خلاصه مدیریتی

شرح / بیان مسئله

تصویب بودجه و مشخص شدن اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی سرمایه ای، بخشی از پیش بینی اقدامات آینده دستگاه‌های اجرایی است که در صورت عدم تخصیص مناسب و به موقع، اقدامات اجرایی پیش بینی شده دستگاه را با مخاطره رو‌به‌رو خواهد کرد. بنابراین مسئله اصلی گزارش این است که وضعیت اعتبارات تخصیص داده شده به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در هشت ماهه ابتدایی سال 1404 به چه نحوی بوده است.

نقطه‌نظرات/ یافته‌‌‌های کلیدی

-       بر اساس گزارش سازمان برنامه و بودجه کشور، تا پایان ماه آبان سال 1404، در مجموع برای اعتبارات هزینه‌ای 26.442.200 میلیون ریال‌ (معادل 2.644 میلیارد تومان) حدود 72 درصد اعتبارات مصوب و برای اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای 34.308.500 میلیون ریال‌ (معادل 3.430 میلیارد تومان) نزدیک به 80 درصد اعتبارات مصوب، ابلاغ شده است.

-       براساس گزارش وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، از مجموع اعتبارات هزینه‌ای این وزارتخانه مبلغ 14.255.862 میلیون ریال‌ (معادل 1.425 میلیارد تومان) و از مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این وزارت مذکور، مبلغ 7.923.410 میلیون ریال(معادل 792 میلیارد تومان) تخصیص یافته است.

-       براساس استعلام صورت گرفته از سازمان برنامه و بودجه کشور، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، از مجموع اعتبارات هزینه‌ای ردیف‌های متفرقه انتقال یافته وزاتر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، 8.919.250 میلیون ریال‌ (معادل 891 میلیارد تومان) و از مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این ردیف‌های مذکور، 2.058.000 میلیون ریال‌ (معادل 205 میلیارد تومان) ابلاغ شده است.

-       بر اساس استعلام صورت گرفته، از مجموع مبلغ 7.000.000 میلیون ریال اعتبارات مصوب وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ذیل جدول (12)، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، 450.000 میلیون ریال (معادل 45 میلیارد تومان) تخصیص یافته است. به عبارت دیگر در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، تنها 6/42 درصد از اعتبارات مصوب شده برای کمک به اجرایی‌‌سازی اهداف برنامه هفتم پیشرفت تخصیص یافته است.

-       براساس استعلام دریافتی، مبلغ 3.750.000 میلیون ریال‌ (معادل 375 میلیارد تومان) از اعتبارات هزینه‌ای ابلاغ شده ذیل ردیف‌های متفرقه انتقال نیافته وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، و مبلغ 562.812 میلیون ریال‌ (معادل 56 میلیارد تومان) از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ابلاغ شده ذیل ردیف‌های مذکور، تخصیص یافته است. به عبارت دیگر، حدود 42 درصد از میزان ابلاغی اعتبارات هزینه‌ای و 27 درصد از از اعتبارات ابلاغی تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این ردیف‌ها، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، تخصیص یافته است.

-       مطابق با گزارش دریافتی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404 مجموع اعتبارات تخصیص یافته به طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ذیل هر یک از معاونت‌های این وزارتخانه به ترتیب برای معاونت میراث فرهنگی 4.581.160 میلیون ریال‌ (معادل 458 میلیارد تومان)، برای معاونت گردشگری 1.912.812 میلیون ریال‌ (191 میلیارد تومان)، برای معاونت توسعه و مدیریت 1.575.000 میلیون ریال‌ (157 میلیارد تومان) و برای معاونت صنایع دستی 55.000 میلیون ریال(معادل 5/5 میلیارد تومان) بوده است. 

پیشنهاد راهکار تقنینی، نظارتی یا سیاستی

پیشنهاد می شود در راستای اجرایی‌‌سازی بند «پ» ماده (13) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مبنی بر ارائه برنامه عملیاتی شامل اهداف سال مورد نظر، شاخص‌های عملکرد، مخاطرات رسیدن به اهداف، منابع لازم، نحوه تأمین مالی و طرح‌های توسعه‌ای مرتبط، لازم است وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای تدوین ردیف‌های بودجه‌ای سال 1405، برنامه عملیاتی مطلوب را به کمیسیون فرهنگی مجلس ارائه نماید.

