خلاصه مدیریتی

 بیان / شرح مسئله

بهره‌گیری از داده‌ها و اطلاعات به‌عنوان دارایی‌های با ارزش دولت در مسیر حکمرانی شواهدمحور ضروری است. در صورت استفاده مؤثر از داده‌ها، خط‌مشی‌گذاران می‌توانند تصمیمات دقیق‌تری بگیرند. بااین‌حال، اثربخشی داده‌ها در تصمیم‌گیری‌های حکمرانی، متکی بر ساده‌سازی و تبدیل داده‌های بزرگ به اشکال قابل فهم و ادراک عمومی است. برای پرداختن به این موضوع، محققان و دانشمندان حوزه خط‌مشی در حال بررسی روش‌های نوآورانه برای استخراج بینش‌های عملی از داده‌ها به ‌شکلی قابل فهم و کارآمد هستند و مصورسازی داده‌ها به‌عنوان ابزاری حیاتی در این زمینه در حال ظهور است.

در دنیای داده‌محور امروز، استفاده از قدرت داده و اطلاعات برای تصمیم‌گیری آگاهانه در حکمرانی بسیار مهم است. بااین‌حال، استفاده مؤثر از داده‌ها همچنان یک چالش باقی می‌ماند. زیرا مقادیر زیادی از داده‌های جمع‌آوری‌شده اغلب به‌دلیل ماهیت پیچیده‌شان استفاده نمی‌شوند.

مصورسازی داده‌ها، هنر نمایش بصری داده‌های پیچیده به شیوه‌ای ساده و از نظر بصری جذاب، پتانسیل بسیار زیادی در تسهیل تصمیم‌گیری هوشمندانه و نتیجه‌گرا دارد. با تبدیل حجم زیادی از داده‌ها به تصاویر قابل‌درک، تصمیم‌گیرندگان می‌توانند به‌سرعت مسائل پیچیده را درک کرده، تصمیمات حیاتی بگیرند و از عواقب احتمالی، به‌ویژه در مواقع بحرانی و مسائل حساس جلوگیری کنند.

بصری‌سازی داده‌ها علاوه‌بر مزایایی که برای خط‌مشی‌گذاران دارد، نقش حیاتی در تعامل شهروندان با حاکمیت و افزایش مشارکت آنها ایفا می‌کند. تهیه نمودارها یا اطلاع‌نگاشت‌ها به افراد با سطوح مختلف دانش و توانایی‌ها اجازه می‌دهد تا اطلاعات را به‌راحتی درک کرده و بستری برای مشارکت فعال شهروندان فراهم کند. مصورسازی داده‌ها اهمیت زیادی در حکمرانی و قانونگذاری دارد. این ابزار از طریق به‌کارگیری روش‌های بهتر نمایش داده‌ها برای افزایش درک از داده‌های پیچیده، ساده‌سازی پردازش داده‌ها و تسهیل فرایندهای تصمیم‌گیری از تصمیم‌گیرندگان حمایت می‌کند. علاوه‌بر این، مصورسازی داده‌ها پتانسیل ارتقای شفافیت، تقویت دولت باز و افزایش مشارکت شهروندان را دارد.

نقطه‌نظرات/ یافته‌های کلیدی

بررسی نمونه‌های موجود از مصورسازی داده‌ها در زمینه‌های سیاسی پنج دسته کلی را نشان ‌می‌دهد: استفاده از تجسم‌داده‌ها در:

 1) وب‌سایت‌های داده باز ملی یا محلی،

 2) نمودارهای تصویری ایجاد شده توسط نهادهای دولتی برای ارائه داده‌های موضوعی،

 3) پروژه‌های تحقیقاتی دولتی با هدف حل مشکلات عمومی از طریق رویکردهای نوآورانه،

 4) توسعه همکاری‌ها با کسب‌و‌کارهای خصوصی و مؤسسات دانشگاهی برای تولید اطلاع‌نگاشت‌های تعاملی،

 5) استفاده از روزنامه‌نگاری داده‌محور برای بیان مسائل سیاسی و حکومتی.

درنتیجه بررسی این نمونه‌ها می‌توان به این مسئله اشاره کرد که مصورسازی داده می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کارا و اثربخش برای انتشار داده‌های دولتی به‌صورت آشکار و شفاف مورد استفاده قرار گرفته و مشارکت شهروندان را ارتقا بخشد. در راستای ارائه سوابق تقنین مرتبط نیز می‌توان اشاره کرد که این ابزار با ارائه اطلاعات به‌نحوی قابل‌ درک برای تمامی ذی‌نفعان، بستری برای تحقق شفافیت و پاسخ‌گویی فراهم خواهد کرد.

پیشنهاد راهکار‌های تقنین و توصیه‌های سیاستی

به‌طورکلی، توصیه‌ها و پیشنهادهای سیاستی ذیل را می‌توان در زمینه بهره‌مندی از مصورسازی داده در مجلس شورای اسلامی بیان کرد:

 —در راستای تسریع و تسهیل انتقال اطلاعات مهم بیان شده در گزارش‌های منتشر شده توسط مرکز پژوهش‌های مجلس، تولید اطلاع نگاشت‌ها و نمودارها در کنار این گزارش‌ها پیشنهاد می‌شود. تولید خروجی‌های بصری، بهره‌مندی حداکثری از گزارش‌ها را برای مسئولان ممکن می‌سازد.

 —گام نخست و ضروری در جهت بهره‌مندی از مصورسازی داده، دسترسی به داده‌ها و اطلاعات می‌باشد و این موضوع نیازمند اراده مستمر دولت در زمینه توسعه داده‌های باز و تسهیل دسترسی آزاد به اطلاعات است. با وجود تصویب چندساله قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، متأسفانه مشاهده می‌شود که این قانون امکان برای دسترسی آزاد به اطلاعات را فراهم نساخته است. ازاین‌رو، استفاده از ابزارهای تنظیم‌گری همچون تدوین قوانین جدید و آیین‌نامه‌ها، طراحی سیستم‌های نظارتی و غیره در زمینه تحقق این قانون پیشنهاد می‌شود.

 —یکی از موضوعات مهم در زمینه استفاده از ابزار مصورسازی، ملاحظات اخلاقی در زمینه گردآوری و تحلیل داده، به‌ویژه در مورد حریم خصوصی، امنیت و مدیریت مسئولانه اطلاعات حساس، است. این موضوع بیش از هر اقدامی، نیازمند تدوین قوانین و دستورالعمل‌های شفاف و صریح در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی است. با وجود اینکه در سال‌های اخیر طرح‌ها و لوایح متعددی در زمینه حفاظت از داده‌ای شخصی ارائه شده ‌است، لکن همچنان مشاهده می‌شود که در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی، قوانین و مقررات مشخصی وجود ندارد.

