نوع گزارش : گزارش های نظارتی
نویسندگان
کارشناس گروه فرهنگ عمومی، هنر و صنایع خلاق دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
گزیده سیاستی
به رغم افزایش اعتبار بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه 1404نسبت به قانون بودجه 1403، سهم آن از سرجمع اعتبارات فرهنگ از حدود 30درصد به 15/6 درصد در قانون بودجه 1404کاهش یافته است.
1. مقدمه
در قانون بودجه سال 1404، دستگاههایی که عمده اعتبارات آنها ذیل برنامههای مرتبط با «امور تفریح، فرهنگ و مذهب» تعریف میشوند، بهعنوان دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در نظر گرفته شدهاند. لذا 12 ردیف دستگاهی که زیرمجموعه دستگاههای اصلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و سازمان تبلیغات اسلامی قرار دارند مورد بررسی قرار میگیرند.
نکته قابلتوجه اینکه در جدول (7-ب) از جداول تفصیلی مشتمل بر ارقام بخش دوم قانون بودجه سال 1404 تعداد دستگاههای اجرایی که ذیل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی و سازمان تبلیغات اسلامی قرار گرفته، بهترتیب 15، 6 و 14 دستگاه است که با توجه به مأموریتهای این زیرمجموعهها و موضوع این گزارش، همه آنها مورد بررسی قرار نگرفتند و صرفاً دستگاههایی که مأموریت آنها به بخش فرهنگ و هنر مربوط است در این گزارش لحاظ شدهاند. لذا همانند قانون بودجه سال 1403، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با شماره طبقهبندی 114000) بهعنوان دستگاه سیاستگذار یا اصلی برای 7 دستگاه اجرایی و شورای عالی انقلاب فرهنگی (با شماره طبقهبندی 113600) برای پنج دستگاه اجرایی بخش فرهنگ و هنر معرفی شدهاند. در کنار این دستگاهها حوزه هنری انقلاب اسلامی (با شماره طبقهبندی 115600) ذیل سازمان تبلیغات اسلامی دستگاه ذیل بخش فرهنگ و هنر را در قانون بودجه سال 1404 شکل میدهند.
جدول 1. اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1404 [1] (مبتنیبر جدول 7-ب قانون بودجه)
|
دستگاه اصلی |
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی/ اجرایی |
هزینهای |
تملک دارایی سرمایهای |
جمع کل |
جمع دستگاه اصلی |
||||||
|
مصوب سال 1404 |
مصوب سال 1404 |
|||||||||||
|
عمومی |
متفرقه |
اختصاصی |
جمع |
عمومی |
متفرقه |
اختصاصی |
جمع |
|||||
|
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
101100 |
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران |
6,900,000 |
0 |
599,400 |
7,499,400 |
1,600,000 |
0 |
0 |
1,600,000 |
9,099,400 |
128,025,473 |
|
114000 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
48,300,000 |
2,000,000 |
260,000 |
50,560,000 |
20,368,073 |
0 |
0 |
20,368,073 |
70,928,073 |
||
|
114028 |
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی |
19,550,000 |
100,000 |
0 |
19,650,000 |
400,000 |
0 |
0 |
400,000 |
20,050,000 |
||
|
114046 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی– حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات (مؤسسه اطلاعات، مؤسسه مطبوعاتی کیهان و مؤسسه فرهنگی هنری خراسان هریک 150 میلیارد ریال) |
8,400,000 |
0 |
0 |
8,400,000 |
0 |
0 |
0 |
0 |
8,400,000 |
||
|
114092 |
سازمان امور سینمایی و سمعی- بصری |
6,780,000 |
0 |
0 |
6,780,000 |
306,000 |
0 |
0 |
306,000 |
7,086,000 |
||
|
114320 |
بنیاد سعدی |
955,000 |
0 |
30,000 |
985,000 |
22,000 |
0 |
0 |
22,000 |
1,007,000 |
||
|
115800 |
نهاد کتابخانههای عمومی کشور |
10,420,000 |
0 |
0 |
10,420,000 |
1,035,000 |
0 |
0 |
1,035,000 |
11,455,000 |
||
|
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
101022 |
فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