1. مقدمه

ارزیابی میزان تحقق تخصیص اعتبارات مصوب در قانون بودجه سالیانه و بررسی عملکرد آن نسبت به سال‌های پیش از آن، گام‌ مؤثری در افزایش دقت در برآورد‌های لازم در تدوین لایحه و قانون بودجه در سال‌های آینده است. در واقع شناخت علل و عوامل هر یک از موارد عدم تخصیص یا تحقق کمتر یا بیشتر از میزان مصوب در قانون بودجه سالیانه، تاثیر بسزایی در ارزیابی عملکرد دستگاه و میزان تحقق اهداف آن خواهد داشت. از این رو در این گزارش تلاش شده است تا نمایی از میزان تحقق اعتبارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال 1404 نشان داده شود و سپس ضمن تحلیل کلی ارقام، به بررسی علل عدم عملکرد یا عدم تحقق هر یک از اعتبارات مذکور پرداخته شود.

2. وضعیت تحقق اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در جدول (7) قانون بودجه سال ۱۴۰۴

مطابق با آنچه در جدول 1 ارائه شده و بر اساس قانون بودجه سال 1404، مجموع اعتبارات هزینه‌ای  دستگاه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به شماره ردیف 113700، مبلغ 36.747.500 میلیون ریال‌ (معادل 3.674 میلیارد تومان) و مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این وزارتخانه، مبلغ 42.730.000 میلیون ریال‌ (معادل 4.273 میلیارد تومان) است[1]. از این رو مجموع اعتبارات مصوب این وزارتخانه ذیل جدول (7) قانون بودجه سال 1404، 79.477.500 میلیون ریال‌ (معادل 7.947 میلیارد تومان) می باشد. بر اساس گزارش سازمان برنامه و بودجه کشور، تا پایان ماه آبان سال 1404، در مجموع برای اعتبارات هزینه‌ای 26.442.200 میلیون ریال‌ (معادل 2.644 میلیارد تومان) حدود 72 درصد اعتبارات مصوب و برای اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای 34.308.500 میلیون ریال‌ (معادل 3.430 میلیارد تومان) نزدیک به 80 درصد اعتبارات مصوب، ابلاغ شده است[2].  

جدول 1. وضعیت اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال ۱۴۰۴[3]

بر اساس جدول فوق، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، از مجموع اعتبارات هزینه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مبلغ 14.255.862 میلیون ریال‌ (معادل 1.425 میلیارد تومان) و از مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این وزارتخانه، مبلغ 7.923.410 میلیون ریال(معادل 792 میلیارد تومان) تخصیص یافته است[3]. بررسی وضعیت میزان تخصیص اعتبارات این وزارتخانه نشان از بهبود عملکرد تحقق اعتبارات بودجه‌ای آن در هشت ماهه ابتدایی سال 1404 نسبت به دو سال گذشته دارد. از سرجمع اعتبارات ردیف اصلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال 1404، تاکنون 53/91 درصد از اعتبارات هزینه‌ای تخصیص یافته است. این در حالی است که درصد تخصیص مجموع اعتبارات هزینه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نسبت به اعتبارات ابلاغ شده آن در هشت ماهه ابتدایی سال 1402، حدود 45 درصد و در هشت ماهه ابتدایی سال 1403 نزدیک به 51 درصد بوده است[4]و[5]. همچنین مطابق جدول شماره(1) این گزارش، حدود 23 درصد از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ابلاغ شده، تخصیص یافته است. این در حالی است که درصد تخصیص مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نسبت به اعتبارات ابلاغ شده آن در هشت ماهه ابتدایی سال 1402، 17 درصد و در هشت ماهه ابتدایی سال 1403، 2/85 درصد بوده است[4]و[5]. از این رو می‌توان ارزیابی مثبتی از روند افزایشی تخصیص هشت ماهه اعتبارات بودجه این وزارتخانه داشت. لازم به ذکر است در مجموع 36/52 درصد از کل اعتبارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ذیل این جدول، تخصیص پیدا کرده است.

