین اشتغال پایدار و رشد فراگیر ضروری است. هند به‌عنوان یکی از اقتصادهای بزرگ و در حال توسعه جهان، دارای بخش‌های سنتی مانند کشاورزی، نساجی و صنایع‌دستی است که میلیون‌ها نفر به آن‌ها وابسته‌اند. از سوی دیگر، مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، استارتاپ‌ها و اقتصاد دیجیتال نیز به‌سرعت در حال رشد هستند.

3-2. بیمه و بازنشستگی در مشاغل نوظهور

با ظهور مشاغل نوظهور در هند، دولت این کشور با چالش‌های جدیدی در زمینه بیمه، بازنشستگی، هزینه‌های استخدام و اخراج مواجه شده‌است. این مشاغل که عمدتاً در بخش‌هایی مانند فناوری اطلاعات، استارتاپ‌ها، اقتصاد گیگ و کارهای پاره‌وقت متمرکز هستند، نیازمند سیاست‌ها و قوانین جدیدی هستند تا از حقوق کارگران و کارمندان حمایت کنند. چالش دیگر، نبود قوانین جامع و یکپارچه برای حمایت از کارکنان مشاغل نوظهور است. در حال حاضر، قوانین کار و بیمه در هند بیشتر بر اساس مشاغل سنتی تنظیم‌شده‌اند و نیاز به بازنگری و تطبیق با نیازهای مشاغل نوظهور دارند.

3-3. هزینه‌های استخدام و اخراج در مشاغل نوظهور

استخدام در مشاغل نوظهور مانند هوش‌مصنوعی، علوم داده، و مهندسی نرم‌افزار به‌دلیل نیاز به مهارت‌های تخصصی و پیشرفته، هزینه‌های بالاتری نسبت به مشاغل سنتی دارد. این هزینه‌ها شامل حقوق بالاتر، هزینه‌های آموزش و توسعه مهارت‌ها، و همچنین جذب نیروهای ماهر از بازارهای رقابتی است. برای مثال، حقوق یک مهندس هوش‌مصنوعی در هند می‌تواند به ۱۵ تا ۲۰ میلیون روپیه در سال برسد، در حالی که حقوق مشاغل سنتی مانند کشاورزی یا تولید به‌مراتب کمتر است. 

اخراج نیروی کار در مشاغل نوظهور نیز چالش‌های خاص خود را دارد. قوانین کار هند اگرچه در سال‌های اخیر اصلاح‌شده‌اند، اما هنوز محدودیت‌هایی در زمینه اخراج نیروی کار وجود دارد. برای مثال، بنگاه‌ها ملزم به پرداخت غرامت‌های سنگین و رعایت تشریفات قانونی هستند. این موضوع به‌ویژه در مشاغل نوظهور که نیاز به انعطاف‌پذیری بیشتری دارند، می‌تواند مشکل‌ساز باشد. 

در مشاغل سنتی مانند کشاورزی و تولید، هزینه‌های استخدام و اخراج به‌مراتب کمتر است. نیروی کار در این بخش‌ها معمولاً نیازی به مهارت‌های تخصصی ندارد و حقوق پرداختی نیز پایین‌تر است. از سوی دیگر، اخراج نیروی کار در این بخش‌ها به‌دلیل قوانین حمایتی کمتر، آسان‌تر است. این تفاوت‌ها باعث می‌شود بنگاه‌ها در مشاغل نوظهور با چالش‌های مالی بیشتری مواجه شوند. 

بنگاه‌های فعال در بخش‌های نوظهور معمولاً از سیاست‌های دولت استقبال می‌کنند، اما معتقدند که قوانین کار هنوز نیاز به اصلاحات بیشتری دارد. بسیاری از شرکت‌ها به‌دلیل هزینه‌های بالای استخدام و اخراج، ترجیح می‌دهند از قراردادهای موقت یا پروژه‌ای استفاده‌کنند. این رویکرد اگرچه انعطاف‌پذیری بیشتری ایجاد می‌کند، اما می‌تواند به کاهش تعهد نیروی کار و افزایش نرخ جابه‌جایی منجر شود. 

استخدام نیروی کار در مشاغل نوظهور اگرچه هزینه‌بر است، اما فواید قابل توجهی نیز دارد. این مشاغل معمولاً سودآوری بالاتری دارند و می‌توانند به رشد سریع‌تر بنگاه‌ها کمک کنند. علاوه بر این، نیروی کار ماهر در این بخش‌ها می‌تواند به نوآوری و بهبود فرآیندهای کسب‌وکار کمک کند. با این حال، بنگاه‌ها باید هزینه‌های آموزش و حفظ نیروی کار را نیز در نظر بگیرند. 

اخراج نیروی کار در مشاغل نوظهور می‌تواند به کاهش هزینه‌های عملیاتی در کوتاه‌مدت کمک کند، اما در بلندمدت ممکن است به از دست دادن نیروی کار ماهر و کاهش بهره‌وری منجر شود. علاوه بر این، اخراج نیروی کار می‌تواند به شهرت بنگاه آسیب بزند و جذب نیروی کار جدید را دشوارتر کند. بنابراین، بنگاه‌ها باید بین کاهش هزینه‌ها و حفظ نیروی کار ماهر تعادل برقرار کنند. 

در مشاغل سنتی، هزینه‌های استخدام و اخراج پایین‌تر است، اما سودآوری نیز معمولاً کمتر است. در مقابل، مشاغل نوظهور اگرچه هزینه‌های بالاتری دارند، اما پتانسیل سودآوری بیشتری نیز ارائه می‌دهند. این تفاوت‌ها باعث می‌شود بنگاه‌ها در انتخاب بین مشاغل نوظهور و سنتی با چالش‌های استراتژیک مواجه شوند. 

یکی از چالش‌های اصلی بنگاه‌ها در استخدام مشاغل نوظهور، کمبود نیروی کار ماهر است. بسیاری از شرکت‌ها مجبورند نیروی کار خود را از خارج از کشور جذب کنند یا دوره‌های آموزشی طولانی‌مدت برگزار کنند. این موضوع نه‌تنها هزینه‌ها را افزایش می‌دهد، بلکه زمان مورد نیاز برای پرورش نیروی کار را نیز طولانی‌تر می‌کند. دولت هند با همکاری بخش خصوصی، برنامه‌هایی برای آموزش و توسعه مهارت‌های نیروی کار در بخش‌های نوظهور اجرا کرده است. این برنامه‌ها اگرچه هزینه‌بر هستند، اما می‌توانند در بلندمدت به کاهش هزینه‌های استخدام و افزایش بهره‌وری کمک کنند. علاوه بر این، آموزش نیروی کار می‌تواند به کاهش نرخ جابجایی و افزایش تعهد کارکنان منجر شود. 

قوانین کار هند اگرچه در سال‌های اخیر اصلاح‌شده‌اند، اما هنوز نیاز به انعطاف‌پذیری بیشتری دارند. برای مثال، محدودیت‌های مربوط به اخراج نیروی کار می‌تواند به افزایش هزینه‌های عملیاتی بنگاه‌ها منجر شود. از سوی دیگر، قوانین حمایتی می‌توانند به حفظ نیروی کار ماهر کمک کنند. بنابراین، دولت باید بین حمایت از کارگران و انعطاف‌پذیری بنگاه‌ها تعادل برقرار کند [1] [8] [13]

3-4. مهارت‌های لازم برای ورود به مشاغل نوظهور

با توجه به تغییرات سریع در دنیای کار و ظهور فرصت‌های جدید نوظهور، کسب مجموعه‌ای از مهارت‌های متنوع و پیشرفته برای ورود به مشاغل نوظهور در هند ضروری است. دولت هند همواره تلاش‌هایی برای افزایش نرخ سواد و کسب مهارت‌های لازم برای ورود به بازار کار مخصوصاً مشاغل نوظهور را انجام داده است.  شکل 14 نرخ با سوادی بزرگسالان (بالای 15 سال) هندوستان را نشان‌می‌دهد:

شکل 14. نمودار نرخ با سوادی افراد بالای 15 سال (درصد)

توضیح: این شکل نشان می‌دهد چند درصد از مردم هند با سواد هستند.

