نوع گزارش : گزارش های تقنینی
نویسندگان
کارشناس گروه فرهنگ عمومی، هنر و صنایع خلاق دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
گزیده سیاستی
به رغم افزایش اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه 1404 نسبت به قانون بودجه 1403، سهم این بخش از مجموع اعتبارات فرهنگی از حدود 30 درصد به حدود 16/5درصد و از مصارف بودجه عمومی دولت نیز از 0/61 درصد به 0/4 درصد کاهش داشته است.
کلیدواژهها
مسئله اصلی
قانون بودجه بهعنوان سند یکساله مالی دولت برای اداره کشور، مهمترین سندی است که میتوان اثر سیاستهای دولت در حوزههای مختلف فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی را در آن دنبال کرد. بخش اول شامل مادهواحده مشتمل بر احکام مورد نیاز برای اجرای بودجه کل کشور، سقف منابع بودجه عمومی دولت به تفکیک درآمدها و واگذاری داراییهای سرمایهای و مالی و اجزای اصلی آنها، ترازهای عملیاتی، سرمایهای و مالی بودجه عمومی دولت و فروض برآورد منابع و مصارف بودجه است و بخش دوم لایحه بودجه سال ۱۴۰4 درباره جداول تفصیلی شامل ارقام بودجه اعلام وصول شد و لازم است بررسی این بخش بههمراه جداول و پیوستهای منتشرشده، صورت گیرد.
در این گزارش منظور از بخش فرهنگ و هنر بهطور مشخص بخشهای فرهنگی هنری سه دستگاه اصلی و نهادهای تابعه آنها را شامل میشود. دستگاههای اصلی شامل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی و سازمان تبلیغات اسلامی میباشد. دستگاههای تابعه ذیل هر کدام از دستگاههای اصلی به ترتیب عبارتند از: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ردیف حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات، سازمان امور سینمایی و سمعی– بصری، بنیاد سعدی، نهاد کتابخانههای عمومی کشور، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد ایرانشناسی، فرهنگستان هنر و حوزه هنری.
تصویر کلانی که لایحه بودجه 1404 ذیل سه دستگاه اصلی مذکور در بخش مجموع اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای (جدول7) ارائه میدهد به گونهای است که مجموع اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اعتباری معادل 137,554,483 میلیون ریال (حدود 13 همت) و با حدود 44 درصد رشد نسبت به سال 1403 بالاترین اعتبار را به خود اختصاص داده است. سازمان تبلیغات اسلامی با اعتباری معادل 51,915,596 میلیون ریال (حدود 5 همت) و حدود 23 درصد رشد نسبت به سال 1403 و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با اعتباری معادل 9,583,062 میلیون ریال (حدود 900 میلیارد تومان) و با حدود 26 درصد رشد نسبت به سال 1403 در رتبههای بعدی قرار دارند؛ لازم به توضیح است این برآورد، نسبت به مجموع اعتبارات کل دستگاه اصلی به همراه دستگاههای تابعه میباشد.
در لایحه بودجه سال 1404، بیشترین افزایش اعتبار دستگاههای بخش فرهنگ و هنر، مربوط به «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است که حدود 66 درصد نسبت به مصوب سال 1403، در مجموع اعتبارات افزایش داشته است. این میزان از افزایش اعتبارات در لایحه بودجه سال 1404 عمدتاً بهدلیل افزایش قابلتوجه برآورد اعتبارات اختصاصی در این سال است. ردیفهای مربوط به «بنیاد ایرانشناسی» و «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات» به ترتیب با رشد حدود 46 و 43 درصدی در رتبههای بعدی قرار دارند. کمترین میزان رشد اعتبارات نیز مربوط به «دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی» با حدود 17 درصد است. دستگاههای دیگر، یعنی «سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران»، «سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی»، «سازمان امور سینمایی و سمعی - صری»، «بنیاد سعدی»، «نهاد کتابخانههای عمومی کشور»، «فرهنگستان زبان و ادب فارسی»، «فرهنگستان هنر» و «حوزه هنری انقلاب اسلامی» حدوداً بین 23 تا 37 درصد رشد داشتهاند که از میانگین رشد مجموع اعتبارات (حدود 44 درصد)، پایینتر است.
لازم به ذکر است مجموع اعتبارات مصوب دستگاههای اصلی بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 مبلغ 98,470,364 میلیون ریال بوده که در برآورد لایحه بودجه سال 1404 به 141,790,217 میلیون ریال افزایش یافته و حدود 44 درصد رشد پیدا کرده است.
مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در جداول قسمت دوم لایحه بودجه سال 1404 (اعم از جداول 7، 9، 12 و 14)، اعتباری بالغ بر حدود 216,320,000 میلیون ریال (حدود 21/6 همت) برآورد شده است و با توجه به اینکه در قانون بودجه 1403 در حدود 173,520,364 میلیون ریال (حدود 17/3 همت) بوده، در سال 1404، حدوداً 24 درصد رشد داشته است.
با توجه به مصارف بودجه عمومی دولت که مبلغی معادل 53,844,550,000 میلیون ریال (حدود 5400 همت) برآورد شده، سهم اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404 به نسبت مصارف بودجه عمومی دولت حدود 0/4 درصد میباشد. همچنین سرجمع اعتبارات امور دهگانه معادل ۳۱,۰۲۴,۶۱۷,۹۵۴ میلیون ریال (حدود 3100 همت) میباشد که از این میزان ۹۲۶,۹۱۸,۳۶۰ میلیون ریال (حدود 92/6 همت) یعنی نزدیک به 3 درصد به امور تفریح، فرهنگ و مذهب اختصاص دارد.
نقاط قوت و ضعف طرح و لایحه
پیشنهادهای مرکز پژوهشها
با توجه به این که لایحه بودجه سال 1404، بهعنوان دومین قانون بودجه میبایست براساس برنامه هفتم پیشرفت کشور تنظیم شود، پیشنهاد میگردد زیربرنامههایی که در بخش فرهنگ و هنر، فاقد ارتباط مستقیم و صریح با برنامه هفتم پیشرفت هستند یا ابهامی در اجرا دارند همانند «برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور»، «مطالعه زیرساخت اقلیمهای فرهنگی کشور» و «بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی کشور» که اعتبار قابل توجهی هم به خود اختصاص دادهاند، حذف شود و بر زیربرنامههای مورد تأکید برنامه هفتم ازجمله تولید پویانمایی، بازیهای رایانهای و شکلگیری و توسعه صنایع خلاق و فرهنگی تمرکز ویژهتری صورت بگیرد. علاوه بر این موضوعات، مقتضی است ذیل برنامه اجرایی 1 «اعتلای سبک زندگی ایرانی - اسلامی و ارتقاء فرهنگ و هنر» زیربرنامههایی از قبیل صیانت و بزرگداشت زبان و ادبیات فارسی، تولید محتوای فرهنگی فاخر فارسی در فضای مجازی و نشر مکتوب و همچنین راهاندازی نهضت ترجمه گسترده کتاب و شعر و ادب فارسی به زبانهای دیگر و ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی اهم مواردی است که پیشنهاد میشود به زیربرنامههای جدول شماره 12 اضافه گردد.
