خلاصه مدیریتی
مسئله اصلی
بر اساس قانون برنامهو بودجه کشور، بودجه تأمین مالی کننده برش یک ساله برنامههای پنج ساله کشور میباشد و با توجه به اینکه در صورت عدم تامن مالی مناسب برنامهها نمیتوان به اجرا و تحقق آنها امید داشت، بنابراین بررسی رابطه بودجههای سنواتی با برنامههای پنج ساله اهمیت فراوانی دارد.
با عنایت به این امر که بودجه علاوه بر نقشی که در تأمین مالی برنامههای پنج ساله دارد، تأمین مالیکننده سایر قوانین دائمی از جمله قوانین تاسیس دستگاههای اجرایی میباشد، شناسایی رابطه برنامه و بودجه مشکل بوده و دو مرحلهای شدن بودجه نیز بر این سختی افزوده است.
نقاط قوت وضعف طرح
ضعف این رابطه در کشور ما موجب شد تا در بند «پ» ماده (۱۳) قانون برنامه هفتم نیز برای تقویت برنامهمحور کردن بودجه به تبیین سازوکاری پرداخته شود. در این بند آمده است: «دستگاههای اجرائی که از منابع بودجه کل کشور استفاده میکنند و تکالیف برنامهای دارند، مکلفند برنامه عملیاتی خود را هر ساله بر اساس تکالیف برنامه شامل اهداف سال مورد نظر، شاخصهای عملکرد، مخاطرات رسیدن به اهداف، منابع لازم، نحوه تأمین مالی، طرحهای توسعهای مرتبط و گزارش عملکرد سال گذشته در چهارچوبی که توسط سازمان [برنامه و بودجه] اعلام میشود، حداکثر تا پایان مرداد هرسال برای استفاده در تهیه لایحه بودجه سال بعد به [آن] سازمان ارائه نمایند.
سازمان [برنامه و بودجه] مکلف است با رعایت بند «الف» ماده (118) این قانون و با استفاده از کلیه ابزارها و ظرفیتهای قانونی خود نسبت به راهبری، ارزیابی و هماهنگی اجرای برنامه و نظارت بر حسن اجرای آن اقدام نماید. سازمان [برنامه و بودجه] مکلف است لایحه بودجه سالانه را بهصورت برنامهمحور که حاوی برنامههای اجرائی و اهداف کمّی باشد بهمنظور تحقق اهداف این قانون و اهداف قانونی دستگاههای اصلی تهیه و توسط دولت به مجلس تقدیم کند. این برنامهها مبنای صدور تخصیص پرداخت و نظارت دیوان محاسبات کشور میباشد».
علاوه بر اینکه این حکم قانون برنامه هفتم در لایحه بودجه ۱۴۰۴ شاید به دلیل تغییر ناگهانی دولت و فرصت کم تحقق نیافته، فقدان جداول منابع و مصارف (که روش تأمین مالی برنامه را طی سالهای برنامه مشخص کرده و بدین ترتیب در تعیین مسیر توسعه کشور موثر بود)، در قانون برنامه هفتم پیشرفت و عدم اجرای بندهای «الف» ماده (۳) و نیز بند «ب» ماده (۱۱۸) قانون برنامه هفتم که برای رفع این نقص طراحی و تصویب شده بودند، رابطه برنامه و بودجه را بسیار تضعیف کرده است.
سازمان برنامهو بودجه به عنوان متولی برنامه و نیز بودجه کشور، در گزارش پشتیبان لایحه بودجه ۱۴۰۴ با ارایه جدولی به این مساله پرداخته که در بخش اول لایحه بودجه ۱۴۰۴، ۸۳ حکم برنامه هفتم پیشرفت در تدوین تبصرههای بودجه مبنا قرار گرفته است؛ ارزیابی این مطالعه از گزارش سازمان برنامه و بودجه که متناظر با ۸۳ حکم قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت، تبصرهها و احکامی از لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور معرفی کرده، نشان میدهد که در ۵۷ درصد انطباقی میان احکام بودجهای با احکام برنامهای وجود ندارد. همچنین برای ۲۲ درصد از احکام برنامهای ارزیابی شده احکام بودجهای منطبق وجود دارد و در نهایت برای ۲۱ درصد از احکام بررسی شده نیز وجود انطباق نسبی بین احکام قانون برنامه با احکام لایحه بودجه مشاهده میگردد.
پیشنهادات مرکز پژوهش
بند «پ» ماده (۱۳) مهمترین حکم قانون برنامه هفتم پیشرفت درمورد بودجه میباشد و بر «برنامهمحوری بودجه» تاکید کرده است، اما در لایحه بودجه نمادی ندارد و درحال حاضر نیز با توجه به تدوین لایحه بودجه نمیتوان پیشنهادی برای اجرای آن ارائه داد. البته این نقصان را شاید بتوان با توجه به تغییری که باید در ساختار تدوین بودجه کشور ایجاد کرد و نیز جدید بودن و فرصت کم دولت توجیه کرد اما به دولت پیشنهاد میشود که از ابتدای سال آینده بسترهای لازم برای اجرایی ساختن این حکم برنامهای مهم و موثر را برای لایحه بودجه ۱۴۰۵ فراهم نماید. ازطرفی بر خلاف تکلیف صریح بخش آخر بند «ب» ماده (118) قانون برنامه هفتم پیشرفت مبنیبر درج جدول «منابع اجرای احکام برنامه» در قانون بودجه، حتی رقم تجمیعی این جدول در بخش اول لایحه دیده نمیشود؛ لذا پیشنهاد میشود این نقصان نیز برطرف گردد. همچنین به نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز پیشنهاد میشود در اصلاح تبصرهها و احکام لایحه بودجه انطباق آنها با احکام قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت را لحاظ کنند.
یکی از اصلیترین کارکردهای بودجه، تأمین مالی برنامههای پنج ساله توسعه است و این مهم در قانون برنامه و بودجه کشور به صراحت بیان شده است. از این نظر بررسی ارتباط بودجههای سنواتی با برنامه پنج ساله اهمیت فراوان دارد اما شناسایی این رابطه نیازمند دقت بالایی است؛ زیرا بودجه تنها تأمین مالی کننده برنامه نبوده و وظایف قانونی دستگاهها (مذکور در قوانین تاسیس آنها که البته ممکن است در قانون برنامه جهتگیری خاصی یافته باشد) و سایر تکالیف قانونی قوانین دیگر نیز باید در بودجه مورد توجه قرار گیرد.
از همین رو بود که مرکز پژوهشها خواستار آن بود تا دولت پیوستی از رابطه برنامه و بودجه ارایه دهد. دو مرحلهای شدن بودجه از سال گذشته نیز به سختی این مساله افزوده است. به عبارت دیگر، با اصلاح مواد (۱۸۰) و (۱۸۲) آییننامه داخلی مجلس، لایحه بودجه باید در دو مرحله به مجلس ارسال و بررسی شود که مرحله اول شامل احکام و ارقام کلان بودجه و مرحله دوم شامل جداول تفصیلی است.
