نوع گزارش : گزارش های تقنینی
نویسنده
کارشناس گروه تامین اجتماعی و رفاه دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
گزیده سیاستی
اعتبار پیش بینی شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404به هشت برنامه اختصاص یافته و بالغ بر 122هزار میلیارد تومان است که نسبت به قانون بودجه سال 1403، 34 درصد رشد داشته است.
کلیدواژهها
مسئله اصلی
یکی از مهمترین مصادیق تکریم فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه ایرانی، تکریم و صیانت از جامعه گسترده ایثارگران و خانوادههای معظم آنان در قالب ارائه خدمات متنوع شهروندی در ساحتهای مختلف اقتصادی و اجتماعی است. یکی از مهمترین قوانینی، که در پرتو آن هرساله اعتبارات مربوط به ارائه خدمات به این قشر معزز پیشبینی میشود، قوانین بودجه سنواتی است. اهم اعتبارات اختصاصیافته به جامعه ایثارگری در قالب اعتباراتی است که به بنیاد شهید و امور ایثارگران، بهعنوان اصلیترین متولی ارائه خدمات اجتماعی به ایثارگران، اختصاص مییابد. اعتبار پیشبینی شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 حدود 122 هزار میلیارد تومان است که حدود 121 هزار میلیارد تومان را اعتبارات هزینهای و هزار میلیارد تومان را اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای تشکیل میدهند که نسبت به قانون بودجه سال 1403، 34 درصد رشد داشته است. رشد پیشبینی شده در لایحه بودجه سال 1404 کمی بیشتر از متوسط رشد اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در یک دهه گذشته (32 درصد) است. این اعتبار در قالب هشت برنامه پیشبینی شده است و برنامه «خدمات حمایتی» همچون سنوات گذشته بیشترین سهم از کل اعتبارات این دستگاه را شامل میشود. در بخش ردیفهای متفرقه نیز اعتبارات این دستگاه در قالب سه برنامه پیشبینی شده و نسبت به قانون بودجه سال 1403، دو هزار میلیارد تومان (و درمجموع 50 درصد) رشد داشته است.
نقاط قوت و ضعف طرح و لایحه
پیشنهادهای مرکز پژوهشها
صیانت از آرمان شهدا و تکریم فرهنگ ایثار و شهادت، ازجمله مهمترین زیربناهای تقویت نظام اسلامی و تحکیم قوای اخلاقی و انسانی در جامعه ایرانی است. یکی از مهمترین مصادیق تحقق این رسالت در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، صیانت از جامعه ایثارگران و خانوادههای معظم آنان در قالب ارائه خدمات متنوع شهروندی در ساحتهای مختلف اقتصادی و اجتماعی است. بدین منظور و برای تعیین چارچوب ارائه خدمات به این قشر معزز، قوانین و مقررات متنوعی در کشور وضع شده که یکی از مهمترین آنها قوانین بودجه سنواتی است که دولت در قالب آن هرساله باید اعتبارات لازم را برای ارائه خدمات اجتماعی به جامعه ایثارگری پیشبینی و تعیین کند. اهم اعتبارات اختصاصیافته به جامعه ایثارگری در قالب اعتباراتی است که به بنیاد شهید و امور ایثارگران، بهعنوان اصلیترین متولی ارائه خدمات اجتماعی به ایثارگران، اختصاص مییابد. بدین منظور، گزارش حاضر به بررسی اعتبارات این دستگاه در لایحه بودجه 1404 خواهد پرداخت و خواهد کوشید تا پس از ارائه آماری از جامعه گسترده ایثارگری، بر احکام اختصاصیافته به حوزه ایثارگری در قانون برنامه هفتم پیشرفت و بخش اول لایحه بودجه 1404، مروری داشته باشد و در ادامه، بخش دوم لایحه بودجه 1404 در حوزه ایثارگری و بهطور ویژه اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران بررسی خواهد شد. در انتها نیز پیشنهادهایی برای تقویت احکام بخش دوم لایحه بودجه ارائه خواهد شد.
برای درک گستردگی جامعه ایثارگری و لزوم سیاستگذاری متناسب با جمعیت این قشر، اطلاع از آمار دقیق تعداد جانبازان، ایثارگران و خانوادههای معزّز آنان میتواند کمککننده باشد. در جداول ذیل آمار ایثارگران مشمول قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران، به تفکیک شهدا، جانبازان، آزادگان و خانوادههای تحت تکفل ایثارگران، ارائه میشود.
