خلاصه مدیریتی

بیان مسئله

نظام اسلامی بهمنظور پاسداشت و تکریم از جامعه ایثارگران کشور، بهعنوان پرچمداران فرهنگ ایثار و جهاد، قوانین و الزامات سیاستی متعددی را طی سالیان گذشته مصوب و اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین قوانین تدوین در این زمینه، که در‌واقع پس از ابلاغ سیاست‌های کلی نظام در امور «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران»، مهم‌ترین سند پشتیبان در زمینه تبیین حقوق و چارچوب ارائه خدمات به جامعه ایثارگری کشور بهشمار میآید، «قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» است. به‌رغم گذشت بیش از 10 سال از تصویب این قانون، تاکنون ارزیابی دقیقی از عملکرد این قانون از‌سوی دستگاههای متولی، بهویژه بنیاد شهید و امور ایثارگران صورت نپذیرفته و همین مسئله سبب ایجاد تفاسیر مختلف از میزان و دلایل اجرایی نشدن آن شده ‌است. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با توجه به مفاد ماده (74) این قانون و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، برای نخستینبار در کشور، از زمان تصویب این قانون، عملکرد مالی و عملیاتی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را به تفکیک فصول قانون جامع و به تفکیک موضوع مواد هر فصل از قانون، با تمرکز بر سالهای اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور طی دوره (1400-1396) مورد ارزیابی کارشناسی قرار داده است. با توجه به حجم بالای احکام مربوط به فصول هشتگانه قانون، ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی ذیربط در قالب سلسله گزارش‌ها (به تفکیک و با توجه به حجم فصول) ارائه خواهد شد. این گزارش نخستین گزارش از مجموعه گزارش‌های ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران خواهد بود و به بررسی فصل اول (کلیات)، فصل دوم (مسکن) و فصل سوم (بهداشت و درمان) خواهد پرداخت.

 

یافتهها

1. پیرامون فصل کلیات قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران: بهرغم اینکه آیین‌نامههای اجرایی مربوط به «تعیین و احراز مصادیق ایثارگری» و همچنین «آیین‌نامه‌های مربوط به تعیین درصد جانبازی» و «سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان» تصویب شده ‌است، اما بهدلیل عدم پیش‌بینی سازوکارهای اجرایی و نظارتی مناسب از‌سوی بنیاد شهید و امور ایثارگران برای دستگاههای مشمول، ارزیابی دقیقی از میزان اجرای این قانون در هر ‌یک از دستگاههای مشمول وجود ندارد. از‌سوی دیگر «عدم بررسی و پیش‌بینی ارائه تسهیلات به جامعه رزمندگان کشور و خانوادههای آنان» نیز از اساسیترین چالشهای احصا شده پیرامون فصل اول این قانون است.

2. در حوزه ارائه خدمات مسکن: طبق گزارشهای دریافتی از بنیاد شهید و امور ایثارگران، با وجود اینکه اعتبارات لازم برای تأمین مسکن ایثارگران در بودجه مصوب سالیانه بنیاد و اعتبارات لازم بهمنظور پرداخت تسهیلات بانکی در چارچوب تبصرههای قوانین بودجه سالیانه کل کشور پیش‌بینی شده ‌است، اما تحقق ارائه خدمات مطلوب مسکن و اجرای احکام قانونی این فصل در سالهای اخیر با چالشهای فراوانی رو‌به‌رو بوده است، که مهم‌ترین آن «عدم تناسب میان میزان تسهیلات بانکی و کمکهای بلاعوض و سایر خدمات مسکن با قیمت روز» و «پراکندگی زمانی و عدم انسجام مؤثر در ارائه انواع خدمات مسکن به ایثارگران مشمول برای تأمین منابع مالی مورد نیاز» بوده است.

3. در حوزه خدمات بهداشت و درمان: در این حوزه به‌رغم اینکه اقدامات مؤثری همچون «پیش‌بینی اعتبارات لازم در اعتبارات مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران»، «تأسیس مراکز نگهداری از گروههای ویژه جانبازان و مراکز مشاوره و مددکاری ایثارگران» و «انعقاد قرارداد با 8.400 مرکز خصوصی جهت ارائه خدمات درمانی به مشمولان متقاضی» صورت پذیرفته ‌است، مواردی همچون «عدم پرداخت بهموقع هزینههای درمانی از‌سوی بنیاد به شرکتهای بیمهای طرف قرارداد» و «عدم تحقق کامل ایجاد پرونده سلامت الکترونیک ایثارگران» اجرایی شدن بهینه احکام این فصل را با چالشهایی رو‌به‌رو ساخته ‌است.

راهکارهای سیاستی

1. پیرامون فصل اول (کلیات): پیشنهاد میشود که علاوه‌بر توجه به ظرفیتهای پیش‌بینی شده در «سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان»، نقش مدیریتی، بهویژه هماهنگی و پیگیری امور ایثارگران، با تولیت بنیاد شهید و امور ایثارگران، در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه تقویت گردد.

2. پیرامون فصل دوم (مسکن): پیشنهاد اصلی گزارش حاضر پیرامون ارائه بهینه خدمات مسکن در قالب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، «تجمیع و تمرکز اعتبارات حمایتی و تسهیلات بانکی تأمین‌کننده مسکن ایثارگران، ضمن متناسب کردن میزان منابع مالی با قیمت روز و منطقهای خرید یا ساخت مسکن» و «اقدام برای تأمین مسکن ایثارگران در قالب «طرح ملی مسکن» است.

               

3. پیرامون فصل سوم (بهداشت و درمان): بهمنظور ارائه مطلوب خدمات بهداشت و درمان در چارچوب فصل سوم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، بنیاد با همکاری موثر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان های تابعه، با تاکید بر تقویت نظارتهای اکچوئری بر قراردادهای بیمهای و ایجاد پرونده الکترونیکی جامع و کامل در زمینه سلامت ایثارگران، جهت پیشگیری مؤثر و اقدام بهموقع برای درمان آنان اقدام نماید.

 

مقدمه

صیانت از آرمان شهدا و تکریم فرهنگ ایثار و جهاد از‌جمله مهم‌ترین زیربناهای تقویت نظام اسلامی و تحکیم قوای اخلاقی و انسانی در جامعه ایرانی است. یکی از مهم‌ترین مصادیق تحقق این رسالت در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، صیانت از حقوق خانوادههای معزز شهدا و جامعه ایثارگران و خانواده‌های معظم آنان، در قالب ارائه خدمات متنوع شهروندی در ساحت‌های مختلف فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است. بدینمنظور و برای تعیین چارچوبهای لازم برای ارائه خدمات به این قشر شریف از جامعه، قوانین و مقررات متنوعی در کشور وضع شده که یکی از مهم‌ترین آنها، قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مشتمل بر هفتاد‌و‌شش ماده و در قالب هشت فصل، در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و از تاریخ تأیید مجمع تشخیص مصلحت ‌نظام (1391/10/02) بهمدت چهار سال بهصورت آزمایشی لازم‌الاجرا شد. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391/10/02 و اصلاحات بعدی آن، بهاستناد مفاد ماده (47) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور (مصوب 1395/11/10) دائمی شد.

مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با توجه به مفاد ماده (74) این قانون[1] و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، عملکرد مالی و عملیاتی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را به تفکیک فصول این قانون و در ادامه به تفکیک موضوع مواد هر فصل از قانون، با تمرکز بر سالهای اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور، طی دوره (1400-1396)، مورد ارزیابی کارشناسی قرار داده است. با توجه به حجم بالای احکام مربوط به فصول هشتگانه قانون، ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی ذیربط در قالب سلسله گزارش‌ها (به تفکیک و با توجه به حجم فصول) ارائه خواهد شد. این گزارش نخستین گزارش از مجموعه گزارش‌های ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران خواهد بود و به بررسی فصل اول (کلیات)، فصل دوم (مسکن) و فصل سوم (بهداشت و درمان) خواهد پرداخت. در این راستا پس از بررسی آماری جامعه گسترده ایثارگری کشور، احکام قانون به تفکیک هر فصل و ماده مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در ابتدای هر فصل و بهشکل خلاصه موضوع فصل، عملکرد صورت گرفته بههمراه چالشها و راهکارهای پیشنهادی جهت اجرای احکام قانونی ذکر شده در آن فصل مورد بررسی قرار میگیرد و سپس ارزیابی عملکرد دستگاههای متولی اجرای احکام قانونی یاد شده در هر فصل، به تفکیک مواد و تبصرهها، به تفصیل در جداول مربوطه جانمایی و ارائه میشود. در پایان گزارش ضمن جمعبندی و نتیجهگیری از عملکرد دستگاههای اجرایی مسئول طی سالهای 1400-1396، پیشنهادهایی نیز جهت اصلاح قوانین مذکور و بهبود عملکرد دستگاههای متولی، پیرامون سه فصل اول قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران، ارائه می‌شود.