از سوی دیگر، در بررسی رابطه بودجههای سنواتی با قانون برنامه هفتم پیشرفت این نکته نیز قابل تامل است که برنامه هفتم پیشرفت اولین برنامه پس از انقلاب است که دارای جداول منابع و مصارف نیست و دولت تنها در بند «الف» ماده (۳) لایحه برنامه (که به تصویب نیز رسید)، وزارت امور اقتصادی و دارایی را مکلف کرده تا با همکاری سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی و سایر دستگاههای اجرائی تا پایان هرسال، برنامه تأمین مالی رشد اقتصادی هدف در سال بعد، از جمله میزان منابع مالی مورد نیاز و نحوه تأمین آن از بازار سرمایه، منابع بانکی، سرمایهگذاری و تأمین مالی خارجی، بیمه، مولدسازی و فروش اموال و داراییها، منابع صندوق توسعه ملی و سایر منابع را تهیه نموده و بهتصویب هیأت وزیران برساند.
این امر در حالی است که متخصصان حوزه بودجهریزی خود بهتر میدانند که «شیوه تأمین مالی منابع بودجه دولت، اصلیترین عاملی است که نحوه مداخلات دولت در اقتصاد را معین میکند».به عبارت دیگر، عدم تعیین تکلیف سهم کانالهای مختلف تأمین منابع مالی در برنامه هفتم پیشرفت موجب شده تا قانونگذار هیچ مسیر و اولویتی برای نحوه مداخله دولت در اقتصاد طی سالهای برنامه تعیین نکرده باشد.
مجلس نیز برای رفع این نقص لایحه برنامه هفتم توسعه، علاوه بر تصویب بند الف ماده (۳)، حکم بند ب ماده (۱۱۸) را به قانون برنامه افزود که بیان میدارد: «دولت مکلف است حداکثر ظرف ششماه از لازمالاجرا شدن این قانون، برنامه تأمین مالی پنجساله آن را به تفکیک سالهای برنامه، پس از تصویب در شورایعالی راهبری برنامه موضوع بند «الف» این ماده به مجلس تقدیم نماید. جدول تأمین منابع موضوع این بند تحت عنوان «منابع اجرای احکام برنامه» هرسال در بودجه سنواتی درج میشود...».
اما شاید به واسطه تغییر ناگهانی دولت، هیچکدام از این دو حکم مذکور قبل از تقدیم لایحه بودجه ۱۴۰۴ تحقق نیافته و بر خلاف بخش اخیر بند «ب» ماده (۱۱۸)، جدول تأمین منابع حتی در سطح ارقام کلی در این لایحه ۱۴۰۴ درج نشده است که این امر خود بزرگترین نقصان در بررسی رابطه لایحه بودجه ۱۴۰۴ با قانون برنامه هفتم پیشرفت محسوب میشود.
قابل ذکر است، در بررسی رابطه بودجههای سنواتی سالهای برنامه ششم توسعه با قانون برنامه ششم، همواره اولین اقدام آن بود که ارقام کلان درآمدی با جدول شماره (۴) برنامه که همان جدول منابع و مصارف و به تفکیک سالهای برنامه بود، مقایسه میشد اما اکنون به دلیل فقدان آن جدول در متن قانون برنامه هفتم پیشرفت و عدم تحقق احکام بند الف ماده (۳) و بند ب ماده (۱۱۸)، اصولاً ارقام کلان درآمدی در سطح برنامه وجود ندارد که بتوان ارقام بودجه را با آن مقایسه کرد.
بهرحال، سازمان برنامه و بودجه اقدام به تهیه «گزارشهای پشتیبان تنظیم لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» کرده است و در فصل سوم آن جدولی وجود دارد که به بررسی رابطه تبصرهها و احکام لایحه بودجه ۱۴۰۴ با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت میپردازد. هدف گزارش حاضر نیز ارزیابی این جدول و تفکیک احکام بودجهای دارای انطباق واقعی با احکام برنامهای از احکامی است که انطباق با برنامه ندارند یا انطباق آنها کامل نیست. به همین منظور این گزارش پس از مقدمه در پنج بخش تدوین شده است؛ در بخش دوم کلیات این ارزیابی بیان میشود. سپس در بخشهای سوم تا پنجم به ترتیب به «احکام بودجه منطبق با برنامه هفتم»، «احکام بودجه دارای انطباق نسبی با برنامه هفتم» و «احکام بودجه غیرمنطبق با برنامه هفتم» پرداخته میشود و در پایان پیشنهاداتی گزارش ارائه میشود.
۲. کلیات ارزیابی انطباق احکام لایحه بودجه ۱۴۰۴ با احکام برنامه هفتم
این گزارش صرفاً به ارزیابی ارتباط میان تبصرهها و احکام لایحه بودجه ۱۴۰۴ با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت میپردازد که در جدول تطبیقی فصل سوم «گزارشهای پشتیبان تنظیم لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» توسط سازمان برنامه و بودجه منتشر شده است. تأیید انطباق یا عدم انطباق احکام بودجهای با احکام برنامه هفتم، به معنای تایید یا رد این احکام نیست و نظر کارشناسی درمورد هر یک از تبصرهها و احکام لایحه بودجه در گزارشهایی منعکس میشود که مرتبط با هر تبصره توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی چاپ خواهد شد.
در جدول تطبیقی فصل سوم گزارش سازمان برنامه و بودجه، تبصرهها و احکامی از لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور در انطباق با ۸۳ حکم قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت معرفی شده است. البته در این جدول، برای برخی از احکام قانون برنامه هفتم، تبصرهها و احکام متعددی از لایحه بودجه بیان شده است و موارد تکراری بین آنها وجود دارد؛ بنابراین بهمنظور افزایش دقت ارزیابی صحت انطباق موارد ادعا شده توسط سازمان برنامه و بودجه، ناگزیر دو اصل ذیل مد نظر قرار گرفته است:
برای مثال در جدول فصل سوم گزارش سازمان برنامه و بودجه در رابطه با «توسعه عدالت اقتصادی و بهبود توزیع درآمد» موضوع ماده (۳۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت؛ احکامی از تبصرههای (۸)، (۱۱)، (۱۲) و (۱۳) لایحه بودجه بیان شده است. اما ارزیابی صورت گرفته درمورد میزان انطباق احکام تبصرههای (۸) و (۱۱) با احکام تبصرههای (۱۲) و (۱۳) متفاوت بود و در نتیجه تفکیک میان آنها ضروری است.
بنابراین، با لحاظ موارد فوقالذکر، تعداد موارد ارزیابی شده از ۸۳ مورد به ۸۶ مورد افزایش یافته است. ارزیابی کارشناسان مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی نشان میدهد که در ۴۹ مورد معادل ۵۷ درصد انطباقی میان احکام بودجهای با احکام برنامهای وجود ندارد. درمقابل منطبق با ۱۹ مورد معادل ۲۲ درصد از احکام برنامه، حکم بودجهای وجود دارد. در نهایت برای ۲۳ مورد معادل ۲۸ درصد از احکام بررسی شده نیز وجود انطباق نسبی بین حکم قانون برنامه با حکم لایحه بودجه مشاهده میگردد.
شکل 1. نمودار ارزیابی انطباق لایحه بودجه ۱۴۰۴ با قانون برنامه هفتم
براساس گزارش پشتیبان سازمان برنامه و بودجه
۳. احکام بودجه منطبق با برنامه هفتم
در جدول فصل سوم گزارش پشتیبان لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، منطبق با ۱۹ مورد از احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت، حکم بودجهای پیشبینی شده است.