1,799,598 |
0 |
120,000 |
1,919,598 |
68,855 |
0 |
0 |
68,855 |
1,988,453 |
6,765,744 |
|
101028 |
بنیاد ایرانشناسی |
767,076 |
0 |
40,000 |
807,076 |
100,000 |
0 |
0 |
100,000 |
907,076 |
||
|
101033 |
فرهنگستان هنر |
1,055,092 |
0 |
15,000 |
1,070,092 |
89,723 |
0 |
0 |
89,723 |
1,159,815 |
||
|
113600 |
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
2,410,000 |
0 |
400 |
2,410,400 |
200,000 |
0 |
0 |
200,000 |
2,610,400 |
||
|
113601 |
خانه ملی گفتوگوی آزاد |
100,000 |
0 |
0 |
100,000 |
0 |
0 |
0 |
0 |
100,000 |
||
|
سازمان تبلیغات اسلامی |
115600 |
حوزه هنری انقلاب اسلامی |
11,100,000 |
2,000,000 |
0 |
13,100,000 |
1,214,000 |
0 |
0 |
1,214,000 |
14,314,000 |
14,314,000 |
|
جمع کل |
118,536,766 |
4,100,000 |
1,064,800 |
123,701,566 |
25,403,651 |
0 |
0 |
25,403,651 |
149,105,217 |
|||
درخصوص اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1404، لازم به ذکر است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با 70,928,073 میلیون ریال (حدود 7 همت) بهتنهایی و با اضافه کردن اعتبارات ردیف مستقل حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات و سازمان امور سینمایی و سمعی- بصری که درمجموع حدود 15,000,000 میلیون ریال (حدود 1/5 همت) میشود، اعتباری حدود 85,000,000 میلیون ریال (8/5 همت) برخوردار است و بعد از آن سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با 20,050,000 میلیون ریال، (حدود 2 همت) و حوزه هنری با 14,314,000 میلیون ریال (حدود 1/4 همت) قرار دارند. گفتنی است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان دستگاه اصلی (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بههمراه 6 زیرمجموعه بخش فرهنگ و هنر) نیز با اعتباری معادل 128,025,473 میلیون ریال (حدود 12/8 همت)، بالاترین میزان را به خود اختصاص داده و بعد از آن حوزه هنری و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی (دبیرخانه بههمراه چهار زیرمجموعه بخش فرهنگ و هنر) بهترتیب با اعتباری معادل 14,314,000 میلیون ریال (حدود 1/4 همت) و 6,765,744 میلیون ریال (حدود 670 میلیارد تومان) قرار دارند. درمجموع اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر، اعتباری معادل 149,105,217 میلیون ریال (حدود 15 همت) را به خود اختصاص دادهاند.
جدول 2. برآورد اعتبارات ردیفهای متفرقه اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1404 [1]
(مبتنیبر جدول 9 قانون بودجه) (مبالغ به میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
هزینهای |
تملک داراییهای سرمایهای |
جمع کل |
|
اعتبارات متمرکز درآمد- هزینه |
||||
|
530000-40 |
اعتبارات درآمد واردات محصولات فرهنگی و اسباببازی |
2,000,000 |
0 |
2,000,000 |
|
اعتبار ردیفهای موردی (موقت) |
||||
|
550000-31 |
احداث یادمان مشاهیر و مفاخر |
0 |
10,000,000 |
10,000,000 |
|
550000-36 |
تهیه نقشه مهندسی فرهنگی کشور و کمک به مؤسسات فرهنگی مردمی |
7,500,000 |
500,000 |
8,000,000 |
|
550000-61 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی- کمک به مؤسسه هنرمندان پیشکسوت |
340,000 |
0 |
340,000 |
|
550000-102 |
حمایت از طرحهای پیشرو فرهنگی و توسعه علوم انسانی و بزرگداشت مفاخر ذیربط |
340,000 |
0 |
340,000 |
|
مجموع |
10,180,000 |
10,500,000 |
20,680,000 |
|
برآورد مجموع اعتبارات ردیفهای متفرقه دستگاههای بخش فرهنگ و هنر که مبتنیبر جدول 9 قانون بودجه سال 1404 است اعم از اعتبارات متمرکز درآمد- هزینه و اعتبار ردیفهای موردی (موقت) معادل 20,680,000 میلیون ریال (حدود 2 همت) تصویب شده است.