علیرغم اینکه در جدول شماره 7 لایحه، اعتبارات دستگاههای اصلی براساس برنامههای اجرایی کلان و خرد مشخص شده و سنجههایی نیز برای ارزیابی میزان تحقق سالانه آن تعریف شدهاست، اما میزان توزیع اعتبارات صرفاً برای عنوان کلی برنامه (برای مثال، اعتلای سبک زندگی ایرانی - اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر) تعیین شدهاست و مشخص نیست که برای هرکدام از ردیفهای برنامهای جزئیتر (برای مثال تعداد هنرجویان رشته پویانمایی در هنرستانهای هنری) چه میزان اعتبار در نظر گرفته شدهاست لذا پیشنهاد میشود سنجههای عملکردی شفاف و سنجشپذیر برای برنامههای اجرایی مندرج در جدول 12 بهطوری که هم نسبت این برنامهها با اهداف کمی برنامه هفتم مشخصتر باشد تعیین شود تا امکان نظارت و ارزیابی مداوم اجرای این برنامهها فراهم گردد.
سال 1404 نیز همانند سال گذشته با تغییراتی که در آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی صورت گرفت، بخش دوم لایحه بودجه مشتمل بر جداول تفصیلی ارقام بودجه اعلام وصول شد. این گزارش به تحلیل و توصیف دادههای لایحه بودجه، اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای دستگاههای اصلی مربوط به بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404 و مقایسه آن با اعتبارات مصوب سال 1403 و اعتبارات ردیفهای متفرقه لایحه بودجه سال 1404 در بخش فرهنگ و هنر میپردازد.
منظور از بخش فرهنگ و هنر در این گزارش بهطور مشخص بخشهای فرهنگی هنری سه دستگاه اصلی و نهادهای تابعه آنها را شامل میشود. دستگاههای اصلی شامل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی میباشد و دستگاههای تابعه آنها در بخش فرهنگ و هنر همراه با شماره طبقهبندی جداول بودجه به شرح زیر میباشد:
جدول 1. دستگاههای اصلی و تابعه بخش فرهنگ و هنر
|
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی/اجرایی |
|
113600 |
دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی (دستگاه اصلی) |
|
101022 |
فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
|
101028 |
بنیاد ایرانشناسی |
|
101033 |
فرهنگستان هنر |
|
113600 |
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
|
114000 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (دستگاه اصلی) |
|
101100 |
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران |
|
114000 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
|
114028 |
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی |
|
114046 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات |
|
114092 |
سازمان امور سینمایی و سمعی-بصری |
|
114320 |
بنیاد سعدی |
|
115800 |
نهاد کتابخانههای عمومی کشور |
|
114300 |
سازمان تبلیغات اسلامی (دستگاه اصلی) |
|
115600 |
حوزه هنری انقلاب اسلامی |
مأخذ: لایحه بودجه 1404[1]
در این گزارش سعی شده ضمن ارائه تصویری از اعتبارات هریک از دستگاهها در سال 1404، میزان رشد آن نسبت به سال 1403، نقاط عطف و تغییرات جدی بودجههای سنواتی بررسی شود؛ علاوه بر این، در گزارش پیشِ رو، سهم بخش فرهنگ و هنر (با تعریف و تقسیمی که توضیح آن گذشت) و هریک از دستگاههای اصلی و تابعه، نسبت به بودجه عمومی دولت در سال 1404 و امور دهگانه نیز مشخص شده است. همچنین درباره نسبت قسمت دوم لایحه بودجه با ماده واحده و برنامه هفتم پیشرفت، بهعنوان دومین قانون بودجه سنواتی که براساس برنامه هفتم پیشرفت تنظیم شده، توضیحات، اصلاحات و پیشنهادهایی ارائه شده است.
2.اعتبارات دستگاههای فرهنگی و هنری
در لایحه بودجه سال 1404، مجموعه دستگاههایی که عمده اعتبارات آنها ذیل برنامههای مرتبط با «امور تفریح، فرهنگ و مذهب» تعریف میشود، بهعنوان دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در نظر گرفته شده است، لذا 12 ردیف دستگاهی را که زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی و سازمان تبلیغات اسلامی بهعنوان دستگاههای اصلی قرار دارند، شامل میشود.
نکته قابل توجه اینکه در جدول (7-ب) از جداول تفصیلی مشتمل بر ارقام بخش دوم لایحه بودجه سال 1404 تعداد دستگاههای اجرایی که ذیل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شورایعالی انقلاب فرهنگی و سازمان تبلیغات اسلامی قرار گرفته، بهترتیب 15، 6 و 14 دستگاه است که با توجه به مأموریتهای این زیرمجموعهها و موضوع این گزارش، همه آنها مورد بررسی قرار نگرفتند و صرفاً دستگاههایی که مأموریت آنها به بخش فرهنگ و هنر مربوط است در این گزارش لحاظ شدهاند.
همانند قانون بودجه سال 1403، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (با شماره طبقهبندی 114000) بهعنوان دستگاه سیاستگذار یا اصلی برای 9 دستگاه اجرایی و شورایعالی انقلاب فرهنگی (با شماره طبقهبندی 113600) برای چهار دستگاه اجرایی بخش فرهنگ و هنر معرفی شدهاند. در کنار این دستگاهها حوزه هنری انقلاب اسلامی (با شماره طبقهبندی 115600) ذیل سازمان تبلیغات اسلامی اهم دستگاههای مربوط به بخش فرهنگ و هنر را در لایحه بودجه سال 1404 شکل میدهند.
بااینحال، پیش از بررسی جزئی و تفصیلی اعتبارات دستگاههای اصلی، اجرایی و تابعه بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه 1403 و لایحه بودجه 1404، در جدول (2) تصویر کلان اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای دستگاههای اصلی مرتبط (بههمراه کل دستگاههای تابعه، نه صرفاً دستگاههای بخش فرهنگ و هنر) بررسی شدهاست.