3. وضعیت تحقق اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ردیف‌های متفرقه انتقال یافته وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال ۱۴۰۴

مطابق با آنچه در جدول 2 ارائه شده و بر اساس قانون بودجه سال 1404، مجموع اعتبارات هزینه‌ای انتقال یافته ذیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی 9.487.500 میلیون ریال(معادل 948 میلیارد تومان) و مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ردیف‌های مذکور، 2.450.000 میلیون ریال‌ (معادل 245 میلیارد تومان) است[1]. از این رو مجموع اعتبارات مصوب ردیف‌های متفرقه انتقال یافته وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال 1404، 11.037.500 میلیون ریال‌ (معادل 1.103 میلیارد تومان) است. بر اساس استعلام صورت گرفته از سازمان برنامه و بودجه کشور، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، از مجموع اعتبارات هزینه‌ای ردیف‌های متفرقه انتقال یافته این وزارتخانه، 8.919.250 میلیون ریال‌ (معادل 891 میلیارد تومان) و از مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این ردیف‌های مذکور، 2.058.000 میلیون ریال‌ (معادل 205 میلیارد تومان) ابلاغ شده است[2]. از این رو، از سرجمع این اعتبارات، 10.977.250 میلیون ریال‌ (معادل 1.097 میلیارد تومان)، یعنی حدود 99 درصد از اعتبارات مصوب، ابلاغ شده است.

جدول 2. وضعیت اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ردیف‌های متفرقه انتقال یافته وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال ۱۴۰۴[3]

بر اساس جدول فوق، مبلغ 3.750.000 میلیون ریال‌ (معادل 375 میلیارد تومان) از اعتبارات هزینه‌ای ابلاغ شده ذیل ردیف‌های متفرقه انتقال نیافته وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، و مبلغ 562.812 میلیون ریال‌ (معادل 56 میلیارد تومان) از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ابلاغ شده ذیل ردیف‌های مذکور، تخصیص یافته است[3]. به عبارت دیگر، حدود 42 درصد از میزان ابلاغی اعتبارات هزینه‌ای و 27 درصد از از اعتبارات ابلاغی تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این ردیف ها، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، تخصیص یافته است. لازم به ذکر است علی‌رغم ابلاغ ردیف‌های اعتباری «تقویت یگان حفاظت میراث‌فرهنگی از محل واگذاری اموال توقیفی» و « توسعه و گسترش فعالیتهای ایرانگردی و جهانگردی (موضوع قانون اصلاح مواد (2) و (7) قانون توسعه صنعت ایرانگردی و جهانگردی»، تا کنون هیچ اعتباری برای آنها تخصیص نیافته است. علت عدم تخصیص اعتبار ابلاغی برای ردیف «تقویت یگان حفاظت میراث‌فرهنگی از محل واگذاری اموال توقیفی» این است که در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، هیچ‌یک از اموال ضبط شده توسط این یگان به فروش نرفته است[6]. همچنین دلیل عدم تخصیص اعتبار ابلاغی «توسعه و گسترش فعالیت‌های ایرانگردی و جهانگردی (موضوع قانون اصلاح مواد (2) و (7) قانون توسعه صنعت ایرانگردی و جهانگردی» عدم تحقق درآمد‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از محل قانون اصلاح مواد (2) و (7) قانون توسعه ایرانگردی و جهانگردی با موضوع درآمد‌های حاصل از صدور مجوز و اخذ جرائم مرتبط با تاسیسات گردشگری است[6].همچنین به دلیل وقوع دفاع مقدس 12 روزه کشور در مقابل تهاجم رژیم صهیونیستی، بخش قابل توجهی از سفر‌های خارجی ایرانیان لغو شد. این موضوع منجر به کاهش درآمد‌های وزارتخانه از محل دریافت عوارض خروجی از کشور شده است[2]. از این رو مجموع تخصیص اعتبارات از این محل در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، تنها 12 درصد میزان ابلاغی بوده است.