2-1. تعداد ایثارگران
جدول 1. تعداد ایثارگران به تفکیک شهدا، جانبازان و آزادگان [1]
|
ردیف |
عنوان |
تعداد (نفر) |
درصد از کل |
تعداد ایثارگران در قید حیات (به نفر) |
|
1 |
شهید |
228.502 |
25.6% |
- |
|
2 |
جانباز |
619.038 |
69.5% |
538.244 |
|
3 |
آزاده |
43.429 |
4.9% |
38.355 |
|
|
جمع |
890.969 |
100% |
- |
2-2. تعداد جانبازان به تفکیک درصد مؤثر در ارائه خدمات
جدول 2. تعداد جانبازان بالای 25 درصد و زیر 25 درصد[1]
|
ردیف |
عنوان |
درصد جانبازی |
تعداد (به نفر) |
درصد از کل |
|
1 |
جانباز |
زیر 25% |
363.975 |
59% |
|
25% و بالاتر |
255.063 |
41% |
||
|
جمع |
|
619.038 |
100% |
2-3. آمار خانواده (در قید حیات) شهدا
جدول 3. آمار خانواده شهدا به تفکیک درصد از کل[1]
|
ردیف |
نسبت با شهید |
تعداد (به نفر) |
درصد از کل |
|
1 |
پدر |
30.017 |
8.6% |
|
2 |
مادر |
79.956 |
23% |
|
3 |
همسر |
61.135 |
17.5% |
|
4 |
فرزند پسر |
90.199 |
26% |
|
5 |
فرزند دختر |
88.822 |
25% |
|
جمع |
350.129 |
100% |
|
2-4. آمار خانواده (در قید حیات) جانبازان
جدول 4. آمار خانواده جانبازان به تفکیک درصد از کل[1]
|
ردیف |
نسبت با جانباز |
تعداد (به نفر) |
درصد از کل |
|
1 |
پدر |
13.009 |
0.5% |
|
2 |
مادر |
32.962 |
1.4% |
|
3 |
همسر |
560.109 |
23.7% |
|
4 |
فرزند پسر |
908.680 |
38.4% |
|
5 |
فرزند دختر |
849.256 |
36% |
|
جمع |
2.364.016 |
100% |
|
2-5. آمار خانوادههای (در قید حیات) آزادگان
جدول 5. آمار خانواده آزادگان به تفکیک درصد از کل[1]
|
ردیف |
نسبت با آزاده |
تعداد (به نفر) |
درصد از کل |
|
1 |
پدر |
963 |
0.6% |
|
2 |
مادر |
2.823 |
1.7% |
|
3 |
همسر |
41.259 |
25% |
|
4 |
فرزند پسر |
60.524 |
37% |
|
5 |
فرزند دختر |
58.551 |
35.7% |
|
جمع |
164.120 |
100% |
|
با توجه به ضرورت تناظر و همراستایی اعتبارات تخصیصیافته با احکام برنامه توسعه و تبصرههای بودجه، لذا در این بخش احکام برنامه هفتم پیشرفت و احکام بخش اول لایحه بودجه سال 1404- که مصوب شده و بهصورت قانون درآمده است- مرتبط با حوزه ایثارگران ارائه شده است.