جدول 2. تصویر کلان و مقایسهای اعتبارات به تفکیک دستگاههای اصلی بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 و لایحه بودجه سال 1404(میلیون ریال)
|
131,409,155 |
13,227,911 |
27,185,519 |
+105/5 |
144,637,066 |
199,053,141 |
+37/6 |
||||
مآخذ: قانون بودجه 1403 [2] و بخش دوم لایحه بودجه 1404[1].
تصویر کلان اعتبارات هزین ای، تملک داراییهای سرمایهای به تفکیک دستگاه اصلی (مندرج در جدول 7 قانون سال 1403 و لایحه بودجه سال 1404) حاکی از این است که در بخش اعتبارات هزینهای، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اعتباری معادل 113,336,400 میلیون ریال (حدود 11 همت) (شامل عمومی و متفرقه) با حدود 35 درصد رشد نسبت به سال 1403 و سپس سازمان تبلیغات اسلامی با اعتباری معادل 49,547,539 میلیون ریال (حدود 5 همت) و با 24 درصد رشد نسبت به سال 1403 و در درجه بعدی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با اعتباری معادل 8,983,683 میلیون ریال (حدود 900 میلیارد تومان) و با 24 درصد رشد نسبت به سال 1403 به ترتیب قرار دارند.
در بخش اعتبارات تملک داراییهای سرمایه ای، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اعتباری معادل 24,218,083 میلیون ریال (حدود 2/4 همت) و با 122 درصد رشد نسبت به سال 1403 و سپس سازمان تبلیغات اسلامی با اعتباری معادل 2,368,057 میلیون ریال (حدود 200 میلیارد تومان) و 17 درصد رشد نسبت به سال 1403 و در درجه بعدی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با اعتباری معادل 599,379 میلیون ریال (حدود 60 میلیارد تومان) و با 81 درصد رشد نسبت به سال 1403 به ترتیب قرار دارند.
نهایتاً در بخش دوم لایحه بودجه سال 1404 مجموع اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اعتباری برابر با 137,554,483 میلیون ریال (حدود 13 همت) و با 44 درصد رشد نسبت به سال 1403 بالاترین میزان جذب اعتبارات را در بخش فرهنگ و هنر به خود اختصاص داده است. سازمان تبلیغات اسلامی با اعتباری معادل 51,915,596 میلیون ریال (حدود 5 همت) و 23 درصد رشد نسبت به سال 1403 و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با اعتباری برابر با 9,583,062 میلیون ریال (حدود 900 میلیارد تومان) و با 26 درصد رشد نسبت به سال 1403 در رتبههای بعدی قرار دارند.
جدول 3. اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404 (مبتنیبر جدول 7-ب لایحه بودجه) ( میلیون ریال)
|
دستگاه اصلی |
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی / اجرایی |
هزینهای |
تملک دارایی سرمایهای |
جمع کل |
جمع دستگاه اصلی |
||||||
|
برآورد سال 1404 |
برآورد سال 1404 |
|||||||||||
|
عمومی |
متفرقه |
اختصاصی |
جمع |
عمومی |
متفرقه |
اختصاصی |
جمع |
|||||
|
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
101100 |
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران |
6,900,000 |
0 |
599,400 |
7,499,400 |
1,600,000 |
0 |
0 |
1,600,000 |
9,099,400 |
123,890,473 |
|
114000 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
47,300,000 |
2,000,000 |
260,000 |
49,560,000 |
20,233,073 |
0 |
0 |
20,233,073 |
69,793,073 |
||
|
114028 |
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی |
16,550,000 |
100,000 |
0 |
16,650,000 |
400,000 |
0 |
0 |
400,000 |
17,050,000 |
||
|
114046 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی – حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات |
8,400,000 |
0 |
0 |
8,400,000 |
0 |
0 |
0 |
0 |
8,400,000 |
||
|
114092 |
سازمان امور سینمایی و سمعی-بصری |
6,780,000 |
0 |
0 |
6,780,000 |
306,000 |
0 |
0 |
306,000 |
7,086,000 |
||
|
114320 |
بنیاد سعدی |
955,000 |
0 |
30,000 |
985,000 |
22,000 |
0 |
0 |
22,000 |
1,007,000 |
||
|
115800 |
نهاد کتابخانههای عمومی کشور |
10,420,000 |
0 |
0 |
10,420,000 |
1,035,000 |
0 |
0 |
1,035,000 |
11,455,000 |
||
|
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
101022 |
فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
1,799,598 |
0 |
120,000 |
1,919,598 |
68,855 |
0 |
0 |
68,855 |
1,988,453 |
6,665,744 |
|
101028 |
بنیاد ایرانشناسی |
767,076 |
0 |
40,000 |
807,076 |
100,000 |
0 |
0 |
100,000 |
907,076 |
||
|
101033 |
فرهنگستان هنر |
1,055,092 |
0 |
15,000 |
1,070,092 |
89,723 |
0 |
0 |
89,723 |
1,159,815 |
||
|
113600 |
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
2,410,000 |
0 |
400 |
2,410,400 |
200,000 |
0 |
0 |
200,000 |
2,610,400 |
||
|
سازمان تبلیغات اسلامی |
115600 |
حوزه هنری انقلاب اسلامی |
10,100,000 |
0 |
0 |
10,100,000 |
1,134,000 |
0 |
0 |
1,134,000 |
11,234,000 |
11,234,000 |
|
جمع کل |
113,436,766 |
2,100,000 |
1,064,800 |
116,601,566 |
25,188,651 |
0 |
0 |
25,188,651 |
141,790,217 |
|||
ماخذ: جدول 7-ب قسمت دوم، لایحه بودجه 1404[1].