 —با توجه به تنوع در مسائل، نیازهای اطلاعاتی و گستردگی موضوعات مورد بررسی در مجلس، بلکه در تمام سطوح حاکمیت، پیشنهاد می‌شود از ظرفیت نوآفرین‌های سیاستی[1] در زمینه مصورسازی داده‌ها و به بیانی بهتر، ارائه تحلیل‌های داده‌محور استفاده شود.

—به‌طورکلی، تحلیل حجم عظیم داده‌ها و اطلاعات نیازمند بهره‌مندی از فناوری‌های نوین همچون هوش‌مصنوعی است. هوش‌مصنوعی، با افزایش سرعت تحلیل داده‌ها و تولید نمودارها، بهره‌گیری سریع مسئولان و ذی‌نفعان را از داده‌ها و اطلاعات میسر ساخته و بستری برای تصمیم‌گیری شواهدمحور را تسهیل می‌کند.

 —در راستای آگاه‌سازی و افزایش شفافیت پیرامون مسائل مهم در کشور، طراحی و اجرای سامانه‌های تعاملیِ مصور در مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد می‌شود. این سامانه‌ها می‌تواند بستری برای آگاه‌سازی، توانمندسازی و همراه‌سازی شهروندان را فراهم آورده و با ارائه اطلاعات قابل‌ درک برای عموم شهروندان، ارتقای سرمایه اجتماعی را به‌همراه داشته ‌باشد.

1.مقدمه

پیچیدگی و حساسیت تصمیم‌گیری در نظام‌های سیاسی، بهره‌مندی حداکثری از داده‌ها، اطلاعات و شواهد موجود را ضروری ساخته‌ است [1]. امروزه با توجه به حجم فزاینده داده‌های خام جمع‌آوری شده و بدون ساختار از منابع اطلاعاتی متفاوت، تصمیم‌گیران با انفجار داده‌ها مواجه هستند. چنین رشد سریع در تولید داده‌ها منجر به تراکم اطلاعات شده ‌است که توانایی تصمیم‌گیران در بررسی تمام اطلاعات مرتبط و پردازش صحیح آنها را کاهش می‌دهد [2][3].

ازاین‌رو، یکی از چالش‌هایی که امروزه جهان با آن مواجه است، ایجاد دیدگاهی جامع و مفید برای تصمیم‌گیران در زمینه حجم عظیم داده‌ها و اطلاعات موجود است. به بیانی بهتر، چالش واقعی، چگونگی انتشار و دسترسی به اطلاعات نیست، بلکه چگونگی اطمینان از درک اطلاعات توسط مخاطبان و دستیابی به تأثیر مورد نظر است [4].

امروزه، بهره‌مندی از حجم انبوه داده‌ها برای درک فرایندهای سیاسی و اتخاذ تصمیمات راهبردی همچون سایر حوزه‌ها به‌طور چشمگیری افزایش یافته‌ است. در این راستا، دولت‌ها مدتی است که استفاده از داده‌ها و اطلاعات را به بخشی جدایی‌ناپذیر از چرخه تصمیم‌گیری خود تبدیل کرده‌اند [5]. با وجود این، چالش اصلی در زمینه بهره‌برداری سیاست‌مداران از داده‌ها و اطلاعات، زمان و دانش اندک و اغلب ناکافی برای پردازش داده‌ها و اطلاعات است [6]. به‌طورکلی، مقامات و فعالان سیاسی تمایل دارند یافته‌ها را در قالب‌های کوتاه و در دسترس‌تر، با زبانی ساده و بدون اصطلاحات دانشگاهی و با حداقل توضیحات دریافت کنند [7]. بر این اساس، به‌نظر می‌رسد مفهوم مصورسازی داده توانایی قابل‌توجهی در زمینه ارائه ساده و سریع اطلاعات به مقامات و تصمیم‌گیران دارد.

شکل 1. منافع بهره‌مندی از مصورسازی در مقایسه با سایر روش‌های ارائه اطلاعات ([8]، [9]، [10])

همان‌طور که اشاره شد، مصورسازی یا تجسم داده‌ها، فرایند نمایش داده‌ها و اطلاعات به‌صورت گرافیکی است [8]. هدف از این ابزار کمک به تصمیم‌گیرندگان در راستای درک بهتر داده‌های پیچیده، پردازش سریع و دقیق داده‌ها و اطلاعات و تسهیل تصمیم‌گیری است [9].

به‌طورکلی، بهره‌مندی از مصورسازی داده‌ها در ارائه داده‌ها و اطلاعات منافع متعددی به‌همراه دارد که مهم‌ترین این موارد در شکل 1 ارائه شده‌ است. بر این اساس استفاده از نمودارهای بصری مؤثر و قانع‌کننده، امکان بهره‌مندی از داده‌ها و شواهد را برای خط‌مشی‌گذاران و سایر ذی‌نفعان میسر کرده و سنجش خط‌مشی‌های احتمالی و گزینه‌های موجود را تسهیل می‌کند [10].

بهره‌برداری از مصورسازی در زمینه خط‌مشی‌گذاری به دهه 1750 میلادی برمی‌گردد. یکی از استفاده‌های اولیه از نمایش گرافیکی داده‌ها، نقشه طراحی شده توسط جان اسنو،[2] از موارد وبا در لندن بود. اسنو، با طراحی نقشه‌ای از محل زندگی جانباختگان وبا، طی 10 روز، توانست نشان دهد که شیوع وبا ناشی از آب آلوده در برخی از پمپ‌های آب خاص بوده است (شکل 2). پس از طراحی این نقشه، به‌سرعت پمپ‌های آلوده از چرخه آب‌رسانی شهری خارج شده و وبا در لندن تقریباً تحت کنترل در آمد. برخی معتقدند این مصورسازی یکی از تأثیرگذارترین تجسم اطلاعات در تمام دوران بوده است [11].

شکل 2. نقشه جان اسنو در زمینه مناطق شیوع وبا در لندن [12]

با توجه به منافع متعدد استفاده از این ابزار در تسهیل خط‌مشی‌گذاری و کارایی آن و ایجاد شفافیت و همراه‌سازی شهروندان، گزارش پیش‌رو در نظر دارد تا با بررسی نمونه‌های شناسایی شده در زمینه به‌کارگیری این ابزار در ارائه داده‌ها و اطلاعات به ذی‌نفعان به‌ویژه سیاست‌مداران پرداخته و سندی سیاستی را در زمینه اهمیت بهره‌مندی از این ابزار در حکمرانی و قانونگذاری ارائه کند. بر این اساس در بخش دوم به بررسی پیشینه پژوهشی مصورسازی در حکمرانی و خط‌مشی‌گذاری پرداخته شده و قوانین مرتبط با آن به‌صورت مختصر مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش سوم، نمونه‌های بین‌المللی در زمینه بهره‌مندی از مصورسازی در زمینه بیان مسائل و چالش‌های سیاسی و حاکمیتی ارائه شده‌ است. درنهایت در بخش چهارم فرایند پیشنهادی جهت بهره‌مندی از مصورسازی داده در مجلس شورای اسلامی ارائه شده‌ است.