جدول 6. احکام مرتبط با حوزه ایثارگری در قانون برنامه هفتم پیشرفت[2]
|
ارجاع حکم |
متن حکم |
|
جزء «1» بند «الف» ماده (6) |
بهمنظور توسعه اشتغال، بهویژه اشتغالهای حاصل از ایجاد کسبوکارهای خُرد خانگی (تا دو نفر شاغل)، کارگاههای خُرد (تا هفت نفر شاغل) و کارگاههای کوچک (تا بیست نفر شاغل) با اولویت استقرار در مناطق محروم و روستایی از سال اول برنامه اقدامات زیر انجام میگیرد: 1. نسبت به تهیه برنامه کمّی سالانه به تفکیک سهمیه وزارتخانههای جهاد کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، بنیاد شهید و امور ایثارگران، کمیته مداد امامخمینی (ره)، سازمان بهزیستی کشور، سازمان بسیج سازندگی، سازمان زندانها و اقدامات تأمین و تربیتی کشور و همچنین مؤسسات، نهادها و شرکتهای ارائه دهنده خدمات توسعه کسبوکار با توزیع استانی برای اشتغالزایی از محل ایجاد و توسعه کسبوکارها اقدام نماید. |
|
جزء «3» تبصره «3» بند «ز» ماده (48) |
برقراری مستمری بازنشستگان برای کلیه بیمه شدگان صندوقهای بازنشستگی (اعم از کشوری، لشکری، تأمین اجتماعی و سایر صندوقهای بازنشستگی دستگاهها، نهادها و بانکها) بر مبنای میانگین دو سال آخر خدمت منتهی به بازنشستگی دریافتی که دارای کسور بازنشستگی با اعمال ضریب حقوق سال بازنشستگی است، میباشد. تبصره ۱. موارد زیر درصورت مزایای بیشتر از این ماده باید اعمال شود: 3. ایثارگرانی که مشمول قوانین و مقررات خاص خود میباشند. |
|
تبصره «3» بند «5» ماده (29) |
بهمنظور کاهش ناترازی صندوقهای بازنشستگی و تقویت توان صندوقها در انجام تکالیف محول شده از ابتدای سال اول اجرای برنامه: 5. بیمهپردازان که مطابق قوانین کمتر از ۱۵ سال تمام سابقه بیمهپردازی دارند به سنوات الزامی بیمهپردازی آنان برای بازنشستگی پنج سال اضافه میگردد. تبصره ۳. ایثارگران، معلولان و شاغلان در مشاغل سخت و زیانآور مشمول قوانین خاص خود هستند. |
|
جزء «1» بند «ت» ماده (31) |
با توجه به شأن و منزلت خانواده معظم شهدا و ایثارگران و ضرورت توسعه خدمترسانی به ایشان، دولت مکلف است از طریق مراجع ذیربط و با هدف تقویت عدالت و حمایت هدفمند، ارتقای اثربخشی و افزایش رضایتمندی جامعه هدف در ارائه خدمات، اقدام قانونی لازم را جهت اصلاح و تجمیع کلیه قوانین و مقررات موجود در حوزه خدماترسانی به ایثارگران از جمله قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مصوب 1386/4/3، قانون حالت اشتغال مستخدمین شهید، جانباز از کارافتاده و مفقودالاثر انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی مصوب 1376/2/30، قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب 1374/3/31 تا پایان سال اول برنامه با رعایت ترتیبات قانونی به عمل آورد. |
|
جزء «2» و جزء «2-1» و «2-2» بند «ت» ماده (31) |
۲. مواد (۸۶) تا (۹۱) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با رعایت موارد ذیل تنفیذ میگردد: ۱۲. حکم مربوط به سقف خالص پرداختی حقوق و مزایای مستمر و غیرمستمر و سایر پرداختیها از هر محل و تحت هر عنوان شامل معافیت بیمه بازنشستگی و معافیت مالیاتی موضوع مواد (۳۷) و (۵۶) قانون «جامع خدمات رسانی به ایثارگران»، شامل ایثارگران نمیشود. ۲۲. مزایا و امتیازات قوانین ایثارگران در طول اجرای برنامه به جانبازان و شهدای مدافع حرم و همچنین جانبازان و شهدای امنیت تسری مییابد. |
|
بند «چ» ماده (75) |
دولت مکلف است با رعایت موازین شرعی از طریق بنیاد شهید و امور ایثارگران، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس و شهرداریهای سراسر کشور نسبت به حفظ و ترویج آثار، ارزشها، حماسهها و تجارب انقلاب اسلامی و دفاع مقدس با ایجاد، توسعه و نگهداری موزهها، یادمانها، نمادها و نشانههای جهاد، مقاومت و ایثار و پاسداشت قداست و منزلت والای شهیدان و ساماندهی و نگهداری مناسب آنها بهصورت مراکز فرهنگی و نوسازی و مرمت گلزارهای شهدای سراسر کشور با هماهنگی خانواده معظم شهدا موضوع بند «ز» ماده (۱) قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مصوب 1391/۱۰/2 و با رعایت حقوق اشخاص ذیحق اقدام نماید. وزارتخانههای نیرو، نفت، راه و شهرسازی و کشور مکلفاند حسب مورد نسبت به تأمین زیرساختهای مورد نیاز شامل آب، برق، گاز و جاده دسترسی، از منابع داخلی خود در سقف لوایح بودجه سنواتی اقدام نمایند. |
در ادامه، احکام بخش اول قانون بودجه سال 1404 در حوزه ایثارگری و احکام مرتبط با بنیاد شهید و امور ایثارگران بررسی شده است.