برای مثال موضوع بند «ت» ماده (۱۸) قانون برنامه هفتم «ممنوعیت ایجاد و تحمیل هرگونه بار مالی مازاد بر ارقام مندرج در قوانین بودجه سنواتی در دستگاه اجرایی» است. جزء «۱» بند «ج» تبصره (۱۲) لایحه بودجه ۱۴۰۴ نیز «تصویب و اجرای هرگونه مقرره، تصویبنامه، بخشنامه، دستورالعمل، همچنین مصوبات هیئتهای امنا و نظایر آن و اعمال سنوات ارفاقی را بر تأمین اعتبارات مورد نیاز در این قانون» مشروط کرده است. لذا حکم بودجه با حکم برنامه تطابق کامل دارد و اهداف آن را تأمین مینماید.
همچنین میتوان به «متناسبسازی حقوق بازنشستگان»؛ موضوع جزء «۱» بند «ر» ماده (28) قانون برنامه هفتم نیز اشاره کرد؛ متناظر با این حکم در بند «خ» تبصره (۱) لایحه بودجه افزایش یک درصدی مالیات بر ارزش افزوده برای تأمین منابع متناسبسازی حقوق بازنشستگان لشکری و کشوری و صندوق بازنشستگی فولاد پیشبینی شده است.
مثال دیگری که قابل ذکر است؛ «هوشمندسازی و تحقق دولت الکترونیک» موضوع ماده (۱۰۷) قانون برنامه هفتم است، جزء «۱» بند «الف» تبصره (۹) لایحه بودجه نیز در خصوص حسن اجرای ارائه خدمات برخط از طرف فراجا است؛ لذا حکم بودجه با حکم برنامه انطباق دارد.
علاوهبر موارد فوقالذکر، مهمترین احکام برنامه هفتم پیشرفت که در تبصرههای لایحه بودجه متناظر با آنها حکمی با انطباق کامل وجود دارد، عبارت است از:
-«ایجاد نظام یکپارچه و هوشمند مدیریت مالی دولت»؛ موضوع بند «ب» ماده (۱۳) قانون برنامه هفتم، در بند «الف» تبصره (۱۷) لایحه بودجه.
-«ممنوعیت ایجاد هرگونه بدهی یا تعهد توسط دستگاههای اجرایی و ضرورت رعایت شاخص پایداری بدهیهای دولت منوط به تأیید سازمان»؛ موضوع بند «الف» ماده (24) قانون برنامه هفتم، در بند «ح» تبصره (۲) لایحه بودجه.
-«تأدیه بدهی حسابرسی شده دولت به سازمان تأمین اجتماعی»؛ بند «ب» ماده (۲۸) قانون برنامه هفتم، در بند «ع» تبصره (۲) لایحه بودجه.
-«تأمین ذخیره شش ماهه دارو و ملزومات پزشکی ضروری وفق فهرست مورد تایید وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی با اولویت تولید داخلی و واردات رسمی»؛ موضوع بند «الف» ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم، در بند «پ» تبصره (۱۶) لایحه بودجه.
-«جذب و بکارگیری نیروی انسانی»؛ موضوع بند «الف» ماده (۱۰۶) قانون برنامه هفتم، در بند «ج» تبصره (۱۲) و بند «الف» تبصره (۱۷) لایحه بودجه.
جزئیات ارزیابی انجام شده درمورد ۱۹ حکم قانون برنامه هفتم پیشرفت که در تبصرههای لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور حکم یا احکامی منطبق با آنها بیان شده، در جدول شماره یک قابل مشاهده است.
جدول 1. تبصرهها و احکام لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور که با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت انطباق دارد
|
ردیف |
مواد قانونی مرتبط با برنامه هفتم پیشرفت |
تبصره |
شناسه بودجه |
بند |
ارزیابی |
|
۱ |
بند «ب» ماده (۱۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت ایجاد نظام یکپارچه و هوشمند مدیریت مالی دولت |
۱۷ |
۷۰۱۳۱ |
الف |
|
|
۲ |
جزء «۱» بند «ب» ماده (۱۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت اختصاص کلیه اعتبارات (اعم از اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای) از محل منابع عمومی و اختصاصی در قالب اعتبار الکترونیکی به دستگاه اجرایی |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
پ |
|
|
۳ |
بند «ت» ماده (۱۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت ممنوعیت ایجاد و تحمیل هرگونه بار مالی مازاد بر ارقام مندرج در قوانین بودجه سنواتی در دستگاه اجرایی |
۱۲ |
۷۰۴۱۲ |
ج |
|
|
۴ |
بند «الف» ماده (24) قانون برنامه هفتم پیشرفت ممنوعیت ایجاد هرگونه بدهی یا تعهد توسط دستگاه های اجرایی و ضرورت رعایت شاخص پایداری بدهی های دولت منوط به تأیید سازمان |
2 |
70122 |
ح |
|
|
۵ |
ماده (27) قانون برنامه هفتم پیشرفت افزایش سهم مالیات در بودجه عمومی کشور |
1 |
70112 |
ب |
|
|
1 |
70112 |
پ |
|||
|
1 |
70112 |
ت |
|||
|
1 |
70112 |
ح |
|||
|
1 |
70112 |
خ |
|||
|
۶ |
بند «ب» ماده (28) قانون برنامه هفتم پیشرفت تأدیه بدهی حسابرسی شده دولت به سازمان تأمین اجتماعی |
2 |
70112 |
ع |
|
|
۷ |
جزء «۱» بند «ر» ماده (28) قانون برنامه هفتم پیشرفت برقراری عدالت در پرداخت حقوق شاغلان و بازنشستگان و نیز متناسب سازی حقوق بازنشستگان |
1 |
70112 |
خ |
|
|
۸ |
ماده (31) قانون برنامه هفتم پیشرفت توسعه عدالت اقتصادی و بهبود توزیع درآمد |
11 |
70133 |
پ |
حکم بودجه مبنیبر پرداخت حق بیمه مددجویان در مورد صندوق بیمه همگانی حوادث طبیعی از یارانههای فعلی میباشد که بر اساس حکم برنامه باید حفظ شود؛ لذا انطباق دارد.