مأخذ: همان.

نمودار نرخ با سوادی افراد بزرگ‌سال در هند نشان‌دهنده یک‌روند مثبت و رو به افزایش در این حوزه است. با شکل 14، درصد افراد با سواد به‌طور مداوم از سال‌های گذشته افزایش یافته و اکنون به حدود 80 درصد رسیده است. این افزایش نشان‌دهنده موفقیت‌های قابل توجه در برنامه‌های آموزشی و تلاش‌های دولت و نهادهای مختلف برای بهبود دسترسی به آموزش و توانمندسازی بزرگ‌سالان می‌باشد. همچنین، شیب ملایم نمودار در برخی سال‌ها ممکن است نشان‌دهنده چالش‌هایی باشد که در مسیر افزایش نرخ با سوادی وجود داشته، اما تداوم این روند مثبت حاکی از توجه به اهمیت آموزش و کاهش شکاف‌های آموزشی در جامعه هند است. با توجه به تغییرات سریع در دنیای کار و ظهور فرصت‌های جدید نوظهور، کسب مجموعه‌ای از مهارت‌های متنوع و پیشرفته برای ورود به مشاغل نوظهور در هند ضروری است. این مهارت‌ها را می‌توان به دسته‌های فنی، تحلیلی، نرم‌افزاری، زبانی و تخصصی تقسیم کرد که هرکدام نقش مهمی در به‌دست آوردن این مشاغل نوظهور هند دارند. دولت باید برنامه لازم برای کسب این مهارت‌ها را در برنامه آموزشی خود تبیین کند. [13] [14] [15] [16]

• مهارت‌های فنی و فناوری

فناوری به‌عنوان ستون اصلی بسیاری از مشاغل نوظهور در هند شناخته می‌شود. تسلط بر فناوری‌های نوین مانند هوش‌مصنوعی (AI)، یادگیری ماشین (ML)، بلاکچین، و اینترنت اشیا (IoT) به‌طور چشمگیری به افزایش فرصت‌های شغلی کمک می‌کند. همچنین، دانش در زمینه برنامه‌نویسی و توسعه نرم‌افزار با زبان‌هایی مانند پایتون، جاوا، و C++ مورد نیاز است. مهارت‌های مرتبط با تحلیل داده‌ها، مانند توانایی کار با ابزارهایی چون Power BI و Tableau، در کنار دانش امنیت سایبری، برای پیشگیری از تهدیدات دیجیتال، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

• مهارت‌های تحلیلی و حل مسئله

مشاغل نوظهور اغلب به توانایی‌های قوی در تفکر انتقادی و حل مسئله نیاز دارند. شناسایی مشکلات پیچیده، تجزیه و تحلیل آنها، و ارائه راه‌حل‌های خلاقانه از جمله مهارت‌های اساسی برای کار در محیط‌های متغیر است. استدلال منطقی و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌ها نیز به کارفرمایان اطمینان می‌دهد که کارمندان توانایی مدیریت چالش‌های پیچیده را دارند.

• مهارت‌های نرم و ارتباطی

در محیط‌های کاری پویا، ارتباط مؤثر و توانایی انتقال ایده‌ها، چه به‌صورت شفاهی و چه کتبی، ضروری است. کار تیمی و قابلیت همکاری در پروژه‌های چندبخشی نیز از مهارت‌هایی هستند که مورد توجه قرار می‌گیرند. علاوه بر این، داشتن مهارت‌های رهبری و انعطاف‌پذیری برای تطبیق با تغییرات سریع فناوری و بازار کار بسیار ارزشمند است.

• مهارت‌های مرتبط با کسب و کار

درک عمیق از اصول کسب و کار، شامل بازاریابی، مدیریت مالی، و استراتژی‌های توسعه، می‌تواند به افراد در موفقیت در مشاغل نوظهور کمک کند. داشتن روحیه کارآفرینی برای شناسایی فرصت‌ها و نوآوری در حل مشکلات، یک مزیت رقابتی به‌شمار می‌رود. همچنین، توانایی مدیریت پروژه و هدایت آن به‌سمت اهداف مشخص، از دیگر مهارت‌های کلیدی است.

• مهارت‌های زبانی

زبان انگلیسی به‌عنوان زبان اصلی کسب و کار بین‌المللی، مهارتی است که در بسیاری از صنایع هند مورد نیاز است. همچنین، تسلط به زبان‌های محلی، مانند هندی یا زبان‌های منطقه‌ای، می‌تواند در ارتباط با مشتریان و همکاری‌های محلی سودمند باشد.

• مهارت‌های تخصصی در صنایع خاص

مشاغل نوظهور اغلب به مهارت‌های تخصصی وابسته به صنعت نیاز دارند. به‌عنوان مثال، کار در حوزه بیوتکنولوژی مستلزم دانش پیشرفته در ژنتیک یا زیست‌شناسی است، در حالی که مشاغل مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر نیازمند درک مفاهیمی مانند طراحی سیستم‌های انرژی خورشیدی هستند. مهارت‌های مرتبط با فناوری مالی نیز برای فعالیت در بخش‌های مالی و بانکی اهمیت دارد.

• یادگیری مداوم و توسعه فردی

با توجه به تغییرات سریع فناوری و بازار کار، یادگیری مادام‌العمر و به‌روز بودن با آخرین تحولات از جمله الزامات کلیدی هستند. خودآگاهی و تلاش برای بهبود نقاط ضعف و توسعه مهارت‌های جدید، به افراد کمک می‌کند در بازار کار رقابتی باقی بمانند.

• شبکه‌سازی و تجربه عملی

ارتباط با افراد متخصص و شرکت در رویدادهای حرفه‌ای می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری ایجاد کند. همچنین، داشتن تجربه عملی از طریق کارآموزی یا پروژه‌های واقعی، آمادگی لازم برای ورود به بازار کار را افزایش می‌دهد.

برای ورود به مشاغل نوظهور در هند، ترکیبی از مهارت‌های فنی، تحلیلی، نرم‌افزاری، زبانی، و تخصصی ضروری است. دولت برای این مهارت‌ها باید برنامه ریزی مناسب آموزش را انجام دهد و خود را برای آینده آماده کند [15] [16] [17]

4. سیاست‌ها و اقدامات  دولت  هند برای رونق  مشاغل نوظهور

هند به‌عنوان یکی از سریع‌ترین اقتصادهای در حال رشد جهان، در سال‌های اخیر شاهد تحولات چشمگیری در بازار کار خود بوده است. ظهور فناوری‌های جدید، دیجیتالی‌سازی و تغییرات ساختاری در اقتصاد، منجر به ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری مالی (فین‌تک) و اقتصاد گیگ شده‌است. این مشاغل به‌دلیل ماهیت نوآورانه و نیاز به مهارت‌های تخصصی، از مشاغل سنتی متمایز هستند. دولت هند با درک اهمیت این تحولات، سیاست‌ها و برنامه‌هایی را برای حمایت از این مشاغل و تضمین امنیت شغلی و رفاه کارکنان در این بخش‌ها تدوین کرده است. در این بخش تلاش می شود تا اهم اقدامات کشور هند در این خصوص تبیین و ارایه شود.

4-1. سیاستگذاری برای ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور

برای ایجاد تعادل بین این دو بخش، دولت هند سیاست‌های متنوعی را اجرا کرده است که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود. 