2.پیشینه پژوهش

2-1. پیشینه مطالعات پژوهشی مرتبط

مصورسازی به‌عنوان یکی از پرکاربردترین ابزارهای ارائه اطلاعات در حوزه‌های متعددی مورد استفاده قرار گرفته که مباحث مرتبط با خط‌مشی‌گذاری و حکمرانی نیز از این قاعده مستثنا نبوده است. در جدول 1، به برخی از مقالات منتشر شده در زمینه استفاده از مصورسازی داده در خط‌مشی‌گذاری و حکمرانی اشاره شده‌ است.

جدول 1. برخی از مقالات منتشر شده در زمینه مصورسازی داده در خط‌مشی‌گذاری و حکمرانی

بررسی مقالات فوق نشان از آن دارد که مصورسازی داده می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کارا و اثربخش برای انتشار داده‌های دولتی به‌صورت آشکار و شفاف مورد استفاده قرار گرفته و مشارکت شهروندان را ارتقا بخشد [15] و [23].

هم‌‌اکنون دولت‌ها در زمینه فعالیت‌هایی نظیر:

• فعالیت‌های امنیتی (تجزیه‌وتحلیل بصری حجم وسیعی از داده‌ها در رسانه‌های اجتماعی، تلفن همراه، تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های سفر و غیره)؛
• برگزاری کمپین‌های سیاسی و انتخابات (ارائه استراتژی‌های حزبی و اطلاعات دقیق در زمینه اهداف و عملکرد احزاب)؛
• خدمات دولتی (تجزیه‌وتحلیل کانال‌های ارائه خدمات، ردیابی، شناسایی الگوها و یافتن راه‌های کارآمدتر و مؤثرتر برای ارائه خدمات)؛
• نقشه‌برداری سیستماتیک از الگوهای ارتکاب جرم، انتخابات، امور مالی، بهداشت، زیرساخت و ترافیک.

بر روی مصورسازی داده سرمایه‌گذاری کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود که در آینده نیز این ابزار در حوزه حکمرانی و خط‌مشی‌گذاری و در زمینه موارد زیر مورد استفاده قرار خواهد گرفت:

• پیشبرد حکمرانی مردمی، تعامل با شهروندان و سایر ذی‌نفعان خارج از دولت؛
• بهبود پاسخ‌گویی و شفافیت؛
• مشاوره بهتر به مقامات و قانونگذاران.

2-2. سوابق تقنینی به‌همراه آسیب‌شناسی‌‌

براساس مفهوم مصورسازی داده می‌توان بیان کرد که این ابزار می‌تواند به‌عنوان راهکاری در زمینه ارتقای شفافیت و پاسخ‌گویی دولت و ارائه اطلاعات به‌نحوی قابل‌ درک برای شهروندان معرفی شود. بر این اساس، قوانین موجود در زمینه شفافیت و پاسخ‌گویی دولت و ایجاد بستری برای مشارکت عمومی را می‌توان در زمینه سوابق تقنین مرتبط با این ابزار معرفی کرد.

شفافیت و پاسخ‌گویی دولت همواره از تأکیدات مقام معظم رهبری ^{(مدظله العالی)} در جلسات ایشان با مسئولان دولتی بوده است. در قوانین مختلفی همچون فصل سوم قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات به شماره ابلاغیه 32/ 56348 نیز به ترویج شفاف اطلاعات به استثنای اطلاعات طبقه‌بندی شده و محرمانه اشاره شده ‌است [32]. اخیراً نیز در طرح پیشنهادی مجلس در زمینه شفافیت قوای سه‌گانه و دستگاه‌های اجرایی و سایر نهادها به انتشار داده‌ها و اطلاعات دستگاه‌های مربوطه از طریق سامانه‌ها تأکید شده ‌است [33].

مهم‌ترین موضوع در زمینه شفافیت، ارائه اطلاعات به‌نحوی قابل‌ درک برای عموم شهروندان است که حد اعلای شفافیت و پاسخ‌گویی دولت را به‌همراه خواهد داشت. بر این اساس به‌نظر می‌رسد مصورسازی داده می‌تواند در تحقق شفافیت نقش بسزایی را ایفا کند.

3. راهنمایی کلی در زمینه استفاده از مصورسازی داده

3-1. اصول راهنمای حاکم بر مصورسازی داده‌ها

همان‌طور که بیان شد مصورسازی داده‌ها ابزاری ضروری برای تبدیل داده‌های پیچیده به نمایش‌های بصری است، به‌نحوی‌که به‌راحتی قابل‌ درک و روشنگری باشند. اصول راهنمای مصورسازی داده‌ها تضمین می‌کند که اطلاعات به‌طور مؤثر با هم ارتباط برقرار کرده باشند، وضوح ارتقا داده شده و کیفیت تصمیم‌گیری افزایش می‌یابد. در جدول 2 اصول راهنمای حاکم بر مصورسازی داده‌ها بیان شده‌ است. این اصول، درنتیجه مرور ادبیات مرتبط حاصل شده‌ است.

3-2. فنون حاکم بر مصورسازی داده‌ها

تکنیک‌های مصورسازی داده‌ها، ایجاد و ارائه نمایش‌های بصری داده‌ها را هدایت می‌کنند. این روش‌ها تضمین می‌کنند که تصاویر به‌طور مؤثر اطلاعات را منتقل می‌کنند، درک را افزایش داده و تصمیم‌گیری مبتنی‌بر داده را تسهیل می‌نمایند. در جدول 3 چند تکنیک کلیدی حاکم بر مصورسازی داده‌ها آورده شده‌ است. این فنون، درنتیجه مرور ادبیات مرتبط حاصل شده‌ است.

جدول 2. اصول راهنمای حاکم بر مصورسازی داده

 جدول 3. تکنیک‌های کلیدی حاکم بر مصورسازی داده

4.نمونه‌های بین‌المللی از بهره‌مندی از مصورسازی داده در بیان مسائل سیاسی

در زمینه بهره‌مندی از مصورسازی در زمینه بیان مسائل و چالش‌های سیاسی و حاکمیتی، نمونه‌های شناسایی شده را می‌توان به پنج دسته کلی تقسیم کرد:

 دسته نخست مربوط به بهره‌مندی از مصورسازی در وب‌سایت‌های ملی یا محلی داده باز است که هدف اصلی آنها، تمرکز بر مسائل و چالش‌های حکمرانی و ارائه داده‌ها و اطلاعات در یک جغرافیای مشخص است (بخش 1-3 و 2-3).