جدول 7. احکام مرتبط با حوزه ایثارگری در بخش اول قانون بودجه سال 1404[3]
|
ارجاع حکم |
متن حکم |
|
بند «ل» تبصره «1» |
واردات خودرو آمبولانس به تعداد (۳۵۰۰) دستگاه در صورت عدم امکان تأمین از محل تولید داخل توسط سازمان فوریتهای پیشبیمارستانی اورژانس کشور، جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران، بنیاد شهید و امور ایثارگران و دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور و خیرین بیمارستانساز، با مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و همچنین آمبولانسهای فوریتهای اجتماعی توسط سازمان بهزیستی کشور مشروط به استفاده از آن در راستای مأموریت دستگاههای مذکور، در سال ۱۴۰۴، از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف است. خودروهای مذکور صرفاً جهت استفاده سازمان و نهاد واردکننده و بیمارستانهای خیّرساز با تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بوده و فروش آن تا 10 سال ممنوع است و از پرداخت کلیه عوارض شمارهگذاری معاف میگردد. |
|
بند «خ» تبصره «2» |
دولت و دستگاههای موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386/۷/8 با اصلاحات و الحاقات بعدی از جمله بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، مجازند نسبت به اختصاص مبلغ یازده میلیارد (۱۱.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) یورو برای واردات صرفاً دارو و مواد اولیه آن، ملزومات مصرفی پزشکی، انواع خاصی از شیرخشک اطفال و مواد اولیه آن (که به تشخیص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری تولید داخلی برای این اقلام وجود نداشته و یا تولید آن، کفاف مصرف داخلی را نمیدهد) و کالاهای اساسی کشاورزی با اعلام سازمان برنامه و بودجه کشور با نرخ ترجیحی واحد، اقدام کنند. از مبلغ فوق حداقل سی میلیون (۳۰.۰۰۰.۰۰۰) یورو بابت دارو و تجهیزات پزشکی مصرفی و صندلی چرخدار (ویلچر) مورد نیاز ایثارگران اختصاص مییابد. |
|
بند «ب» تبصره «6» |
وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران به جانبازان پنجاه درصد (۵۰%) و بالاتر که در سنوات گذشته از تسهیلات موضوع ماده (۴۵) قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوب 1386/۴/3 با اصلاحات و الحاقات بعدی استفاده ننمودهاند، مجوز واردات یک دستگاه خودرو متناسب با وضعیت جانبازی ایثارگر با رعایت قوانین و مقررات ارائه نماید. در خصوص سایر مشمولان قانون مذکور از محل تسهیلات قرض الحسنه این بند برای خرید خودروی داخلی اقدام میگردد. آیین نامه اجرایی این بند به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزارت امور اقتصادی و دارایی حداکثر ظرف دو ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون به تصویب هیئتوزیران میرسد و گزارش عملکرد این بند توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت هر سه ماه یک بار به کمیسیونهای برنامه و بودجه و محاسبات و صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی ارسال میشود. |
|
بند «ب» تبصره «8» |
صد درصد (۱۰۰%) وجوه اداره شده پرداختی از محل بازپرداخت وامهای شهریه دانشجویی از سال ۱۳۸۵ تا سال ۱۴۰۳ به خزانهداری کل کشور واریز میشود. وجوه مذکور تا سقف پنج هزار میلیارد (۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به صندوقهای رفاه دانشجویان بهعنوان کمک، جهت افزایش منابع مالی صندوقهای مزبور اختصاص مییابد تا مطابق اساسنامه مصوب، برای پرداخت وام شهریه به دانشجویان دانشگاههای دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و جهاد دانشگاهی بر اساس سرانه دانشجویی و سایر پرداختهای رفاهی دانشجویی و مازاد هزینه تحصیلی دانشجویان تحت پوشش کمیته امداد امامخمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور و ایثارگران و فرزندان آنها، دانشجویان نخبه مورد تأیید بنیاد ملی نخبگان و افرادی که تحت پوشش هیچ نهادی نیستند به تشخیص کمیته امداد امامخمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور و بنیاد شهید و امور ایثارگران به مصرف برسد. اقساط وامهای مددجویان کمیته امداد امامخمینی(ره) و سازمان بهزیستی کشور پس از فراغت از تحصیل و با اشتغال به کار آنان پرداخت خواهد شد. |
|
جزء «2» بند «پ» تبصره «12» |