همچنین، دولت با ایجاد مراکز تحقیق و توسعه و ارائه مشوق‌های مالیاتی به شرکت‌های فناوری‌محور، زمینه را برای نوآوری و توسعه فناوری‌های جدید فراهم کرده است. این اقدامات نه‌تنها به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود هند به‌عنوان یک قطب نوآوری در سطح جهانی مطرح شود.

دولت هند به‌خوبی دریافته است که توسعه زیرساخت‌ها نقش کلیدی در ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور دارد. برنامه‌هایی مانند Digital India و BharatNet با هدف گسترش دسترسی به اینترنت پرسرعت در مناطق روستایی و دورافتاده اجرا شده‌اند. این اقدامات نه‌تنها به رشد اقتصاد دیجیتال کمک می‌کند، بلکه فرصت‌های جدیدی را برای مشاغل سنتی مانند کشاورزی و صنایع‌دستی فراهم می‌کند. به‌عنوان مثال، کشاورزان می‌توانند از طریق پلتفرم‌های دیجیتال، محصولات خود را به بازارهای داخلی و بین‌المللی عرضه کنند. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فیزیکی مانند جاده‌ها، بنادر و شبکه‌های انرژی نیز به بهبود بهره‌وری در بخش‌های سنتی کمک کرده است[17]و [18].

دولت هند با اجرای برنامه‌هایی مانند Make in India و MUDRA Yojana تلاش کرده است تا از مشاغل سنتی حمایت کند. این برنامه‌ها با ارائه تسهیلات مالی و توسعه بازارهای داخلی و بین‌المللی، به رشد صنایع کوچک و متوسط (SMEs) و صنایع‌دستی کمک کرده‌اند. همچنین، دولت با اجرای سیاست‌های حمایتی مانند تضمین حداقل قیمت برای محصولات کشاورزی، سعی کرده است تا درآمد کشاورزان را افزایش دهد و آن‌ها را در برابر نوسانات بازار محافظت کند.

دولت هند به‌خوبی دریافته است که ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور نیازمند همکاری با ذی‌نفعان مختلف است. این ذی‌نفعان شامل بخش خصوصی، جامعه مدنی و کارگران می‌شوند. به‌عنوان مثال، دولت با همکاری شرکت‌های فناوری، برنامه‌های آموزشی مشترکی را برای ارتقای مهارت‌های کارگران در بخش‌های سنتی اجرا کرده است. همچنین، سازمان‌های جامعه مدنی در اجرای برنامه‌های حمایتی برای گروه‌های محروم نقش مهمی ایفا کرده‌اند.

دولت هند در سال‌های اخیر با اجرای برنامه‌های ویژه‌ متعددی تلاش کرده است تا تعادل مناسبی بین مشاغل سنتی و نوظهور ایجاد کند. این برنامه‌ها نه‌تنها به رشد اقتصاد دیجیتال و فناوری‌محور کمک کرده‌اند، بلکه از مشاغل سنتی مانند کشاورزی، صنایع‌دستی و صنایع کوچک نیز حمایت کرده‌اند. در ادامه، هر یک از این برنامه‌ها به‌طور دقیق و مفصل بررسی می‌شوند.

برنامه Make in India که در سال ۲۰۱۴ توسط نخست‌وزیر نارندرا مودی راه‌اندازی شد، با هدف تبدیل هند به یک قطب جهانی برای تولید طراحی شده‌است. این برنامه با جذب سرمایه‌گذاری خارجی، کاهش موانع بوروکراتیک و ارائه مشوق‌های مالیاتی، به رشد صنایع سنتی و نوظهور کمک کرده است. از یک سو صنایع کوچک و متوسط (SMEs) و صنایع‌دستی مانند منسوجات و جواهرات از طریق این برنامه به بازارهای جهانی معرفی‌شده‌اند و از سوی دیگر، بخش‌های نوظهور مانند الکترونیک و خودروسازی نیز با جذب شرکت‌های فناوری‌محور و تولیدی، رشد چشمگیری داشته‌اند. این برنامه نه‌تنها به ایجاد اشتغال برای میلیون‌ها نفر کمک کرده است، بلکه نقش مهمی در تقویت بخش تولیدی هند ایفا کرده است.

برنامه Digital India که در سال ۲۰۱۵ راه‌اندازی شد، با هدف تبدیل هند به یک جامعه و اقتصاد دیجیتال طراحی شده‌است. این برنامه بر سه محور اصلی تمرکز دارد: گسترش زیرساخت‌های دیجیتال، ارائه خدمات دولتی به‌صورت آنلاین و افزایش سواد دیجیتال. از طریق این برنامه، دسترسی به اینترنت پرسرعت در مناطق روستایی و شهری گسترش‌یافته است و پلتفرم‌هایی مانند NAM)e- بازار ملی کشاورزی آنلاین) به کشاورزان و صنعتگران کمک کرده‌اند تا محصولات خود را به بازارهای داخلی و بین‌المللی عرضه کنند. همچنین، این برنامه به رشد استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری‌محور مانند Paytm و Flipkart کمک کرده است و نقش کلیدی در توسعه اقتصاد دیجیتال هند ایفا کرده است.

برنامه MUDRA Yojana که در سال ۲۰۱۵ راه‌اندازی شد، با هدف ارائه تسهیلات مالی به کسب‌وکارهای کوچک و خرد طراحی شده‌است. این برنامه از طریق بانک‌ها و مؤسسات مالی، وام‌های بدون وثیقه به مشاغل کوچک ارائه می‌دهد و به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید کمک کرده است. از یک سو صنایع‌دستی، کشاورزی و کسب‌وکارهای خانوادگی از طریق این برنامه توانسته‌اند فعالیت‌های خود را گسترش دهند و از سوی دیگر، استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا نیز با دسترسی به منابع مالی، ایده‌های خود را به مرحله اجرا رسانده‌اند. این برنامه نقش مهمی در حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و خرد در هند ایفا کرده است[18]و [19].

برنامه BharatNet با هدف گسترش دسترسی به اینترنت پرسرعت در مناطق روستایی و دورافتاده راه‌اندازی شد و زیرساخت‌های لازم برای اتصال بیش از ۲۵۰,000 روستا به اینترنت پرسرعت را فراهم کرده است. این برنامه به کشاورزان و صنعتگران روستایی کمک کرده است تا از طریق اینترنت به اطلاعات بازار دسترسی پیدا کنند و محصولات خود را به فروش برسانند. همچنین، این برنامه به رشد استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای دیجیتال در مناطق روستایی کمک کرده است و نقش مهمی در کاهش شکاف دیجیتال بین مناطق شهری و روستایی ایفا کرده است.

برنامه Startup India که در سال ۲۰۱۶ راه‌اندازی شد، با هدف حمایت از استارتاپ‌ها و کارآفرینی جوانان طراحی شده‌است. این برنامه با ارائه تسهیلات مالی، کاهش موانع بوروکراتیک و ایجاد اکوسیستم مناسب، به رشد استارتاپ‌ها کمک کرده است. برخی استارتاپ‌ها با استفاده از فناوری‌های جدید، به بهبود فرآیندهای تولید در صنایع سنتی کمک کرده‌اند، در حالی که دیگران در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، سلامت دیجیتال و آموزش آنلاین رشد چشمگیری داشته‌اند. این برنامه نقش کلیدی در ایجاد اکوسیستم نوآوری در هند ایفا کرده است و به رشد سریع استارتاپ‌ها در این کشور کمک کرده است.