جدول 3. برنامههای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی موضوع تبصره «8» بند «ب» ماده (76) برنامه پنجساله هفتم پیشرفت اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1404 (مبتنیبر جدول 12 قانون بودجه) [1]
|
برنامههای اجرایی |
برنامه هفتم |
حوزه بند «ث» تبصره «8» |
میلیون ریال |
|
برنامه اجرایی 1: اعتلای سبک زندگی ایرانی- اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر |
15,022,170 |
||
|
1. حمایت و پشتیبانی از مردمیسازی فرهنگ |
ماده (75)- د |
قرآنی |
2,540,000 |
|
2. ترویج فرهنگ ایثار و شهادت |
ماده (75)- چ |
2,482,170 |
|
|
3. حمایت از صنعت و تولیدات پویانمایی و بازیهای رایانهای |
مادههای (74و76) |
3,700,000 |
|
|
4. تولید فیلم سینمایی فاخر و ارزشمند در موضوعات تاریخی، دفاع مقدس، جبهه مقاومت و سبک زندگی ایرانی- اسلامی |
ماده (74) |
6,000,000 |
|
|
5. راهاندازی سامانه رصد، پایش و سنجش مستمر شاخصهای فرهنگ عمومی، سبک زندگی مردم، مرجعیت رسانهای |
ماده (75)- ب |
250,000 |
|
|
6. بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی کشور |
ماده (75)- الف |
50,000 |
|
|
برنامه اجرایی 4: راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی |
13,100,000 |
||
|
1. اقدامات تبلیغی و روشنگرانه در مورد نقش فعال بانوان در ایران و جوامع اسلامی |
ماده (80)- تبصره «2» |
نمایشی |
1,200,000 |
|
2. اجراییسازی سند فعالیتهای فرهنگی بینالملل |
- |
11,900,000 |
|
|
مجموع |
28,122,170 |
||
همانطور که در جدول 3 این گزارش مشاهده میشود، مطابق مندرجات جدول 12 قانون بودجه سال 1404، ذیل برنامه اجرایی 1 با عنوان اعتلای سبک زندگی ایرانی- اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر و برنامه اجرایی 4 با عنوان راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی، درمجموع، اعتباری معادل 28,122,170 میلیون ریال (حدود 2/8 همت) در نظر گرفته شده است.
جدول 4. توزیع اعتبارات بندهای «9 و 10» جدول 14 (موضوع مصارف هدفمندسازی یارانهها) [1] (مبالغ به میلیون ریال)
|
ردیف |
جایگاه در قانون برنامه هفتم |
عنوان |
مبلغ 1404 |
|
|
ماده |
بند/ جزء |
|||
|
الف) اعتبارات حمایت از تولید و اشتغال در اجرای تکالیف برنامه هفتم موضوع ماده (۸) قانون هدفمندی یارانهها بند «9» جدول 14 |
6,089,000 |
|||
|
9 |
(74) |
- |
اعتلای سبک زندگی ایرانی-اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر |
4,324,000 |
|
(76) |
«پ» |
|||
|
12 |
(80) |
بند «ب» تبصره «2» |
راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی |
294,000 |
|
20 |
(64) |
- |
توسعه و ارتقای دانش اقتصاد رقومی و رشتههای پویانمایی |
1,471,000 |
|
(74) |
- |
|||
همانطور که در جدول 4 این گزارش مشاهده میشود، مطابق مندرجات جدول 14 قانون بودجه سال 1404، از منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمند کردن یارانهها، سه ردیف 9، 12 و 20 با عناوین اعتلای سبک زندگی ایرانی- اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر، راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی و توسعه و ارتقای دانش اقتصاد رقومی و رشتههای پویانمایی، اعتباری معادل 6,089,000 میلیون ریال (حدود 600 میلیارد تومان) در نظر گرفته شده است.