بنیاد شهید و امور ایثارگران، سازمان بهزیستی کشور و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح مکلفاند در سقف اعتبارات مصوب مربوط به جانبازان و آزادگان معسر غیرحالت اشتغال فاقد شغل و درآمد که بر اساس قوانین نیروهای مسلح مشمول دریافت حقوق وظیفه نمیباشند، افراد تحت تکفل قانونی جانبازان متوفی فاقد شغل و درآمد بدون آزمون وسع، رزمندگان معسر فاقد شغل و درآمد براساس تشخیص وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و معلولان شدید و خیلی شدید فاقد شغل و درآمد، با انجام آزمون وسع توسط سازمان بهزیستی کشور، کمکمعیشت ماهانه که میزان آن در چارچوب قوانین و مطابق آیین نامه اجرایی مصوب هیئتوزیران تعیین میشود، پرداخت نمایند. کمکمعیشت ماهانه رزمندگان معسر فاقد شغل و درآمد، حداقل هفتاد و پنج درصد (۷۵%) حداقل حقوق مذکور در جزء «۳» بند «ب» این تبصره است. |
|
جزء «3» بند «پ» تبصره «12» |
مستمری والدین شهدا به میزان بیست درصد (۲۰%) افزایش مییابد. |
|
جزء «2» بند «ت» تبصره «12» |
کارانه گروه پزشکی، فوقالعاده خاص پزشکان شاغل در سازمان پزشکی قانونی کشور، حقالتحقیق، حق اشعه پرتوکاران سازمان انرژی اتمی ایران، بیمه درمان، عیدی پایان سال و همچنین بیمه بازنشستگی ایثارگران و معافیت مالیاتی موضوع مواد (۳۷) و (۵۶) قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران از حکم تبصره «12» مستثناست. |
|
بند «ث» تبصره «15» |
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است مطابق با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران، قانون حمایت از حقوق معلولان، قانون جهش تولید دانشبنیان، ماده (۷۷) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) موضوع پرداخت تسهیلات به ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان نیازمند، افزایش مهارتهای شغلی زنان موضوع ماده (۷۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت، حداقل دو هزار و هفتصد هزار میلیارد (۲.۷۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به قرضالحسنه ازدواج، فرزندآوری و ودیعه یا خرید یا ساخت مسکن و دیگر موارد ذکرشده در قوانین فوق اختصاص دهد. اولویت با تسهیلات قرضالحسنه ازدواج، فرزندآوری و ودیعه یا خرید یا ساخت مسکن است. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است تا پایان فروردینماه ۱۴۰۴، سقف کلی تسهیلات قرضالحسنه، سهم هریک از بانکها در پرداخت این تسهیلات متناسب با سهم از سپردههای قرضالحسنه اعم از جاری و پسانداز و سهمیه هر یک از تکالیف قانونی بهصورت سرجمع و شرایط مشمولین را ابلاغ نماید. مبلغ انفرادی تسهیلات قرضالحسنه فرزندآوری نسبت به مبالغ مصوب در قانون بودجه سال ۱۴۰۳، ده درصد (۱۰%) افزایش مییابد و برای مصارف دیگر اعم از ازدواج، تأمین مسکن مشمولان ماده (۳ مکرر) قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران، تأمین مسکن افراد تحت پوشش کمیته امداد امامخمینی(ره)، سازمان بهزیستی کشور، خانواده شهدا، جانبازان و رزمندگان معسر، ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان نیازمند، معادل مبالغ مصوب در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ تعیین میشوند. تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری، از حکم موضوع ماده (۱۰) قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1363/۷/29 مستثنا است. مسئولیت حُسن اجرای این بند بر عهده بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، مؤسسات اعتباری و تمام مدیران و کارکنان ذیربط میباشد. پس از اعتبارسنجی متقاضیان تسهیلات قرضالحسنه درصورت عدم تکافوی اعتبار آنها، مؤسسات اعتباری موظفاند براساس ماده (۷) قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها از جمله با توثیق حساب یارانه یا سهام عدالت متقاضیان یا بستگان درجه اول از طبقه اول آنها یا تنها دریافت یک فقره سفته و یک نفر ضامن نسبت به پرداخت تسهیلات اقدام نمایند. مبلغ پنجاه هزار میلیارد (۵۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال از منابع صدر این تبصره با معرفی کمیته امداد امامخمینی (ره)، سازمان بهزیستی کل کشور، ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان بسیج سازندگی جهت تأمین جهیزیه کالای ایرانی و لوازم خانگی زوجهایی که از تسهیلات قرضالحسنه ازدواج یا فرزندآوری استفاده نکردهاند به نهادهای مذکور اختصاص مییابد. درصورتی که تا پایان آبان سال ۱۴۰۴ این جزء عملکرد نداشته باشد، منابع آن صرف پرداخت تسهیلات قرضالحسنه ازدواج یا فرزندآوری میگردد. |
در جدول ذیل اعتبارات پیشبینی شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران در قوانین بودجه سنواتی در دهه گذشته ارائه شده است. بررسی رشد بودجه این دستگاه طی دهه اخیر نشان میدهد که متوسط رشد اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در هر سال (نسبت به سال قبل خود) حدود 32 درصد بوده است.