دسته دوم مربوط به اقدامات نهادهای دولتی در زمینه ایجاد نمودارهای بصری برای نمایش داده‌های موضوعی خود به مخاطبان هدف است. به بیانی بهتر، این نهادها تنها به بررسی و مصورسازی داده‌های مرتبط با مأموریت خود می‌پردازند (بخش 3-3).

دسته سوم نمونه‌های بررسی شده مربوط به پروژه تحقیقاتی دولت‌هاست که هدف اصلی آنها تزریق رویکردهای نوآورانه و مشارکتی در زمینه حل مسائل عمومی است (بخش 4-3).

دسته بعدی، مربوط به کسب‌وکارهای خصوصی و یا نهادهای دانشی و دانشگاهی است که بخشی از خروجی‌های خود را به تهیه نمودارها یا اطلاع‌نگاشت‌های تعاملی به سفارش نهادهای دولتی اختصاص داده‌اند (بخش 5-3).

درنهایت، آخرین دسته شناسایی شده در زمینه بهره‌مندی از مصورسازی در زمینه بیان مسائل و چالش‌های سیاسی و حاکمیتی، مربوط به روزنامه‌نگاری داده‌محور است که در بخش 6-3 ارائه شده‌ است.

4-1. وب‌سایت‌های داده باز دولت‌ها

نخستین مورد بررسی شده در زمینه به‌کارگیری مصورسازی در راستای ارائه اطلاعات به شهروندان، مربوط به وب‌سایت داده باز دولت آمریکا [52] است. این وب‌سایت توسط اداره خدمات عمومی آمریکا[3] و با هدف ایجاد دسترسی به مجموعه داده‌های منتشر شده توسط نهادهای دولتی طراحی شده‌ است. هدف اصلی این وب‌سایت‌ها، تحقق خط‌مشی‌گذاری مبتنی‌بر شواهد، با تمرکز بر اطلاعات موجود و ایجاد شفافیت برای عموم جامعه است. برای مثال، شکل 3 داشبورد طراحی شده به سفارش اداره نوآوری شهر دالاس[4] به‌منظور ارائه آمار مربوط به COVID-19 برای عموم شهروندان را نشان‌ می‌دهد. 

شکل 3. آمار مربوط به COVID-19 در شهر دالاس آمریکا [52]

برای نمونه‌ای دیگر می‌توان سکوی داده باز دولت هند [53]؛ [54] را معرفی کرد. این درگاه تحت نظارت وزارت الکترونیک و فناوری اطلاعات هند، طراحی شده و هدف آن تسهیل دسترسی به داده‌ها و اطلاعات قابل اشتراک‌گذاری با شهروندان و ایجاد بستری برای سیاست‌مداران در زمینه خط‌مشی‌گذاری داده‌محور است.

شکل 4. وضعیت اتصالات آب لوله‌کشی در خانوارهای روستایی در ایالت‌های مختلف هند [53]

شکل 5. آمار ابتلا به فشار خون از کشور هند [54]

این پلتفرم دارای مکانیسم‌های غنی برای مشارکت شهروندان است که می‌تواند به نهادهای دولتی کمک کند تا در انتشار داده‌های خود به اولویت شهروندان توجه نماید. علاوه‌بر این، این پلتفرم به شهروندان این امکان را می‌دهد که نیاز خود به مجموعه داده‌های خاص را بیان کرده و تحلیل‌های خود از داده‌ها و اطلاعات را نیز در اختیار دولت قرار دهند. ازسوی دیگر، تصمیم‌گیران نیز می‌توانند درنتیجه بهره‌مندی از تحلیل‌های ارائه شده توسط این بستر، تصمیمات مبتنی‌بر شواهد را با کمک ذی‌نفعان اتخاذ کنند [55].

در زمینه برخی از داده‌ها و اطلاعات نیز، اطلاع نگاشت‌هایی مشابه شکل 5 برای نمایش اطلاعات و ارائه نتایج جامع طراحی شده‌است. اطلاع‌نگاشت ارائه شده در شکل 5 نسبت جمعیت 15 ساله و بالاتر هندی را نشان‌می‌دهد که به فشار خون بالا مبتلا هستند.

به‌عنوان مثال، شکل 4 وضعیت اتصالات آب لوله‌کشی در خانوارهای روستایی از منظر ایالت‌های مختلف هند را نشان‌می‌دهد. این نمودارها کاملاً تعاملی بوده و امکان بررسی‌های جزئی‌تر را نیز به مخاطبان می‌دهند.

علاوه بر موارد بررسی شده در زمینه بهره‌مندی از مصورسازی در سامانه‌های داده باز کشورها، می‌توان به اقدامات کشور کره جنوبی نیز در این زمینه اشاره نمود [56].

4-2. وب‌سایت‌های داده باز شهری

در زمینه ارائه نمونه‌هایی از به‌کارگیری مصورسازی داده در وب‌سایت‌های داده باز شهری می‌توان به وب‌سایت شهر شیکاگو اشاره کرد [57]. هدف اصلی این وب‌سایت‌ها تحقق حکمرانی مشارکتی، با تمرکز بر مشارکت شهروندان یک ناحیه جغرافیایی به‌عنوان ذی‌نفعان اصلی مشکلات و چالش‌های محلی است. در سال 2012 و به دستور مستقیم رئیس‌جمهور وقت، باراک اوباما، واحد جدیدی به نام بخش علم داده در اداره نوآوری و فناوری آمریکا تأسیس شد. هدف اصلی این بخش، تجزیه‌وتحلیل پیشرفته بر روی داده‌ها و ارائه گزارش‌هایی برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان است. در راستای نیل به این مأموریت، یکی از اولین اقدامات انجام شده توسط این نهاد، طراحی سامانه داده باز شهر شیکاگو بود. هدف اصلی سامانه، جمع‌آوری و تحلیل حداکثر داده‌ها و اطلاعات مربوط به شهر شیکاگو به‌منظور خط‌مشی‌گذاری شواهدمحور است.

این سامانه مجموعه عظیمی از بیش از 900 مجموعه داده را در قالب 16 دسته اصلی شامل اداری و مالی، آموزش، امکانات، مرزهای جغرافیایی، ایمنی عمومی، حمل‌و‌نقل و غیره سامان‌دهی کرده ‌است. علاوه‌بر جمع‌آوری و ساماندهی داده‌ها، اخیراً بخشی در زمینه مصورسازی داده‌ها نیز به این سامانه اضافه شده ‌است که امکان مشاهده و طراحی نقشه‌ها و نمودارهایی درباره شهر را به مخاطبان خود می‌دهد.