جدول 5. مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در جداول قسمت دوم قانون بودجه سالهای 1403 و 1404 [1]و [2] (میلیون ریال)
|
ردیف |
عنوان |
مصوب قانون بودجه 1403 |
قانون بودجه 1404 |
درصد رشد |
|
1 |
اعتبارات هزینهای، تملک داراییهای سرمایهای (جدول 7) |
98,470,364 |
149,105,217 |
51.42+ |
|
2 |
اعتبارات ردیفهای متفرقه (جدول 9) |
14,800,000 |
20,680,000 |
39.7 |
|
3 |
برنامههای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی با محوریت هزینهکرد یک درصد از هزینههای شرکتهای دولتی (جدول 12) |
88,650,000 |
28,122,170 |
-68.2 |
|
4 |
منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمند کردن یارانهها (جدول 14) |
- |
6,089,000 |
- |
|
مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر |
201,920,364 |
203,996,387 |
1.02 |
|
در توضیح جدول فوق، اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای (جدول 7 قانون بودجه) بخش فرهنگ و هنر، مصوب بودجه سال 1403 معادل 98,470,364 میلیون ریال (حدود 10 همت) و در قانون بودجه 1404 در حدود 149,105,217 میلیون ریال (حدود 15 همت) بوده که رشدی حدود 51 درصدی را دربرداشته است. لازم به ذکر است؛ اعتبارات این بخش در قانون بودجه به نسبت لایحه بودجه 1404، حدود 730 میلیارد تومان افزایش داشته است. همچنین اعتبارات ردیفهای متفرقه (جدول 9) بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه 1403 معادل 14,800,000 میلیون ریال (حدود 1.5 همت) و در قانون بودجه 1404 معادل 20,680,000 میلیون ریال (حدود 2 همت) است که بدون تغییر نسبت به لایحه، به تصویب رسیده است؛ اما درخصوص برنامههای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی با محوریت هزینهکرد یک درصد از هزینههای شرکتهای دولتی (جدول 12 قانون بودجه) در بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه 1403 معادل 88,650,000 میلیون ریال (حدود 8.8 همت) و در قانون بودجه سال 1404 معادل 28.122.170 میلیون ریال (حدود 2.8 همت) بوده که حدود 68 درصد کاهش داشته است. لازم به ذکر است؛ این اعتبار در قانون بودجه 1404 به نسبت لایحه 500 میلیارد تومان کاهش داشته است.
درنهایت منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمند کردن یارانهها (جدول 14قانون بودجه) در بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه سال 1403 اعتباری نداشته و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 20.700.000 میلیون ریال (حدود 2 همت) بوده است که این ردیف در قانون بودجه 1404، کاهش 1/4 همتی داشته و به مبلغی معادل 6.089.000 میلیون ریال (حدود 600 میلیارد تومان) رسیده که عمده کاهش اعتبار بخش فرهنگ و هنر مربوط به این ردیف است. بهدنبال این کاهش اعتبار، مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در جداول قسمت دوم قانون بودجه سال 1404، اعتباری معادل 203.996.387 میلیون ریال (حدود20 همت) شده که نسبت به لایحه پیشنهادی حدود 1/2 همت کاهش پیدا کرده است. لازم به توضیح است که این کاهش محسوس اعتبارات بخش فرهنگ و هنر به جابهجایی اعتباری معادل 500,000,000 میلیون ریال (50 همت) از ردیف الف) منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمندی یارانهها- بند «۹» جدول شماره (14) به جدول شماره 10- ج- مصارف استانی در سال 1404 برمیگردد که در این جدول اعتباری معادل 360,000,000 میلیون ریال (36 همت) در ستون «زیرساختهای انرژی، ایجاد نیروگاههای خورشیدی در دانشگاهها و طرحهای آبخیزداری و احیای قنوات» و اعتباری معادل 140,000,000 میلیون ریال (14 همت) در ستون «اعتبارات مربوط به حساب بهینهسازی مصرف انرژی مندرج در جدول شماره (8) مالی» اختصاص پیدا کرده است.
شکل 1. نمودار سهم بخش فرهنگ و هنر از برآورد کل بودجه فرهنگی در بودجه سال 1404 ( درصد)
مأخذ: نگارندگان.
با توجه به مصارف بودجه عمومی دولت در قانون بودجه سال 1404 که معادل 53,844,550,000 میلیون ریال (حدود 5400 همت) برآورد شده، سهم اعتبارات بخش فرهنگ و هنر نسبت به منابع بودجه عمومی دولت حدود 0/38 درصد است. سهم بودجه بخش فرهنگ و هنر 203,990,000 میلیون ریال (حدود 20 همت) از برآورد کل بودجه فرهنگی کشور 1,304,970,130 میلیون ریال (حدود 130 همت) در قانون بودجه 1404، حدود 15/6 درصد است.
شکل 2. نمودار سهم کلی سه دستگاه اصلی بخش فرهنگ و هنر از کل بودجه فرهنگی در قانون بودجه سال 1404 (درصد)
مأخذ: همان.
بررسی سهم کلی سه دستگاه اصلی بخش فرهنگ و هنر از کل بودجه فرهنگی برآورد شده کشور 1,304,970,130 میلیون ریال (حدود 130 همت) در قانون بودجه سال 1404 نشان میدهد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حدود 10/8 درصد، سازمان تبلیغات اسلامی حدود 4/7 درصد و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی حدود 0/8 درصد را به خود اختصاص دادهاند.
همچنین سهم کلی سه دستگاه اصلی بخش فرهنگ و هنر از کل مصارف بودجه عمومی دولت معادل 53,844,550,000 میلیون ریال (حدود 5400 همت) در قانون بودجه 1404 بدینترتیب است:
-وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (141,320,000 میلیون ریال): 0/26 درصد،
-سازمان تبلیغات اسلامی (62,580,000 میلیون ریال): 0/11 درصد،
-دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی (10,430,000 میلیون ریال): 0/02 درصد.
جدول 6. اعتبارات اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر (اعتبارات اصلی موضوع جدول 7) در قانون بودجه سال 1404 و مقایسه آن با اعتبارات مصوب سال 1403 (ارقام به میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی/ اجرایی |
هزینهای |
تملک دارایی سرمایهای |
مجموع اعتبارات |
||||||
|
مصوب 1403 |
مصوب 1404 |
درصد رشد |
مصوب 1403 |
مصوب 1404 |
درصد رشد |
مصوب 1403 |
مصوب 1404 |
درصد رشد |
||
|
101100 |
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران |
5,827,078 |
7,499,400 |
28/7+ |
956,753 |
1,600,000 |
67/2+ |
6,783,831 |
9,099,400 |
34/1+ |
|
114000 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
33,501,350 |
50,560,000 |
50/9+ |
8,574,671 |
20,368,073 |
137/5+ |
42,076,021 |
70,928,073 |
68/5+ |
|
114028 |
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی |
14,059,452 |
19,650,000 |
39/7+ |
149,701 |
400,000 |
167/2+ |
14,209,153 |
20,050,000 |
41/1+ |
|
114046 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی– حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات |
5,892,418 |
8,400,000 |
42/5+ |
0 |
0 |
- |
5,892,418 |
8,400,000 |
42/5+ |
|
114092 |
سازمان امور سینمایی و سمعی- بصری |
5,424,964 |
6,780,000 |
24/9+ |
266,146 |
306,000 |
14/9+ |
5,691,110 |
7,086,000 |
24/5+ |
|
114320 |
بنیاد سعدی |
715,880 |
985,000 |
37/6+ |
18,907 |
22,000 |
16/3+ |
734,787 |
1,007,000 |
37+ |
|
115800 |
نهاد کتابخانههای عمومی کشور |
7,885,486 |
10,420,000 |
32/1+ |
759,472 |
1,035,000 |
36/2+ |
8,644,958 |
11,455,000 |
32/5+ |
|
101022 |
فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
1,477,678 |
1,919,598 |
29/9+ |
55,753 |
68,855 |
23/5+ |
1,533,431 |
1,988,453 |
29/6+ |
|
101028 |
بنیاد ایرانشناسی |
543,661 |
807,076 |
48/4+ |
77,886 |
100,000 |
28/4+ |
621,547 |
907,076 |
45/9+ |
|
101033 |
فرهنگستان هنر |
811,074 |
1,070,092 |
31/9+ |
72,650 |
89,723 |
23/5+ |
883,724 |
1,159,815 |
31/2+ |
|
113600 |
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
2,230,517 |
2,410,400 |
8+ |
9,249 |
200,000 |
2062/4+ |
2,239,766 |
2,610,400 |
16/5+ |
|
113601 |
خانه ملی گفتوگوی آزاد |
- |
100,000 |
- |
- |
0 |
- |
- |
100,000 |
- |
|
115600 |
حوزه هنری انقلاب اسلامی |
8,174,092 |
13,100,000 |
60/2+ |
985,526 |
1,214,000 |
23/1+ |
9,159,618 |
14,314,000 |
56/2+ |
|
مجموع |
86,543,650 |
123,701,566 |
42/9+ |
11,926,714 |
25,403,651 |
113+ |
98,470,364 |
149,105,217 |
51/4+ |
|
مأخذ: نگارندگان.
در قانون بودجه سال 1404، بیشترین افزایش اعتبار دستگاههای بخش فرهنگ و هنر، مربوط به «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» بوده که حدود 68 درصد نسبت به مصوب سال 1403، درمجموع اعتبارات افزایش داشته است. در رتبه بعدی «حوزه هنری انقلاب اسلامی» با رشد حدود 56 درصدی قرار دارد. کمترین میزان رشد اعتبارات نیز مربوط به «دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی» با حدود 17 درصد است. دستگاههای دیگر این بخش، حدوداً بین 24 تا 46 درصد رشد داشتهاند که همگی از میانگین رشد مجموع اعتبارات (حدود 51 درصد)، پایینتر است.