حکم بودجه مبنیبر هزینه تحصیل دانشجویان خانوادههای مددجویان از یارانههای فعلی میباشد که بر اساس حکم برنامه باید حفظ شود؛ لذا انطباق دارد. |
|
8 |
70941 |
ب |
|||
|
۹ |
ماده (32) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق سنجه عملکردی امنیت غذایی و ارتقای تولید محصولات کشاورزی |
۱ |
701۱۲ |
م |
|
|
۱۰ |
ماده (۴۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت حفظ منابع آبی، تعادل بخشی و مهار افت سطح آبهای زیرزمینی و جلوگیری از اضافه برداشت از منابع آبی کشور |
۷ |
۷۰۴۲۱ |
الف |
|
|
۱۱ |
ماده (۴۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق اهداف کمّی سنجههای عملکردی صنعت، معدن و رشد تولید |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
خ |
|
|
۱۲ |
ماده (۴۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق اهداف کمی سنجه های عملکردی توسعه مسکن |
۱۰ |
۷۰۶۲ |
ب |
|
|
۱۳ |
تبصره «۱» بند «ب» ماده (۵۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت اضافه شدن حداقل دو دهم درصد (۰.۲٪) مساحت سرزمین به ظرفیت سکونتگاهی کشور |
۱۰ |
۷۰۶۲ |
ب |
|
|
۱۴ |
بند «الف» ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت تامین ذخیره ۶ ماهه دارو و ملزومات پزشکی ضروری وفق فهرست مورد تایید وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی با اولویت تولید داخلی و واردات رسمی |
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
پ |
|
|
۱۵ |
بند «ب» ماده (۷۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت اختصاص یک درصد (۱%) از هزینههای جاری شرکتها برای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی و سواد رسانهای |
۸ |
۷۰۱۱۲ |
ث |
|
|
۱۶ |
بند «ث» ماده (۷۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت اختصاص بیست و هفت صدم درصد (۰.۲۷٪) از کل نه درصد (۹%) مالیات بر ارزش افزوده برای ساماندهی امور جوانان و ترویج و تعمیم فعالیت بدنی و همگانی شدن ورزش |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
ه |
|
|
۱۷ |
بند «الف» ماده (۱۰۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت تقویت بنیه دفاعی |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
الف |
|
|
۱۸ |
بند «الف» ماده (۱۰۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت جذب و بکارگیری نیروی انسانی |
۱۲ |
۷۰۴۱۲ |
ج |
|
|
۱۷ |
۷۰۱۳۱ |
الف |
|||
|
۱۹ |
ماده (۱۰۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت هوشمندسازی و تحقق دولت الکترونیک |
۹ |
۷۰۳۱ |
الف-۱ |
|
4.احکام بودجه دارای انطباق نسبی با برنامه هفتم
در جدول فصل سوم گزارش سازمان برنامه و بودجه ۱۸ مورد از احکام برنامه هفتم وجود دارد که احکام بودجهای با آنها انطباق نسبی دارند. یعنی حکم بودجه از جهاتی در راستای تحقق حکم برنامه میباشد یا با آن شباهتهایی دارد اما به صورت کامل تطابق ندارد و میتوان میان بنمایه آنها تفاوتهایی قائل شد. به عبارت دیگر، موضوع مشترک است اما جزئیات و روشهای اجرایی متفاوت است.
برای مثال «توسعه اشتغال به ویژه اشتغالهای حاصل از ایجاد کسبوکارهای خُرد خانگی، کارگاههای خُرد و کارگاههای کوچک با اولویت استقرار در مناطق محروم و روستایی» موضوع ماده (۶) قانون برنامه هفتم است. اینطور ادعا شده است که بندهای «الف»، «پ»، «ت»، «ث» و «ج» تبصره (۱۵) با این حکم برنامه تطابق دارد؛ اما اولاً در حکم بودجه وزارت امور اقتصادی و دارایی متولّی توزیع اعتبارات تبصره (۱۵) معرفی شده درحالی که در ماده (۶) برنامه هفتم، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مسئول تهیه برنامه اشتغالزایی معرفی شده و و وزارت امور اقتصادی و دارایی همکار آن محسوب میشود. لذا تغییر دستگاه اصلی اجرای حکم برنامه عامل ایجاد تفاوت میان این دو حکم است. ثانیاً در بند «ت» ماده (۶) قانون برنامه هفتم مسئله توانمندسازی زنان و اشتغالزایی مناطق روستایی و عشایر برعهده وزارت جهاد کشاورزی و از طریق تسهیلات بانکی پیشبینی شده است و پرداخت مانده و تسهیلات اشتغالزایی و استفاده از منابع صندوق توسعه ملی به حساب عاملان قانون حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری در قانون برنامه جایگاهی ندارد و این موضوع نیز تفاوت دوم این دو حکم است.
همچنین در گزارش سازمان برنامه و بودجه، احکام بندهای «ب» و «ش» تبصره (۲) لایحه بودجه متناظر با بند «ت» ماده (٢٤) قانون برنامه هفتم مبنیبر «پرداخت و تبدیل بدهی معوق به پیمانکاران طرحهای تملک داراییهای سرمایهای ملی و استانی به اوراق بهادار» بیان شده است. اما موضوع بند «ب» تبصره (۲) لایحه بودجه انتشار اوراق درون سالی است و ارتباطی با اوراق بهادارسازی بدهیهای معوق ندارد. همچنین حکم بند «ش» تبصره (۲) لایحه بودجه نیز در مورد تادیه بدهی طلبکاران دولت با اموال و طرحهای تملک سرمایهای است و از این لحاظ به پیمانکاران طلبکار نیز میتواند مربوط باشد؛ لذا با حکم برنامه مبنیبر تبدیل طلب به اوراق با رضایت پیمانکار و تا پایان سال اول برنامه مشابهت موضوعی دارد. بنابراین تطابق احکام بودجه با حکم بند «ت» ماده (٢٤) قانون برنامه هفتم نسبی است.
مثال قابل طرح دیگری نیز در این مورد وجود دارد؛ «اصلاح تعرفه مشترکان آب خانوارها توسط وزارت نیرو» موضوع بند «الف» ماده (۳۹) قانون برنامه هفتم است و بند «ث» تبصره (۷) لایحه بودجه متناظر با آن در نظر گرفته شده است؛ اولاً اصلاح تعرفه مشترکان آب خانوارها موضوع بند «ت» تبصره (۷) بودجه است و ارتباطی با بند «ث» تبصره مزبور ندارد. ثانیاً در بند «ت» تبصره (۷) برای مشترکین غیرخانگی نیز نرخ آببها تعیین شده است؛ درحالی که در جزء «۱» بند «الف» ماده (۳۹) برنامه هفتم مقرر شده است که «حق انشعاب و آببهای مصارف تجاری و اداری حسب مورد مطابق آییننامه اجرائی که به تصویب هیأت وزیران میرسد، محاسبه میگردد.» لذا موضوع این احکام یکسان بوده اما جزئیات آنها متفاوت است.
مهمترین احکام برنامه هفتم که در تبصرههای لایحه بودجه متناظر با آنها حکمی با انطباق نسبی وجود دارد، عبارت است از:
-«پرداخت بدهیهای حسابرسی شده قانونی دولت به شهرداریها، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و سازمان تأمین اجتماعی و قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء»؛ موضوع بند «ث» ماده (24) قانون برنامه هفتم، در بندهای «ش» و «ص» تبصره (۲) لایحه بودجه.
-«تبدیل ایران به مرکز مبادلات (هاب) انرژی منطقه»؛ موضوع بند «ت» ماده (۴۴) قانون برنامه هفتم، در بند بند «پ» تبصره (۳) لایحه بودجه.
-«تدوین اقدامات اجرایی مناسب در راستای مدیریت خطر حوادث و بلایا»؛ موضوع بند «ح» ماده (۷۰) قانون برنامه هفتم، در بند «الف» تبصره (۱۱) لایحه بودجه.
-«ارائه خدمات به صورت برخط و امن»؛ موضوع بند «ج» ماده (۱۰۷) قانون برنامه هفتم، در بند «ش» تبصره (۱) لایحه بودجه.
-«طراحی و استقرار نظام نوین درآمد هزینه استانها با هدف افزایش پایدار درآمدهای استانی و بهبود تعادلهای استانی در چهارچوب سازوکارهای انگیزشی کارا و اثربخش»؛ موضوع بند «پ» ماده (۱۷) قانون برنامه هفتم، در بند «ک» تبصره (۱) لایحه بودجه.
جزئیات ارزیابی انجام شده درمورد ۱۸ حکم قانون برنامه هفتم پیشرفت که در تبصرههای لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور حکم یا احکامی انطباق نسبی با آنها دارد: در جدول شماره دو قابل مشاهده است.