شکل 6 منعکس‌کننده رویدادهای گزارش شده از جنایاتی است که از سال 2001 تاکنون در شهر شیکاگو رخ داده است. به‌منظور محافظت از حریم خصوصی قربانیان جرم، آدرس‌ها فقط در سطح بلوک نشان داده می‌شوند و مکان‌های خاص برای عموم شهروندان قابل شناسایی نیستند.

شکل 6. نمایی بصری از جنایاتی که از سال 2001 تاکنون در شهر شیکاگو اتفاق افتاده ‌است [58]

پس از موفقیت این پورتال در نمایش بهتر چالش‌های شهر شیکاگو، طراحی چنین پیشخوانی در سایر شهرها و ایالت‌های کشور آمریکا از شهری کوچک همچون شهر ردوود[5] در حومه کالیفرنیا [59] تا بزرگ‌ترین شهر آن، نیویورک، [60] مورد توجه قرار گرفته است.

4-3. وب‌سایت‌های داده باز ادارات و نهادهای دولتی

در زمینه استفاده از مصورسازی داده برای نمایش اطلاعات در سطح ادارات و نهادهای دولتی، می‌توان به اداره سرشماری آمریکا،[6] بزرگ‌ترین نهاد دولتی این کشور در زمینه جمع‌آوری و ارائه اطلاعات آماری، اشاره کرد.‌ ازآنجاکه بخشی از مأموریت این نهاد در زمینه ارائه اطلاعات به خط‌مشی‌گذاران به‌منظور کمک در راستای اخذ تصمیمات مبتنی‌بر حقایق است، این نهاد بخشی را به‌منظور ارائه داده‌های آماری در غالب اطلاع‌نگاشت‌ها و نمودارهای تعاملی ایجاد کرده ‌است.

نمودارها و خروجی‌های طراحی شده در این سازمان، به استثنای موارد محرمانه، برای عموم شهروندان و ذی‌نفعان قابل دسترسی بوده و بهره‌برداری از داده‌ها و اطلاعات را ممکن می‌سازد.

شکل 7. اقتصاد اقیانوسی 2020 برای قلمرو کشور آمریکا [61]

شکل 8. رابطه بین مشاغل و رشته‌های دانشگاهی فعال در آن­ها [61]

در این سامانه، از اطلاع‌نگاشت‌هایی ساده همچون نمودار 7 تا نمودارهای تعاملی و پیچیده همچون شکل 8 برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان در نظر گرفته شده‌ است. هدف اصلی تولیدات این وب‌سایت، ایجاد شفافیت و اطلاع‌رسانی به شهروندان در زمینه وضعیت موجود و تسهیل تصمیم‌گیری مبتنی‌بر داده برای مقامات می‌باشد، اما آنچه به‌صورت ویژه در نمودارهای تعاملی این نهاد مشاهده می‌شود، توضیحات کوتاه و مفید برای مخاطبان است.

برای مثال، در توضیح نمودار تعاملی ارائه شده در شکل 8 آمده است که «این نمودار تعاملی رابطه بین رشته‌های دانشگاهی و مشاغل را‌ نشان ‌می‌دهد. طول هر بخش دایره نسبت افرادی که در هر رشته دانشگاهی فارغ‌التحصیل شده‌اند و در هر گروه‌های شغلی متفاوت شاغل هستند را‌ نشان ‌می‌دهد. ضخامت خطوط بین رشته‌ها و مشاغل نشان‌دهنده سهم شاغلان در آن شغل است. با بررسی یک رشته دانشگاهی، در برگه رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM)،[7] می‌توان مشاهده کرد که فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها در چه مشاغلی کار می‌کنند. این نمودار همچنین این امکان را می‌دهد که الگوهای رشته تحصیلی و شغلی براساس جنسیت و نژاد اسپانیایی افراد بررسی شود».

مثال دیگر در زمینه نهادهای دولتی که از مصورسازی داده استفاده کرده‌اند، می‌توان به نهاد تنظیم‌گر انرژی کانادا[8] اشاره کرد. وظیفه اصلی این سازمان نظارت بر بازارهای انرژی و ارزیابی نیازهای انرژی کشور و روندهای آتی آن برای کمک به خط‌مشی‌گذاری است. این مأموریت سبب شده ‌است تا بررسی و نمایش اطلاعات موجود برای تمامی ذی‌نفعان حوزه‌های مربوطه به بخشی از اهداف این نهاد تبدیل شود. اخیراً این نهاد در سایت رسمی خود بخشی را برای مصورسازی داده‌های مربوط به انرژی کشور کانادا اختصاص داده است.

شکل 9 نمونه‌ای از طراحی‌های بصری این نهاد را‌ نشان ‌می‌دهد. هدف از طراحی این نمودار، نمایش حوادث گزارش شده در خطوط لوله و تأسیسات تحت نظارت نهاد تنظیم‌گر انرژی کاناداست. همان‌طور که قابل مشاهده‌ است، نمودار ارائه شده در شکل 9 نمودار بصری پیچیده‌ای است که بهره‌برداری از آن برای تمامی افراد ممکن نخواهد بود. در راستای حل این مسئله، بخشی به‌عنوان «TELL ME A STORY» در کنار تمامی نمودارهای بصری این نهاد ایجاد شده که هدف آن بیان چگونگی استفاده از نمودارها و بیان کلیاتی از چالش‌های شناسایی شده‌ است. نمودار 10، نمونه‌ای از تصاویر کمکی برای خوانش نمودار 9 را نشان ‌می‌دهد.

شکل 9. حوادث گزارش شده در خطوط لوله و تأسیسات تحت نظارت نهاد تنظیم‌گر انرژی [62]

شکل 10. نمونه‌ای از تصاویر کمکی نهاد تنظیم‌گر انرژی کانادا برای خوانش نمودارها [62]

علاوه‌بر موارد فوق در زمینه به‌کارگیری مصورسازی داده در نهادهای دولتی می‌توان به آژانس مدیریت بحران آمریکا[9] [63] و نهاد خدمات تحقیقات اقتصادی آمریکا[10] [64] نیز اشاره کرد.