گفتنی است که گزارش حاضر نخستین گام برای ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران بوده و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پس از انتشار اولیه سلسله گزارش‌های ارزیابی این قانون، از دریافت موارد و نظرات ارزنده اصلاحی و تکمیلی از‌سوی مسئولان دستگاههای اجرایی مربوطه و صاحب‌نظران و متخصصان حوزه ایثارگری در کشور، استقبال خواهد کرد و دریافت این نظرات میتواند نقش مؤثری در تکمیل ارزیابی عملکرد این قانون، بهعنوان مهم‌ترین سند پشتیبان ارائه خدمات به جامعه معزز ایثارگری کشور، ایفا کند.

پیشینه پژوهش

بیش از 10 سال از تصویب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران میگذرد. این قانون مشتمل بر هفتاد‌و‌شش ماده در سال 1391 در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و از تاریخ تأیید مجمع تشخیص مصلحت نظام (1391/10/02) بهمدت چهار سال بهصورت آزمایشی لازم‌الاجرا شد. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391/10/02 و اصلاحات بعدی آن بهاستناد مفاد ماده (47) قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور (مصوب 1395/11/10) دائمی شد. به‌رغم اینکه این قانون مهم‌ترین سند و پشتوانه قانونی ارائه خدمات به جامعه ایثارگران است، اما تاکنون پژوهش مستقلی به ارزیابی عملکرد کلیه احکام قانونی مندرج در این قانون توسط دستگاههای متولی نپرداخته است. با‌این‌وجود، از میان پژوهشهای صورت گرفته پیرامون این قانون، میتوان به پژوهشهای «سیاستی» و «علمی» در‌اینباره اشاره کرد. در حوزه پژوهشهای سیاستی میتوان به گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با عناوین: «اظهار‌نظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح ماده (۲۱) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» با شماره مسلسل 18538، «اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح ماده (39) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» با شماره مسلسل 15949 و «اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح تبصره «2» ماده (39) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» با شماره مسلسل 13086 اشاره کرد. در حوزه پژوهشهای علمی نیز پژوهشی با عنوان «ارزیابی تحلیلی لایحه جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران از منظر کیفری‌-‌جرم‌شناختی» در سال 1385 توسط محمد‌جعفر ساعد انجام ‌شده است. در این پژوهش، چارچوب بخش حقوقی و قضایی لایحه جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران با در نظر گرفتن نگرشهای نوین حقوقی به مسئله جرائم نیروهای مسلح و روند رسیدگی به جرائم آنها و با تکیهبر ملاحظات مؤثر بر رزمندگان (به‌ویژه بسیجیان) و ایثارگران تجزیه و تحلیل شده ‌است. بر این اساس، گزارش حاضر نخستین گزارشی است که از جنبه سیاستی به بررسی و ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران (به تفکیک احکام و فصول هشت‌گانه این قانون) میپردازد.

بررسی آماری

در جداول ذیل آمار ایثارگران مشمول قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، به تفکیک شهدا، جانبازان، آزادگان و خانوادههای تحت تکفل ایثارگران، ارائه میشود. گفتنی است که در حال حاضر 88% از آزادگان و 87% از جانبازان مشمول قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در قید حیات هستند.

 

الف) تعداد ایثارگران

ردیف

عنوان

تعداد (نفر)

درصد از کل

تعداد ایثارگران در قید حیات (به نفر)

1

شهید

228.502

25.6%

-

2

جانباز

619.038

69.5%

538.244

3

آزاده

43.429

4.9%

38.355

 

جمع

890.969

100%

-

منبع: گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1402

ب) تعداد جانبازان به تفکیک درصد مؤثر در ارائه خدمات

ردیف

عنوان

درصد جانبازی

تعداد (به نفر)

درصد از کل

1

جانباز

زیر 25%

363.975

59%

25% و بالاتر

255.063

41%

جمع

 

619.038

100%

منبع: گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1402

 

ج) آمار خانواده (در قید حیات) شهدا

ردیف

نسبت با شهید

تعداد (به نفر)

درصد از کل آمار خانواده

1

پدر[2]

30.017

8.6%

2

مادر[3]

79.956

23%

3

همسر

61.135

17.5%

4

فرزند پسر

90.199

26%

5

فرزند دختر

88.822

25%

     جمع

350.129

100%

منبع: گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1402

 

د) آمار خانواده (در قید حیات) جانبازان

ردیف

نسبت با جانباز

تعداد (به نفر)

درصد از کل آمار خانواده

1

پدر

13.009

0.5%

2

مادر

32.962

1.4%

3

همسر

560.109

23.7%

4

فرزند پسر

908.680

38.4%

5

فرزند دختر

849.256

36%

        جمع

2.364.016

100%

منبع: گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1402

 

توضیح: با توجه به اینکه فرزندان جانبازان 70% مشمول استفاده از خدمات تسهیلات خرید یا ساخت مسکن هستند، تعدادشان به‌شرح ذیل برآورد شده ‌است:

تعداد جانبازان 70% = 10.531 نفر

بُعد خانوار جانبازان متأهل =  = 3.1 نفر

تعداد فرزندان جانبازان 70% = تعداد جانبازان 70% × بعد خانوار (3.1)  33.000 نفر

 

ه) آمار خانواده (در قید حیات) آزادگان[4]

 ردیف

نسبت با آزاده

تعداد (به نفر)

درصد از کل آمار خانواده

1

پدر

963

0.6%

2

مادر

2.823

1.7%

3

همسر

41.259

25%

4

فرزند پسر

60.524

37%

5

فرزند دختر

58.551

35.7%

جمع

164.120

100%

 

1.ارزیابی فصل اول: کلیات

1-1. موضوع فصل

فصل اول با عنوان «کلیات» شامل مواد (1) و (2) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. در ماده (1) تعاریف و مصادیق مفهوم ایثارگری به تفکیک تعریف شهید و مفقودالاثر، جانباز، اسیر، آزاده، رزمنده، خانواده ایثارگران و خانواده شاهد ارائه شده ‌است. در ماده (2) نیز دستگاههای مشمول این قانون معرفی و تعیین ‌شدهاند.

 

1-2. عملکرد فصل اول

از‌جمله مهم‌ترین اقدامات قانونی انجام شده بهمنظور تحقق اهداف پیش‌بینی شده در این فصل، میتوان به سه مورد «تصویب آیین‌نامه اجرایی مربوط به تعیین و احراز مصادیق شهید، در حکم شهید و سایر مصادیق ایثارگری» و همچنین «آیین‌نامه تعیین درصد جانبازی» و «سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان» اشاره کرد.

 

1-3. چالشهای فصل اول

مهم‌ترین چالشهای عدم تحقق احکام قانونی مندرج در فصل اول را میتوان «عدم ارزیابی میزان اجرای قانون در هر یک از دستگاههای مشمول»، «عدم بررسی و پیش‌بینی ارائه تسهیلات به جامعه رزمندگان کشور و خانوادههای آنان»، «عدم پیش‌بینی سازوکارهای اجرایی و نظارتی مناسب از‌سوی بنیاد شهید و امور ایثارگران برای آن دستگاهها» و همچنین «جزیرهای عمل کردن دستگاهها و برداشتهای سلیقهای از مفاد و احکام مندرج در قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و اسناد مربوط به آن» ذکر کرد.

 

1-4. راهکارهای پیشنهادی فصل اول

مهم‌ترین راهکار پیشنهادی جهت رفع چالشهای مذکور، تقویت نقش مدیریتی، بهویژه هماهنگی و پیگیری امور ایثارگران با تولیت بنیاد شهید و امور ایثارگران در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه است.

 

1-5. ارزیابی عملکرد فصل اول به تفکیک مواد قانونی

ارزیابی عملکرد فصل اول قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به تفکیک مواد قانونی به‌شرح مندرج در جداول (1) تا (3) این گزارش آمده است.

 

جدول 1. فصل اول (کلیات)

ماده قانونی

(1)

شماره تبصره

تبصره بند «الف» ماده (1)

موضوع

احراز مصادیق ایثارگری و تشخیص از‌کار‌افتادگی مشمولان این قانون.

متن قانون

ماده (1) تعاریف:

الف) ایثارگر: در این قانون به کسی اطلاق می‌شود که برای استقرار و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی ایران و استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمنان داخلی و خارجی انجام وظیفه کرده و شهید، مفقودالاثر، جانباز، اسیر، آزاده و رزمنده شناخته شود.

تبصره احراز مصادیق ایثارگری و تشخیص ازکارافتادگی مشمولان این قانون در چارچوب قوانین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران براساس آیین‌نامه‌ای خواهد بود که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با همکاری بنیاد و ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.

ب) شهید و مفقودالاثر: به کسی اطلاق می‌شود که جان خود را در راه تکوین، شکوفایی، دفاع و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار نثار کرده و یا در این رابطه مفقودالاثر شناخته شود.

ج) جانباز: به کسی اطلاق می‌شود که سلامتی خود را در راه تکوین، شکوفایی، دفاع و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار از دست داده و به اختلالات و نقص‌های جسمی یا روانی دچار شود.