درخصوص اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404، لازم به ذکر است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با 69,793,073 میلیون ریال (حدود 6/9 همت) به تنهایی و با اضافه کردن اعتبارات ردیف مستقل حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات و سازمان امور سینمایی و سمعی-بصری که در مجموع حدود 15,000,000 میلیون ریال (حدود 1/5 همت) میشود، اعتباری حدود 85,000,000 میلیون ریال (8/5 همت) برخوردار است و بعد از آن سازمان فرهنگ و ارتباطات با 17,050,000 میلیون ریال، (حدود 1/7 همت) و حوزه هنری با 11,234,000 میلیون ریال (حدود 1/1 همت) قرار دارند. شایان ذکر است که وزارت فرهنگ و ارشاد به عنوان دستگاه اصلی هم، با اعتبار معادل 123,890,473 میلیون ریال، (حدود 12 همت)، بالاترین اعتبار را به خود اختصاص داده و بعد از آن حوزه هنری و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی به ترتیب با اعتباری معادل 11,234,000 میلیون ریال (حدود 1/1 همت) و 6,665,744 میلیون ریال (حدود 660 میلیارد تومان) قرار دارند و در مجموع اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر، اعتباری بالغ بر 141,790,217 میلیون ریال (حدود 14 همت) را به خود اختصاص دادهاند. از طرفی دیگر، به منظور ارائه سهم اعتبارات بخش فرهنگ و هنر نسبت به مصارف بودجه عمومی دولت لازم است اثر اعتبارات دستگاههای مذکور یا موضوعات مربوطه را در ردیفهای متفرقه (جدول شماره 9 بخش دوم لایحه بودجه 1404)، همچنین در برنامههای موضوع تبصره (8) بند ب ماده 76 برنامه پنجساله هفتم پیشرفت (جدول شماره 12) و منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمندکردن یارانهها (جدول شماره 1-14) دنبال نمود که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد.
جدول 4. برآورد اعتبارات ردیفهای متفرقه اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404 (مبتنیبر جدول 9 لایحه بودجه) (مبالغ به میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
هزینهای |
تملک داراییهای سرمایهای |
جمع کل |
|
اعتبارات متمرکز درآمد - هزینه |
||||
|
530000-40 |
اعتبارات درآمد واردات محصولات فرهنگی و اسباب بازی |
2,000,000 |
0 |
2,000,000 |
|
اعتبار ردیفهای موردی (موقت) |
||||
|
550000-31 |
احداث یادمان مشاهیر و مفاخر (از جمله محور حکمت سهروردی، یادمان شمس تبریزی و...) |
0 |
10,000,000 |
10,000,000 |
|
550000-36 |
تهیه و اجرای برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور در راستای تقویت بنیه فرهنگی استانها |
7,500,000
|
500,000 |
8,000,000
|
|
550000-61 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - کمک به موسسه هنرمندان پیشکسوت |
340,000 |
0 |
340,000 |
|
550000-102 |
حمایت از طرح های پیشرو فرهنگی و توسعه علوم انسانی و بزرگداشت مفاخر ذیربط |
340,000 |
0 |
340,000 |
|
مجموع |
10,180,000 |
10,500,000 |
20,680,000 |
|
مأخذ: جدول 9 قسمت دوم، لایحه بودجه1404 [1].
برآورد مجموع اعتبارات ردیفهای متفرقه دستگاههای بخش فرهنگ و هنر که مبتنیبر جدول 9 لایحه بودجه سال 1404 میباشد اعم از اعتبارات متمرکز درآمد–هزینه و اعتبار ردیفهای موردی (موقت)، معادل 20,680,000 میلیون ریال (حدود 2 همت) است.
جدول 5. برنامههای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی موضوع تبصره «8» بند «ب» ماده (76) برنامه پنجساله هفتم پیشرفت اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404 (مبتنیبر جدول 12لایحه بودجه)
|
برنامه های اجرایی |
برنامه هفتم |
حوزه بند «ث» تبصره «8» |
میلیون ریال |
|
برنامه اجرایی 1: اعتلای سبک زندگی ایرانی-اسلامی و ارتقاء فرهنگ و هنر |
19,750,000 |
||
|
1- حمایت و پشتیبانی از مردمی سازی فرهنگ |
ماده 75- د |
قرآنی |
1,800,000 |
|
2- ترویج فرهنگ ایثار و شهادت |
ماده 75- چ |
2,400,000 |
|
|
3- حمایت از صنعت و تولیدات پویانمایی و بازی های رایانه ای |
ماده 74و76 |
3,700,000 |
|
|
4- تولید فیلم سینمایی فاخر و ارزشمند در موضوعات تاریخی، دفاع مقدس، جبهه مقاومت و سبک زندگی ایرانی اسلامی |
ماده 74 |
6,000,000 |
|
|
5- رشد مؤسسات فرهنگی هنری چندمنظوره فعال(با تأکید بر گسترش در حوزههای صنایع خلاق و فرهنگی) |
ماده 74 |
300,000 |
|
|
6- راهاندازی سامانه رصد، پایش و سنجش مستمر شاخصهای فرهنگ عمومی، سبک زندگی مردم، مرجعیت رسانهای (20 میلیارد تومان تملک دارایی سرمایهای) |
ماده 75-ب |
300,000 |
|
|
7- مطالعه زیرساخت اقلیمهای فرهنگی کشور |
ماده 75-ر |
700,000 |
|
|
8- بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی کشور |
ماده 75-الف |
50,000 |
|
|
9- برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور |
- |
4,500,000 |
|
|
برنامه اجرایی4: راهبری و ارتقاء دیپلماسی فرهنگی |
13,400,000 |
||
|
1- اقدامات تبلیغی و روشنگرانه در مورد نقش فعال بانوان در ایران و جوامع اسلامی |
ماده (80) -تبصره «2» |
نمایشی |
1,200,000 |
|
2- اجرایی سازی سند فعالیتهای فرهنگی بینالملل |
- |
12,200,000 |
|
|
مجموع |
33,150,000 |
||
مأخذ: جدول 12 قسمت دوم لایحه بودجه 1404[1].
در جدول 12، لایحه بودجه سال 1404، ذیل برنامه اجرایی 1 با عنوان اعتلای سبک زندگی ایرانی - اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر و برنامه اجرایی 4 با عنوان راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی، درمجموع، اعتباری بالغ بر 33,150,000 میلیون ریال (حدود 3/3 همت) در نظر گرفته شده است.
جدول 6. توزیع اعتبارات بندهای 9 و 10 جدول 14 ( موضوع مصارف هدفمندسازی یارانه ها) (مبالغ به میلیون ریال)
|
ردیف |
آدرس در قانون برنامه هفتم |
عنوان |
مبلغ 1404 |
|
|
ماده |
بند/جزء |
|||
|
الف) اعتبارات حمایت از تولید و اشتغال در اجرای تکالیف برنامه هفتم موضوع ماده (۸) قانون هدمندی یارانه ها بند «9» جدول 14 |
20,700,000 |
|||
|
10 |
74 |
- |
اعتلای سبک زندگی ایرانی-اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر |
14,700,000 |
|
76 |
پ |
|||
|
13 |
80 |
بند «ب» تبصره «2» |
راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی |
1,000,000 |
|
21 |
64 |
- |
توسعه و ارتقای دانش اقتصاد رقومی و رشتههای پویانمایی |
5,000,000 |
|
74 |
- |
|||
ماخذ: جدول 14 قسمت دوم لایحه بودجه 1404[1]
در جدول 14 لایحه بودجه سال 1404، از منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمندکردن یارانهها، سه ردیف 10، 13 و 21 با عناوین اعتلای سبک زندگی ایرانی - اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر، راهبری و ارتقاء دیپلماسی فرهنگی و توسعه و ارتقای دانش اقتصاد رقومی و رشته های پویانمایی، اعتباری معادل 20,700,000 میلیون ریال (حدود 2 همت) در نظر گرفته شده است.
جدول 7. مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در جداول قسمت دوم قانون بودجه سال 1403 و لایحه بودجه سال 1404 (میلیون ریال)
|
ردیف |
عنوان |
مصوب قانون بودجه 1403 |
برآورد لایحه بودجه 1404 |
درصد رشد |
|
1 |
اعتبارات هزینهای، تملک داراییهای سرمایهای (جدول 7) |
98,470,364 |
141,790,000 |
43/9+ |
|
2 |
اعتبارات ردیفهای متفرقه (جدول 9) |
9,500,000 |
20,680,000 |
117/6+ |
|
3 |
برنامههای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی موضوع تبصره(8) بند ب ماده 76 برنامه پنج ساله هفتم (جدول 12) |
65,550,000 |
33,150,000 |
49/4- |
|
4 |
منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمندکردن یارانهها (جدول 14) |
- |
20,700,000 |
- |
|
مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر |
173,520,364 |
216,320,000 |
24/6+ |
|
مأخذ: قانون بودجه 1403 [2] و بخش دوم لایحه بودجه 1404[1].
اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای (جدول 7) بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه سال 1403 در حدود 98,470,364 میلیون ریال (حدود 10 همت) و در لایحه بودجه 1404 در حدود 141,790,000 میلیون ریال (حدود 14 همت) است که رشدی حدود 43 درصد داشته است.
اعتبارات ردیفهای متفرقه (جدول 9) بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه 1403 معادل 9,500,000 میلیون ریال (حدود 950 میلیارد تومان) و در لایحه بودجه 1404 معادل 20,680,000 میلیون ریال (حدود 2 همت) است که رشد حدود 117 درصدی داشته است.
برنامههای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی موضوع تبصره «8» بند «ب» ماده (76) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت (جدول 12) در بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه 1403 معادل 65,550,000 میلیون ریال (حدود 6.5 همت) و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 33.150.000 میلیون ریال (حدود 3.3 همت) است که حدود 50 درصد کاهش داشته است.
منابع اجرای تکالیف جدید قانون برنامه هفتم پیشرفت از محل ماده (8) قانون هدفمندکردن یارانهها (جدول 14) در بخش فرهنگ و هنر، در قانون بودجه سال 1403 اعتباری نداشته و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 20.700.000 میلیون ریال (حدود 2 همت) است.
مجموع اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در جداول قسمت دوم لایحه بودجه سال 1404، اعتباری بالغ بر 216,320,000 میلیون ریال (حدود21.6 همت) برآورد شده است و با توجه به اینکه در قانون بودجه سال 1403 معادل 173,520,364 میلیون ریال (حدود 17.3 همت) بوده، در سال 1404، حدوداً 24 درصد رشد داشته است.
با توجه به مصارف بودجه عمومی دولت که معادل 53.844.550.000 میلیون ریال (حدود 5400 همت) برآورد شده، سهم اعتبارات بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404 به نسبت منابع بودجه عمومی دولت حدود 4/0 درصد میباشد. همچنین سرجمع اعتبارات امور دهگانه معادل ۳۱,۰۲۴,۶۱۷,۹۵۴ میلیون ریال (حدود 3100 همت) میباشد که از این میزان ۹۲۶,۹۱۸,۳۶۰ میلیون ریال (حدود 92.6 همت) یعنی نزدیک به 3 درصد به امور تفریح، فرهنگ و مذهب اختصاص دارد.
سهم بودجه بخش فرهنگ و هنر (21,632 میلیارد تومان) از کل بودجه فرهنگی برآوردشده کشور (130,497 میلیارد تومان) در لایحه بودجه 1404، حدود 16/5 درصد است.
شکل 1. نمودار سهم بخش فرهنگ و هنر از کل بودجه فرهنگی در لایحه بودجه سال 1404 (برحسب درصد)
بررسی سهم کلی سه دستگاه اصلی بخش فرهنگ و هنر از کل بودجه فرهنگی برآوردشده کشور (130,497 میلیارد تومان) در لایحه بودجه سال 1404 نشان میدهد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حدود 10/5 درصد، سازمان تبلیغات اسلامی حدود 3/9 درصد و دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی حدود 0/7 درصد را به خود اختصاص دادهاند.
شکل 2. سهم کلی سه دستگاههای اصلی بخش فرهنگ و هنر از کل بودجه فرهنگی در لایحه بودجه سال 1404 (برحسب درصد)
همچنین سهم کلی سه دستگاه اصلی بخش فرهنگ و هنر از کل مصارف بودجه عمومی دولت (5,384,455 میلیارد تومان) در لایحه بودجه 1404 بدین ترتیب است:
-وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (13,755 میلیارد تومان): 0/25 درصد
-سازمان تبلیغات اسلامی (5,191 میلیارد تومان): 0/09 درصد
-دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی (958 میلیارد تومان): 0/017 درصد
جدول 8. اعتبارات اهم دستگاههای بخش فرهنگ و هنر (اعتبارات اصلی موضوع جدول ۷) در لایحه بودجه سال 1404 و مقایسه آن با اعتبارات مصوب سال 1403 (ارقام به میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی / اجرایی |
هزینهای |
تملک دارایی سرمایهای |
مجموع اعتبارات |
||||||
|
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
درصد رشد |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
درصد رشد |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
درصد رشد |
||
|
101100 |
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران |
5,827,078 |
7,499,400 |
28/7+ |
956,753 |
1,600,000 |
67/2+ |
6,783,831 |
9,099,400 |
34/1+ |
|
114000 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی |
33,501,350 |
49,560,000 |
47/9+ |
8,574,671 |
20,233,073 |
135/9+ |
42,076,021 |
69,793,073 |
65/8+ |
|
114028 |
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی |
14,059,452 |
16,650,000 |
18/4+ |
149,701 |
400,000 |
167/2+ |
14,209,153 |
17,050,000 |
19/9+ |
|
114046 |
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی – حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات |
5,892,418 |
8,400,000 |
42/5+ |
0 |
0 |
- |
5,892,418 |
8,400,000 |
42/5+ |
|
114092 |
سازمان امور سینمایی و سمعی-بصری |
5,424,964 |
6,780,000 |
24/9+ |
266,146 |
306,000 |
14/9+ |
5,691,110 |
7,086,000 |
24/5+ |
|
114320 |
بنیاد سعدی |
715,880 |
985,000 |
37/6+ |
18,907 |
22,000 |
16/3+ |
734,787 |
1,007,000 |
37+ |
|
115800 |
نهاد کتابخانههای عمومی کشور |
7,885,486 |
10,420,000 |
32/1+ |
759,472 |
1,035,000 |
36/2+ |
8,644,958 |
11,455,000 |
32/5+ |
|
101022 |
فرهنگستان زبان و ادب فارسی |
1,477,678 |
1,919,598 |
29/9+ |
55,753 |
68,855 |
23/5+ |
1,533,431 |
1,988,453 |
29/6+ |
|
101028 |
بنیاد ایرانشناسی |
543,661 |
807,076 |
48/4+ |
77,886 |
100,000 |
28/4+ |
621,547 |
907,076 |
45/9+ |
|
101033 |
فرهنگستان هنر |
811,074 |
1,070,092 |
31/9+ |
72,650 |
89,723 |
23/5+ |
883,724 |
1,159,815 |
31/2+ |
|
113600 |
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی |
2,230,517 |
2,410,400 |
8+ |
9,249 |
200,000 |
2062/4+ |
2,239,766 |
2,610,400 |
16/5+ |
|
115600 |
حوزه هنری انقلاب اسلامی |
8,174,092 |
10,100,000 |
23/5+ |
985,526 |
1,134,000 |
15/1+ |
9,159,618 |
11,234,000 |
22/6+ |
|
مجموع |
86,543,650 |
116,601,566 |
34/7+ |
11,926,714 |
25,188,651 |
111/2+ |
98,470,364 |
141,790,217 |
43/9+ |
|
ماخذ: نگارندگان.
در لایحه بودجه سال 1404، بیشترین افزایش اعتبار دستگاههای بخش فرهنگ و هنر، مربوط به «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است که حدود 66 درصد نسبت به مصوب سال 1403، در مجموع اعتبارات افزایش داشته است. این میزان از افزایش اعتبارات در لایحه بودجه سال 1404 عمدتاً بهدلیل افزایش قابلتوجه برآورد اعتبارات اختصاصی در این سال است. ردیفهای مربوط به «بنیاد ایرانشناسی» و «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی – حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات» به ترتیب با رشد حدود 46 و 43 درصدی در رتبههای بعدی قرار دارند. کمترین میزان رشد اعتبارات نیز مربوط به «دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی» با حدود 17 درصد است. دستگاههای دیگر، یعنی «سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران»، «سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی»، «سازمان امور سینمایی و سمعی - بصری»، «بنیاد سعدی»، «نهاد کتابخانههای عمومی کشور»، «فرهنگستان زبان و ادب فارسی»، «فرهنگستان هنر» و «حوزه هنری انقلاب اسلامی» حدوداً بین 23 تا 37 درصد رشد داشتهاند که از میانگین رشد مجموع اعتبارات (حدود 44 درصد)، پایینتر است.
بالاترین افزایش درصد رشد اعتبارات هزینهای با حدود 48 درصد مربوط به ردیف «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» و نیز «بنیاد ایرانشناسی» است. «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی – حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات» با حدود 43 درصد رشد قرار دارد. رشد اعتبارات هزینهای مابقی دستگاهها در بازه حدودی 8 تا 38 درصد در نوسان است. دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی نیز با 8 درصد، کمترین میزان رشد در اعتبارات هزینهای را داشته است.
در بخش اعتبارات مربوط به تملک داراییهای سرمایهای، بیشترین رشد بهترتیب متعلق به «دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی»، «سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی» و «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است.
لازم به ذکر است مجموع اعتبارات مصوب دستگاههای اصلی بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 مبلغ 98,470,364 میلیون ریال بوده که در برآورد لایحه بودجه سال 1404 به مبلغ 141,790,217 میلیون ریال افزایش یافته و حدود 44 درصد رشد پیدا کردهاست.
سهم اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای اهم دستگاههای اجرایی بخش فرهنگ و هنر (صرفاً جدول 7) از کل بودجه برآوردشده این بخش (14,179 میلیارد تومان) در لایحه بودجه سال 1404 (بهترتیب):
شکل 3. نمودار سهم دستگاههای اجرایی مربوطه از اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای بخش فرهنگ و هنر در لایحه بودجه سال 1404
جدول 9. سهم بخش فرهنگ و هنر از امور فرهنگی و منابع و بودجه عمومی در لایحه بودجه سال 1404 و مقایسه با قانون بودجه سال 1403 (میلیون ریال)
|
عنوان |
قانون بودجه 1403 |
لایحه بودجه 1404 |
|
بخش فرهنگ و هنر |
173,520,364 |
216,320,000 |
|
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی(دستگاه اصلی) |
95,169,464 |
137,554,483 |
|
جمع اعتبارات فرهنگ |
827,419,938 |
1,304,970,130 |
|
سهم بخش فرهنگ و هنر جمع اعتبارات فرهنگ (درصد) |
20.97 |
16.58 |
|
سهم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از جمع اعتبارات فرهنگ(درصد) |
11.50 |
10.54 |
|
مصارف بودجه عمومی دولت |
28,371,400,000 |
53,844,550,000 |
|
سهم بخش فرهنگ و هنر از مصارف بودجه عمومی دولت (درصد) |
0.61 |
0.40 |
|
سهم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از مصارف بودجه عمومی دولت (درصد) |
0.34 |
0.26 |
مأخذ: نگارندگان.
اعتبار بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 معادل 173,520,364 میلیون ریال و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 216,320,000 میلیون ریال میباشد که علی رغم افزایش اعتبار این بخش، سهم آن از جمع اعتبارات فرهنگ از حدود 30 درصد به حدود 16/5 درصد کاهش یافته است. همچنین اعتبار کل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان دستگاه اصلی(همراه با دستگاههای تابعه)، در قانون بودجه سال 1403 معادل 95,169,464 میلیون ریال و در لایحه بودجه سال 1404 معادل 137,554,483 میلیون ریال برآورد شده است که اعتبار این وزارتخانه نیز از 11/5 درصد به 10/5 درصد نسبت به جمع اعتبارات فرهنگ رسیده است. لازم به ذکر است که سهم بخش فرهنگ و هنر از مصارف بودجه عمومی دولت نیز در قانون سال 1403 به نسبت لایحه 1404 از 0/61 درصد به 0/4 درصد کاهش داشته است؛ همچنین سهم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از مصارف بودجه عمومی دولت در قانون بودجه سال 1403 به نسبت لایحه یودجه سال 1404 از 0/34 درصد به 0/26 درصد کاهش داشته است. لازم به توضیح است که جمع مصارف بودجه عمومی دولت به علت یکپارچه سازی و لحاظ شدن برخی اعتبارات در سقف بودجه که در سالهای پیش در سقف بودجه بیان نمیشده (فرابودجه)، بسیار متفاوت و بیشتر از سال ۱۴۰۳ است. برای همین اعتبارات حوزه فرهنگ و هنر با وجود افزایش خوبی که داشتهاند اما سهم آنها از مصارف بودجه عمومی دولت کاهشی بوده است.
3.نسبت لایحه بودجه سال 1404 با برنامه هفتم پیشرفت
در خصوص نسبت جداول قسمت دوم لایحه بودجه سال 1404 با برنامه هفتم پیشرفت، شایان ذکر است که در بین جداول، بیشترین اثر برنامه هفتم را میتوان در جدول 12 مشاهده نمود که در این جدول تلاش شده، متناظر با احکام برنامه هفتم، ردیفهای جدول تدوین و تنظیم شود؛ با این حال بررسی زیربرنامههای اجرایی، ذیل برنامههای هشتگانه نشان میدهد که در بخش فرهنگ و هنر «برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور» از برنامه اجرایی 1، فاقد ارتباط مستقیم و صریح با برنامه هفتم پیشرفت است.
ابهام در وجود برخی از ردیفهای برنامه اجرایی 1 مانند حمایت و پشتیبانی از مردمیسازی فرهنگ، مطالعه زیرساخت اقلیمهای فرهنگی کشور، بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی کشور و برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور که اعتبار قابل توجهی هم در مقایسه با سایر ردیفها به خود اختصاص دادهاند، محل تأمل است. به نظر میرسد این ابهام به سطح برنامه و اجرا منتقل میشود لذا خروجی مشخصی از آن نمیتوان توقع داشت؛ یا اینکه کلاً اعتباری تخصیص پیدا نمیکند. همچنین منطق توزیع اعتبارات در این جدول نیز ابهام دارد و لازم است با تفصیل بیشتری به آن پرداخته شود.
جدول 10. اعتبارات حوزههای مشترک بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه 1403 و لایحه بودجه 1404(میلیون ریال)
|
عنوان برنامه |
جایگاه در جداول |
مصوب قانون بودجه 1403 |
عنوان برنامه |
جایگاه در جداول |
برآورد لایحه بودجه 1404 |
درصد رشد |
|
حمایت از حلقههای میانی مردمی فرهنگی |
جدول 12 |
1,800,000 |
حمایت و پشتیبانی از مردمیسازی فرهنگ |
جدول 12 |
1,800,000 |
0 |
|
تولید فیلمهای سینمایی مؤثر و فاخر و پویانمایی در حوزه ترویج سبک زندگی ایرانی - اسلامی, جوانی جمعیت, معرفی مفاخر ملی, معارف اسلامی و انقلابی, امیدآفرینی و تقویت بنیان خانواده, آموزش اجتماعی و دینی نوجوانان |
جدول 12 |
1,250,000 |
تولید فیلم سینمایی فاخر و ارزشمند در موضوعات تاریخی، دفاع مقدس، جبهه مقاومت و سبک زندگی ایرانی اسلامی |
جدول 12 |
6,000,000 |
41/4- |
|
تولید فیلمهای سینمایی مؤثر و فاخر با موضوعات ترویج فرهنگ امید آفرینی, ایثار و شهادت, سبک زندگی ایرانی – اسلامی, مصرف کالای داخلی و تولید ملی, عزت ملی, مفاخر ملی و اسلامی, حل مسائل اجتماعی و معضلات فرهنگی جامعه, تقویت خانواده و ترویج فرزندآوری |
جدول 12 |
9,000,000 |
||||
|
راهاندازی سامانه رصد, پایش و سنجش مستمر شاخصهای فرهنگ عمومی, سبک زندگی مردم, مرجعیت رسانهای و وضعیت ارتباطات کشور و بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی کشور با رویکرد اصلاح ذهنیت, فرهنگ و نرمافزار حاکم بر جامعه |
جدول 12 |
1,000,000 |
راه اندازی سامانه رصد، پایش و سنجش مستمر شاخصهای فرهنگ عمومی ، سبک زندگی مردم، مرجعیت رسانهای (20 میلیارد تومان تملک دارایی سرمایهای) |
جدول 12 |
300,000 |
70- |
|
تولید پویانمایی و بازیهای رایانهای و زنجیره صنایع فرهنگی مرتبط با آن در راستای تقویت باورهای دینی و ملی و پرورش اجتماعی نسل کودک و نوجوان |
جدول 12 |
4,000,000 |
حمایت از صنعت و تولیدات پویانمایی و بازیهای رایانهای |
جدول 12 |
3,700,000 |
117/5 + |
|
توسعه و ارتقای دانش اقتصاد رقومی و رشتههای پویانمایی |
جدول 14-1 |
5,000,000 |
||||
|
حمایت از طرحهای پیشرو فرهنگی و توسعه علوم انسانی و بزرگداشت مفاخر ذیربط (خانه اندیشمندان علوم انسانی) |
جدول 12 |
200,000 |
حمایت از طرح های پیشرو فرهنگی و توسعه علوم انسانی و بزرگداشت مفاخر ذیربط |
جدول 9 |
340,000 |
70+ |
|
تقویت فعالیتها و تولیدات مؤثر فرهنگی بینالمللی در جهت تقویت گفتمان انقلاب اسلامی و معرفی فرهنگ, تاریخ, ادبیات و مفاخر کشور در سطح بینالمللی |
جدول 12 |
6,150,000 |
راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی |
جدول 12 |
13,400,000 |
134/1+ |
|
جدول 14-1 |
1,000,000 |
|||||
|
تقویت بنیه فرهنگی استان ها و تهیه برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور |
جدول 9 |
9,500,000 |
تهیه و اجرای برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور در راستای تقویت بنیه فرهنگی استان ها |
جدول 9 |
8,000,000 |
31/5+ |
|
برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور |
جدول 12 |
4,500,000 |
||||
|
تقویت نهاد کتابخانههای عمومی با تأمین کتب کمک آموزشی مناطق محروم |
جدول 12 |
1,000,000 |
|
|||
|
ترویج مؤثر جریان کتاب و ترویج کتابخوانی با تقویت و توسعه نمایشگاههای استانی و بینالمللی کتاب |
جدول 12 |
4,000,000 |
||||
|
تولید محتوای فرهنگی فاخر فارسی در فضای مجازی و نشر مکتوب و ترویج و توسعه کتاب و کتابخوانی |
جدول 12 |
370,000 |
||||
|
تولید محتوای فاخر فارسی در فضای مجازی و صیانت و بزرگداشت زبان و ادبیات فارسی در فضای مجازی |
جدول 12 |
1,000,000 |
||||
|
راهاندازی نهضت ترجمه گسترده کتاب و شعر و ادب فارسی به زبانهای دیگر |
جدول 12 |
1,500,000 |
||||
مأخذ: لایحه بودجه 1404[1] و قانون بودجه 1403[2].