برنامه‌ Skill India Mission با هدف آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار به میلیون‌ها جوان هندی طراحی شده‌است. این برنامه نه‌تنها بر مهارت‌های فنی، بلکه بر مهارت‌های نرم مانند حل مسئله، تفکر انتقادی و کار تیمی نیز تأکید دارد. این امر به نیروی کار کمک می‌کند تا هم در مشاغل سنتی و هم در مشاغل نوظهور موفق باشند. علاوه بر این، دولت با همکاری مؤسسات آموزشی و بخش خصوصی، دوره‌های آموزشی متنوعی را برای به‌روزرسانی مهارت‌های کارگران در بخش‌های سنتی مانند کشاورزی و صنایع‌دستی ارائه می‌دهد.

در مجموع، این برنامه‌ها نقش کلیدی در ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور در هند ایفا کرده‌اند. با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، آموزش مهارت‌ها، حمایت از کارآفرینی و ارائه تسهیلات مالی، این برنامه‌ها به رشد اقتصادی پایدار و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید کمک کرده‌اند. با این حال، چالش‌هایی مانند نابرابری منطقه‌ای و دسترسی نابرابر به منابع همچنان وجود دارد که نیازمند توجه بیشتر و اجرای سیاست‌های هدفمندتر است[19]و [20].

4-2. سیاستهای تضمین امنیت شغلی،  بیمه و بازنشستگی

دولت هند با توجه به ماهیت غیر سنتی مشاغل نوظهور، سیاست‌های جدیدی را برای ارائه بیمه و بازنشستگی به کارگران این بخش‌ها طراحی کرده است. یکی از مهم‌ترین برنامه‌ها در این زمینه، طرح بیمه سلامت همگانی است که هدف آن ارائه پوشش بیمه سلامت به میلیون‌ها نفر از جمله کارگران بخش‌های نوظهور است. این طرح به کارگرانی که در مشاغل غیررسمی یا پاره‌وقت مشغول هستند، امکان دسترسی به خدمات بهداشتی با کیفیت را می‌دهد. علاوه بر این، دولت برنامه‌هایی مانند طرح بیمه اجتماعی کارگران (Pradhan Mantri Shram Yogi Maandhan) را راه‌اندازی کرده است که به کارگران بخش‌های غیررسمی و خوداشتغال امکان پس‌انداز برای بازنشستگی را می‌دهد. این طرح با مشارکت کارگران و دولت، ماهانه مبلغی را برای بازنشستگی آن‌ها پس‌انداز می‌کند.

در مشاغل نوظهور، هزینه‌های استخدام و اخراج به‌دلیل ماهیت انعطاف‌پذیر این مشاغل، تغییرات قابل توجهی داشته است. در بخش‌هایی مانند اقتصاد گیگ و استارتاپ‌ها، استخدام‌ها اغلب به‌صورت قراردادهای کوتاه‌مدت یا پروژه‌ای انجام‌می‌شود. این امر باعث شده‌است که هزینه‌های استخدام کاهش یابد، اما از سوی دیگر، امنیت شغلی کارگران نیز کاهش‌یافته است. دولت هند با اصلاح قوانین کار، تلاش کرده است تا تعادلی بین انعطاف‌پذیری کارفرمایان و امنیت شغلی کارگران ایجاد کند. به‌عنوان مثال، قانون جدید کار هند که در سال ۲۰۲۰ تصویب شد، امکان استخدام کارگران قراردادی را تسهیل کرده است، اما در عین حال، حداقل دستمزد و مزایای اجتماعی را برای آن‌ها تضمین می‌کند.

دولت هند با اجرای سیاست‌های متنوع، تلاش کرده است تا از حقوق کارگران در مشاغل نوظهور حمایت کند. یکی از مهم‌ترین این سیاست‌ها، قانون کد تأمین اجتماعی (Code on Social Security 2020) است که برای اولین بار کارگران بخش‌های غیررسمی و گیگ را تحت پوشش قرار می‌دهد. این قانون شامل مقرراتی برای بیمه سلامت، بازنشستگی و مزایای بیکاری است. همچنین، دولت با اجرای برنامه‌هایی مانند طرح بیمه تصادف  حوادث کار(Pradhan Mantri Suraksha Bima Yojana) به کارگران بخش‌های نوظهور امکان دسترسی به بیمه حوادث کار را می‌دهد. این طرح با هزینه بسیار کم، پوشش بیمه‌ای را برای کارگران فراهم می‌کند.

با وجود تلاش‌های دولت، چالش‌های متعددی در زمینه بیمه و بازنشستگی کارگران مشاغل نوظهور وجود دارد. یکی از این چالش‌ها، عدم آگاهی کارگران از برنامه‌های حمایتی است. بسیاری از کارگران بخش‌های غیررسمی و گیگ از وجود این برنامه‌ها اطلاع ندارند و بنابراین از مزایای آن‌ها بهره‌مند نمی‌شوند. دولت هند با اجرای کمپین‌های اطلاع‌رسانی و استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال، تلاش کرده است تا این مشکل را برطرف کند. علاوه بر این، نبود یک چارچوب قانونی جامع برای مشاغل نوظهور نیز چالش دیگری است که نیازمند توجه بیشتر است. دولت باید با همکاری بخش خصوصی و جامعه مدنی، قوانین جدیدی را برای حمایت از کارگران این بخش‌ها تدوین کند [12].

با توجه به ماهیت پویا و غیر سنتی مشاغل نوظهور، دولت هند و شرکت‌های بیمه، محصولات جدیدی را برای پوشش نیازهای این کارکنان طراحی کرده‌اند. کارکنان مشاغل نوظهور اغلب به‌صورت قراردادی یا پروژه‌ای فعالیت می‌کنند و از مزایای سنتی مانند بیمه‌های جامع و برنامه‌های بازنشستگی ثابت برخوردار نیستند. به همین دلیل، دولت و بخش خصوصی به‌دنبال ایجاد طرح‌های بیمه و بازنشستگی انعطاف‌پذیر هستند که با نیازهای این کارکنان سازگار باشد. 

یکی از مهم‌ترین طرح‌های بیمه‌ای برای مشاغل نوظهور، طرح  HDFC Life Click 2 Retire است که به کارکنان این امکان را می‌دهد تا با انعطاف‌پذیری بیشتر، برای دوران بازنشستگی خود برنامه‌ریزی کنند. این طرح با گزینه‌های پرداخت انعطاف‌پذیر و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با بازار همراه است تا بازدهی بالاتری را برای کارکنان جوان فراهم کند. علاوه بر این، شرکت‌های بیمه مانند PNB MetLife نیز طرح‌هایی مانند Grand Assured Income Plan را ارائه می‌دهند که به کارکنان مشاغل نوظهور امکان پس‌انداز بلندمدت و دریافت درآمد ثابت پس از بازنشستگی را می‌دهد. 

همچنین، با توجه به نیازهای خاص مشاغل نوظهور، شرکت‌های بیمه محصولات تخصصی مانند بیمه سایبری و بیمه سلامت دیجیتال را نیز ارائه می‌دهند. بیمه سایبری به کارکنان حوزه‌هایی مانند امنیت سایبری و فناوری اطلاعات این امکان را می‌دهد تا در برابر خطرات سایبری مانند سرقت داده‌ها و حملات اینترنتی محافظت شوند. بیمه سلامت دیجیتال نیز با ارائه خدمات پزشکی از راه دور و پوشش هزینه‌های درمانی، به نیازهای سلامت کارکنان مشاغل نوظهور پاسخ می‌دهد.  همچنین دولت هند با اصلاح قوانین کار، امکان مشارکت کارکنان قراردادی در طرح‌های بازنشستگی دولتی را فراهم کرده است. این اصلاحات به کارکنان مشاغل نوظهور این امکان را می‌دهد تا با پرداخت سهم ماهانه، از مزایای بازنشستگی دولتی بهره‌مند شوند. علاوه بر این، دولت با تشویق بخش خصوصی به ارائه طرح‌های بیمه و بازنشستگی انعطاف‌پذیر، به افزایش پوشش بیمه‌ای و بازنشستگی برای کارکنان مشاغل نوظهور کمک کرده است[6] [22].    