جدول 2. تبصرهها و احکام لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور که با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت انطباق نسبی دارد
|
ردیف |
مواد قانونی مرتبط با برنامه هفتم پیشرفت |
تبصره |
شناسه بودجه |
بند |
ارزیابی |
|
۱ |
ماده (۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق اهداف کمّی سنجههای عملکردی رشد اقتصادی |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
و |
|
|
۲ |
ماده (۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت انجام اقدامات لازم به منظور توسعه اشتغال به ویژه اشتغالهای حاصل از ایجاد کسبوکارهای خُرد خانگی تا دو نفر شاغل)، کارگاههای خُرد تا هفت نفر شاغل و کارگاههای کوچک تا بیست نفر شاغل با اولویت استقرار در مناطق محروم و روستایی |
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
الف |
|
|
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
پ |
|||
|
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
ت |
|||
|
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
ث |
|||
|
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
ج |
|||
|
۳ |
بند «الف» ماده (۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت اصلاح ساختار مالی نظام بانکی و حل و فصل ناترازی بانکها |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
ط |
|
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ط |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ظ |
|||
|
۴ |
بند «پ» ماده (۱۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت طراحی و استقرار نظام نوین درآمد هزینه استانها با هدف افزایش پایدار درآمدهای استانی و بهبود تعادلهای استانی در چهارچوب سازوکارهای انگیزشی کارا و اثربخش |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
ک |
|
|
۵ |
بند «ت» ماده (٢٤) قانون برنامه هفتم پیشرفت پرداخت و تبدیل بدهی معوق به پیمانکاران طرح های تملک داراییهای سرمایهای ملی و استانی به اوراق بهادار |
2 |
٧٠١١٢ |
ب |
بحث انتشار اوراق درون سالی است و ارتباطی با اوراق بهادارسازی بدهیهای معوق ندارد.
این حکم بودجه در مورد تادیه بدهی طلبکاران دولت با اموال و طرحهای تملک سرمایهای است و از این لحاظ به پیمانکاران طلبکار نیز میتواند مربوط باشد؛ لذا با حکم برنامه مبنیبر تبدیل طلب به اوراق با رضایت پیمانکار و تا پایان سال اول برنامه مشابهت موضوعی دارد. |
|
2 |
70112 |
ش |
|||
|
۶ |
بند «ث» ماده (24) قانون برنامه هفتم پیشرفت پرداخت بدهیهای حسابرسی شده قانونی دولت به شهرداریها، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و سازمان تأمین اجتماعی و قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء |
2 |
70112 |
ش |
حکم بودجه در مورد همه طلبکاران از جمله نهادهای مذکور در حکم برنامه میباشد. البته که در مصادیقی که ذکر کرده است شهرداریها، نیروهای مسلح و قرارگاه سازندگی را ذکر نکرده است؛ لذا انطباق نسبی دارد.
حکم بودجه در مورد انتشار اوراق ضمان به ذینفعی بانکها برای تضمین بدهیهای جدید است و با حکم برنامه در خصوص بدهیهای حسابرسی شده شهرداریها و... انطباق ندارد. |
|
2 |
70112 |
ص |
|||
|
۷ |
ماده (26) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق اهداف کمی سنجههای عملکردی اصلاح نظام مالیاتی |
1 |
70112 |
ب |
|
|
1 |
70112 |
پ |
|||
|
1 |
70112 |
ت |
|||
|
1 |
70112 |
ح |
|||
|
1 |
70112 |
خ |
|||
|
۸ |
بند «پ» ماده (27) قانون برنامه هفتم پیشرفت کاهش تخفیفات، اعتبار مالیاتی، نرخ صفر، معافیت یا بخشودگی و ترجیحات مالیاتی و گمرکی |
1 |
70112 |
الف |
بررسی موضوعی ارتباط بندهای مختلف تبصره (۱) بودجه با بند «پ» ماده (27) برنامه به شرح ذیل میباشد:
|
|
1 |
70112 |
ت |
|||
|
1 |
70112 |
ح |
|||
|
1 |
70112 |
ژ |
|||
|
1 |
70112 |
س |
|||
|
1 |
70112 |
ض |
|||
|
1 |
70411 |
ع |
|||
|
1 |
70112 |
غ |
|||
|
1 |
70411 |
ق |
|||
|
۹ |
ماده (۳۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت افزایش ضریب خودکفایی و بهرهبرداری بهینه و یکپارچه از منابع و عوامل تولید به ویژه منابع آب و خاک و نیز بهبود معیشت کشاورزان روستاییان و عشایر |
۷ |
۷۰۴۲۱ |
الف |
|
|
۱۰ |
جزء «۳» بند «ح» ماده (۳۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت بیمه اجباری محصولات اساسی (گندم، جو، برنج، حبوبات، گوشت قرمز و سفید، شکر، ذرت و دانههای روغنی) را در مقابل خسارتهای ناشی از سوانح طبیعی و حوادث |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
ب |
|
|
۱۱ |
بند «الف» ماده (۳۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت اصلاح تعرفه مشترکان آب خانوارها توسط وزارت نیرو |
۷ |
۷۰۵۶ |
ث |
|
|
۱۲ |
بند «پ» ماده (۴۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت تولید حداکثری و در راستای توسعه سیاست (دیپلماسی) انرژی و حضور در بازارهای بین المللی و مقاوم سازی اقتصاد |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ت |
|
|
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ذ |
|||
|
۱۳ |
بند «ت» ماده (۴۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت تبدیل ایران به مرکز مبادلات (هاب) انرژی منطقه |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
پ |
|
|
۱۴ |
ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت مدیریت و کاهش شدت انرژی |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ر |
|
|
۱۵ |
ماده (۶۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت اهداف کمّی سنجههای عملکردی در راستای ارتقای نظام سلامت |
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
ت |
|
|
۱۶ |
بند «ح» ماده (۷۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت تدوین اقدامات اجرایی مناسب در راستای مدیریت خطر حوادث و بلایا |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
الف |
|
|
۱۷ |
ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت انجام اقدامات لازم به منظور اطمینان از تأمین پایدار ذخایر راهبردی با کیفیت دارو، پیش بینی و پیشگیری از کمبود دارو و کاهش سهم واردات فوریتی از تأمین نیاز کشور |
۲ |
۷۰۴۱۱ |
خ |
|
|
۲ |
۷۰۴۱۱ |
غ |
|||
|
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
ب |
|||
|
۱۸ |
بند «ج» ماده (۱۰۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت ارائه خدمات به صورت برخط و امن |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
ش |
|
5 . احکام بودجه غیر منطبق با برنامه هفتم
در جدول فصل سوم گزارش پشتیبان لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، احکام بودجهای انطباق داده شده به ۴۹ حکم قانون برنامه هفتم پیشرفت، هیچ انطباق معناداری با آنها ندارند.
به عنوان مثال، در جدول فصل سوم گزارش پشتیبان لایحه بودجه ۱۴۰۴، بیان شده است که بند «ع» تبصره (۲) لایحه بودجه بر اساس جزء «۱» بند «پ» ماده (۵) برنامه هفتم نگارش شده است. نکته قابل ذکر آنکه، هرچند جزء «۱» بند «پ» ماده (۵) ذیل زیرفصل «مردمیسازی اقتصاد» به استفاده از روش رد دیون برای انتقال مالکیت دولتی تاکید دارد، اما آن را مشروط به مزایده عمومی و تهاتر ثمن معامله کرده است که این شرط به هیچ وجه در حکم بودجه وجود ندارد.