4-4. پروژه Polivisu^[11]

پروژه Polivisu، یک پروژه تحقیقاتی و نوآور است که برای بهره‌مندی از کلان داده‌ها و تکنیک‌های مصورسازی داده‌های مکانی به‌منظور تکامل چرخه سنتی خط‌مشی‌گذاری عمومی طراحی شده‌ است. این پروژه به سفارش اتحادیه اروپا و با حمایت مالی این سازمان ایجاد شده و هدف آن بهره‌مندی از مجموعه‌ای از ابزارهای دیجیتال برای استفاده از داده‌ها برای کمک به مردمی‌تر شدن فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی است. در این راستا، این پروژه با بهره‌گیری از ابزار مصورسازی تلاش می‌کند تا امکان آزمایش خط‌مشی‌های مختلف برای مخاطبان را ایجاد کرده و از اطلاعات و هم‌فکری ذی‌نفعان برای توسعه راه‌حل‌های مشترک استفاده کند. به بیانی بهتر، هدف این پروژه ارائه نتایج خط‌مشی‌های مختلف به ذی‌نفعان و بهره‌گیری از خرد جمعی برای خط‌مشی‌گذاری مشارکتی است [65].

نمودار 11. نمودار تعاملی و آنلاین سنجش شدت ترافیک در پلزن^[12] [66]

بهره‌گیری از مصورسازی داده در این پروژه سبب شده ‌است تا بستری فراهم آید که همه ذی‌نفعان صرف‌نظر از پیشینه فنی خود بتوانند در آزمودن خط‌مشی‌های پیشنهادی مشارکت کرده و با مشاهده مزایا و معایب استراتژی‌ها، مدیران شهری و خط‌مشی‌گذاران را در راستای اتخاذ تصمیمی کاربردی‌تر یاری کنند. هم‌اکنون این پروژه در 3 کشور بلژیک، جمهوری چک و فرانسه به‌صورت جدی دنبال می‌شود. دو نمونه موفق از این پروژه، برنامه سنجش شدت ترافیک در پلزن[13] (شکل 11) و برنامه حوادث ترافیکی برای فلاندر[14] (شکل 12) است. برنامه حجم ترافیک در پلزن وضعیت ترافیک مورد انتظار در بازه‌های زمانی یک ساعته را‌ نشان ‌می‌دهد. هدف اصلی این برنامه کمک به خط‌مشی‌گذاران در راستای برنامه‌ریزی ترافیک به‌صورت آنلاین است.

برنامه حوادث ترافیکی فلاندر نیز با هدف نمایش نقاط بالقوه برای بروز حوادث ترافیکی ایجاد شده‌ است. با استفاده از این برنامه مدیران شهری می‌توانند به شناسایی مناطق پرخطر پرداخته و اقدامات مقتضی همچون مدیریت ترافیک یا اقدامات امنیتی را در زمان مناسب انجام دهند.

نمودار 12. نمودار تعاملی و آنلاین حوادث ترافیکی برای فلاندر^[15] [67]

هم اکنون این پروژه در کشورهای دیگر عضو اتحادیه اروپا در حال پیگیری و اجراست و با توجه به ظرفیتی که در راستای همکاری تمامی ذی‌نفعان فراهم کرده، اخیراً به‌عنوان برترین پروژه دیجیتالی‌سازی مدیریت دولتی در جمهوری چک انتخاب شده‌ است.[16]

4-5. کسب‌وکارهای خصوصی و نهادهای تحقیقاتی و دانشگاهی

سازمان تحقیقاتی دنیای ما در داده‌ها[17] یک نهاد خصوصی است که هدف اصلی آن انتشار تحقیقات، داده‌ها و اطلاعات برای حل بهتر چالش‌ها و کمک به مقامات و محققان در زمینه دسترسی و ارائه بینش کلی نسبت به اطلاعات موجود است. در این راستا، این نهاد اولویت اصلی خود را در دسترس بودن و قابل‌ درک بودن چالش‌ها و مسائل بزرگ مطرح کرده است و بدین‌منظور از مصورسازی داده به‌عنوان ابزار اصلی برای ارائه خروجی‌ها و تحلیل‌های خود استفاده می‌کند. نمودارهای ارائه شده در شکل 13 تولیدات بصری این سازمان در زمینه آمار کودکان کار در جهان است.

شکل 13. نمودارهای تعاملی سازمان تحقیقاتی دنیای ما در زمینه آمار کودکان کار [68]

در زمینه به‌کارگیری مصورسازی در نهادهای تحقیقاتی و دانشگاهی می‌توان به اطلس پیچیدگی اقتصادی^[18] وابسته به دانشگاه هاروارد اشاره کرد. اطلس پیچیدگی اقتصادی یک ابزار تجسم داده است که به افراد امکان می‌دهد جریان تجارت جهانی را به‌صورت آنلاین بررسی کنند. برای مثال، شکل 14 نمایی از نمودارهای این نهاد در زمینه حجم صادرات آمریکای مرکزی را‌ نشان ‌می‌دهد.

شکل 14. نمودارهای تعاملی اطلس پیچیدگی اقتصادی در زمینه صادرات آمریکای مرکزی [69]

4-6. روزنامه‌نگاری داده‌محور^[19]

روزنامه‌نگاری داده‌محور، تهیه روزنامه براساس تجزیه‌وتحلیل مجموعه داده‌های بزرگ به‌منظور ایجاد یا ارتقای یک خبر است [70]. روزنامه‌نگاری داده نشان‌‌دهنده نقش فزاینده داده‌های عددی در تولید و توزیع اطلاعات در عصر دیجیتال است. این موضوع شامل ترکیبی از روزنامه‌نگاری با زمینه‌های دیگر مانند مصورسازی داده‌ها، علوم رایانه و آمار است [71]. هدف از روزنامه‌نگاری داده‌محور، استخراج اطلاعات مفید از داده‌ها و نمایش گرافیکی آنها با هدف کمک به مخاطبان در درک سریع اطلاعات و اهمیت مسئله است [35]. به بیانی بهتر، این رویکرد در جهت تحقق شفافیت و تسهیل حکمرانی مشارکتی فعالیت می‌کند.

در دهه‌های اخیر روزنامه‌نگاری داده‌محور، به‌ویژه در زمینه بیان مسائل سیاسی، مورد توجه بسیاری از روزنامه‌ها قرار گرفته است. شکل 15 نمونه‌ای از این نوع جدید از روزنامه‌‌‌نگاری را‌ نشان ‌می‌دهد. در این نمونه، روزنامه نیویورک‌تایمز با استفاده از نمودارهای حبابی چهار تصویر متفاوت از پیشنهاد بودجه سال 2013 توسط اوباما را‌ نشان ‌می‌دهد. هر حباب یک آژانس فدرال است. اندازه حباب نشان‌‌دهنده اندازه بودجه پیشنهادی برای آن آژانس است. مقیاس رنگ از قرمز تا سبز نشان‌‌دهنده اندازه درصد افزایش یا کاهش بودجه آن نهاد در نسبت به سال 2012 است [72].

در نمونه‌ای دیگر، روزنامه گاردین با تلفیق نمودارهای حبابی و نقشه کشور آمریکا (شکل 16) نشان داده است که در انتخابات 2020 ریاست‌جمهوری، کدام احزاب، در کدام ایالت‌ها و به چه میزان امکان کسب رأی خواهند داشت [73]. 

شکل 15. نمودارهای حبابی نیویورک‌تایمز در زمینه بودجه پیشنهادی سال 2013 آمریکا [72]

شکل 16. نقشه روزنامه گاردین از پراکندگی احزاب در انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا [73]

بررسی نمونه‌های فوق نشان از آن دارد که مصورسازی به‌عنوان یک ابزار داده‌محور در زمینه ارائه اطلاعات و تسهیل تصمیم‌گیری در زمینه مسائل سیاسی پذیرفته شده ‌است و به‌نظر می‌رسد با توجه به کارایی قابل‌توجه آن می‌تواند در زمینه تحقق شفافیت، مشارکت عمومی و تصمیم‌گیری شواهدمحور در مجلس شورای اسلامی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

5. فرایند پیشنهادی جهت استفاده از مصورسازی در مجلس شورای اسلامی

به‌طورکلی، کاربرد مصورسازی داده‌ها در مجلس شورای اسلامی را می‌توان در سه بُعد اصلی تعریف کرد. در وهله نخست نمودارها و اطلاع‌نگاشت‌های تولید شده می‌تواند در زمینه تسهیل تصمیم‌گیری و شواهدمحور کردن اقدامات به نمایندگان مجلس کمک کند. همچنین این ابزار می‌تواند در نگارش شواهدمحور گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نیز کاربرد داشته ‌باشد و درنهایت می‌تواند در راستای ارائه قابل‌ درک اطلاعات به شهروندان مؤثر واقع شده و بستری برای شفافیت اطلاعاتی برای عموم مردم و متقاعدسازی ایشان و مشارکت بیشتر مردمی درباره طرح‌ها و لوایح باشد. بر این اساس، می‌توان فرایند ارائه شده در شکل 17 را به‌عنوان فرایند پیشنهادی جهت استفاده از مصورسازی داده در مجلس شورای اسلامی طراحی کرد.

شکل 17. فرایند پیشنهادی جهت استفاده از مصورسازی داده در مجلس شورای اسلامی

گام نخست در طراحی اثربخش نمودارها و طرح‌های بصری، دسترسی به حداکثر داده‌های موجود در زمینه موضوعات مدنظر است. ازآنجاکه قانونگذاری و نظارت در زمینه طیف گسترده‌ای از موضوعات در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار دارد، دسترسی به حداکثر داده‌های موجود می‌تواند غنای نمودارهای تولید شده را هرچه بیشتر کند. با توجه به اینکه هم‌اکنون مرکز داده‌کاوی و افکارسنجی ذیل مرکز پژوهش‌های مجلس به جمع‌آوری داده‌ها از منابع اطلاعاتی مختلف می‌پردازد، می‌توان از پتانسیل این دو مرکز استفاده کرد. هرچند پیشنهاد می‌شود طیف داده‌ها و اطلاعات جمع‌آوری شده در این مراکز گسترده‌تر از وضع موجود شود.

پس از جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات، باید مجموع داده‌های جمع‌آوری شده با در نظر گرفتن دیدگاه ذی‌نفعان به‌نحوی اثربخش تحلیل شود و اطلاعاتی مفید را برای مخاطبان ایجاد کند. بر این اساس نیاز است تا در زمینه تحلیل داده مبتنی‌بر هم‌آفرینی از پتانسیل آزمایشگاه حکمرانی استفاده شود. پس از تحلیل اطلاعات در آزمایشگاه، داده‌ها به‌نحوی قابل ارائه برای مخاطبان تبدیل خواهد شد.

 در گام بعدی نیاز است تا اطلاعات در قالب نمودارهای بصری همراه با روایتی سیاستی در اختیار مخاطبان قرار گیرد. در این زمینه نیاز است تا از متخصصان علوم داده و روایت‌گران سیاستی استفاده شود تا اطلاعات به‌نحوی قابل‌ درک و مفید در اختیار مخاطبان قرار گیرد.

با توجه به بسترهای فعلی در زمینه انتشار خروجی‌های داده‌محور نظیر خبرگزاری خانه ملت و سایت مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد می‌شود تا نمودارها و اطلاع‌نگاشت‌های تولید شده از طریق این دو بستر برای عموم شهروندان و علاقه‌مندان منتشر شود. در این راستا می‌توان از پتانسیل آزمایشگاه حکمرانی به‌منظور طراحی نمودارها و اطلاع‌نگاشت‌ها استفاده کرد تا علاوه‌بر نمایش این خروجی‌ها برای ذی‌نفعان، بستری برای دریافت نظرات و تولیدات داده‌محور مخاطبان را نیز ایجاد کند. امروزه در آزمایشگاه‌های حکمرانی فعال در سراسر جهان، بخش مصورسازی داده به‌صورت ویژه فعال بوده و بستری برای دسترسی و تحلیل اطلاعات و داده‌ها را برای تمامی ذی‌نفعان فراهم کرده ‌است.

درنهایت ذکر این نکته ضروری است که تمامی بخش‌های فرایند مذکور می‌تواند به‌صورت تعاملی و با بهره‌گیری از پتانسیل تمامی ذی‌نفعان انجام شود، اما سطح دسترسی به بخش‌های فرایند مذکور به نوع داده‌های موجود و نظرات تصمیم‌گیران بستگی دارد.

6. نتیجه‌گیری و ارائه توصیه‌های سیاستی

مصورسازی داده‌ها یکی از کارآمدترین ابزارهایی است که برای پردازش، تفسیر و انتقال نتایج از مجموعه داده‌های بزرگ و پیچیده مورد استفاده قرار می‌گیرد. بهره‌مندی از این ابزار می‌تواند در تسهیل خط‌مشی‌گذاری و اخذ تصمیمات راهبردی در دولت‌ها مورد استفاده قرار گیرد. این ابزار این قابلیت را دارد تا در سرتاسر چرخه خط‌مشی‌گذاری با ارائه اطلاعات به‌نحوی قابل‌ درک برای تمامی ذی‌نفعان، علاوه‌بر شفافیت اطلاعاتی بستری برای تحقق تصمیم‌گیری‌ شواهدمحور را ایجاد کند.