4-3. برنامه‌های آموزشی و مهارت‌افزایی

دولت هند با هدف تقویت نیروی کار در مشاغل نوظهور، برنامه‌های آموزشی متعددی را اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، پرادان مانی‌تر مهارت ویکاس یوجانا است که به جوانان مهارت‌های دیجیتال و فنی آموزش می‌دهد تا آن‌ها را برای مشاغل نوظهور آماده کند. این برنامه شامل دوره‌های آموزشی در حوزه‌هایی مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری و فناوری اطلاعات است علاوه بر این، برنامه‌هایی مانند دیجیتال ایندیا و آتما نیر بهار بهارات نیز به توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و فناوری کمک کرده‌اند و زمینه را برای رشد مشاغل نوظهور فراهم کرده‌اند. برنامه Skill India Mission که در سال ۲۰۱۵ راه‌اندازی شد، با هدف آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار به جوانان هندی طراحی شده‌است. این برنامه بر آموزش مهارت‌های فنی و نرم تأکید دارد و به جوانان کمک کرده است تا در بخش‌های مختلف مشغول به کار شوند. از یک سوء، کارگران در بخش‌های سنتی مانند کشاورزی و صنایع‌دستی از طریق این برنامه مهارت‌های خود را به‌روز کرده‌اند و از سوی دیگر، جوانان با یادگیری مهارت‌های دیجیتال و فنی، توانسته‌اند در مشاغل نوظهور مانند برنامه‌نویسی و تحلیل داده مشغول به کار شوند. این برنامه نقش مهمی در افزایش اشتغال و بهبود مهارت‌های نیروی کار در هند ایفا کرده است.

دولت هند با هدف تقویت مشاغل نوظهور و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، برنامه‌های ملی و منطقه‌ای متعددی را اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، ابتکار «دیجیتال ایندیا»  است که با هدف تبدیل هند به یک جامعه و اقتصاد دیجیتال، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات را تقویت کرده و فرصت‌های شغلی جدیدی در حوزه‌های دیجیتال ایجاد کرده است. علاوه بر این، برنامه‌هایی مانند «آتما نیر بهار بهارات» و -پرادان مانی‌تر مهارت ویکاس یوجان- به آموزش مهارت‌های دیجیتال و فنی به جوانان می‌پردازند تا آن‌ها را برای مشاغل نوظهور آماده کنند. 

دولت همچنین با همکاری بخش خصوصی، مراکز آموزشی و تحقیقاتی را برای پرورش نیروی کار ماهر در حوزه‌هایی مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری و انرژی‌های تجدیدپذیر تأسیس کرده است. به‌عنوان مثال، مؤسسه ملی هوش‌مصنوعی )NIAI(  و مرکز ملی امنیت سایبری )NCSC( به‌عنوان نهادهای پیشرو در این زمینه فعالیت می‌کنند. این مراکز نه‌تنها به توسعه مهارت‌های فنی کمک می‌کنند، بلکه با ارائه گواهینامه‌های معتبر، امکان اشتغال در مشاغل نوظهور را برای کارکنان فراهم می‌سازند. 

4-4.. اصلاحات قانون کار و قوانین استخدام

دولت هند با هدف تسهیل استخدام و اخراج در مشاغل نوظهور، چهار قانون کار جدید را معرفی کرده است:

• قانون دستمزد (Code on Wages, 2019): این قانون حداقل دستمزد و شرایط پرداخت را برای کارکنان مشاغل نوظهور تعیین می‌کند.
• قانون امنیت اجتماعی: (Code on Social Security, 2020) این قانون مزایای اجتماعی مانند بیمه و بازنشستگی را برای کارکنان مشاغل نوظهور تضمین می‌کند.
• قانون روابط صنعتی:((Industrial Relations Code, 2020 این قانون به بنگاه‌ها اجازه می‌دهد تا با انعطاف‌پذیری بیشتری نیروی کار خود را مدیریت کنند.
• قانون ایمنی، سلامت و شرایط کار :Code, 2020)  (Occupational Safety, Health and Working Conditions  این قانون شرایط کار ایمن و سالم را برای کارکنان مشاغل نوظهور تعیین می‌کند.

4-5.. حمایت از کارآفرینی و کسب‌وکارهای کوچک

دولت هند با اجرای برنامه‌هایی مانند پرادان مانی‌تر مودرا یوجانا (PMMY)، وام‌های بدون وثیقه تا سقف ۱۰ لاخ روپیه به کسب‌وکارهای کوچک و متوسط ارائه می‌دهد. این برنامه به‌ویژه برای کارآفرینان در حوزه‌های نوظهور مانند فناوری اطلاعات و انرژی‌های تجدیدپذیر بسیار مفید بوده است. همچنین، برنامه‌هایی مانند استارت‌آپ ایندیا و ایندیا دیجیتال نیز به رشد کسب‌وکارهای نوپا در حوزه‌های نوظهور کمک کرده‌اند.

4-6.. تسهیلات مالیاتی و مشوق‌های سرمایه‌گذاری

دولت هند با هدف جذب سرمایه‌گذاری در مشاغل نوظهور، مشوق‌های مالیاتی متعددی را ارائه کرده است. به‌عنوان مثال، مالیات بر کالاها و خدمات(GST (با نرخ‌های کاهش‌یافته برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور اعمال می‌شود. همچنین، برنامه‌هایی مانند تولید-محور-مشوق )PLI( نیز به شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور کمک مالی می‌کنند تا تولید خود را افزایش دهند.

4-7.. حمایت از کارکنان قراردادی و گیگ‌ورکرها

با توجه به ماهیت پروژه‌ای و قراردادی مشاغل نوظهور، دولت هند قوانین جدیدی را برای حمایت از کارکنان قراردادی و گیگ‌ورکرها تدوین کرده است. به‌عنوان مثال، قانون امنیت اجتماعی Code on Social Security 2020)(مزایایی مانند بیمه سلامت و بازنشستگی را برای این کارکنان تضمین می‌کند. همچنین، دولت در حال تدوین قوانین جدیدی برای تعریف دقیق‌تر «کارگران پلتفرم» و «کارگران گیگ» است تا از حقوق آن‌ها بهتر حمایت شود.

4-8. توسعه زیرساخت‌های دیجیتال

دولت هند با اجرای برنامه‌هایی مانند دیجیتال ایندیا و شهرهای هوشمند، زیرساخت‌های دیجیتال را تقویت کرده است. این برنامه‌ها نه‌تنها به توسعه فناوری اطلاعات کمک کرده‌اند، بلکه زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند امنیت سایبری و هوش‌مصنوعی فراهم کرده‌اند.

4-9. حمایت از تحقیقات و توسعه

دولت هند با هدف تقویت نوآوری در مشاغل نوظهور، بودجه‌های تحقیقاتی قابل توجهی را به دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی اختصاص داده است. به‌عنوان مثال، مؤسسه ملی هوش‌مصنوعی )NIAI(و مرکز ملی امنیت سایبری)NCSC(به‌عنوان نهادهای پیشرو در این زمینه فعالیت می‌کنند.