4. وضعیت اعتبارات برنامه اجرایی شماره ۱۵ ذیل جدول (۱۲) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ با موضوع صیانت از میراث فرهنگی و توسعه گردشگری و صنایع دستی

مطابق با آنچه در جدول 3 ارائه شده و بر اساس جدول شماره (12) قانون بودجه سال 1404، به منظور کمک به پیشبرد احکام مرتبط با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون برنامه هفتم پیشرفت، برای موضوع حفاظت و احیاء و مرمت میراث فرهنگی کشور، مبلغ 2.500.000 میلیون ریال(معادل 250 میلیارد تومان)، برای موضوع احیای برنامه‌های افزایش گردشگران ورودی، مبلغ 2.000.000 میلیون ریال‌ (معادل 200 میلیارد تومان)، رای موضوع توسعه و ترویج فرهنگ زیارت، مبلغ 2.000.000 میلیون ریال‌ (معادل 200 میلیارد تومان) و برای موضوع اجرای برنامه‌های تحقق رشد 8 درصدی اقتصاد صنایع دستی، مبلغ 1.500.000 میلیون ریال‌ (معادل 150 میلیارد تومان) که مجموعا 7.000.0000 میلیون ریال‌ (معادل 700 میلیارد تومان) می باشد، مصوب شده است[1]. لازم به ذکر است، تامین منابع مورد نیاز برای تخصیص اعتبارات مذکور، از محل 1 درصد حاصل از بودجه شرکت‌های دولتی است.

جدول 3. وضعیت اعتبارات برنامه اجرایی شماره ۱۵ ذیل جدول (۱۲) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ با موضوع صیانت از میراث فرهنگی و توسعه گردشگری و صنایع دستی[2]

براساس گزارش عملکرد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تاکنون تنها 450.000 میلیون ریال (معادل 45 میلیارد تومان) از این اعتبارات ابلاغ شده و تخصیص یافته است[2]. به عبارت دیگر در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، تنها 6/42 درصد از اعتبارات مصوب شده برای کمک به اجرایی‌‌سازی اهداف برنامه هفتم پیشرفت تخصیص یافته است. این موضوع می تواند به مثابه زنگ خطری برای عدم اجرا شدن احکام و اهداف برنامه هفتم پیشرفت که مرتبط با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هستند تلقی شود. چرا که برخی از احکام مذکور، بدون تخصیص منابع کافی و مشخص در اجرا با چالش رو‌به‌رو خواهد شد.

لازم به ذکر است از میان ردیف‌های جدول مذکور، نسبت اعتبارات تخصیص یافته به اعتبارات مصوب، برای ردیف اجرای برنامه‌های افزایش گردشگران ورودی 30 درصد، برای ردیف اجرای برنامه‌های تحقق رشد 8 درصدی اقتصاد صنایع دستی 6/66 درصد، برای ردیف حفاظت و احیاء و مرمت میراث فرهنگی کشور 2 درصد بوده و ردیف توسعه و ترویج فرهنگ زیارت هیچگونه تخصیصی نداشته است. آنچه در این میان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، برنامه ریزی عملیاتی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای نحوه عملکرد اعتبارات تخصیص یافته از این محل است. به عبارت دیگر، به طور دقیق مشخص نیست که در صورت تخصیص اعتبارات این جدول، چه اقداماتی توسط این وزارتخانه به تناسب هر ردیف صورت خواهد گرفت. این امر برای تحقق برنامه هفتم پیشرفت ضروری بوده که نیاز است در قانون بودجه سال 1405 مورد توجه قرار گیرد.

5. وضعیت تحقق اعتبارات طرح‌های تملک دارایی‌‎های سرمایه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال 1404