د) اسیر: به کسی اطلاق می‌شود که در راه تکوین، شکوفایی، دفاع و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار در داخل و یا خارج از کشور گرفتار آمده و هویت و وضعیت وی مورد تأیید مراجع صلاحیت‌دار قرار گیرد.

ه) آزاده: به کسی اطلاق می‌شود که در راه تکوین، شکوفایی، دفاع و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار در داخل و یا خارج از کشور اسیر شده و سپس آزاد شود. همچنین کلیه افرادی که از تاریخ 1342/۵/28 تا ۱357/۱۱/۱6 با الهام از مبارزات و مجاهدات امام‌خمینی (ره) به‌دلایل امنیتی، مذهبی یا اتفاقات سیاسی دیگر حداقل به‌مدت سه ماه در بازداشت یا حبس قطعی بوده‌اند.

تبصره استمرار شرایط این بند در طول دوران اسارت و یا زندان باید به تأیید مراجع صلاحیت‌دار برسد.

و) رزمنده: به کسی اطلاق می‌شود که در راه تکوین، دفاع و حفظ ارزش‌ها و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار با تأیید مراجع ذی‌صلاح به‌طور فعال حضور یافته باشد.

تبصره رزمندگان موضوع این بند در استفاده از تسهیلات این قانون که شامل ایثارگران می‌باشد، مستثنا بوده و دولت موظف است اقدامات قانونی لازم را در جهت رسیدگی به امور آنان به عمل آورد.

ز) خانواده شاهد: خانواده‌های معظمی که در راه اعتلای اهداف عالیه انقلاب اسلامی و مبارزه با دشمنان انقلاب یکی از اعضای خانواده‌شان (پدر، مادر، همسر، فرزند) شهید یا مفقودالاثر یا اسیر شده باشد.

ح) خانواده ایثارگران: خانواده‌های جانبازان و آزادگان که شامل همسر، فرزند و والدین آنها می‌شود.

ط) در صورت فوت جانبازان و آزادگان مشمول این قانون، خدمات و امتیازات مربوط، به خانواده تحت تکفل آنان تعلق می‌گیرد.

ی) بنیاد شهید و امور ایثارگران در این قانون به‌اختصار «بنیاد» نامیده می‌شود.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

1. تصویب آیین‌نامه تعیین و احراز مصادیق عملی شهید، در حکم شهید و سایر مصادیق ایثارگری (مفقودالاثر، جانباز، آزاده و اسیر) در هیئت ‌وزیران به شماره 25825/ت49189ه و مورخ 10/3/ 1393،

2. مصوبه شماره 4422/ ت 38051 ک مورخ 1398/1/14 هیئت ‌وزیران و تصویب آیین‌نامه اجرایی درصد جانبازی.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران احراز شده به تفکیک مصادیق ایثارگری و تعداد جانبازان تعیین درصد شده.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

890.969.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

890.969 (به‌طور کلی تا پایان سال 1400).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالیانه به‌طور متوسط 23.106 نفر احراز ایثارگری و تعیین درصد جانبازی می‌شوند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

 

جدول 2. فصل اول (کلیات)

ماده قانونی

(1)

شماره تبصره

تبصره بند «و» ماده (1)

موضوع

مستثنا بودن رزمندگان در استفاده از تسهیلات این قانون.

متن قانون

رزمندگان موضوع این بند در استفاده از تسهیلات این قانون که شامل ایثارگران است، مستثنا بوده و دولت موظف است اقدامات قانونی لازم را در جهت رسیدگی به امور آنان به عمل آورد.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

تصویب نامه هیئت ‌وزیران به شماره 50639/ت 49185 ه مورخ 23/4/ 1394 و ابلاغ سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان.

شاخص میزان خدمت

-

واحد سنجش

-

دستگاه اجرایی مسئول

-

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

 

-

عملکرد (تعداد خدمت گیرندگان به تفکیک سال)

1396

-

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100% (به‌طورکلی).

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

جدول 3. فصل اول (کلیات)

ماده قانونی

(2)

شماره تبصره

-

موضوع

ذکر دستگاه‌های مشمول این قانون

متن قانون

دستگاه‌های مشمول این قانون عبارتند از:

الف) کلیه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی، مؤسسات و شرکت‌های دولتی و ملی شده تحت پوشش و یا مدیریت دولتی اعم از اینکه دارای قوانین و مقررات خاص باشند و یا نباشند، قوه قضائیه اعم از کادر قضایی و اداری و سازمان‌ها و مؤسسات وابسته و تابعه آنها، کانون وکلای دادگستری، کانون‌های کارشناسان رسمی دادگستری، قوه مقننه، نهاد ریاست‌جمهوری، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (سازمان‌های وابسته و تابعه)، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (نظامی و انتظامی)، نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی و نهادهای انقلاب اسلامی و شرکت‌های تحت پوشش وابسته یا تابعه آنها و کلیه سازمان‌ها و شرکت‌هایی که به‌نحوی از انحا از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند و یا قسمتی از بودجه آنها توسط دولت تأمین می‌شود، بانک‌ها، مؤسسات بیمه‌ای، جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، شهرداری‌ها و شرکت‌های تحت پوشش آنان و نیز مؤسسات و شرکت‌هایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است از قبیل سازمان تأمین اجتماعی، شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی صنایع پتروشیمی، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، سازمان صنایع ملی ایران، شرکت‌های هواپیمایی، سازمان انرژی اتمی، اعضای هیئت علمی و کادر اداری دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور، مجمع تشخیص مصلحت ‌نظام، شورای نگهبان و دانشگاه آزاد اسلامی.

ب) سایر دستگاه‌ها و سازمان‌ها و شرکت‌ها و مراکز تولیدی، توزیعی و خدماتی که تحت پوشش قانون کار یا مقررات تأمین اجتماعی و قوانین خاص هستند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

دستگاه‌های اجرایی که به‌نحوی از انحا از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند به تناسب اعتبارات و سازوکارهای پیش‌بینی شده در قوانین ذی‌ربط، مفاد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را اجرا می‌کنند. عملکرد سایر دستگاه‌های مشمول این قانون به‌دلیل عدم پیش‌بینی سازوکارهای اجرایی و نظارتی و منابع مالی مورد نیاز، قابلیت ارزیابی ندارد.

شاخص میزان خدمت

ارزیابی میزان اجرای قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در هر یک از دستگاه‌های مشمول این قانون.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران (با توجه به تبصره «1» ماده (74) این قانون).

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

-

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص.

علت عدم تحقق

1. عدم ارزیابی میزان اجرای قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در هر یک از دستگاه‌های مشمول این قانون توسط بنیاد شهید و امور ایثارگران،

2. عدم پیش‌بینی سازوکارهای اجرایی و نظارتی لازم،

3. عدم پیش‌بینی منابع مالی و اعتباری مورد نیاز،

4. عدم تفکیک وظایف و تقسیم‌کار ملی،

5. ضعف بنیاد شهید و امور ایثارگران در تشکیل کارگروه بازرسی و نظارت (با شرح وظایف مشخص مطابق قانون) و متشکل از نمایندگان تام‌الاختیار دستگاه‌های اجرایی و نهادهای ذی‌مدخل،

6. عدم پیش‌بینی سازوکارهای اجرایی و نظارتی و عدم پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز در دستگاه‌های غیردولتی و خصوصی.

راهکارهای پیشنهادی

1. تقویت نقش مدیریتی و هماهنگ‌کنندگی امور ایثارگران با عاملیت بنیاد شهید و امور ایثارگران در قوانین و مقررات مربوطه،

2. تشکیل کارگروه ویژه نظارت و بازرسی از دستگاه‌های اجرایی مسئول براساس فهرست موضوعات تخصصی و با مشارکت افراد متخصص جهت ارزیابی کمّی و کیفی عملکرد و خدمات دستگاه‌ها به جامعه شریف ایثارگران.

 

2.ارزیابی فصل دوم: مسکن

2-1. موضوع فصل

فصل دوم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران از ماده (3) تا ماده (11) این قانون را شامل میشود و دربرگیرنده احکام حوزه «مسکن» است. از‌جمله موضوعاتی که در این فصل به آن پرداخت شده ‌است میتوان به «تأمین و واگذاری زمین یا مسکن»، «واگذاری منازل اجاره بهشرط تملیک»، «ارائه تسهیلات بانکی»، «پرداخت هزینه تعمیر منزل و تبدیل به احسن کردن مسکن نامناسب» و ... اشاره کرد.

 

2-2. عملکرد فصل دوم

مهم‌ترین اقدامات قانونی انجام شده با توجه به دادهها و اطلاعات بنیاد شهید و امور ایثارگران:

- تا پایان سال 1400، تعداد 730.664 نفر معادل (70%) از تعداد کل افراد مشمول، دارای مسکن شدهاند؛

- پیش‌بینی اعتبارات لازم برای پرداخت کمک بلاعوض برای تأمین مسکن در اعتبارات مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران؛

- پیش‌بینی پرداخت تسهیلات بانکی در چارچوب تبصرههای قوانین بودجه سالیانه کل کشور؛

- پیش‌بینی اعتبارات لازم برای کمک به تأمین مسکن ایثارگران در بودجه مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران؛

- ابلاغ قانون به دستگاههای اجرایی مشمول بهمنظور پرداخت بخشی از هزینههای عوارض صدور پروانههای ساختمانی، شهرداری، نوسازی و هزینههای انشعاب آب، فاضلاب، برق، گاز و اعمال معافیت پرداخت بخشی از هزینههای خدمات انشعاب و بخشی از هزینههای ثبتی؛

- ابلاغ قانون به دستگاههای اجرایی مشمول برای واگذاری (30%) از منازل بهشرط تملیک به واجدین شرایط و همچنین معافیت از پرداخت هزینه آماده‌سازی زمین؛

- پیش‌بینی اعتبارات لازم برای مناسب‌سازی اماکن مسکونی جانبازان ویژه در اعتبارات سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران؛

- ساخت و ساماندهی و نگهداری گلزارهای شهدا و یادمانها با ابلاغ تصویب‌نامه هیئت ‌وزیران و پیش‌بینی اعتبارات در بودجه مصوب سالیانه دستگاههای اجرایی مسئول.

 

2-3. چالشهای فصل دوم

مهم‌ترین چالشهای زمینهساز عدم تحقق مفاد فصل دوم قانون عبارتند از:

- عدم تناسب میزان تسهیلات بانکی و کمکهای بلاعوض و سایر خدمات مسکن با قیمت روز،

- پراکندگی در ارائه انواع خدمات مسکن به ایثارگران مشمول به لحاظ تأمین منابع مالی و زمان،

- عدم ارائه گزارش عملکرد سالیانه از‌ سوی دستگاههای مربوط بهویژه وزارت راه و شهرسازی.

 

2-4. راهکارهای پیشنهادی فصل دوم

- تجمیع و تمرکز اعتبارات حمایتی و تسهیلات بانکی تأمین‌کننده مسکن ایثارگران، ضمن متناسب کردن میزان منابع مالی تخصیص‌یافته با قیمت روز و منطقهای خرید یا ساخت مسکن،

- اقدام برای تأمین مسکن ایثارگران در قالب «طرح ملی مسکن»،

- ایجاد ارتباطات الکترونیکی بین بنیاد شهید و امور ایثارگران با سایر دستگاههای اجرایی ذی‌ربط.

 

2-5. ارزیابی عملکرد فصل دوم به تفکیک مواد قانونی

ارزیابی عملکرد (فصل دوم) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به تفکیک مواد قانونی به ‌شرح مندرج در جداول (4) تا (14) این گزارش آمده است.

 

جدول 4. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(3)

شماره تبصره

-

موضوع

ارائه خدمات مسکن.

متن قانون

خدمات مسکن با استفاده از روش‌های ذیل ارائه می‌شود:

الف) تأمین و واگذاری زمین یا مسکن،

ب) واگذاری منازل اجاره به‌شرط تملیک،

ج) ارائه تسهیلات بانکی بلندمدت با کارمزد حداکثر چهار درصد (۴%) با بازپرداخت بیست‌ساله،

د) ودیعه مسکن استیجاری،

ه) کمک بلاعوض،

و) پرداخت هزینه تعمیر منزل و تبدیل به احسن کردن مسکن نامناسب،

ز) معافیت از هزینه‌های آماده‌سازی زمین، خدمات و تسهیلات مهندسی و شهری که حسب مورد به ایثارگران واجد شرایط تعلق می‌گیرد.

تبصره «1»: مشمولان دریافت خدمات مسکن عبارتند از:

1. همسران، فرزندان و والدین شهدا، اسرا و مفقودالاثرها، جانبازان بیست‌و‌پنج درصد (۲۵%) و بالاتر و آزادگانی که فاقد مسکن بوده یا دارای مسکن نامناسب می‌باشند،

2. تا پایان قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران فرزندان جانبازان هفتاد درصد (۷۰%) و بالاتر فاقد مسکن در‌صورتی‌که قبلاً از زمین یا مسکن دولتی استفاده نکرده‌اند.

تبصره «2»: جانبازان و آزادگان متوفی مشمول این فصل که قبل از فوت از خدمات مربوط به مسکن برخوردار نشده‌اند، خدمات مرتبط به مسکن به همسران آنان که مسئولیت حضانت فرزندان جانباز و آزاده را عهده‌دار می‌باشند و یا به قیم قانونی به نام فرزندان آنان اعطا می‌شود. ضمناً جانبازان و آزادگان متأهل متوفی که دارای فرزند نباشند واگذاری خدمات مسکن مورد نظر به همسر آنان ارائه می‌شود.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

اجرایی شدن مفاد این فصل از قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران متناسب با اعتبارات تخصیص‌یافته و متناسب با میزان مشارکت دستگاه‌های اجرایی در این زمینه.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران مشمول که مسکن آنها تأمین شده ‌است.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

- بنیاد شهید و امور ایثارگران،

- وزارت راه و شهرسازی،

- بانک مرکزی،

- وزارت کشور،

- وزارت نیرو،

- وزارت نفت.

تعداد کل افراد مشمول

1.043.805

عملکرد (تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

730.664 (دارای مسکن شده‌اند).

* این تعداد با توجه به داده و اطلاعات بنیاد شهید و امور ایثارگران برآورد قابل ‌اتکا شده ‌است. این عملکرد به‌طورکلی تا پایان سال 1400 برآورد شده ‌است. (مانده در پایان سال 1400 برابر است با: 313.141 نفر).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

-

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

70% (به‌طورکلی).

علت عدم تحقق

1. عدم تناسب میزان تسهیلات بانکی و کمک‌های بلاعوض و سایر خدمات مسکن با میزان قیمت روز مسکن،

2. ارائه خدمات به‌صورت مجزا از یکدیگر و عدم ایجاد منابع متمرکز و متناسب برای تأمین مسکن ایثارگران،

3. فقدان تصویر شفاف از اقدامات و میزان کمک‌های صورت گرفته به تفکیک سال، دستگاه و نوع خدمات طی برنامه ششم توسعه.

راهکارهای پیشنهادی

1) تجمیع و تمرکز اعتبارات پیش‌بینی شده در خدمات مختلف مسکن، در یک ردیف اعتباری برای کمک به تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز جهت تأمین مسکن ایثارگران،

2) افزایش میزان تسهیلات بانکی به تناسب قیمت روز مسکن و تأمین بخش دیگری از منابع مالی مورد نیاز،

3) تخصیص اعتبارات و تسهیلات بانکی فوق‌الذکر به‌طور هم‌زمان به هر یک از ایثارگران مشمول، در قالب «طرح ملی مسکن»،

4) به‌روز‌رسانی اطلاعات و آمار میزان خدمت‌رسانی به جامعه ایثارگران کشور در این بخش به تفکیک دستگاه.

 

جدول 5. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(3)

شماره تبصره

-

موضوع

کمک بلاعوض جهت تأمین مسکن

متن قانون

خدمات مسکن با استفاده از روش‌های ذیل ارائه می‌شود:

الف) تأمین و واگذاری زمین یا مسکن،

ب) واگذاری منازل اجاره به‌شرط تملیک،

ج) ارائه تسهیلات بانکی بلندمدت با کارمزد حداکثر چهار درصد (۴%) با بازپرداخت بیست‌ساله،

د) ودیعه مسکن استیجاری،

ه) کمک بلاعوض

و) پرداخت هزینه تعمیر منزل و تبدیل به احسن کردن مسکن نامناسب،

ز) معافیت از هزینه‌های آماده‌سازی زمین، خدمات و تسهیلات مهندسی و شهری که حسب مورد به ایثارگران واجد شرایط تعلق می‌گیرد.

تبصره «1» مشمولان دریافت خدمات مسکن عبارتند از:

1. همسران، فرزندان و والدین شهدا، اسرا و مفقودالاثرها، جانبازان بیست و پنج درصد (۲۵%) و بالاتر و آزادگانی که فاقد مسکن بوده یا دارای مسکن نامناسب می‌باشند.

2. تا پایان قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران فرزندان جانبازان هفتاد درصد (۷۰%) و بالاتر فاقد مسکن در‌صورتی‌که قبلاً از زمین یا مسکن دولتی استفاده نکرده‌اند.

تبصره «۲» جانبازان و آزادگان متوفی مشمول این فصل که قبل از فوت از خدمات مربوط به مسکن برخوردار نشده‌اند، خدمات مرتبط به مسکن به همسران آنان که مسئولیت حضانت فرزندان جانباز و آزاده را عهده‌دار می‌باشند و یا به قیم قانونی به نام فرزندان آنان اعطا می‌شود. ضمناً جانبازان و آزادگان متأهل متوفی که دارای فرزند نباشند واگذاری خدمات مسکن مورد نظر به همسر آنان ارائه می‌شود.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعدد ایثارگران بهره‌مند از کمک بلاعوض.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

314.151

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

1.010 نفر (عملکرد طی دوره پنج‌ساله برنامه ششم توسعه کشور).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالیانه به‌طور متوسط 202 نفر از کمک بلاعوض تأمین مسکن استفاده می‌کنند. (مانده تا پایان سال 1400 برابر است با: 313.141 نفر).

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

0.3% (طی دوره).

علت عدم تحقق

1. میزان اعتبارات پیش‌بینی شده برای پرداخت کمک بلاعوض مسکن متناسب با تعداد مشمولان نیست و میزان ریالی کمک بلاعوض نیز برای تأمین مسکن، غیر‌مؤثر و غیر‌اثربخش است،

2. کمک بلاعوض تأمین مسکن به‌هنگام پرداخت تسهیلات بانکی خرید یا ساخت مسکن و یا به‌هنگام واگذاری زمین و یا اجاره مسکن به‌شرط تملیک نیست،

3. عدم پاسخ‌گویی میزان کمک‌های بلاعوض در مقایسه با حجم جامعه هدف و عدم اثربخشی آن در حل مسائل.

راهکارهای پیشنهادی

1. متناسب کردن میزان اعتباراتی که در قوانین بودجه سنواتی کل کشور برای تأمین مسکن ایثارگران پیش‌بینی می‌شود با قیمت روز مسکن جهت حفظ قدرت خرید یا ساخت مسکن ایثارگران،

2. کمک‌های حمایتی تأمین مسکن ایثارگران باید با سایر تسهیلات و معافیت‌ها و تخفیف‌ها تجمیع شود و در قالب طرح ملی مسکن برای تأمین مسکن ایثارگران ارائه و اقدام شود،

3. ارائه طرح‌های جامع در زمینه تأمین مسکن ایثارگران با توجه به حجم متقاضیان مشمول و نیز بار مالی سنگین ناشی از اجرای طرح و تعریف و تأمین منابع مالی چندگانه.

 

جدول 6. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(3) مکرر

شماره تبصره

-

موضوع

پرداخت تسهیلات بانکی تأمین مسکن

متن قانون

دولت موظف است در اجرای بند «ل» ماده (۴۴) قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۱ به تعداد یک‌صد هزار نفر از جانبازان بیست‌و‌پنج درصد (۲۵%) و بالاتر، آزادگان و فرزندان شهدا، فرزندان جانبازان بالای هفتاد درصد (۷۰%)، همسران و والدین شهدا تسهیلات خرید یا ساخت مسکن اعطا کند.

مبلغ تسهیلات مزبور به‌ازای هر واحد مسکونی در هر سال (از سال 1393) نسبت به سال قبل براساس نرخ تورم و جمعیت شهر و روستا تعیین و به تصویب هیئت‌ وزیران می‌رسد. نرخ این تسهیلات چهار درصد (4%) و بازپرداخت بیست‌ساله بدون رعایت الگوی مصرف و نوساز بودن مسکن است.

تبصره «1» - دولت مکلف است به جانبازان و آزادگان و خانواده شهدای دارای مسکن ناتمام و نامناسب که قبلاً از وام‌های کمتر از سقف وام مصوب در سال ۱۳۹۰ استفاده کرده‌اند، مابه‌التفاوت آن را با همان وثیقه قبل یا وثیقه جدید پرداخت کند.[8]

تبصره «2» - ایثارگران در پرداخت هزینه‌های حق‌الثبت و حقوق دولتی مربوط به خرید و فروش، ترهین اسناد مالکیت تسهیلات وام خرید یا ساخت مسکن از هفتاد درصد (70%) معافیت برخوردار می‌باشند.[9]

اقدامات قانونی انجام ‌شده

پیش‌بینی چارچوب‌های پرداخت تسهیلات بانکی تأمین مسکن ایثارگران در قانون بودجه سالیانه کل کشور.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران بهره‌مند از تسهیلات بانکی مسکن.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

هیئت‌ دولت.

تعداد کل افراد مشمول

524.311

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

211.170 (عملکرد طی دوره).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالیانه به‌طور متوسط 42.234 نفر از تسهیلات بانکی مسکن ایثارگران استفاده می‌کنند (مانده تا پایان سال 1400 برابر است با: 313.141 نفر.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

40% (طی دوره).

علت عدم تحقق

1. عدم تناسب تعداد تسهیلات بانکی با تعداد ایثارگران مشمول،

2. عدم تناسب میزان ریالی تسهیلات بانکی با قیمت روز مسکن (با توجه به تورم سالیانه)،

3. پراکندگی در ارائه انواع خدمات مسکن به ایثارگران، که نهایتاً تأمین مسکن متعارف و مصوب در قانون جامع را با ناکافی بودن منابع مالی مورد نیاز برای خرید یا ساخت مسکن رو‌به‌رو می‌سازد،

4. فقدان شفافیت لازم در میزان دریافت تسهیلات و خدمات دریافتی مربوط به مسکن از‌سوی ایثارگران مشمول این بند.

راهکارهای پیشنهادی

1. اقدام جهت تأمین مسکن ایثارگران در قالب طرح ملی مسکن،

2. تجمیع و تمرکز اعتبارات حمایتی و تسهیلات بانکی تأمین مسکن ایثارگران،

3. متناسب کردن میزان تسهیلات بانکی و کمک‌های حمایتی تأمین مسکن ایثارگران با قیمت روز و منطقه‌ای خرید یا ساخت مسکن در مناطق روستایی و شهری،

4. شفاف‌سازی میزان تسهیلات و خدمات مسکن دریافتی از‌سوی ایثارگران مشمول، جهت توزیع عادلانه منابع.

 

جدول 7. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(5)

شماره تبصره

-

موضوع

کمک به تعمیر مسکن ایثارگران.

متن قانون

به‌منظور پیشگیری از تخریب و بلااستفاده شدن و مساعدت در تعمیر و نگهداری منازل مسکونی مشمولان این فصل که در عسر‌و‌حرج قرار دارند و از مساعدت‌های مربوط به مسکن نیز بهره‌مند نشده‌اند، بنیاد بر حسب ضوابط و مقررات مصوب هیئت امنا می‌تواند بخشی از هزینه‌های تعمیرات منازل را به‌صورت بلاعوض پرداخت کند.

اقدامات قانونی انجام شده

پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران بهره‌مند از کمک‌هزینه تعمیرات مسکن.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

36.533 (این تعداد برای دوره پنج‌ساله با فرض اینکه در هر سال صرفاً 1% از ایثارگران دارای مسکن و ... که به تعداد کل 730.664 نفر هستند، کمک‌هزینه تعمیرات مسکن پرداخت شود، محاسبه شده‌ است.)

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

1875 نفر (عملکرد طی دوره).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالیانه به‌طور متوسط 375 نفر از کمک بلاعوض تعمیرات منازل مسکونی استفاده می‌کنند. 

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

5%

علت عدم تحقق

1. میزان اعتبارات پیش‌بینی شده برای پرداخت کمک‌هزینه تعمیر مسکن ایثارگران متناسب با تعداد مشمولان نیست.

راهکارهای پیشنهادی

1. پرداخت کمک برای تعمیرات مسکن ایثارگران به‌صورت تسهیلات بانکی و با میزان مؤثر برای تعمیرات اساسی و با کارمزد 4% و با بازپرداخت متناسب با توان مالی ایثارگران مشمول، حداقل برای پوشش 1% (درصد) از ایثارگران دارای مسکن به تعداد 36.533 نفر طی هر دوره پنج‌ساله برنامه توسعه کشور پیش‌بینی شود،

2. انجام پیش‌بینی‌های لازم برای اعطای تسهیلات بلاعوض تعمیر مسکن برای مشمولان دارای عسر‌و‌حرج پس از تأیید بنیاد شهید و امور ایثارگران.

 

جدول 8. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(6)

شماره تبصره

-

موضوع

معافیت در پرداخت بخشی از هزینه‌های عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی، شهرداری، نوسازی و هرگونه هزینه انشعاب آب و فاضلاب برق و گاز.

متن قانون

مشمولان این قانون برای احداث یک واحد مسکونی با زیربنای مفید تا یک‌صد ‌و‌ بیست مترمربع و بیست مترمربع تجاری در شهر محل سکونت خود از پرداخت هزینه‌های عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی، عوارض شهرداری و نوسازی برای یک‌بار با معرفی بنیاد معاف هستند. مفاد این ماده در احداث مجتمع‌های مسکونی نیز اعمال و مازاد بر تراکم شامل ایثارگران نخواهد بود.

تبصره مشمولان این قانون از پرداخت هرگونه هزینه انشعاب آب و فاضلاب، برق و گاز و پنجاه درصد (۵۰%) هزینه خدمات انشعاب آنها برای یک‌بار معاف هستند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

1. تعداد ایثارگران بهره‌مند از یک‌بار معافیت از پرداخت هزینه‌های عوارض صدور پروانه‌های ساختمانی، عوارض شهرداری و نوسازی،

2. تعداد ایثارگران بهره‌مند از یک‌بار معافیت از هزینه انشعاب آب و فاضلاب،

3. تعداد ایثارگران بهره‌مند از یک‌بار معافیت از پرداخت هزینه انشعاب برق،

4. تعداد ایثارگران بهره‌مند از یک‌بار معافیت از پرداخت هزینه انشعاب گاز،

5. تعداد ایثارگران بهره‌مند از یک‌بار معافیت از پرداخت (50%) از هزینه خدمات انشعاب.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت کشور (مربوط به شاخص 1)،

وزارت نیرو (مربوط به شاخص 2)،

وزارت نیرو (مربوط به شاخص 3)،

وزارت نفت (مربوط به شاخص 4)،

وزارت نیرو (مربوط به شاخص 5).

تعداد کل افراد مشمول

1. تعداد تقاضا‌محور است،

2. تعداد تقاضا‌محور است،

3. تعداد تقاضا‌محور است،

4. تعداد تقاضا‌محور است،

5. تعداد تقاضا‌محور است.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

11.175 نفر (عملکرد طی دوره برآورد شده ‌است)، (مربوط به شاخص 1)،

55.465 نفر (عملکرد طی دوره برآورد شده‌ است)، (مربوط به شاخص 2)،

53.725 نفر (عملکرد طی دوره برآورد شده‌ است)، (مربوط به شاخص 3)،

36.135 نفر (عملکرد طی دوره برآورد شده ‌است)، (مربوط به شاخص 4)،

145.325 نفر (عملکرد طی دوره برآورد شده ‌است)، (مربوط به شاخص 5).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

1. سالیانه به تناسب تعداد تقاضا به‌طور متوسط به تعداد 2.235 نفر از معافیت مذکور استفاده کرده‌اند. (مربوط به شاخص 1)،

2. سالیانه به تناسب تعداد تقاضا به‌طور متوسط به تعداد 11.093 نفر از معافیت مذکور استفاده کرده‌اند. (مربوط به شاخص 2)،

3- سالیانه به تناسب تعداد تقاضا به‌طور متوسط به تعداد 10.745 نفر از معافیت مذکور استفاده کرده‌اند. (مربوط به شاخص 3)،

4- سالیانه به تناسب تعداد تقاضا به‌طور متوسط به تعداد 7.227 نفر از معافیت مذکور استفاده کرده‌اند. (مربوط به شاخص 4)،

5- سالیانه به تناسب تعداد تقاضا به‌طور متوسط به تعداد 29.065 نفر از معافیت (50%) از هزینه خدمات انشعاب استفاده کرده‌اند. (مربوط به شاخص 5).

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100%

100%

100%

100%

100%

علت عدم تحقق

1. این معافیت در برخی از روستاها به‌دلیل نارسایی در متن قانون اجرایی نشده است،

2. این معافیت در برخی از روستاها به‌دلیل نارسایی در متن قانون اجرایی نشده است،

3. این معافیت در برخی از روستاها به‌دلیل نارسایی در متن قانون اجرایی نشده است،

4. این معافیت در برخی از روستاها به‌دلیل نارسایی در متن قانون اجرایی نشده است،

5. این معافیت در برخی از روستاها به‌دلیل نارسایی در متن قانون اجرایی نشده است.

راهکارهای پیشنهادی

اصلاح مفاد ماده (6) فصل دوم (مسکن) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران با اضافه کردن عبارت «و روستای» بعد از کلمه «در شهر».

 

 

جدول 9. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(3) مکرر

شماره تبصره

تبصره «2»

موضوع

معافیت ایثارگران از پرداخت بخشی از هزینه‌های ثبتی.

متن قانون

ایثارگران در پرداخت هزینه‌های حق‌الثبت و حقوق دولتی مربوط به خرید و فروش، ترهین اسناد مالکیت تسهیلات وام خرید یا ساخت مسکن از هفتاد درصد (70%) معافیت برخوردار می‌باشند.

اقدامات قانونی انجام شده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران بهره‌مند از معافیت از پرداخت (70%) از هزینه‌های حق‌الثبت و حقوق دولتی مربوط به خرید و فروش، ترهین اسناد مالکیت، تسهیلات وام خرید یا ساخت مسکن.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

سازمان ثبت‌ اسناد و املاک کشور.

تعداد کل افراد مشمول

تعداد تقاضا‌محور است.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

نامشخص.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

نامشخص.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

عدم ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد و عدم نظارت و پیگیری مستمر بنیاد از سازمان مربوطه.

راهکارهای پیشنهادی

1. بنیاد نسبت به نظارت، هماهنگی و پیگیری امور ایثارگران در دستگاه‌های مشمول موضوع ماده (2) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران جهت تحقق مفاد ماده (74) و تبصره «1» آن در قانون جامع، برنامه عملیاتی داشته ‌باشد.

2. وظایف دستگاه‌های مشمول ماده (2) این قانون با تبیین بیشتر و با سازوکار اجرایی دقیق‌تر تعیین شود و با تعیین محل تأمین اعتبار نیز به اجرایی شدن مفاد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران کمک کند.

3. ایجاد ارتباطات الکترونیک بین بنیاد شهید و امور ایثارگران با سایر دستگاه‌های مشمول موضوع ماده (2) این قانون، برای تبادل داده و اطلاعات مربوط به امور ایثارگران نیز ضروری است.

 

جدول 10. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(7)

شماره تبصره

-

موضوع

واگذاری زمین به مشمولان مذکور در ماده (7).

متن قانون

وزارت راه و شهرسازی موظف است برای جانبازان بیست‌و پنج‌درصد (۲۵%) و بالاتر، آزادگان، همسران شهید و یا قیم قانونی فرزندان شهید (به نام فرزندان) نسبت به تأمین زمین‌ بر‌مبنای قیمت منطقه‌ای سال ۱۳۶۹ و اولین سال قیمت منطقه‌ای برای زمین‌هایی که قیمت منطقه‌ای سال ۱۳۶۹ را ندارند با هماهنگی بنیاد اقدام کند. در‌صورتی‌که واگذاری زمین به واجدین شرایط این ماده ممکن نباشد دولت مکلف است به‌ازای آن جهت هر یک از مشمولان مبلغ پنجاه میلیون (۵۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال برای سال اول و متناسب با نرخ تورم جهت سال‌های بعد، اعتبار لازم را اختصاص دهد.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگرانی که زمین به آنها واگذار شده‌ است.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت راه و شهرسازی با هماهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

325.551.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

12.410 نفر (عملکرد طی دوره پنج‌ساله برنامه ششم توسعه کشور).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالیانه به‌طور متوسط به 2.482 نفر از مشمولان، زمین واگذار می‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

%4.

علت عدم تحقق

اعلام محدودیت زیرساخت از‌سوی وزارت راه و شهرسازی.

راهکارهای پیشنهادی

1. تجمیع و تمرکز اعتبارات حمایتی و تسهیلات بانکی و همچنین در صورت عدم امکان تأمین زمین، پرداخت مابه‌ازای ریالی آن متناسب با نرخ تورم و همچنین مصرف منابع مالی مذکور در قالب طرح ملی مسکن برای تأمین مسکن ایثارگران واجد شرایط،

2. ایجاد سازوکار اجرایی لازم از‌سوی وزارت راه و شهرسازی جهت تأمین زمین کافی در استان‌های مختلف کشور.

 

جدول 11. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(8)

شماره تبصره

-

موضوع

واگذاری 30% از منازل اجاره به‌شرط تملیک.

متن قانون

وزارت راه و شهرسازی موظف است سالیانه حداکثر سی درصد (۳۰%) از منازل اجاره به‌شرط تملیک خود را با در نظر داشتن تعداد واجدین شرایط و متناسب با نیاز بنیاد به این امر اختصاص دهد. مابه‌التفاوت سهم زمین در آپارتمان‌های اجاره به‌شرط تملیک به مشمولان واجد شرایط پرداخت می‌شود.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگرانی که منازل اجاره به‌شرط تملیک به آنها واگذار شده‌ است.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت راه و شهرسازی.

تعداد کل افراد مشمول

313.141.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

در‌خصوص واگذاری 30% از منازل اجاره به‌شرط تملیک به ایثارگران مشمول، عملکردی طی این دوره وجود ندارد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

وزارت راه و شهرسازی ساخت منازل اجاره به‌شرط تملیک را طی دوره پنج‌ساله برنامه ششم توسعه در برنامه و فعالیت‌های مصوب خود پیش‌بینی نکرده است.

راهکارهای پیشنهادی

1. تجمیع اعتبارات حمایتی مسکن ایثارگران با تسهیلات بانکی، واگذاری زمین در صورت امکان و یا پرداخت مابه‌ازای ریالی آن متناسب با قیمت روز منطقه‌ای و تخصیص اعتبارات مذکور در قالب طرح ملی مسکن جهت تأمین مسکن 313.141 نفر از مشمولان،

2. انجام برنامه‌ریزی مناسب جهت ساخت منازل اجاره به‌شرط تملیک در برنامه هفتم توسعه از‌سوی وزارت راه و شهرسازی.

 

جدول 12. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(9)

شماره تبصره

-

موضوع

معافیت از پرداخت هزینه آماده‌سازی زمین.

متن قانون

مشمولان این فصل از پرداخت هزینه آماده‌سازی کلاً معاف و پرداخت این هزینه‌ها به عهده وزارت راه و شهرسازی است این معافیت‌ها در هنگام انعقاد قرارداد محاسبه و قید می‌شود.