4-10. حمایت از زنان در مشاغل نوظهور

دولت هند با اجرای برنامه‌هایی مانند پرادان مانی‌تر کو شال ویکاس یوجانا )PMKVY(، به زنان مهارت‌های دیجیتال و فنی آموزش می‌دهد تا آن‌ها را برای مشاغل نوظهور آماده کند. مثلا برای پر کردن شکاف در مهارت، تمهیدات مختلفی برای زنان در برنامه های مهارتی در نظر گرفته شده است. برای مثال، 30 درصد از کرسی‌های مؤسسات آموزش صنعتی (ITI) به زنان اختصاص دارد. 15042 چنین ITI در سراسر کشور وجود دارد. همچنین چند مؤسسه انحصاری ملی آموزش مهارت برای زنان وجود دارد که تحت دو طرح آموزش ارائه می‌دهند: طرح آموزش صنعتگران (CTS)و طرح آموزش مربیان صنایع دستی (CITS)یازده مؤسسه از این دست راه اندازی شده و هشت مؤسسه دیگر نیز در دست ساخت هستند. برنامه کوشال ویکاس ویجانا که آموزش مهارت‌های کوتاه‌مدت ارائه می‌دهد توجه زیادی به جریان اصلی جنسیتی از مهارت‌ها دارد. نزدیک به 50 درصد از نامزدهای تحت PMKVY زن هستند. PMKVY در مرحله سوم خود است و تا نوامبر 2021 به 4,830,646 زن آموزش داده است. در سال 2021، دولت یک مطالعه ردیاب را برای بررسی نتایج استخدام زنان نامزدی که برنامه های آموزشی مهارت های کوتاه مدت را تحت PMKVY تکمیل کردند، سفارش داد. نتایج هنوز در زمان نوشتن این خلاصه منتشر نشده بود. همچنین، قوانینی مانند قانون مزایای

 زایمان)Maternity Benefit Act, 1961( نیز به زنان اجازه می‌دهد تا پس از مرخصی زایمان به کار خود بازگردند.

4-11. حمایت از کارکنان در دوران همه‌گیری کرونا

دولت هند با اجرای برنامه‌هایی مانند آتما نیر بهار روجگار یوجانا(ABRY(، به بنگاه‌ها کمک مالی کرد تا کارکنان خود را در دوران همه‌گیری کرونا حفظ کنند. این برنامه به‌ویژه برای مشاغل نوظهور که بیشتر تحت‌تأثیر همه‌گیری قرار گرفتند، بسیار مفید بود.

4-12. توسعه بخش انرژی‌های تجدیدپذیر

دولت هند با هدف کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، برنامه‌هایی مانند مأموریت انرژی خورشیدی و مأموریت انرژی بادی را اجرا کرده است. این برنامه‌ها نه‌تنها به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر کمک کرده‌اند، بلکه زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در این حوزه فراهم کرده‌اند.

دولت هند با درک اهمیت مشاغل نوظهور در تحول اقتصادی، سیاست‌ها و قوانین جامعی را برای حمایت از این بخش تدوین و اجرا کرده است. این سیاست‌ها نه‌تنها به توسعه مهارت‌های دیجیتال و فنی کمک می‌کنند، بلکه با ارائه مشوق‌های مالی و حمایت از کارآفرینی، زمینه را برای رشد مشاغل نوظهور فراهم کرده‌اند. با این حال، چالش‌هایی مانند نبود آگاهی کافی و قوانین یکپارچه هنوز وجود دارد که نیازمند همکاری بیشتر بین دولت، بخش خصوصی و نهادهای بیمه‌ای است[23] [2] [3] [9] [11] [18].   

5. کشورهای موفق جنوب شرق آسیا در مشاغل نوظهور

جنوب شرق آسیا به‌عنوان یکی از پویاترین مناطق جهان، با ظهور فناوری‌های جدید و تحولات اقتصادی، شاهد رشد چشمگیر مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، انرژی‌های تجدیدپذیر، فین‌تک و اقتصاد گیگ بوده است. دولت‌های این منطقه با تدوین و اجرای سیاست‌های نوآورانه، توانسته‌اند به‌طور مؤثر از این مشاغل حمایت کنند و به رشد اقتصادی پایدار دست یابند. در این گزارش، به بررسی ریزه‌کاری‌های سیاست‌ها و قوانین موفق دولت‌های جنوب شرق آسیا در زمینه مشاغل نوظهور می‌پردازیم [8] [17] [18]

1ـ5. سنگاپور: توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و آموزش مهارت‌های نوین

سنگاپور به‌عنوان یکی از پیشگامان منطقه در زمینه مشاغل نوظهور، سیاست‌های جامعی را برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و آموزش مهارت‌های نوین اجرا کرده است. برنامه‌هایی مانند Smart Nation و SkillsFuture به شهروندان این امکان را می‌دهند تا مهارت‌های دیجیتال و فنی مورد نیاز برای مشاغل نوظهور را فراگیرند. این برنامه‌ها شامل دوره‌های آموزشی در حوزه‌هایی مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری و تحلیل داده‌ها است. علاوه بر این، دولت سنگاپور با ایجاد سندباکس‌های تنظیمی، به استارت‌آپ‌ها این امکان را می‌دهد تا محصولات خود را در محیطی کنترل‌شده آزمایش کنند بدون اینکه با موانع قانونی مواجه شوند. این رویکرد به شرکت‌های نوپا اجازه می‌دهد تا با ریسک کم‌تری به نوآوری بپردازند.

2ـ5. ویتنام: تشویق سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه صنعت فناوری

ویتنام با جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه صنعت فناوری، به یکی از قطب‌های مشاغل نوظهور در منطقه تبدیل شده‌است. دولت این کشور با اجرای برنامه‌هایی مانند06 Project ، زیرساخت‌های دیجیتال را تقویت کرده و دسترسی به خدمات دولتی را تسهیل نموده‌است. این برنامه منجر به صرفه‌جویی سالانه ۳.۵ تریلیون ویت‌نام‌دونگ (حدود ۱۳۸ میلیون دلار) شده‌است. همچنین، ویتنام با ایجاد مناطق اقتصادی ویژه، مشوق‌های مالیاتی و تسهیلات اداری را برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور فراهم کرده است. این اقدامات باعث جذب شرکت‌های بزرگی مانند Samsung و Intel شده که به نوبه خود اشتغال‌زایی و انتقال فناوری را به‌همراه داشته است.

3ـ5. اندونزی: دیجیتالی‌سازی خدمات دولتی و حمایت از استارت‌آپ‌ها

اندونزی با اجرای برنامه‌هایی مانند INA Digital، بیش از ۲۷۰۰۰ پلتفرم دولتی را به یک سیستم یکپارچه تبدیل کرده است. این اقدام نه‌تنها کارایی خدمات دولتی را افزایش داده، بلکه زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند فین‌تک و سلامت دیجیتال فراهم کرده است. دولت اندونزی همچنین با ایجاد سندباکس‌های تنظیمی در حوزه فین‌تک، به استارت‌آپ‌ها اجازه می‌دهد تا محصولات خود را در محیطی امن آزمایش کنند. این رویکرد به شرکت‌هایی مانند ErudiFi کمک کرده تا با رعایت مقررات، به رشد پایدار دست یابند.  

4ـ5. مالزی: توسعه اقتصاد دیجیتال و انرژی‌های تجدیدپذیر

مالزی با تمرکز بر توسعه اقتصاد دیجیتال و انرژی‌های تجدیدپذیر، به یکی از پیشگامان منطقه در زمینه مشاغل نوظهور تبدیل شده‌است. برنامه‌هایی مانند Digital Economy Blueprint و National Energy Transition Roadmap به تقویت مهارت‌های دیجیتال و ایجاد فرصت‌های شغلی در حوزه‌هایی مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری و انرژی‌های پاک کمک کرده‌اند. علاوه بر این، دولت مالزی با ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، مشوق‌های مالیاتی و تسهیلات اداری را برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور فراهم کرده است. این اقدامات باعث جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و ایجاد اشتغال در بخش‌های نوین شده است.