با توجه به کارایی این ابزار در انتقال اطلاعات، در گزارش حاضر به بررسی مفهوم مصورسازی داده به‌عنوان ابزاری نوین و کارآمد در زمینه ارائه مؤثر اطلاعات به‌ویژه در زمینه مسائل و چالش‌های سیاسی پرداخته شده‌ است. ماحصل بررسی‌های انجام‌شده نشان از آن دارد که این ابزار به‌صورت گسترده در دولت‌ها در حال استفاده می‌باشد و به‌دلیل پتانسیل خود در راستای نمایش اطلاعات به‌نحوی ساده، قابل‌ درک و جذاب، سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی را به‌سوی خود جذب کرده است، اما به‌نظر می‌رسد هنوز دولت‌ها فاصله قابل‌توجهی تا بهره‌مندی کامل از این ابزار در زمینه ارتقای حکمرانی و خط‌مشی‌گذاری مردمی و شواهدمحور در پیش دارند.

به‌طورکلی، توصیه‌ها و پیشنهادهای سیاستی ذیل را می‌توان در زمینه بهره‌مندی از مصورسازی داده در مجلس شورای اسلامی بیان کرد:

—گام نخست در زمینه بهره‌برداری از ابزارهای داده‌محور همچون مصورسازی، اراده مستمر دولت در زمینه توسعه داده‌های باز و تسهیل دسترسی آزاد به اطلاعات است. با وجود تصویب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات همچنان مشاهده می‌شود که دسترسی به داده‌ها و اطلاعات دشوار است. بر این اساس پیشنهاد می‌شود تا به‌منظور تسهیل دسترسی به داده، به‌منظور استفاده از ابزارهای داده‌محور، مفهوم حکمرانی داده و الزامات مورد نیاز در زمینه اجرای آن در کشور مورد بررسی قرار گیرد.

 —با توجه به تنوع در مسائل، نیازهای اطلاعاتی و گستردگی موضوعات مورد بررسی در مجلس و به بیانی بهتر در تمام سطوح دولت، پیشنهاد می‌شود از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان در زمینه مصورسازی داده‌ها و روایت تحلیل‌های داده‌محور استفاده شود. براساس آمار منتشر شده توسط معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، هم‌اکنون بالغ بر 1800 شرکت دانش‌بنیان در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم‌افزارهای رایانه‌ای فعال هستند [75]. با توجه به پتانسیل این شرکت‌ها و تأکیدات مقام معظم رهبری ^{(مدظله العالی)} بر سرمایه‌گذاری در زمینه رشد آنها [74]، پیشنهاد می‌شود در زمینه ارائه تحلیل‌های داده‌محور از پتانسیل نوآفرین‌های سیاستی[20] استفاده شود.[21]

 —یکی از مسائل مهم در زمینه خط‌مشی‌گذاری مبتنی‌بر داده‌ها و استفاده از مصورسازی داده‌ها، ملاحظات اخلاقی در زمینه گردآوری و تحلیل داده، به‌ویژه در مورد حریم خصوصی، امنیت و مدیریت مسئولانه اطلاعات حساس است. برطرف شدن این چالش در وهله نخست نیازمند تدوین قوانین شفاف در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی و حریم خصوصی است. با وجود اینکه در سال‌های اخیر طرح‌ها و لوایح متعددی در زمینه حفاظت در داده‌ای شخصی همچون طرح حمایت و حفاظت از داده و اطلاعات شخصی به شماره ثبت 612، منتشر شده ‌است، اما همچنان مشاهده می‌شود که در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی قاعده و ساختار مشخصی وجود ندارد. حفاظت از داده‌های شخصی به‌ویژه در ارائه اطلاعات به عموم شهروندان مهم است، چراکه می‌تواند نقض حریم شخصی را به میزان قابل‌توجه افزایش دهد.

 —یک موضوع مهم در زمینه مصورسازی داده، به‌ویژه در حالتی که عامه شهروندان، مخاطبان این تولیدات هستند، کاربرد روایت‌گری[22] در انتقال مفاهیم است. شواهد دانشگاهی معتبر و محکمی در زمینه کاربرد روایات داستان‌گونه در انتقال مؤثر اطلاعات به افراد وجود دارد [76]. بررسی‌های انجام شده در زمینه علوم اعصاب نشان‌ می‌دهد که مغز انسان در هنگام شنیدن یک داستان، تمامی مسیرهای عقلانی و احساسی خود را درگیر کرده و احتمال واکنش افراد را افزایش می‌دهد [77]. مصورسازی و انتشار روایت‌های مناسب برای اطمینان از انتقال اطلاعات، نیازمند تشکیل کارگروه‌های بین‌رشته‌ای است که علاوه‌بر طراحی نمودارهای تعاملی، انتشار روایات مناسب در زمینه این نمودارها را نیز تضمین می‌کنند.

 —با توجه به اینکه یکی از مخاطبان اصلی گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس، نمایندگان مجلس و مسئولان کشور هستند، پیشنهاد می‌شود تا برای تسریع و تسهیل ارائه اطلاعات مهم بیان شده در گزارش‌ها، تولید اطلاع‌نگاشت‌ها و نمودارها در کنار گزارش‌های مکتوب، در دستور کار دفاتر قرار گیرد. تولید خروجی‌های بصری، ارائه حداکثری اطلاعات ارائه شده در گزارش‌ها را با یک نمای کلی میسر ساخته و بهره‌مندی حداکثری از گزارش‌ها را برای تمامی ذی‌نفعان ممکن می‌سازد.

 —در راستای آگاه‌سازی و افزایش شفافیت پیرامون مسائل مهم در کشور، طراحی و اجرای سامانه‌های تعاملیِ مصور در آزمایشگاه حکمرانی مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد می‌شود. این سامانه‌ها می‌تواند بستری برای آگاه‌سازی، توانمندسازی و همراه‌سازی شهروندان را فراهم آورده و با ارائه اطلاعات قابل‌ درک برای عموم شهروندان، ارتقای سرمایه اجتماعی را به‌همراه داشته ‌باشد.

 —با توجه به اهمیت تحلیل داده‌ها و اطلاعات به‌نحوی کارا و اثربخش، بهره‌مندی از فناوری‌هایی همچون هوش‌مصنوعی که سرعت و دقت تحلیل داده‌ها و تولید نمودارها را ممکن می‌سازد، توصیه می‌شود. این فناوری‌ها می‌توانند بهره‌گیری سریع مسئولان و ذی‌نفعان را از داده‌ها و اطلاعات میسر ساخته و تصمیم‌گیری‌ شواهدمحور را در زمان مقتضی ممکن سازند.

گزیده سیاستی

مصورسازی داده، به عنوان ابزاری جهت سازمان دهی، مدیریت و استخراج بینش های عملی از داده بزرگ و متنوع میتواند با روایت داده ها، به نحوی قابل ادراک، شناسایی الگوها، روندها و نقاط بحرانی در مجموعه داده های بزرگ را تسریع کرده و بهره مندی از شواهد موجود برای تصمیم گیری دقیق را ممکن سازد.