از دیگر مواردی که نسبت میان حکم برنامه با حکم لایحه بودجه به صورت صوری انجام پذیرفته و ارتباط معناداری برقرار نشده است؛ میتوان به این موضوع اشاره داشت که مطابق گزارش پشتیبان لایحه بودجه ۱۴۰۴، بندهای «ب» و «پ» تبصره (۳) بر اساس بند «ب» ماده (۱۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت نگارش شده است؛ در حالیکه بر اساس حکم برنامه باید ۶۰ درصد از عواید حاصل از صادرات و فروش داخلی کلیه محصولات فرعی گازی ازجمله اتان، پروپان، بوتان، پنتان و گوگرد و مایعات گازی صرفاً به حساب «سرمایهگذاری نفت و گاز کشور» که از ابتدای برنامه به نام وزارت نفت نزد خزانهداری کل کشور افتتاح میشود، واریز شود. اما در بند «پ» تبصره (۳) آمده که منابع حساب مذکور صرفاً از محل افزایش تولید صیانتی نفت خام (به بیش از سه ملیون و هفتصد و پنجاه هزار بشکه روزانه که منجر به صادرات نفت شود) و همچنین افزایش خالص صادرات گاز طبیعی (به میزان بیش از شانزده میلیارد متر مکعب در سال) معادل (۵) واحد درصد از مازاد صادراتی نقدی مذکور تأمین شود. همچنین در بند «ب» تبصره (۳) بودجه نیز موضوع واریز کلیه درآمدهای حاصل از فروش نفت و فرآوردههای نفتی و گاز بوده و نامی از حساب سرمایهگذاری نفت و گاز کشور نیامده است.
همچنین برای مثال بیان شده که بند «الف» و «ب» تبصره (۳) لایحه بودجه بر اساس ماده (۱۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت نگارش شده است که مفاد بندهای «الف» و «ب» ماده (۱۵) قانون برنامه هفتم، ذیل زیرفصل «مولدسازی» در «فصل ۳- اصلاح ساختار بودجه» در ارتباط با موضوعاتی چون بهرهبرداری و توسعه میادین، مشارکت شرکتهای غیردولتی در استخراج از میادین نفت و گاز خصوصاً میادین مشترک و جمعآوری گازهای مشعل و ... است؛ درحالی که مفاد بندهای «الف» و «ب» تبصره (۳) به تسهیم منابع حاصل از صادرات نفت خام، میعانات گازی و گاز، مشخص نمودن سهم شرکت نفت و صندوق توسعه ملی و نیروهای مسلح، تعیین حسابهای مربوطه جهت واریز منابع و ... مرتبط است. بنابراین ارتباط معناداری بین مفاد مربوطه لایحه بودجه با مفاد مرتبط از قانون برنامه هفتم دیده نمیشود.
علاوهبر موارد فوقالذکر، از دیگر احکام لایحه بودجه ۱۴۰۴ که علیرغم برقراری یک ارتباط صوری، انطباق معناداری با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت ندارند، عبارتاند از:
-«تحقق اهداف کمی سنجههای عملکردی نظام تأمین اجتماعی، سیاستهای حمایتی و توزیع عادلانه درآمد»؛ موضوع ماده (۳۰) قانون برنامه هفتم، در بند «ش» تبصره (۲) لایحه بودجه.
-«مدیریت و کاهش شدت انرژی»؛ موضوع ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم، در بند «ر» تبصره (۳) لایحه بودجه.
-«اجرای طرحهای عظیم اقتصادی ملی، پیشران، روزآمد و مبتنیبر آیندهنگری و تکمیل زنجیره ارزش و جهش اقتصادی»؛ موضوع ماده (۴۸) قانون برنامه هفتم، در بند «ج» تبصره (۵) لایحه بودجه.
-«واردات ماشینآلات با فناوری روز دنیا جهت جایگزینی با ماشینآلات فرسوده»؛ موضوع جزء «۲» بند «د» ماده (۴۸) قانون برنامه هفتم، در بند «ر» تبصره (۱) لایحه بودجه.
-«جلوگیری از تخریب جادههای کشور ناشی از اضافه گنجایش (تناژ) حمل تولیدات معدنی»؛ موضوع بند «ب» ماده (۵۹) قانون برنامه هفتم، در بند «و» تبصره (۱) لایحه بودجه.
جزئیات ارزیابی انجام شده درمورد ۴۹ حکم قانون برنامه هفتم پیشرفت که در تبصرههای لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور حکم یا احکامی منطبق با آنها بیان نشده است: در جدول شماره سه قابل مشاهده است.
جدول 3. تبصرهها و احکام لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور که با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت انطباق ندارد
|
ردیف |
مواد قانونی مرتبط با برنامه هفتم پیشرفت (شرحها مربوط به سند پشتیبان تنظیم لایحه است) |
تبصره |
شناسه بودجه |
بند |
ارزیابی |
|
۱ |
بند «الف» ماده (۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت تأمین مالی رشد اقتصادی و طرحهای دولتی و غیردولتی |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
الف |
|
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ب |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
پ |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ت |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ث |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۳ |
ج |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۳ |
چ |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ذ |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ر |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ز |
|||
|
۲ |
بند «ب» ماده (۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت ایجاد بسترهای لازم برای توسعه و حمایت از شرکتهای خصوصی تعاونی و شرکتهای وابسته به مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
و |
|
|
۳ |
جزء «۲» بند «الف» ماده (۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت تکلیف مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و کلیه صندوقهای بازنشستگی به واگذاری سهام مدیریتی یا کنترلی خود و شرکتهای تحت مالکیت |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ع |
براساس حکم برنامه کلیه صندوقهای بازنشستگی تا پایان سال دوم برنامه فرصت دارند تا سهام مدیریتی خود و شرکتهای تحت مالکیت خود را واگذار نمایند. اما در حکم بودجه دولت را مجاز به واگذاری تمام اموال و داراییهای برخی صندوقها به تأمین اجتماعی کرده است. لذا در عمل این بند به معنای اعلام ورشکستگی صندوقهای بازنشستگی است که بیش از ۵۰ درصد منابع مالی آن برای پرداخت مستمری از محل منابع بودجه عمومی کل کشور تأمین میگردد.