5ـ5. تایلند: تقویت گردشگری دیجیتال و اقتصاد گیگ

تایلند با تمرکز بر گردشگری دیجیتال و اقتصاد گیگ، به یکی از مقاصد برتر برای مشاغل نوظهور در منطقه تبدیل شده‌است. دولت این کشور با اجرای برنامه‌هایی مانند Thailand 4.0، زیرساخت‌های دیجیتال را تقویت کرده و زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات و گردشگری دیجیتال فراهم کرده است. همچنین، تایلند با ایجاد پلتفرم‌های دیجیتال برای کارگران گیگ، به آن‌ها امکان دسترسی به مزایای اجتماعی مانند بیمه و بازنشستگی را داده است. این اقدامات باعث افزایش امنیت شغلی و رفاه کارگران در اقتصاد گیگ شده‌است.

6ـ5. فیلیپین: توسعه صنعت BPO و فناوری مالی

فیلیپین با تمرکز بر صنعت BPO (برون‌سپاری فرآیندهای کسب‌وکار) و فناوری مالی، به یکی از قطب‌های مشاغل نوظهور در منطقه تبدیل شده‌است. دولت این کشور با اجرای برنامه‌هایی مانند Digital Transformation Act، زیرساخت‌های دیجیتال را تقویت کرده و زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند فین‌تک و خدمات دیجیتال فراهم کرده است. علاوه بر این، فیلیپین با ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، مشوق‌های مالیاتی و تسهیلات اداری را برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور فراهم کرده است. این اقدامات باعث جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و ایجاد اشتغال در بخش‌های نوین شده است.

7ـ5. برونئی: توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های نوین

برونئی با تمرکز بر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های نوین، به یکی از پیشگامان منطقه در زمینه مشاغل نوظهور تبدیل شده‌است. دولت این کشور با اجرای برنامه‌هایی مانند Brunei Vision 2035، زیرساخت‌های دیجیتال را تقویت کرده و زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند انرژی‌های پاک و فناوری اطلاعات فراهم کرده است. علاوه بر این، برونئی با ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، مشوق‌های مالیاتی و تسهیلات اداری را برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور فراهم کرده است. این اقدامات باعث جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و ایجاد اشتغال در بخش‌های نوین شده است.

8ـ5. لائوس و کامبوج: توسعه زیرساخت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری خارجی

لائوس و کامبوج با تمرکز بر توسعه زیرساخت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، به یکی از مقاصد برتر برای مشاغل نوظهور در منطقه تبدیل‌شده‌اند. دولت‌های این کشورها با اجرا و پیوستن برنامه‌هایی مانند ASEAN Economic Community، زیرساخت‌های دیجیتال را تقویت کرده و زمینه را برای ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات و انرژی‌های پاک فراهم کرده‌اند. علاوه بر این، لائوس و کامبوج با ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، مشوق‌های مالیاتی و تسهیلات اداری را برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور فراهم کرده‌اند. این اقدامات باعث جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و ایجاد اشتغال در بخش‌های نوین شده است.

دولت‌های جنوب شرق آسیا با تدوین و اجرای سیاست‌های نوآورانه، توانسته‌اند به‌طور مؤثر از مشاغل نوظهور حمایت کنند و به رشد اقتصادی پایدار دست یابند. این سیاست‌ها شامل توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش مهارت‌های نوین، ایجاد سندباکس‌های تنظیمی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی است. با ادامه این روند، جنوب شرق آسیا به‌عنوان الگویی برای سایر کشورها در مدیریت تحولات شغلی و تضمین رفاه کارکنان در عصر دیجیتال مطرح خواهد شد.

6. جمع‌بندی

ظهور مشاغل نوظهور در هند، به‌عنوان بخشی از تحولات اقتصادی این کشور، تحت‌تأثیر پیشرفت‌های فناوری، تغییرات جمعیتی و سیاست‌های دولتی، نقش مهمی در شکل‌دهی به بازار کار این کشور ایفا کرده است. این مشاغل که عمدتاً در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، انرژی‌های تجدیدپذیر، بهداشت و درمان و تجارت الکترونیک متمرکز هستند، بیش از ۸۰ میلیون موقعیت شغلی جدید بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ ایجاد کرده‌اند. بررسی روند تاریخی شکل گیری و توسعه مشاغل نوظهور در هند نشان می دهد که رشد بخش خدمات و فناوری اطلاعات، سیاستهای حمایتی دولت، فراهم سازی زیر ساختها درایجاد فناوری و سرمایه‌گذاری در آموزش، سرمایه گذاری خارجی، واردات فناوری‌های نوین، گسترش تجارت الکترونیک، هوش مصنوعی و اتوماسیون و کسب و کارهای نوپا  از مهم ترین عوامل در رشد و رونق مشاغل نوظهور بوده است.

بخش خدمات، به‌ویژه فناوری اطلاعات، ارتباطات، و خدمات مالی، از جمله حوزه‌هایی هستند که بیشترین تأثیر را از فناوری پذیرفته‌اند.فناوری باعث ایجاد مشاغل نوظهور در حوزه‌هایی مانند توسعه نرم‌افزار، تحلیل داده، امنیت سایبری، تجارت الکترونیک، انرژی‌های تجدیدپذیر، هوش‌مصنوعی، و بیوتکنولوژی شده‌است.

سرمایه‌گذاری در آموزش فنی و مهارتی، نقش قابل‌توجهی در آماده‌سازی نیروی کار برای بهره‌برداری از فرصت‌های شغلی جدید داشته است.هند با واردات کالاهای سرمایه‌ای و فناوری‌های پیشرفته توانسته است بخش‌های تولیدی و خدماتی خود را نوسازی کند. این فناوری‌ها نه‌تنها بهره‌وری را افزایش داده‌اند، بلکه مشاغلی مرتبط با نصب، راه‌اندازی، و نگهداری تجهیزات پیشرفته ایجاد کرده‌اند. انتقال دانش فنی از طریق واردات، یکی از ابزارهای کلیدی برای تقویت اقتصاد هند و ایجاد مشاغل نوظهور بوده است.گسترش اینترنت پرسرعت و دسترسی ارزان به آن، فرصتی برای توسعه مشاغل مرتبط با تجارت الکترونیک فراهم کرده است.