 مطابق با آنچه در جدول شماره (4) ارائه شده، بر اساس قانون بودجه سال 1404 مجموع اعتبارات طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ذیل جدول (1) پیوست قانون بودجه سال 1404، مبلغ 39.575.000 میلیون ریال‌ (معادل 3.957 میلیارد تومان) است. مجموع اعتبارات مصوب طرح‌های تملک دارایی هایی سرمایه‌ای ذیل معاونت میراث فرهنگی 23.035.000 میلیون ریال(معادل 2.303 میلیارد تومان)، طرح‌های ذیل معاونت توسعه و مدیریت منابع انسانی 8.400.000 میلیون ریال‌ (معادل 840 میلیارد تومان)، طرح‌های ذیل معاونت گردشگری 7.390.000 میلیون ریال‌ (معادل 739 میلیارد تومان) و طرح‌های ذیل معاونت صنایع دستی 750.000 میلیون ریال‌ (75 میلیارد تومان) است[1]. بر اساس گزارش سازمان برنامه و بودجه کشور، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404، مبلغ 33.638.750 میلیون ریال‌ (معادل 3.363 میلیارد تومان) ابلاغ شده که از این میزان، 8.123.972 میلیون ریال‌ (معادل 812 میلیارد تومان) تخصیص یافته است[2].

لازم به ذکر است طرح هایی با عنوان «ساماندهی و تملک مجموعه تاریخی، فرهنگی حافظیه و سعدی»،« ایجاد و تجهیز سایت موزه‌ها»،« احداث موزه منطقه‌ای آذربایجان شرقی» و «توسعه مجموعه موزه ملی ایران» از تخصیص صد در صدی برخوردار بوده اند[3]. یکی از دلایل تخصیص کامل این اعتبارات، فوریت و اولویت تقویت موزه‌های کشور برای حفظ آنها در شرایط جنگی و نیمه جنگی است. علاوه بر این ردیفی با عنوان «اجرای طرح جامع فناوری و اطلاع‌رسانی» که مربوط به ارتقای سطح کیفی و کمی فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بوده و از اهمیت بالایی برخوردار است، دارای تخصیص 69 درصدی اعتبارات ابلاغی بوده است[3].

طرح‌هایی با عنوان«کمک‌های فنی و اعتباری به بخش غیردولتی حوزه میراث فرهنگی»، «کمک‌های فنی و اعتباری به بخش غیردولتی حوزه گردشگری» و «کمک‌های فنی و اعتباری به بخش غیر دولتی حوزه صنایع دستی»، هیچگونه تخصیصی نداشته اند[3]. این موضوع بیانگر آن است که اعتبارات طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای مرتبط با بخش خصوصی سه حوزه گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی در اولویت تخصیص اعتبارات قرار ندارند. همچنین طرح «مطالعه، شناسایی و تهیه طرحهای حفاظت و مرمت آثار و یادمان‌های مفاخر ایرانی خارج از کشور» بدون تخصیص بوده که نشان از عدم توجه کافی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به ظرفیت آثار و یادمان‌های مفاخر ایرانی خارج از کشور در راستای تقویت ویژند گردشگری ایران دارد. علاوه بر موارد فوق، طرح «مشارکت در تعمیر و مرمت ابنیه و اشیای تاریخی و تکمیل موزه‌های در اختیار بخش غیر دولتی» نیز علی‌رغم ابلاغ اعتبارات مصوب، با تخصیصی همراه نبوده است. 

جدول 4. وضعیت اعتبارات طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قانون بودجه سال ۱۴۰۴[3]

بر اساس جدول فوق، در هشت ماهه ابتدایی سال 1404 مجموع اعتبارات تخصیص یافته به طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ذیل هر یک از معاونت ها به ترتیب برای معاونت میراث فرهنگی 4.581.160 میلیون ریال‌ (معادل 458 میلیارد تومان)، برای معاونت گردشگری 1.912.812 میلیون ریال‌ (191 میلیارد تومان)، برای معاونت توسعه و مدیریت 1.575.000 میلیون ریال‌ (157 میلیارد تومان) و برای معاونت صنایع دستی 55.000 میلیون ریال(معادل 5/5 میلیارد تومان) بوده است[3].

