شاخص اعتماد مصرف کننده مفاهیم و روش محاسبه در ایران

نوع گزارش : گزارش های راهبردی

نویسندگان

1 مدیر گروه اقتصاد کلان و مدل سازی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس پژوهش های مجلس شورای اسلامی

2 کارشناس گروه اقتصاد کلان و مدل سازی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی

چکیده
امروزه مطالعه بر روی شاخص های پیش نگر اقتصادی از اهمیت فراوانی برخوردار است. این شاخص ها، به دولت و تصمیم گیرندگان بخش خصوصی کمک می کنند تا بهتر بتوانند به ارزیابی عملکرد خود پرداخته و جهت فعالیت های آینده برنامه ریزی نمایند. با توجه به این مسئله، در سال های اخیر، برخی از کشورها، برای بهبود سیستم شاخص های اقتصادی خود، به شاخص سازی با استفاده از افکارسنجی روی آورده اند. از جمله این شاخص ها، شاخص اعتماد مصرف کننده (CCI) است که میزان خوش بینی مصرف کنندگان را نسبت به وضعیت کلی اقتصاد و وضعیت مالی شخصی آن ها اندازه گیری می کند. این شاخص که میانگینی از شاخص وضعیت فعلی اقتصادی (CECI) و شاخص انتظارات مصرف کننده (CEI) است بر اساس افکارسنجی از مصرف کنندگان به دست می آید. نظرات در مورد شرایط فعلی ۴۰ درصد و انتظارات از شرایط آتی ۶۰ درصد باقی مانده شاخص را تشکیل می‏دهند. شاخص اعتماد مصرف کننده بر این مفهوم استوار است که وقتی مصرف کنندگان به آینده خوش بین هستند، احتمالاً در حال حاضر بیشتر هزینه کرده و اقتصاد را تحریک می کنند، اما اگر مصرف کنندگان نسبت به آینده بدبین باشند، احتمالاً در زمان حال پس انداز بیشتری خواهند داشت و ازاین رو می توانند منجر به رکود شوند. علاوه بر این، شاخص اعتماد مصرف کننده نه تنها به تفسیر نظر خانوار در مورد شرایط اقتصادی آینده کمک می کند، بلکه به تولید کنندگان، سرمایه گذاران و سیاست گذاران کمک می کند تا تغییرات در الگوهای مصرف و پس انداز آتی خانوار را تحت تأثیر قرار دهند و با آن سازگار شوند. این شاخص در حال حاضر در اکثر کشورهای دنیا محاسبه و منتشر می شود.
با توجه به اهمیت و کاربرد فراوان شاخص اعتماد مصرف کننده، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی از پاییز ۱۴۰۰ اقدام به انجام افکارسنجی شاخص های اقتصادی جهت محاسبه این شاخص در ایران نموده است. مفاهیم مربوطه و نحوه محاسبه آن به تفصیل در گزارش حاضر مورد بحث قرار گرفته است.

گزیده سیاستی

 با وجود اهمیت و کاربرد فراوان شاخص اعتماد مصرف کننده، این شاخص تا به امروز در ایران به طور رسمی محاسبه نشده است. به همین علت مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی از پاییز 1400 با انجام افکارسنجی شاخصهای اقتصادی به محاسبه و بررسی آن در ایران اقدام نموده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

[1]Gintis, H. (2000), Beyond homo economicus: Evidence from experimental economics. Ecological Economics, 311-322.
[2]Demirel, Selim Koray, and Seyfettin Artan. 2017. “The Causality Relationships between Economic Confidence and
Fundamental Macroeconomic Indicators : Empirical Evidence from Selected European Union Countries” 417–24.
[3] Torniainen, Sami, and P O Box. 2020. “Do Big Data Preddict Consumer Confidence ? An Empirical Study with the
Finnish Consumer Confidence Indicator and Google Searches Master ’ s Thesis Aalto University School of Business
Economics.“
[4]Katona, G. (1951), Psychological Analysis of Economic Behavior. New York: McGraw-Hill Book Company, Inc.
[5] Akerlof, G.A., Shiller, R.J. (2010), Hayvansal Güdüler (Animal Spirits). In: Domaniç, N., Konyar, L., editors. 1st ed.
İstanbul: Scala Publishing.
[6]Katona, G. (1968), Consumer behavior: Theory and findings on expectations and aspirations. The American Economic
Review, 19-30.
[7]Soulas, F. and Langer, G. (1994). “Changes in Clinton’s Approval Rating.” Paper presented at the annual conference
of the American Association for Public Opinion Research, Danvers, MA, 11-15.
[8]Warneryd, K.-E. (1982). The life and work of George Katona. Journal of Economic Psychology, 1-31.
[9]Curtin, R. (1982), Indicators of Consumer Behavior: The University of Michigan Surveys of Consumers, Public Opinion
Quarterly, 340-352.
[10] Mielcová, Elena. 2017. “Is Connsumer Confidence Index a Suitable Predictor of Future Economic Growth ? an
Evidence From The USA.”
[11]CHENG, YAO. 2020. “The Determinants , Implications and Interaction of Consumer Sentiment Yao Cheng PhD in
Finance.” Durham University.
[12]Chinelo, Jane-Vivian, and Ezinne Igboayaka. 2015. “Using Social Media Networks for Measuring Consumer Confidence: Problems, Issues and Prospects.”
[13]Merkle, Daniel M, Gary E Langer, and Dalia Sussman. 2003. Consumer Confidence: Measurement and Meaning.
Paper Presented at the Annual Conference of the American Association for Public Opinion Research, Nashville, Tennessee, 15-18.
[14]Duch, R. N., Palmer, H. D., & Anderson, C. J. (2000). Heterogeneity in perceptions of national economic conditions.
American Journal of Political Science, 635-652.
[15]Curtin, R. T. (2000). Psychology and macroeconomics: Fifty years of the surveys of consumers. In J. House, T.
[16]Ludvigson, S. C. (2004). Consumer confidence and consumer spending. Journal of Economic Perspectives, 29-50.
[17]Blaz Mateljic. (2012).” Can cultural differences divide Europe into different regions and what implications would this
have on consumers sentiment within the regions?”
[18]DeLisle, J. (2008). “The Three C’s of Our Disconnect: Credit,Confidence, and Collateral.” Appraisal Journal, 301-312.
[19]Ball, L. and Cecchetti, S.G. (1990), ‘Inflation and uncertainty at short and long horizons’, Brookings Papers on Economic Activity, 215–254.
[20]Dion, D.,(2006). “Does Consumer Confidence Forecast Household Spending?,” MPRA Paper 902, University Library
of Munich, Germany.
[21]Katona, G.(1975) Psychological economics. New York: American Elsevier