جدول 8. بررسی اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در قوانین بودجه سنواتی از سال 1393 تا لایحه بودجه 1404 (اعداد به هزار میلیارد تومان)
|
سال |
1393 |
1394 |
1395 |
1396 |
1397 |
1398 |
1399 |
1400 |
1401 |
1402 |
1403
|
لایحه بودجه سال 1404 |
|
بودجه |
6/8 |
8/3 |
9/3 |
10/9 |
11/8 |
13/9 |
16/1 |
32/5 |
52/1 |
72/5 |
91.3
|
122.3
|
|
درصد رشد نسبت به سال قبل |
- |
22 |
12 |
17/2 |
8/3 |
17/8 |
15/8 |
101/9 |
60/4 |
39/1 |
26
|
34
|
مأخذ: قوانین بودجه سنواتی.
اعتبار پیشبینی شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 حدود 122 هزار میلیارد تومان است که حدود 121 هزار میلیارد تومان را اعتبارات هزینهای و هزار میلیارد تومان را اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای تشکیل میدهند. همان طور که در جدول (8) نمایش داده شده است، کل اعتبار پیشبینی شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 نسبت به قانون بودجه سال 1403، 34 درصد رشد داشته است.
اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 در قالب «هشت برنامه» هزینه خواهد شد و برنامه «خدمات حمایت اجتماعی ایثارگران»، که مربوط به حقوق و مستمری والدین و فرزندان شهدا و جانبازان حالت اشتغال است، با اختصاص حدود 91 هزار میلیارد تومان، همچون سال 1403، بیشترین اعتبار را (حدود 75 درصد از کل بودجه دستگاه) به خود اختصاص داده است. بررسی سایر برنامهها نشان میدهد که تنها برنامه جدید اضافه شده در لایحه بودجه سال 1404 نسبت به قانون بودجه سال 1403، برنامه «سیاستگذاری و راهبری امور ایثارگران» است و بیشترین ضریب رشد را نیز در این میان، برنامه «توانمندسازی دانشجویان و دانش آموزان ایثارگر» به خود اختصاص داده است.
جدول 9. مقایسه اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در بودجه مصوب سال 1403 و لایحه بودجه سال 1404 (اعداد به میلیون ریال) [4]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
مصوب 1403 |
لایحه بودجه 1404 |
درصد رشد |
|
131600 |
بنیاد شهید و امور ایثارگران |
913.070.000 |
1.223.200.000 |
34 |
|
110-0247 |
پژوهشهای کاربردی |
75.000 |
60.000 |
20- |
|
110-0248 |
اشتغال حمایتی ایثارگران |
2.249.000 |
3.195.000 |
42 |
|
110-0249 |
توانمندسازی دانشجویان و دانش آموزان ایثارگر |
5.765.000 |
11.944.000 |
107 |
|
108-0344 |
بیمه درمان تکمیلی ایثارگران |
150.000.000 |
257.000.000 |
71 |
|
106-0360 |
خدمات حمایت اجتماعی ایثارگران |
705.400.000 |
912.936.000 |
29 |
|
106-0365 |
خدمات حمایت توانبخشی ایثارگران |
7.575.801 |
12.400.000 |
64 |
|
106-0367 |
خدمات فرهنگی، ورزشی، رفاهی و اجتماعی ایثارگران |
13.470.000 |
21.020.000 |
56 |
|
148-0469 |
سیاستگذاری و راهبری امور ایثارگران |
0 |
4.645.000 |
- |
در شکل ذیل، سهم برنامههای مختلف ارائه شده ذیل بنیاد شهید و امور ایثارگران و رشد آنها در لایحه بودجه 1404 نسبت به بودجه مصوب سال 1403 مقایسه شده است.