حکم بودجه درمورد تکلیف شرکتهای دولتی در فهرست واگذاری به واریز مالیات علیالحساب و سود سهام علیالحساب بودجه مصوب به صورت یک دوازدهم در هر ماه میباشد و ارتباطی به واگذاری سهام صندوقهای بازنشستگی و نهادهای عمومی غیردولتی ندارد.
|
|
۴ |
۷۰۱۱۲ |
ب |
|||
|
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
ج |
|||
|
۴ |
جزء «۱» بند «پ» ماده (۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت بازپرداخت بدهیهای دولت به نهادهای عمومی و تأمین اجتماعی |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ع |
|
|
۵ |
تبصره «۳» بند «ب» ماده (۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت توسعه روشهای مالی و تسهیلات تأمین مالی به منظور توسعه اشتغال به ویژه اشتغالهای حاصل از ایجاد کسب و کارهای خُرد خانگی |
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
ج |
|
|
۶ |
جزء «۶» بند «ب» ماده (۱۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت استفاده دولت و شرکتهای دولتی از منابع شبکه بانکی در قالب تحویل اوراق مالی اسلامی قابل معامله در بازار سرمایه به مؤسسات اعتباری |
۲ |
۷۰۱۱ |
ص |
|
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ز |
|||
|
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ح |
|||
|
۷ |
بند «پ» ماده (۱۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت ارایه برنامه عملیاتی سالانه براساس تکالیف برنامه توسط دستگاههای اجرایی |
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
الف |
|
|
۱۵ |
۷۰۴۱۲ |
ث |
|||
|
۸ |
بند «ب» ماده (۱۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت تسهیم منابع حاصل از صادرات نفت خام، میعانات گازی و خالص صادرات گاز طبیعی |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ب |
|
|
۳ |
۷۰۴۳۲ |
پ |
|||
|
۹ |
ماده (۱۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت انجام اقدامات لازم به منظور مولد سازی ذخایر نفت و گاز کشور، سرعت بخشی به توسعه میادین نفت و گاز و اصلاح رابطه مالی دولت با شرکت ملی نفت ایران |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
الف |
|
|
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ب |
|||
|
۱۰ |
ماده (۱۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت مدیریت داراییها و ارتقای شفافیت دارایی دستگاههای اجرایی و مولدسازی |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ف |
|
|
۱۱ |
بند «پ» ماده (۱۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت طراحی و استقرار نظام نوین درآمد هزینه استانها با هدف افزایش پایدار درآمدهای استانی و بهبود تعادلهای استانی در چهارچوب سازوکارهای انگیزشی کارا و اثربخش |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
ک |
|
|
1۲ |
بند «ب» ماده (۱۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت ممنوعیت شروع ساخت طرحها یا زیر طرحهای تملک داراییهای سرمایهای ملی و افزایش حجم طرحهای دارای مجوز ماده (۲۳) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) بدون اخذ مجوز ماده مزبور |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ب |
|
|
1۳ |
جزء «۲» بند «ث» ماده (۲۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت تهیه و تدوین برنامه اجرائی جامع مشتمل بر تعیین نقش و وظیفه هر یک از دستگاهها در مهار بیماریهای مشترک انسان و دام و جلوگیری از شیوع بیماریهای واگیر انسانی و حیوانی و ارتقای سطح بهداشت عمومی شهرها و روستاهای کشور |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
الف |
|
|
1۴ |
ماده (25) قانون برنامه هفتم پیشرفت ساماندهی و افزایش کارایی و اثربخشی شرکتهای دولتی و تسریع در واگذاری شرکتهای قابل واگذاری |
4 |
70111 |
پ |
|
|
۱۵ |
بند «ب» ماده (25) قانون برنامه هفتم پیشرفت تکلیف شرکتهای دولتی به تایید رساندن تمامی طرحها و زیرطرح(پروژه)های سرمایهگذاری از محل منابع داخلی در شورای اقتصاد |
4 |
70112 |
الف |
|
|
۱۶ |
جزء «۲» بند «ر» ماده (28) قانون برنامه هفتم پیشرفت متناسب سازی مستمری بازنشستگان غیرحداقل بگیر |
1 |
70112 |
خ |
|
|
۱۷ |
ماده (30) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق اهداف کمی سنجههای عملکردی نظام تأمین اجتماعی، سیاستهای حمایتی و توزیع عادلانه درآمد |
2 |
70112 |
ش |
|
|
۱۸ |
ماده (31) قانون برنامه هفتم پیشرفت توسعه عدالت اقتصادی و بهبود توزیع درآمد |
13 |
7109 |
ت |
حکم بودجه بیش از آنکه جنبه حمایتی داشته باشد جنبه ساماندهی حمایتها دارد که ارتباطی با ماده (31) برنامه ندارد.
حکم برنامه مبنیبر رسیدن مستمری مددجویان به متوسط بیست درصد (۲۰%) حداقل دستمزد مصوب شورایعالی کار است و در حکم بودجه ذکر شده مستمری قبلی بیست درصد افزایش یابد که کمتر از تورم است و حتما به صورت نسبی کاهش خواهد یافت؛ لذا حکم بودجه با حکم برنامه انطباق ندارد. |
|
12 |
70412 |
پ |
|||
|
۱۹ |
بند «الف» ماده (31) قانون برنامه هفتم پیشرفت طراحی و استقرار نظام تأمین اجتماعی چندلایه، مبتنی بر آزمون وسع |
13 |
7109 |
ث |
|
|
۲۰ |
ماده (32) قانون برنامه هفتم پیشرفت تحقق سنجه عملکردی امنیت غذایی و ارتقای تولید محصولات کشاورزی |
2 |
70411 |
خ |
|
|
۲۱ |
جزء «۲» بند «ت» ماده (۳۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت تکمیل و اجرای طرحهای پیشران کشاورزی به ویژه در حوزه آب و خاک |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ب |
|
|
۲۲ |
جزء «۳» بند «ح» ماده (۳۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت بیمه اجباری محصولات اساسی (گندم، جو، برنج، حبوبات، گوشت قرمز و سفید، شکر، ذرت و دانههای روغنی) را در مقابل خسارتهای ناشی از سوانح طبیعی و حوادث |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
ب |
|
|
۲۳ |
ماده (۳۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت اصلاح الگوی مصرف بهینه آب و ارتقای بهرهوری |
۷ |
۷۰۴۲۱ |
الف |
|
|
۲۴ |
بند «ب» ماده (۴۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت مشارکت در توسعه پالایشگاه یا پترو پالایشگاه خارجی یا احداث پالایشگاه یا پترو پالایشگاه جدید خارجی یا تملک سهام آنها و نیز افزایش ظرفیت داخلی پترو پالایش نفت کشور |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ت-۱ |
|
|
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ت-۲ |
|||
|
۲۵ |
جزء «۲» بند «پ» ماده (۴۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت راهاندازی و بهرهبرداری از سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی جهت پایش و نظارت بر جریان و فرایندهای نقاط استخراج، انتقال و ذخیره سازی، تولید و مصرف (داخلی و صادرات) کالاها |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
پ |
|
|
۲۶ |
ماده (۴۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت افزایش ارزش افزوده محصولات در زنجیره پایین دستی پتروپالایشگاهی |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ج |
|
|
۳ |
۷۰۴۳۲ |
چ |
|||
|
۲۷ |
ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت مدیریت و کاهش شدت انرژی |
۳ |
۷۰۴۳۲ |
ر |
|
|
۲۸ |
ماده (۴۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت اجرای طرحهای عظیم اقتصادی ملی، پیشران، روزآمد و مبتنیبر آیندهنگری و تکمیل زنجیره ارزش و جهش اقتصادی |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
ج |
|
|
۲۹ |