دولت هند با توسعه زیرساخت‌های کلیدی مانند حمل‌ونقل، انرژی و ارتباطات، مسیر رشد اقتصادی و ایجاد مشاغل جدید را هموار کرده است. پروژه‌های عظیم ساخت جاده‌ها، توسعه بنادر و خطوط ریلی، نه‌تنها تجارت و حمل‌ونقل کالاها را تسهیل کرده، بلکه به‌شکل مستقیم و غیرمستقیم فرصت‌های شغلی فراوانی در بخش‌های ساخت‌وساز، مدیریت پروژه و خدمات پشتیبانی ایجاد کرده است. اصلاحات تجاری دولت هند شامل کاهش موانع تعرفه‌ای و تسهیل واردات کالاهای سرمایه‌ای، فرصت ورود فناوری‌های پیشرفته و ارتقای صنایع داخلی را فراهم کرده است.سیاست‌های دولتی در حمایت از کارآفرینی شامل تسهیل قوانین ثبت شرکت، کاهش بوروکراسی، و ارائه تسهیلات مالی به کسب‌وکارهای نوپا بوده است ورود سرمایه‌های خارجی موجب افزایش ظرفیت اقتصادی هند شده‌است. سرمایه‌گذاری خارجی از طریق ورود سرمایه، انتقال فناوری، ایجاد رقابت، و توسعه صادرات، به تحولات گسترده‌ای در اقتصاد هند منجر شده‌اند. کسب‌وکار نوپا  با تمرکز بر فعالیت در حوزه‌های کمتر توسعه‌یافته یا جدید، توانسته‌اند فرصت‌های شغلی تازه‌ای ایجاد کنند. هوش‌مصنوعی و اتوماسیون با تغییرات قابل‌توجهی که در ساختار اشتغال هند ایجاد کرده‌اند، فرصت‌های متعددی برای رشد و تحول ایجاد کرده است. ظهور مشاغل نوظهور در هند، به‌عنوان بخشی از تحولات اقتصادی این کشور، تحت‌تأثیر پیشرفت‌های فناوری، تغییرات جمعیتی و سیاست‌های دولتی، نقش مهمی در شکل‌دهی به بازار کار این کشور ایفا کرده است. با این حال، این تحولات چالش‌هایی را نیز به‌همراه داشته است ازجمله چالش هایی نظیر  بهم ریختن تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور، چالش های مربوط به بیمه، بازنشستگی و استخدام و اخراج در مشاغل نوظهور و همچنین مهارتهای مورد نیاز در بخش مشاغل نوظهور(مهارت‌های فنی، تحلیلی، نرم‌افزاری، زبانی و تخصصی ) اشاره داشت. دولت هند با درک اهمیت این تحولات، سیاست‌ها و برنامه‌هایی را برای حمایت از این مشاغل و رفع چالش های مذکور انجام داده است از جمله این موارد سیاستگذاری برای ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور که در این راستا برنامه ها و اقداماتی در جهت اعطای تسهیلات مالی برای توسعه و حمایت از مشاغل سنتی و کسب‌وکارهای کوچک و خرد ، برنامه‌های آموزشی مشترک با بخش خصوصی برای ارتقای مهارت‌های کارگران در بخش‌های سنتی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، کاهش موانع بوروکراتیک و ارائه مشوق‌های مالیاتی،گسترش زیرساخت‌های دیجیتال، ارائه خدمات دولتی به‌صورت آنلاین و افزایش سواد دیجیتال و گسترش دسترسی به اینترنت پرسرعت در مناطق روستایی و دورافتاده، آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار، حمایت از استارتاپ‌ها و کارآفرینی جوانان و آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار، انجام داده است.

دولت هند سیاست‌های جدیدی را برای ارائه بیمه و بازنشستگی برای کاگران مشاغل نوظهور طراحی کرده است. از جمله طرح بیمه سلامت همگانی، طرح بیمه اجتماعی کارگران. دولت هند با اصلاح قوانین کار،تعریف قانون کد تأمین اجتماعی و طرح بیمه تصادف  حوادث کار تلاش کرده است تا تعادلی بین انعطاف‌پذیری کارفرمایان و امنیت شغلی کارگران مشاغل نوظهور  ایجاد کند. طرح    HDFC Life Click 2 Retire  و طرح بیمه سایبری و بیمه سلامت دیجیتال به کارکنان این امکان را می‌دهد تا با انعطاف‌پذیری بیشتر، برای دوران بازنشستگی خود برنامه‌ریزی کنند. دولت هند برای تضمین امنیت و درامد شغلی در مشاغل نوظهور چهار قانون کار جدید (قانون دستمز، قانون امنیت اجتماعی، قانون روابط صنعتی و قانون ایمنی، سلامت و شرایط کار) را  معرفی کرده است.

همچنین دولت هند هدف تقویت نیروی کار در مشاغل نوظهور، برنامه‌های متعددی را اجرا کرده است از جمله این موارد برنامه هایی در جهت توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و فناوری ، آموزش مهارت‌های دیجیتال و فنی به جوانان، آموزش مهارت‌های متناسب با نیازهای بازار کار .    

ابتکار «دیجیتال ایندیا»  با هدف تبدیل هند به یک جامعه و اقتصاد دیجیتال، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات را تقویت کرده و فرصت‌های شغلی جدیدی در حوزه‌های دیجیتال ایجاد کرده است. دولت همچنین با همکاری بخش خصوصی، مراکز آموزشی و تحقیقاتی را برای پرورش نیروی کار ماهر در حوزه‌هایی مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری و انرژی‌های تجدیدپذیر تأسیس کرده است. در کنار این موارد حمایت از زنان در مشاغل نوظهور از جمله اقدامات دیگر دولت هند است که در این خصوص می توان به برنامه های آموزشی برای مهارت‌های دیجیتال و فنی به زنان  برای پر کردن شکاف در مهارت، طرح آموزش صنعتگران  ،طرح آموزش مربیان صنایع دستی و قانون مزایای زایمان اشاره کرد.  

 در نهایت، می‌توان گفت که هند با اتخاذ رویکردی چندجانبه و اجرای سیاست‌های متنوع، گام‌های مهمی در جهت ایجاد تعادل بین مشاغل سنتی و نوظهور برداشته‌است. با این حال، برای دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و فراگیر، نیاز به توجه بیشتر به چالش‌هایی مانند نابرابری منطقه‌ای، شکاف مهارتی و امنیت شغلی کارگران وجود دارد. با ادامه این روند و اجرای سیاست‌های هدفمندتر، هند می‌تواند به یکی از پیشروان اقتصاد جهانی تبدیل شود و فرصت‌های شغلی جدیدی را برای میلیون‌ها نفر فراهم کند. با اینحال با توجه به تجربیات موفق کشور هند در زمینه مشاغل نوظهور، ایران می‌تواند از این الگوها برای توسعه اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید استفاده کند از جمله این موارد :

· توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و دسترسی به فناوری

سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال، از جمله اینترنت پرسرعت، مراکز داده و پلتفرم‌های دیجیتال برای خدمات دولتی و خصوصی،ایجاد شبکه‌های اینترنت پرسرعت در مناطق محروم و روستایی، توسعه پلتفرم‌های دیجیتال برای خدمات دولتی (مانند ثبت‌نام، پرداخت‌ها و آموزش)و ایجاد مراکز داده امن و مطمئن برای حمایت از کسب‌وکارهای نوظهور.

· آموزش مهارت‌های دیجیتال و فنی به نیروی کار

طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی برای مهارت‌های مورد نیاز مشاغل نوظهور، مانند هوش‌مصنوعی، امنیت سایبری، تحلیل داده‌ها و انرژی‌های تجدیدپذیر، برگزاری دوره‌های آموزشی رایگان یا کم‌هزینه در حوزه‌های نوظهور، همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز فنی و حرفه‌ای و بخش خصوصی برای طراحی دوره‌های کاربردیی، ارائه گواهینامه‌های معتبر بین‌المللی برای افزایش اشتغال‌پذیری نیروی کار.

· حمایت از استارت‌آپ‌ها و کارآفرینی

ایجاد محیطی مناسب برای رشد استارت‌آپ‌ها، از طریق کاهش بوروکراسی، ارائه مشوق‌های مالیاتی و تأمین مالی، ایجاد سندباکس‌های تنظیمی برای آزمایش ایده‌های نوآورانه بدون موانع قانونی، اعطای وام‌های کم‌بهره و تسهیلات مالی به استارت‌آپ‌های فعال در حوزه‌های نوظهورو ایجاد مراکز شتاب‌دهنده و پارک‌های فناوری در شهرهای بزرگ و مناطق محروم.

· تسهیلات مالیاتی و جذب سرمایه‌گذاری

ارائه مشوق‌های مالیاتی برای شرکت‌های فعال در حوزه‌های نوظهور، تسهیل فرآیندهای ثبت شرکت و جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ایجاد مناطق ویژه اقتصادی با مزایای مالیاتی و اداری.

· حمایت از کارکنان قراردادی و گیگ‌ورکرها

 تدوین و اصلاح  قوانین کار، بیمه و بازنشستگی برای حمایت از حقوق کارکنان قراردادی و گیگ‌ورکرها.

· استفاده از مشارکت بخش

استفاده از بخش خصوصی در ارتقأ آموزش و افزایش سرمایه گزاری خصوصی