شکل 1. نمودار سهم برنامههای مختلف بنیاد شهید و امور ایثارگران و رشد آنها در لایحه بودجه 1404 نسبت به بودجه مصوب سال 1403 (اعداد به میلیون ریال)[4]
در شکل 2، سهم برنامههای مختلف در اعتبار در نظر گرفته شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران به تفکیک دستهبندی ارائه شده در جدول (6/1) لایحه بودجه سال 1404، نمایش داده شده است. همانگونه که مشخص است، «خدمات حمایتی» همچون سنوات گذشته بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است. پس از این بخش، خدمات حمایت بیمهای قرار میگیرد که صرف بیمه درمان تکمیلی ایثارگران میشود.
شکل 2. نمودار سهم برنامههای مختلف از اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 به تفکیک کدهای ارائه شده در جدول 6/1 لایحه بودجه سال 1404[4].
اعتبارات اختصاصیافته به بنیاد شهید و امور ایثارگران در قالب ردیفهای متفرقه، نسبت به قانون بودجه سال 1403 دو تغییر داشته است. دو ردیف با موضوع «پرداخت بدهی بنیاد شهید به دانشگاه آزاد اسلامی بابت شهریه دانشجویی» و «بدهی بیمه تکمیلی درمان ایثارگران» به ردیفهای متفرقه لایحه بودجه سال 1404 اضافه شده و برای هرکدام هزار میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است. «پاداش پایان خدمت ایثارگران» نیز برنامهای است که همچون قانون بودجه سال 1403 و با بودجه مشابه چهار هزار میلیارد تومانی در قالب ردیفهای متفرقه به بنیاد شهید و امور ایثارگران اختصاص یافته است. درمجموع اعتبارات این دستگاه در بخش ردیفهای متفرقه نسبت به قانون بودجه سال 1403، 2 هزار میلیارد تومان (و در مجموع 50 درصد) رشد داشته است.
جدول 10. مقایسه اعتبارات ردیفهای متفرقه مربوط به بنیاد شهید و امور ایثارگران در بودجه مصوب سال 1403 و لایحه بودجه سال 1404 (اعداد به میلیون ریال) [4]
|
ردیف |
عنوان |
قانون بودجه 1403 |
لایحه بودجه 1404 |
درصد رشد |
|
1 |
پاداش پایان خدمت ایثارگران |
40,000,000 |
40,000,000 |
0 |
|
2 |
بابت بدهی بنیاد شهید به دانشگاه آزاد اسلامی بابت پرداخت شهریه دانشجویی |
0 |
10,000,000 |
- |
|
3 |
بابت بدهی بیمه تکمیلی درمان ایثارگران |
0 |
10,000,000 |
- |
|
|
جمع |
40,000,000 |
60,000,000 |
50 |
اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 نسبت به قانون بودجه سال 1403، 34 درصد رشد داشته است. رشدِ پیشبینی شده در لایحه بودجه سال 1404 کمی بیشتر از متوسط رشد اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در یک دهه گذشته (32 درصد) است. این اعتبار در قالب هشت برنامه پیشبینی شده است و برنامه «خدمات حمایتی» همچون سنوات گذشته بیشترین سهم از کل اعتبارات این دستگاه را شامل میشود. در بخش ردیفهای متفرقه نیز اعتبارات این دستگاه در قالب سه برنامه پیشبینی شده و نسبت به قانون بودجه سال 1403، دو هزار میلیارد تومان (و در مجموع 50 درصد) رشد داشته است.
بررسی نسبت اعتبارات پیشبینی شده برای بنیاد شهید و امور ایثارگران در لایحه بودجه سال 1404 با احکام برنامه هفتم پیشرفت و بخش اول لایحه بودجه و بررسی نحوه توزیع این اعتبارات میان برنامههای مختلف، نشان میدهد که بخش دوم لایحه بودجه در ارتباط با حوزه ایثارگری واجد ضعفها و قوتهایی است که عبارتاند از:
در این راستا، پیشنهادهای ذیل برای تقویت احکام بخش دوم لایحه بودجه سال 1404 در حوزه ایثارگری ارائه میشود:
