خلاصه مدیریتی

بیان مسئله

تحلیل روند رشد بخش صنعت از جنبه‌های مختلف، عاملی کلیدی در تحلیل‌های خُرد و کلان اقتصادی و یکی از ارکان تصمیم‌گیری در حوزه اقتصاد است. شاخص تولید بخش صنعت به‌دلیل تأثیر نوسانات سطح فعالیت صنعت بر بخش‌های دیگر اقتصاد، به‌عنوان یک شاخص مهم اقتصادی کوتاه‌مدت مورد استفاده قرار می‌گیرد. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی به‌صورت ماهیانه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های بورسی را محاسبه می‌کند. اهمیت این شاخص به‌روز، برای اقتصاد ایران که تحولات زیادی دارد بیشتر خواهد بود، زیرا بازخورد شوک‌های وارده به اقتصاد ایران و واکنش‌های سیاستگذاران باید در تواتر کمتر از فصل مورد رصد قرار گیرد؛ این در‌حالی است که آمار رسمی بخش حقیقی به‌صورت فصلی و با تأخیر ارائه می‌شود.

 

یافته‌های کلیدی

طی آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 8 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 4/4 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی 9 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص تولید و 6 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص تولید را تجربه کرده‌اند. رشته‌فعالیت‌های «دارو»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیر‌فلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «کاشی و سرامیک» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند. همچنین طی آبان‌ماه سال ۱۴۰۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات»، «کاشی و سرامیک» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)»، «فلزات پایه» و «کک و پالایش» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند.

شاخص تولید شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 2 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 6/7 درصدی مواجه شده است.

طی آبان‌ماه سال 140۲، شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 7/7 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 0/2 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل 5 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص فروش و 10 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص فروش داشته‌اند. رشته‌فعالیت‌های «کاشی و سرامیک»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیر‌فلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشته‌اند. همچنین در این ماه نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «کاشی و سرامیک» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)»، «تجهیزات برقی» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کرده‌اند.

شاخص فروش شرکت‌های معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 17/8 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 1/5 درصدی مواجه شده است.  

در آبان‌ماه سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی کاهش منفی 0/5 درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطه‌به‌نقطه با افزایش 0/5 واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به 24/5 درصد رسیده است. گفتنی است، میانگین سالیانه شاخص قیمت نیز در آبان‌ماه سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامهداده و با 3 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 23/4 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

 

1.مقدمه

شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی با استفاده از داده‌های ماهیانه شرکت‌های صنعتی بورسی پذیرفته شده در بورس[1] محاسبه می‌شود. در تهیه این شاخص‌ها از اطلاعات ماهیانه 316 شرکت بورسی استفاده می‌شود و علاوه‌بر اندازه‌گیری تغییرات میزان تولید، فروش و قیمت در بخش صنعت، در محاسبات ملی نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند و برآوردی از تغییرات ماهیانه ارزش افزوده ایجاد شده را در صنایع مختلف و به‌دنبال آن در کل اقتصاد منعکس می‌کنند.

شاخص تولید صنعت را بانک مرکزی و مرکز آمار ایران با تواتر فصلی و همچنین شاخص قیمت صنعت به‌صورت فصلی را مرکز آمار و ماهیانه را بانک مرکزی، منتشر می‌کند، اما الزامی به انتشار شاخص فروش صنعت ندارند. از‌طرفی، این آمار چندین ضعف اساسی دارد که مهم‌ترین آن وقفه سه‌ماهه در انتشار داده‌ها و بعضاً متوقف شدن انتشار آنها و نداشتن تواتر ماهیانه است.

شاخص‌های ماهیانه تولید، فروش و قیمت استخراج شده از اطلاعات عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق‌بهادار تهران تا حد زیادی می‌توانند با دقت مناسب و به‌صورت به‌هنگام تحولات بخش صنعت و معدن کشور را توضیح دهند و با توجه به بررسی‌های انجام شده و تطبیق دادن این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران که به‌صورت فصلی منتشر می‌شود، مشخص شده این شاخص به‌خوبی می‌تواند در وقفه انتشار این شاخص‌های رسمی، شاخص جایگزین مناسبی برای آن باشد [1]. در این مطالعه تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهم‌ترین رشته‌فعالیت‌های آن در آبان‌ماه سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.

 

 

2.شاخص‌های تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی

در آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 8 و 7/7 درصدی را تجربه کرده است، همچنین نسبت به ماه قبل شاخص تولید کاهش 4/4 درصدی و شاخص فروش افزایش 0/2 درصدی داشته‌اند.

نمودار 1. شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (100=1395)

نمودار 2. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (درصد)

 

 

                                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

طی سه‌ماهه منتهی به آبان‌ماه سال 140۲، رشد میانگین متحرک سه‌ماهه شاخص تولید کاهش 3/6 درصدی و شاخص فروش آن کاهش 6/2 درصدی را نشان می‌دهند.

 

 

 

 

نمودار 3. رشد میانگین متحرک سه‌ماهه شاخصهای تولید و فروش

فعالیتهای صنعتی نسبت به دوره مشابه سال قبل                                   (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

جدول 1. رشد شاخص تولید و فروش فعالیت‌های صنعتی و معدنی بورسی آبان‌ماه سال ۱۴۰۲

شاخص فروش

شاخص تولید

رشد شاخص تولید و فروش

 

رشد هشت‌ماهه نسبت به هشت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

 

رشد هشت‌ماهه نسبت به هشت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

-0.4

-7.7

0.2

1.7

-8.0

-4.4

صنعت

-3.6

-8.5

-10.3

-1.0

-18.0

-23.1

شیمیایی به‌جز

 دارو

رشته‌فعالیت‌های منتخب[2] صنعت

-1.3

-7.5

-2.9

2.2

0.6

-5.5

فلزات پایه

-11.2

-22.4

24.2

-1.0

-28.3

5.3

خودرو و قطعات

4.5

-17.8

1.5

5.1

-2.0

-6.7

معدن

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

3.شاخص‌های تولید و فروش به تفکیک رشته‌فعالیت‌های صنعتی بورسی

آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی 9 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص تولید و 6 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص تولید داشته است. رشته‌فعالیت‌های «دارو»، «لاستیک و پلاستیک»، و «سایر کانی غیر‌فلزی» بیشترین افزایش در شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «چوب و کاغذ» بیشترین کاهش در شاخص تولید را تجربه کرده‌اند.

همچنین در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی 5 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص فروش و 10 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص فروش را تجربه کرده‌اند. رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «کاشی و سرامیک» و «سایر کانی غیر‌فلزی» بیشترین افزایش در شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «شیمیایی (به‌جز دارو)» بیشترین کاهش را در شاخص فروش تجربه کرده‌اند.

 

نمودار 4. رشد شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیتهای صنعتی در آبان‌ماه سال 140۲

نسبت به ماه مشابه سال قبل                                                            (درصد)[3]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

طی آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات»، «خودرو و قطعات» و «کاشی و سرامیک» افزایش در شاخص تولید داشته‌اند و رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)»، «فلزات پایه» و «چوب و کاغذ» کاهش را در شاخص تولید ثبت کرده‌اند. همچنین، رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «کاشی و سرامیک» افزایش در شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «تجهیزات برقی» کاهش در شاخص فروش داشته‌اند.

 

 

 

 

نمودار 5. رشد شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیتهای صنعتی در آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

طی آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشته‌فعالیت‌های «دارو»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیر‌فلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «کاشی و سرامیک» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند، همچنین رشته‌فعالیت‌های «کاشی و سرامیک»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیر‌فلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشته‌اند.

طی آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات»، «کاشی و سرامیک» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)»، «فلزات پایه» و «کک و پالایش» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند، همچنین رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «کاشی و سرامیک» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)»، «تجهیزات برقی» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کرده‌اند.

 

 

 

نمودار 6. سهم رشتهفعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت

در آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل                                                         (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

نمودار 7. سهم رشتهفعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت

در آبان‌ماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل                                                                                    (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

در ادامه به بررسی رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «فلزات پایه» به‌دلیل ضریب اهمیت بالای این رشته‌فعالیت‌ها در محاسبه شاخص و همچنین رشته‌فعالیت‌های «غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر» و «دارو» به‌دلیل اثرپذیری از حذف ارز ترجیحی 4200 تومانی در واردات نهاده‌های آنها پرداخته شده است.

 

3-1. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت خودرو و قطعات

در آبان‌ماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت خودرو و قطعات بر‌مبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 28/3 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 5/3 درصدی داشته و همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 22/4 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 24/2 درصدی داشته است. همان‌طور که در نمودار 10 نشان داده شده است نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش تمام زیر‌بخش‌ها رشد مثبتی داشته‌اند. اما مطابق نمودار ۱۱، نسبت به ماه مشابه سال قبل تمام زیربخش‌ها رشد منفی در شاخص تولید و فروش داشته‌اند.

نمودار 8. شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (100=1395)

نمودار 9. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (درصد)

 

 

                                                                                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

 

نمودار 10. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های خودرو و قطعات نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 11. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های خودرو و قطعات نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

3-2. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت شیمیایی به‌جز دارو

در آبان‌ماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت شیمیایی به‌جز دارو بر‌مبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 18 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 23/1 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 8/5 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 10/3 درصدی داشته است. مطابق نمودار ۱۴، نسبت به ماه قبل تنها شاخص تولید و فروش زیربخش «متانول» افزایش یافته‌ است. همچنین، نسبت به ماه مشابه سال قبل نیز تنها شاخص تولید و فروش زیربخش‌های «کودها و ترکیبات نیتروژن‌دار» و «متانول» افزایش یافته‌است.

 

نمودار 12. شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (‌به‌جز دارو) (100=1395)

نمودار 13. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (به‌جز دارو) (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

نمودار 14. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های شیمیایی به‌جز دارو نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 15. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های شیمیایی به‌جز دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

۳-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت فلزات پایه

در آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید رشته‌فعالیت فلزات پایه بر‌مبنای شرکت‌های بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 0/6 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 5/5 درصدی داشته است. در مقابل شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 7/5 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 2/9 درصدی داشته است. مطابق نمودار ۱۸، نسبت به ماه قبل کاهش شاخص تولید و فروش زیربخش‌های «ورق» و «پروفیل» منجر به کاهش شاخص تولید و فروش شده است، همچنین طبق نمودار ۱۹، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش شاخص فروش زیربخش‌های اصلی منجر به کاهش شاخص فروش شده است.

 

نمودار 17. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (درصد)

نمودار 16. شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

نمودار 18. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های فلزات پایه نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 19. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های فلزات پایه نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

3-4. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر

در آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر بر‌مبنای شرکت‌های بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 2/1 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 4 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 4/4 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 8/1 درصدی داشته است.

مطابق نمودار 22 نسبت به ماه قبل تنها شاخص تولید زیربخش «روغنی‌ها» افزایش یافته ‌است و همچنین مطابق نمودار ۲۳ نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید و فروش زیربخش‌های «کیک و بیسکویت» و «لبنیات» کاهش یافته ‌است.

 

نمودار 20. شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر (100=1395)

نمودار 21. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

نمودار 22. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 23. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

3-5. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت دارو

در آبان‌ماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت دارو بر‌مبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 9/7 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 4/3 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 5/8 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 5/2 درصدی داشته است. طبق نمودار ۲۶ نسبت به ماه قبل شاخص فروش تمام زیربخش‌ها افزایش یافته و تنها شاخص تولید «شربت و سوسپانسیون» و «سایر» کاهش یافته ‌است. همچنین مطابق نمودار 27 نسبت به ماه مشابه سال قبل تنها شاخص تولید و فروش زیربخش «قرص و کپسول» کاهش یافته ‌است.

نمودار 24. شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (100=1395)          

نمودار 25. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

نمودار 26. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های دارو نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 27. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

4.شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی

در آبان‌ماه سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه[4] قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی کاهش منفی 0/5 درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطهبهنقطه[5] با افزایش 0/5 واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به 24/5 درصد رسیده است. گفتنی است، میانگین[6] سالیانه شاخص قیمت نیز در آبان‌ماه سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامهداده و با 3 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 23/4 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

 

 

نمودار 28. درصد تغییر شاخص قیمت صنعت (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

بررسی شاخص قیمت رشته‌فعالیت‌های بورسی نشان می‌دهد در آبان‌ماه سال ۱۴۰۲، رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» بالاترین نرخ رشد ماهیانه و رشته‌فعالیت‌های «فلزات پایه» و «سیمان» بالاترین نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه را تجربه کرده‌اند.

 

نمودار 29. شاخص قیمت رشته‌فعالیت‌های بورسی- آبان‌ماه سال ۱۴۰۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

رشته‌فعالیت دارو در آبان‌ماه، نرخ رشد ماهیانه مثبت 2/2 درصدی داشته است. گفتنی است، رشد نقطه‌به‌نقطه رشته‌فعالیت دارو نسبت به ماه پیش کاهش یافته و به 27 درصد رسیده و میانگین سالیانه قیمت نیز 53 درصد افزایش یافته ‌است.

 

نمودار 30. درصد تغییر شاخص قیمت رشته‌فعالیت دارو (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

یکی از رشته‌فعالیت‌های دیگری که در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۱ مشمول حذف ارز ترجیحی شد، رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر بود. بررسی روند قیمت‌ها در این رشته‌فعالیت هم بعد از گذشت چند ماه از اعمال این سیاست جالب توجه است:

مطابق نمودار 31، با حذف ارز ترجیحی مواد اولیه رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر، رشد ماهیانه شاخص قیمت این رشته‌فعالیت در اردیبهشت و خرداد سال ۱۴۰۱ به حدود 45 و 50 درصد رسید، اما در ماه‌های بعد و پس از تخلیه اثر این شوک به‌شدت کاهش یافت، همچنین پس از افزایش در ماه‌های اخیر، در آبان‌ماه رشد ماهیانه مثبت 0/5 درصدی داشته است. به‌طور مشابه رشد نقطه‌به‌نقطه شاخص قیمت در این رشته‌فعالیت هم کاهشی شده و در آبان‌ماه به 11 درصد رسیده است. گفتنی است، میانگین سالیانه قیمت در این رشته‌فعالیت از فروردین‌ماه نزولی بوده و به 41 درصد رسیده است.

 

نمودار 31. درصد تغییر شاخص قیمت رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

5.شاخص‌های تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی

در آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 2 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش6/7 درصدی مواجه شده و همچنین، شاخص فروش شرکت‌های معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 17/8 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 1/5 درصدی مواجه شده است. مطابق نمودار ۳۴، نسبت به ماه قبل تنها شاخص تولید و فروش زیربخش «گندله» افزایش یافته‌ است. همچنین مطابق نمودار 35، نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید زیربخش «گندله» و «سایر» کاهش یافته ‌است.

 

 

 

 

نمودار 32. شاخصهای تولید و فروش شرکتهای معدنی بورسی (100=1395)

نمودار 33. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

نمودار 34. رشد شاخص‌تولید و فروش زیربخش‌های معدن نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 35. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های معدن نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

6.جمع‌بندی

شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی از اطلاعات ماهیانه ۳۱۶ شرکت بورسی استخراج می‌شود و با توجه به اینکه این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار هم حرکتی مناسب دارد، با دقت زیادی می‌تواند تحولات بخش صنعت و معدن کشور را به‌صورت ماهیانه رصد کند. در این گزارش تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهم‌ترین رشته‌فعالیت‌های آن در آبان‌ماه سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.

برآورد این گزارش نشان می‌دهد، طی آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 8 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 4/4 درصدی مواجه شده است و همچنین شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 7/7 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 0/2 درصدی مواجه شده است. شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی نیز نسبت به ماه مشابه سال قبل 24/5 درصد افزایش و نسبت به ماه قبل 0/5 درصد کاهش یافته ‌است.

 

 

 

پیوست

جدول 1 پیوست. آمار مربوط به رشد تولید کل رشته‌فعالیت‌ها (نسبت به ماه مشابه سال قبل 100=1395)[7]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 2 پیوست. آمار مربوط به رشد فروش کل رشته‌فعالیت‌ها (نسبت به ماه مشابه سال قبل (100=1395)[8]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۳ پیوست. رشد شاخص تولید و فروش فعالیت‌های صنعتی و معدنی بورسی آبان‌ماه سال ۱۴۰۲

شاخص فروش

شاخص تولید

 

رشد هشت‌ماهه نسبت به هشت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه

مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

رشد هشت‌ماهه نسبت به هشت‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه

مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

4.5

-17.8

1.5

5.1

-2.0

-6.7

معدن

-0.4

-7.7

0.2

1.7

-8.0

-4.4

صنعت

4.1

4.4

8.1

0.5

-2.1

4.0

غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر

-15.0

-24.8

2.9

-20.1

-41.2

1.1

منسوجات

-16.3

-7.3

4.6

-25.9

-8.0

-4.9

چوب و کاغذ

-0.2

-3.8

-4.6

1.5

0.7

-3.8

کک و پالایش

-3.6

-8.5

-10.3

-1.0

-18.0

-23.1

شیمیایی (به‌جز دارو)

14.9

5.8

5.2

19.4

9.7

4.3

دارو

-1.4

18.4

17.3

0.9

6.5

-0.1

لاستیک و پلاستیک

12.8

15.8

9.6

-1.6

-2.7

5.1

کاشی و سرامیک

8.6

-0.3

0.1

10.7

1.0

0.9

سیمان

13.7

15.1

-0.5

-0.4

3.1

0.6

سایر کانی غیرفلزی

-1.3

-7.5

-2.9

2.2

0.6

-5.5

فلزات پایه

-9.1

-15.1

-5.3

-5.8

0.5

16.7

محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات

19.5

-6.9

-5.1

18.6

0.1

1.0

تجهیزات برقی

-1.5

-40.2

-19.0

11.7

10.6

4.7

ماشین‌آلات و تجهیزات

-11.2

-22.4

24.2

-1.0

-28.3

5.3

خودرو و قطعات

 

پینوشت

[1 ]برای اطلاعات بیشتر به گزارش پشتیبان مرکز پژوهش‌های مجلس در‌خصوص شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس به شماره مسلسل 18001 مراجعه شود.

[2 ]برای اطلاعات بیشتر به گزارش شاخص مدیران خرید آبان‌ماه سال 140۲ مراجعه شود. 

https://chambertrust.ir/digital-library/publishers.html

 

گزیده سیاستی

برآورد مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد در آبان‌ماه سال 140۲، شاخص تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 8 و 7/7 درصدی را تجربه کرده است.

 

  1.  

    1. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، معرفی و نحوه محاسبه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، شماره مسلسل 18001.
    2. گزارش طرح شامخ مدیران خرید، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.
    3. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در مهرماه 140۲ بخش صنعت و معدن، شماره مسلسل 19378.
    4. www.Codal.Ir.