با بررسی اعتبارات حوزههای مشترک بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 و لایحه بودجه سال 1404 و تناسب آن با برنامه هفتم پیشرفت ملاحظه میشود که اعتبار برخی از موضوعات نظیر حمایت از مردمیسازی فرهنگ ثابت و بدون تغییر باقی مانده است. و برخی از موارد با کاهش اعتبارات روبهرو بوده از جمله اعتباری که برای تولید فیلم و پویانمایی فاخر در نظر گرفته شده حدود 40 درصد کاهش یافته یا اعتباری که برای موضوع راهاندازی سامانه رصد، پایش و سنجش مستمر شاخصهای فرهنگ عمومی در لایحه بودجه سال 1404 لحاظ شده 70 درصد کاهش داشته اما در برخی موارد نیز اعتبارات برآورد شده در سال 1404 رشد نموده است. به عنوان مثال حمایت از صنعت تولید بازیهای رایانهای و پویانمایی در مجموع 117 درصد رشد داشته؛ یا حمایت از طرحهای پیشرو فرهنگی و توسعه علوم انسانی و بزرگداشت مفاخر ذیربط نیز 70 درصد افزایش یافته است. همچنین راهبری و ارتقای دیپلماسی فرهنگی حدود 134 درصد و تهیه و اجرای برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور در راستای تقویت بنیه فرهنگی استانها حدود 31 درصد رشد داشته است. لازم به ذکر است در برخی موضوعات هیچ اعتباری در لایحه بودجه سال 1404 درنظر گرفته نشده است؛ بهعنوان مثال تقویت کتابخانههای عمومی، ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی و تولید محتوای فاخر فارسی در قانون بودجه سال 1403 اعتبار دارند اما در لایحه بودجه سال 1404 ردی از این امور دیده نمیشود.
بخش فرهنگ و هنر در قانون بودجه سال 1403 و در لایحه بودجه سال 1404، علیرغم افزایش اعتبارات، سهم این بخش از جمع اعتبارات فرهنگ از حدود 30 درصد به حدود 16/5 درصد کاهش یافته است. همچنین سرجمع اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان دستگاه اصلی، در قانون بودجه سال 1403 و در لایحه بودجه سال 1404 از 11/5 درصد به 10/5 درصد نسبت به جمع اعتبارات فرهنگ رسیده است. لازم به ذکر است که سهم بخش فرهنگ و هنر از مصارف بودجه عمومی دولت نیز در قانون سال 1403 به نسبت لایحه 1404 از 0/6 درصد به0/4 درصد کاهش داشته است؛ همچنین سهم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از مصارف بودجه عمومی دولت در قانون بودجه سال 1403 به نسبت لایحه یودجه سال 1404 از 0/34 درصد به 0/26 درصد کاهش داشته است؛ همانطور که توضیح آن در بالا اشاره شد، لازم به ذکر است که جمع مصارف بودجه عمومی دولت به علت یکپارچهسازی و لحاظ شدن برخی اعتبارات در سقف بودجه که در سالهای پیش در سقف بودجه بیان نمیشده (فرابودجه)، بسیار متفاوت و بیشتر از سال ۱۴۰۳ است. برای همین اعتبارات حوزه فرهنگ و هنر و همچنین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به همراه دستگاههای تابعه با وجود افزایش خوبی که داشتهاند اما سهم آنها از مصارف بودجه عمومی دولت کاهشی بوده است.
با توجه به این که لایحه بودجه سال 1404، بهعنوان دومین قانون بودجه میبایست براساس برنامه هفتم پیشرفت کشور تنظیم شود، پیشنهاد میگردد زیربرنامههایی که در بخش فرهنگ و هنر، فاقد ارتباط مستقیم و صریح با برنامه هفتم پیشرفت هستند یا ابهامی در اجرا دارند همانند «برش استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور»، «مطالعه زیرساخت اقلیمهای فرهنگی کشور» و «بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی کشور» که اعتبار قابل توجهی هم به خود اختصاص دادهاند، حذف شود و بر ریزبرنامههای مورد تاکید برنامه هفتم ازجمله تولید پویانمایی، بازیهای رایانهای و شکلگیری و توسعه صنایع خلاق و فرهنگی تمرکز ویژهتری صورت بگیرد.
علیرغم اینکه در جدول شماره 7 لایحه، اعتبارات دستگاههای اصلی براساس برنامههای اجرایی کلان و خرد مشخص شده و سنجههایی نیز برای ارزیابی میزان تحقق سالانه آن تعریف شدهاست، اما میزان توزیع اعتبارات صرفاً برای عنوان کلی برنامه (برای مثال، اعتلای سبک زندگی ایرانی - اسلامی و ارتقای فرهنگ و هنر) تعیین شدهاست و مشخص نیست که برای هرکدام از ردیفهای برنامهای جزئیتر (برای مثال تعداد هنرجویان رشته پویانمایی در هنرستانهای هنری) چه میزان اعتبار در نظر گرفته شدهاست لذا پیشنهاد میشود سنجههای عملکردی شفاف و سنجشپذیر برای برنامههای اجرایی مندرج در جدول 12 بهطوری که هم نسبت این برنامهها با اهداف کمی برنامه هفتم مشخصتر باشد تعیین شود تا امکان نظارت و ارزیابی مداوم اجرای این برنامهها فراهم گردد.