بالاترین افزایش درصد رشد اعتبارات هزینهای با حدود 60 درصد به ردیف «حوزه هنری انقلاب اسلامی» مربوط میشود و پس از آن ردیفهای «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» و «بنیاد ایرانشناسی» 50 و 48 درصد افزایش داشتهاند. دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز با 8 درصد، کمترین میزان رشد در اعتبارات هزینهای را داشته است. رشد اعتبارات هزینهای مابقی دستگاهها در بازه حدودی 25 تا 43 درصد در نوسان است.
در بخش اعتبارات مربوط به تملک داراییهای سرمایهای، بیشترین رشد بهترتیب متعلق به «دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی»، «سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی» و «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است.
لازم به ذکر است؛ مجموع اعتبارات مصوب دستگاههای اصلی بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 معادل 98,470,364 میلیون ریال (حدود9.8 همت) بوده که در قانون بودجه سال 1404 به 149,105,217 میلیون ریال (حدود 15 همت) افزایش یافته و حدود 51 درصد رشد پیدا کرده است.
سهم اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای اهم دستگاههای اجرایی بخش فرهنگ و هنر (صرفاً جدول 7 قانون بودجه) از کل بودجه مصوب این بخش (معادل149,105,217 میلیون ریال) در قانون بودجه سال 1404 بهترتیب بهشرح زیر است:
شکل 3. نمودار سهم دستگاههای اجرایی مربوطه از اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1404
مأخذ: همان.
جدول 7. سهم بخش فرهنگ و هنر از امور فرهنگی و منابع و بودجه عمومی در قانون بودجه سال 1404 و مقایسه با قانون بودجه سال 1403 (میلیون ریال) [1] و [3]
|
عنوان |
مصوب و قانون بودجه 1403 |
قانون بودجه 1404 |
|
بخش فرهنگ و هنر |
173,520,364 |
203,996,387 |
|
جمع اعتبارات فرهنگ |
827,419,938 |
1,304,970,130 |
|
سهم بخش فرهنگ و هنر از جمع اعتبارات فرهنگ (درصد) |
20.97 |
15.63 |
|
مصارف بودجه عمومی دولت |
28,371,400,000 |
53,844,550,000 |
|
سهم بخش فرهنگ و هنر از مصارف بودجه عمومی دولت (درصد) |
0.61 |
0.38 |
اعتبار بخش فرهنگ و هنر در مصوب بودجه سال 1403 معادل 173,520,364 میلیون ریال (حدود 17 همت) و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 216,320,000 میلیون ریال (حدود 21.6 همت) بود که در قانون بودجه 1404 به 203,996,387 میلیون ریال (حدود 20 همت) تقلیل یافته است. بهرغم افزایش اعتبار این بخش نسبت به قانون بودجه 1403، سهم آن از جمع اعتبارات فرهنگ از حدود 30 درصد به حدود 15/6 درصد کاهش یافته است. همچنین اعتبارات کل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان دستگاه اصلی (همراه با دستگاههای تابعه)، در قانون بودجه سال 1403 معادل 95,169,464 میلیون ریال (حدود 9.5 همت) و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 137,554,483 میلیون ریال (حدود 13.7 همت) برآورد شده بود که در قانون معادل 141.324.483 میلیون ریال (حدود 14 همت) مصوب شده است. بااینحال، سهم اعتبارات این وزارتخانه نیز از 11/5 درصد به 10/8 درصد نسبت به جمع اعتبارات فرهنگ رسیده است.
بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1404 نسبت به لایحه پیشنهادی، با وجود افزایش اعتبار دستگاههای اصلی، درمجموع حدود 1/2 همت کاهش پیدا کرده است که عمده کاهش اعتبار این بخش، به منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمند کردن یارانهها (جدول 14) مربوط میگردد. ردیف مذکور، بهتنهایی در قانون 1404، نسبت به لایحه پیشنهادی حدود 1/4 همت کاهش داشته است؛ علاوهبر این بهرغم افزایش اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه 1404 نسبت به مصوب 1403، سهم اعتبارات این بخش از جمع اعتبارات امور فرهنگ از حدود 30 درصد به حدود 6/15 درصد کاهش یافته است. همچنین سهم مجموع اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان دستگاه اصلی، در قانون بودجه سال 1403 و در قانون بودجه سال 1404 از 11/5 درصد به 10/83 درصد نسبت به جمع اعتبارات فرهنگ رسیده است.