جزء «۲» بند «د» ماده (۴۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت واردات ماشینآلات با فناوری روز دنیا جهت جایگزینی با ماشینآلات فرسوده |
۱ |
۷۰۴۱۱ |
ر |
|
|
۳۰ |
بند «ب» ماده (۵۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت جلوگیری از تخریب جادههای کشور ناشی از اضافه گنجایش (تناژ) حمل تولیدات معدنی |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
و |
|
|
۳۱ |
ماده (۶۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت افزایش دسترسی به شبکه ملی اطلاعات |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
ج |
|
|
۳۲ |
ماده (۶۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت افزایش سهم اقتصاد رقومی (دیجیتال) از تولید ناخالص ملی |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
ج |
|
|
۳۳ |
بند «ث» ماده (۶۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت توسعه پایگاههای زمینی شهری، جادهای، هوایی (تأمین یا خرید خدمات) و دریایی فوریتهای پزشکی پیشبیمارستانی بهمنظور ارائه خدمات فوریتهای پزشکی پیش بیمارستانی (اورژانسی) و دسترسی عادلانه مردم به این خدمات در اقصی نقاط کشور |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
الف |
|
|
۳۴ |
بند «الف» ماده (۷۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت تمرکز تولیت نظام سلامت در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی |
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
ت |
|
|
۳۵ |
بند (پ) ماده (۷۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت استقرار برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع برای تمامی جمعیت کشور با استفاده از تمامی ظرفیت های حرف تخصصی دولتی و غیردولتی |
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
ت |
|
|
۳۶ |
بند «ج» ماده (۷۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت ارایه خدمت روزانه توسط پزشکان متخصص به بیماران ارجاعی از سطح اول به تعدادی که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مقرر مینماید به منظور اجرائی نمودن برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در بیمارستان های وابسته به دولت و تأمین اجتماعی |
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
ت |
|
|
۳۷ |
بند «ب» ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت ایجاد سازوکار پرداخت سهم یارانه دولت از طریق تسویه الکترونیکی و اعتباری مطالبات در زنجیره تأمین دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی |
۱۶ |
۷۰۱۱۲ |
ب |
|
|
۳۸ |
بند «ت» ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت قیمت گذاری تجهیزات و ملزومات پزشکی مصرفی و مکمل های دارویی، رژیم غذایی، تغذیه ای و مواد اولیه دارویی و فراورده ای دارویی و ایمن ساز (واکسن) که مشمول دریافت یارانه بوده یا کالای انحصاری محسوب می شوند |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
الف |
|
|
۳۹ |
بند «ب» ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت ایجاد سازوکار پرداخت سهم یارانه دولت از طریق تسویه الکترونیکی و اعتباری مطالبات در زنجیره تأمین دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
غ |
|
|
۴۰ |
بند «ج» ماده (۷۱) قانون برنامه هفتم پیشرفت تدوین برنامه نوسازی و بازسازی صنایع دارو، فراورده های سلامت، تجهیزات و ملزومات پزشکی و ایمن ساز(واکسن) |
۱۱ |
۷۰۱۳۳ |
الف |
|
|
۴۱ |
بند «ح» ماده (۷۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت تعیین عوارض گمرکی سیگار و تنباکوی وارداتی |
۱ |
۷۰۱۱۲ |
ن |
|
|
۴۲ |
بند «ح» ماده (۷۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت راه اندازی سامانه رصد، پایش و سنجش مستمر شاخصهای فرهنگ عمومی ، سبک زندگی مردم، مرجعیت رسانهای و وضعیت ارتباطات کشور |
۷ |
۷۰۵۶ |
ث |
|
|
۴۳ |
ماده (۷۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت هزینه کرد یک درصد ( ١%) از اعتبارات هزینهای دستگاه های اجرایی در راستای گسترش و تعمیق فرهنگ اسلامی- ایرانی |
۸ |
۷۰۱۱۲ |
چ |
|
|
۴۴ |
بند «ث» ماده (۸۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت ارتقای سلامت اجتماعی و پیشگیری، پایش و کاهش مسائل و آسیب های اجتماعی و رعایت انضباط اجتماعی |
۱۰ |
۷۰۶۲ |
الف |
|
|
۴۵ |
بند «د» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت مولدسازی املاک و زمین ها |
۲ |
۷۰۱۱۲ |
ف |
|
|
۴۶ |
بند «الف» ماده (۹۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت تغییـر نظـام تـأمین مـالی تحقیقـات دولتـی بـه منظـور جهـت دهـی فعالیت های پژوهشی و فناورانه به سمت رفع نیازهای واقعی کشور |
۴ |
۷۰۱۱۲ |
ح |
|
|
۴۷ |
ماده (۱۰۳) قانون برنامه هفتم پیشرفت انجام اقدامات لازم در راستای تقویت زیرساختها و بهینه سازی سازوکارهای عمومی و دستگاهی برای مصون سازی و ارتقای تاب آوری و کاهش آسیب پذیری زیرساختها و سرمایههای ملی |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
ج |
|
|
۴۸ |
ماده (۱۰۷) قانون برنامه هفتم پیشرفت هوشمندسازی و تحقق دولت الکترونیک |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
ج |
|
|
۴۹ |
ماده (۱۱۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت تأمین حسن اجرای قانون و هماهنگ نمودن فعالیت دستگاه های اجرایی و نظارت بر حسن اجرای تکالیف قانون برنامه |
۵ |
۷۰۱۱۲ |
ج |
|
همانطور که پیشتر عنوان شد؛ این گزارش صرفاً به ارزیابی ارتباط میان تبصرهها و احکام لایحه بودجه ۱۴۰۴ با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت میپردازد که در جدول تطبیقی فصل سوم «گزارشهای پشتیبان تنظیم لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» توسط سازمان برنامه و بودجه منتشر شده است. این مطالعه نشان میدهد که در ۴۹ مورد معادل ۵۷ درصد انطباقی میان احکام بودجهای با احکام برنامهای وجود ندارد. درمقابل ۱۹ مورد معادل ۲۲ درصد از احکام لایحه بودجه منطبق با احکام برنامه نگارش شده است و در نهایت برای ۱۸ مورد معادل ۲۱ درصد از احکام بررسی شده نیز وجود انطباق نسبی بین لایحه بودجه و قانون برنامه مشاهده میگردد.
تأیید انطباق یا عدم انطباق احکام بودجهای با احکام برنامه هفتم، به معنای تایید یا رد این احکام نیست و نظر کارشناسی درمورد هر یک از تبصرهها و احکام لایحه بودجه در گزارشهایی منعکس میشود که مرتبط با هر تبصره توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی چاپ خواهد شد.
در پایان قابل ذکر است که مهمترین حکم برنامه هفتم در رابطه با تدوین بودجههای سنواتی بند «پ» ماده (۱۳) قانون برنامه هفتم است که حکم بودجهای متناظر با آن -معرفی شده در گزارش سازمان برنامه و بودجه- ارتباطی با آن نداشته است. ولی در عین حال امکان پیشنهاد حکم برای تطابق با آن نیز وجود ندارد؛ زیرا همانطور که در مقدمه گزارش به آن و بر لزوم برنامهمحور بودن بودجه اشاره شد، برای تأمین این حکم برنامه، میبایست برنامهمحوری بودجه در کل فرآیند تدوین آن از سوی دستگاههای اجرایی و سپس سازمان برنامه و بودجه رعایت شود. ازطرفی بر خلاف تکلیف صریح بخش آخر بند «ب» ماده (118) قانون برنامه هفتم پیشرفت مبنیبر درج جدول «منابع اجرای احکام برنامه» در قانون بودجه، حتی رقم تجمیعی این جدول در بخش اول لایحه دیده نمیشود؛ لذا پیشنهاد میشود این نقصان نیز برطرف گردد. همچنین به نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز پیشنهاد میشود در اصلاح تبصرهها و احکام لایحه بودجه انطباق آنها با احکام قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت را لحاظ کنند.