نسبت مجموع اعتبارات تخصیصی به ابلاغی طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ذیل هر یک از معاونت ها به ترتیب برای معاونت میراث فرهنگی 22 درصد، برای معاونت گردشگری 25 درصد، برای معاونت توسعه و مدیریت 22 درصد و برای معاونت صنایع دستی 9 درصد است. این موضوع بیانگر آن است که تخصیص طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ذیل معاونت صنایع دستی در اولویت پایین تری نسبت به سایر معاونت ها قرار دارد. در نمودار 1 سهم هر یک از معاونت‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه در جدول پیوست 1 قانون بودجه سالانه ارائه شده است. مطابق با این نمودار سهم اعتبارات ابلاغی طرح‌های این وزارتخانه برای معاونت میراث فرهنگی با 58/7 درصد، معاونت توسعه و مدیریت 21/22 درصد، معاونت گردشگری با 18/56 درصد و معاونت صنایع دستی 1/89 درصد است.

شکل 1. نمودار سهم هر یک از معاونت‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از اعتبارات ابلاغی

و تخصیص یافته قانون بودجه در هشت ماهه ابتدایی سال 1404[3] 

مطابق با نمودار فوق، سهم اعتبارات تخصیص یافته به معاونت میراث فرهنگی 56/39 درصد، معاونت گردشگری 23/54 درصد، معاونت توسعه و مدیریت 19/38 درصد و معاونت صنایع دستی 0/67 درصد است. درصد‌های مذکور بیانگر آن است که معاونت صنایع دستی، سهم ناچیزی نسبت به سایر معاونت‌ها از اعتبارات ابلاغی طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای دارد. گرچه هزینه‌های عمرانی معاونت صنایع دستی نسبت به سایر معاونت ها کمتر است، اما این میزان از از اختلاف اعتبارات قابل توجیه نیست. با این حال، اعتبارات یادشده متناسب با نسبت ابلاغ‌شده میان معاونت‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، تخصیص داده نشده‌اند. این موضوع یکی از موانع پیشرفت طرح‌های عمرانی حوزه صنایع دستی مانند احداث و تکمیل بازارچه‌های صنایع دستی است. از این رو لازم است در سال‌های پیش‌رو نه تنها سهم اعتبارات عمرانی این حوزه از اعتبارات مصوب و ابلاغی افزایش یابد، بلکه سهم اعتبارات تخصیص یافته آن مانند سایر معاونت در حد قابل قبولی باشد.

6. نتیجه‌گیری و پیشنهادات

بررسی وضعیت تخصیص اعتبارات قانون بودجه سال 1404 وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نشان می دهد که در هشت ماهه ابتدایی سال 1404 از مجموع اعتبارات هزینه‌ای مصوب این وزارتخانه، مبلغ 14.255.862 میلیون ریال‌ (معادل 1.425 میلیارد تومان) و از مجموع اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای آن،  مبلغ 7.923.410 میلیون ریال(معادل 792 میلیارد تومان) تخصیص یافته است. به عبارت دیگر در هشت ماهه ابتدایی سال 1404 از سرجمع اعتبارات ردیف اصلی وزارت مذکور، 53/91 درصد از اعتبارات ابلاغی هزینه‌ای و 23 درصد از اعتبارات ابلاغی تملک دارایی‌های سرمایه‌ای تخصیص یافته است. همچنین در مجموع 36/52 درصد از کل اعتبارات ابلاغی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ذیل این جدول، تخصیص پیدا کرده است. این موضوع نشان می‌دهد گرچه عملکرد هشت ماهه تحقق اعتبارات بودجه‌ای وزارت میرث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در سال 1404 نسبت به مدت مشابه در دو سال گذشته بهبود یافته است، اما همچنان درصد تخصیص اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این وزارتخانه در هشت ماهه ابتدایی، از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. از این رو لازم است وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با توسعه مدل‌های تأمین مالی از جمله تقویت تأمین مالی از طریق انتشار اوراق با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور، وضعیت تخصیص اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای خود را در سال‌های آتی بهبود بخشد. علاوه بر این، در راستای اجرایی‌‌سازی بند «پ» ماده (13) قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مبنی بر ارائه برنامه عملیاتی شامل اهداف سال مورد نظر، شاخص‌های عملکرد، مخاطرات رسیدن به اهداف، منابع لازم، نحوه تامین مالی و طرح‌های توسعه‌ای مرتبط، لازم است وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای تدوین ردیف‌های بودجه‌ای سال 1405، برنامه عملیاتی مطلوب را به کمیسیون فرهنگی مجلس ارائه نماید.