اقدامات قانونی انجام شده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگرانی که از معافیت پرداخت هزینه آماده‌سازی زمین استفاده نکرده‌اند.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت راه و شهرسازی.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

عملکردی در این زمینه ارائه نشده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

عدم اشراف و عدم اطلاع کافی ایثارگران از معافیت‌های ابلاغی در قانون.

راهکارهای پیشنهادی

راهکار مربوط به ماده (8) همچنان پیشنهاد می‌شود.

 

جدول 13. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(10)

شماره تبصره

-

موضوع

مناسب‌سازی اماکن مسکونی جانبازان ویژه.

متن قانون

بنیاد موظف است با اعتبارات مصوب در بودجه سالیانه نسبت به مناسب‌سازی اماکن مسکونی و ساماندهی زیست شخصی جانبازان ویژه اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام شده

پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران بهره‌مند از خدمات مناسب‌سازی زیست شخصی جانبازان.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

66.708 نفر، تعداد جانبازانی است که به تشخیص کمیسیون پزشکی باید از ایشان پرستاری شود و چنانچه 30% از این تعداد نیازمند این خدمات باشند، جامعه هدف برابر است با: 20.012 نفر.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

5.765 (عملکرد طی دوره پنج‌ساله).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

به‌طور متوسط سالیانه 1153 نفر از ایثارگران از خدمات مناسب‌سازی زیست شخصی استفاده می‌کنند. بنابراین تعداد ایثارگران برخوردار از خدمات مناسب‌سازی زیست شخصی در پایان سال 1400 برابر است با: 5.765 نفر.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

29%.

علت عدم تحقق

1. بنیاد محدودیت در تأمین اعتبار مورد نیاز را به‌عنوان علت عدم تحقق کامل این خدمت می‌داند،

2. عدم تحقیق و نظارت مؤثر و میدانی پیرامون تعداد واقعی ایثارگران نیازمند خدمات مناسب‌سازی زیست شخصی و در نتیجه برآورد اعتباری غیرواقعی نسبت به موضوع.

راهکارهای پیشنهادی

بنیاد در این خصوص نیازسنجی دقیق‌تری را انجام و ارائه دهد تا هدف‌گذاری مؤثر صورت پذیرد و به تناسب اولویت‌بندی در موارد اضطراری، اعتبارات لازم برای مناسب‌سازی زیست شخصی جانبازان نیازمند به‌صورت کامل صورت پذیرد.

 

جدول 14. فصل دوم (مسکن)

ماده قانونی

(11)

شماره تبصره

-

موضوع

ساخت و ساماندهی و نگهداری گلزارهای شهدا و یادمان‌ها.

متن قانون

وزارتخانه‌های نیرو، نفت، راه و شهرسازی و کشور موظفند کلیه هزینه‌های خدمات مربوط به آب‌رسانی، برق‌رسانی، گازرسانی و جاده مواصلاتی و ساخت و ساماندهی و نگهداری گلزارهای شهدا و یادمان‌ها را با هماهنگی بنیاد تأمین کنند. هزینه آب، برق و گاز مصرفی گلزارهای شهدا در مکان‌هایی که تحت پوشش شهرداری‌ها، اوقاف و سازمان میراث فرهنگی نیستند رایگان است. آیین‌نامه اجرایی این ماده توسط وزارت کشور با هماهنگی بنیاد و ستاد کل نیروهای مسلح و «معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور» و وزارتخانه‌های مزبور تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

1. تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (11) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در جلسه مورخ 1393/10/7 هیئت ‌وزیران،

2. پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه دستگاه‌های اجرایی مسئول.

شاخص میزان خدمت

تعداد گلزار شهدای ساماندهی شده.

واحد سنجش

گلزار شهدا.

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت نفت، وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور، بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

با توجه به برآورد رسمی بنیاد شهید و امور ایثارگران تاکنون 80% گلزارهای شهدا ساماندهی شده‌اند و از آنها نگهداری می‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

80%

علت عدم تحقق

فقدان گزارش‌های آماری و عملکردی موثق از دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط به تفکیک استان‌ها.

راهکارهای پیشنهادی

ساماندهی گلزارهای شهدا در شهرستان‌ها و روستاهایی که تعداد شهدای آنان قابل‌توجه بوده است.

 

3.ارزیابی فصل سوم: بهداشت و درمان

3-1. موضوع فصل

فصل سوم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران از ماده (12) تا ماده (20) این قانون را شامل می‌شود و به موضوع بهداشت و درمان جانبازان و جامعه ایثارگران پرداخته ‌است. از‌جمله موضوعاتی که در این فصل به آن پرداخته شده‌ است می‌توان به «تأمین و پرداخت صد‌در‌صد هزینه‌های بهداشتی‌–‌درمانی»، «بیمه پایه، بیمه مکمل و بیمه درمان خاص ایثارگران»، «تهیه و تأمین امکانات بهداشتی-‌درمانی، تشخیصی، توان‌بخشی، پیشگیری، دارو و تجهیزات مورد نیاز برای گروه‌های ویژه همچون جانبازان شیمیایی، اعصاب و روان و نخاعی» و ... اشاره کرد.

 

3-2. عملکرد فصل سوم

مهم‌ترین اقدامات قانونی انجام ‌شده در این فصل عبارتند از:

- تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی مربوطه،

- پیش‌بینی اعتبارات لازم در اعتبارات مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران،

- تأسیس 13 مرکز نگهداری از گروه‌های ویژه جانبازان،

- انعقاد قرارداد با 8.400 مرکز خصوصی جهت ارائه خدمات درمانی به مشمولان متقاضی،

- تشکیل کمیسیون پزشکی و شورای عالی پزشکی بنیاد برای اعزام به خارج جانبازانی که امکان درمان ایشان در داخل کشور وجود ندارد،

- ابلاغ آیین‌نامه تعیین معیارهای تشخیصی درصد جانبازی و تعیین نحوه از‌کار‌افتادگی کلی آنها،

- تأسیس و راه‌اندازی مراکز مشاوره و مددکاری ایثارگران.

 

3-3. چالشهای فصل سوم

مهم‌ترین چالش‌های زمینه‌ساز عدم تحقق مفاد فصل سوم عبارتند از:

- عدم پرداخت به‌موقع هزینه‌های درمانی از‌سوی بنیاد به شرکت‌های بیمه‌ای طرف قرارداد،

- ممنوعیت واردات برخی از اقلام درمانی مورد نیاز جانبازان و همچنین وجود محدودیت در تأمین ارز مورد نیاز،

- عدم تحقق کامل ایجاد پرونده سلامت الکترونیک ایثارگران.

 

3-4. راهکارهای پیشنهادی فصل سوم

مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:

- تقویت و اجرای نظارت‌های اکچوئری بر قراردادهای بیمه‌ای،

- ایجاد پرونده الکترونیکی جامع و کامل در زمینه سلامت ایثارگران جهت پیشگیری مؤثر و اقدام به‌موقع برای درمان،

- نیازسنجی مراکز درمان و توان‌بخشی برای گروه‌های ویژه ایثارگران با بهره‌گیری از خدمات بخش غیردولتی،

- بازنگری و اصلاح قانون «حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی» (مصوب 1398/2/15) با توجه به شرایط خاص گروه‌های ویژه جانبازان.

- اولویت‌بندی مشمولان (با توجه به وضعیت سنی و سلامتی آنان)،

- تقویت سازوکارهای علمی، اجرایی و مدیریتی برای ارائه گزارش‌های نظارتی، عملکردی، کمّی و کیفی منظم از‌سوی دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط.

 

3-5. ارزیابی عملکرد فصل سوم به تفکیک مواد قانونی

ارزیابی عملکرد (فصل سوم) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به تفکیک مواد قانونی به‌شرح مندرج در جداول (14) تا (25) این گزارش آمده است.

 

جدول 14. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(12)

شماره تبصره

-

موضوع

تدوین آیین‌نامه اجرایی حدود خدمات بیمه بهداشتی و درمانی ایثارگران

متن قانون

حدود خدمات بیمه بهداشتی، درمانی (همگانی، مکمل، خاص) قابل ارائه به خانواده شاهد، جانبازان، آزادگان و افراد تحت تکفل ایشان طبق مفاد قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور و قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی و اصلاحات قوانین یاد شده است. آیین‌نامه اجرایی ذی‌ربط با پیشنهاد مشترک بنیاد، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و ستاد کل نیروهای مسلح به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

1. تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (12) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در جلسه مورخ 1396/10/20 هیئت ‌وزیران.

شاخص میزان خدمت

تصویب آیین‌نامه اجرایی.

واحد سنجش

آیین‌نامه اجرایی.

دستگاه اجرایی مسئول

کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

آیین‌نامه اجرایی ماده (12) این قانون به تصویب رسیده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100%.

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

جدول 15. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(13)

شماره تبصره

بند «الف»؛ بند «ب»

موضوع

تأمین صد‌در‌صد (100%) هزینه بهداشتی درمانی ایثارگران مشمول این ماده.

متن قانون

الف) تأمین صددرصد (۱۰۰%) هزینه بهداشتی درمانی به‌صورت بیمه سلامت، بیمه همگانی، بیمه مکمل و بیمه خاص (خدماتی که مشمول قوانین بیمه همگانی و تکمیلی نمی‌شوند) خانواده شاهد، جانبازان، آزادگان و افراد تحت تکفل آنان بر‌عهده دولت بوده و اعتبارات آن هر‌ساله براساس تعداد و سرانه در قوانین بودجه سنواتی بهصورت صد‌در‌صد (100%) تخصیص‌یافته منظور می‌شود.

ب) با اجرای حکم این ماده خدمات بهداشتی و بیمه درمانی مکمل آزادگان، جانبازان، ایثارگران شاغل و غیرشاغل، بازنشسته و افراد تحت تکفل آنها و والدین، همسران و فرزندان شهدا بر‌عهده بنیاد شهید و امور ایثارگران است.

تعهدات دستگاه‌های اجرایی و بیمه‌های ذی‌ربط در این خصوص، از تاریخ 1397/8/1 تا زمان تصویب این قانون و تا پایان سال 1397 به بنیاد شهید و امور ایثارگران منتقل می‌شود. اجرای احکام این ماده مانع ارائه خدمات بیمه درمان تکمیلی توسط دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط به کارکنان شاغل موضوع این ماده نیست. این قانون از تاریخ تصویب لازم‌الاجرا است.

اقدامات قانونی انجام شده

پیش‌بینی اعتبارات لازم در بودجه مصوب سالیانه بنیاد جهت تأمین 100% هزینه بهداشتی درمانی ایثارگران مشمول به‌صورت بیمه سلامت و همگانی، بیمه مکمل و بیمه خاص.

شاخص میزان خدمت

میزان پوشش هزینه‌های درمانی ایثارگران به‌صورت بیمه سلامت و همگانی، بیمه مکمل و بیمه خاص. 

واحد سنجش

میزان پوشش به درصد.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

3.453.073 (تعداد جانبازان، آزادگان و خانواده آنها براساس آمار اعلامی در قسمت «بررسی آماری»).

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

تمام مشمولان طی دوره تحت پوشش بوده‌اند.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

تمام مشمولان تحت پوشش بیمه سلامت و همگانی، بیمه مکمل و خاص هستند.

100% هزینه‌های دارویی و درمانی به‌صورت بیمه سلامت و همگانی، بیمه مکمل و خاص، تأمین و پرداخت می‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100%

علت عدم تحقق

با توجه به محدودیت‌های اعتباری، تأمین و پرداخت به‌موقع هزینه‌های درمانی از‌سوی شرکت‌های بیمه‌ای طرف قرارداد برخی مواقع با مشکل رو‌به‌رو بوده است.

راهکارهای پیشنهادی

1-      تقویت برنامه‌های سلامت با تأکید بر پیشگیری،

2-      تقویت نظارت‌های اکچوئری بر قراردادهای بیمه‌ای و اجرا و عملکرد شرکت‌های بیمه‌ای،

3-      تأکید بر ایجاد جامع و کامل پرونده الکترونیکی سلامت ایثارگران جهت پیشگیری مؤثر و اقدام به‌موقع برای درمان آن،

4-      تقویت و توسعه مراکز مشاوره‌ای و مددکاری ایثارگران. 

 

جدول 16- فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(14)

شماره تبصره

-

موضوع

تأمین امکانات بهداشتی و درمانی و توان‌بخشی، آموزشی، پیشگیری، دارو و تجهیزات مورد نیاز گروه‌های ویژه جانبازان.

متن قانون

بنیاد موظف است امکانات بهداشتی، درمانی، تشخیصی، توان‌بخشی، آموزشی، پیشگیری، دارو و تجهیزات مورد نیاز و برای گروه‌های ویژه جانبازان شیمیایی، اعصاب و روان، نخاعی و اندام‌های مصنوعی داخلی و خارجی جانبازان تهیه و تأمین کند. بدین‌منظور بنیاد می‌تواند ضمن استفاده از ظرفیت بخش‌های دولتی و غیردولتی حسب ضرورت با تأیید معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور و تصویب هیئت وزیران نسبت به توسعه یا تأسیس مراکز ویژه مورد نیاز ایثارگران واجد شرایط اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

1. پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه بنیاد،

2. تأسیس مراکز مورد نیاز گروه‌های ویژه جانبازان،

3. ارائه خدمات اروتز، پروتز (اندام‌های مصنوعی داخلی و خارجی جانبازان) و تجهیزات پزشکی.

شاخص میزان خدمت

1-      تعداد مراکز درمانی ویژه ایثارگران،

2-      میزان پوشش ایثارگران ویژه در ارائه خدمات اروتز، پروتز و تجهیزات پزشکی به درصد.

واحد سنجش

1-     تعداد مراکز درمانی ویژه،

2-      میزان پوشش به درصد.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

تمام مشمولان متقاضی تحت پوشش این خدمات قرار می‌گیرند.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

الف) 13 مرکز نگهداری از جانبازان نخاعی، 10 بیمارستان اعصاب و روان، 4 بیمارستان عمومی و تخصصی تأسیس شده ‌است و تعداد 8.400 مرکز خصوصی نیز با بنیاد طرف قرارداد هستند.

ب) در ارائه خدمات اروتز و پروتز و تجهیزات پزشکی مورد نیاز ایثارگران عملکرد نسبتاً مطلوب بوده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

الف) -

ب) 98% متقاضیان.

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

1. بنیاد نیازسنجی مراکز درمانی برای گروه‌های ویژه ایثارگران را با توجه به‌ضرورت‌های اجتناب‌ناپذیر به تفکیک استان‌ها و نرخ پوشش و نوع خدمات انجام و ارائه دهد،

2. تا حد امکان از طریق خرید خدمات و نظارت بر ارائه خدمات نسبت به تکمیل و پوشش دارویی، درمانی و توان‌بخشی گروه‌های ویژه جانبازان اقدام شود.

 

جدول 17- فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(14)

شماره تبصره

تبصره «1»

موضوع

پذیرش فرزندان معلول ایثارگران در مراکز تحت پوشش بهزیستی کشور.

متن قانون

سازمان بهزیستی کشور موظف است با اولویت نسبت به پذیرش فرزندان معلول، ایثارگران در مراکز دولتی و غیردولتی اقدام کرده و خدمات مربوطه را به آنها ارائه کند. اعتبار مربوط به این خدمات از محل اعتبارات مصوب سازمان مذکور تأمین و پرداخت می‌شود.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد فرزندان ایثارگران، تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور.

واحد سنجش

نفر.

دستگاه اجرایی مسئول

سازمان بهزیستی کشور.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

با توجه به اجرایی شدن مفاد ماده (22) این قانون مبنی‌بر پرداخت یارانه موضوع قانون حمایت از حقوق معلولان به ایثارگرانی که فرزند محجور و معلول خود را در خانواده نگهداری می‌کنند، ایثارگران جهت استفاده از خدمات بهزیستی در زمینه نگهداری از فرزند محجور یا معلول ایشان، استقبال نکرده‌اند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

0%.

علت عدم تحقق

1. اجرایی شدن مفاد ماده (22) این قانون مبنی‌بر پرداخت یارانه موضوع قانون جامع حمایت از حقوق معلولان نسبت به پذیرش فرزندان معلول ایثارگران در مراکز تحت پوشش بهزیستی بسیار مؤثرتر و اثربخش‌تر بوده است. 

راهکارهای پیشنهادی

حفظ و تقویت مفاد ماده (22) این قانون جهت ارتقای سطح کیفیت زندگی فرزندان محجور یا معلول ایثارگران در خانواده خودشان.

 

جدول 18- فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(14)

شماره تبصره

تبصره «2»

موضوع

واردات داروهای خاص، تجهیزات پزشکی و توان‌بخشی و آمبولانس مورد نیاز ایثارگران.

متن قانون

بنیاد موظف است داروهای خاص، تجهیزات پزشکی و توان‌بخشی و آمبولانس مورد نیاز ایثارگران را از محل اعتبارات مصوب خود تأمین و وارد کند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه بنیاد به‌صورت محدود.

شاخص میزان خدمت

1. میزان تأمین داروهای مورد نیاز از داروهای وارداتی به درصد،

2. میزان تأمین تجهیزات پزشکی و توان‌بخشی از تجهیزات وارداتی به درصد،

3. تعداد آمبولانس وارد شده.

واحد سنجش

1. درصد،

2. درصد،

3. دستگاه.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

بنیاد عملکرد این تبصره را به تفکیک سال و بر حسب دارو و تجهیزات ارائه کند.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال از‌سوی بنیاد ارائه شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1. محدودیت در تأمین ارز مورد نیاز،

2. ممنوعیت واردات برخی از اقلام درمانی با توجه به قانون «حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی»، مصوب 1398.

راهکارهای پیشنهادی

حفظ و ارتقای سطح رضایتمندی ایثارگران به‌ویژه جانبازان در زمینه حفظ کیفیت خدمات دارویی و تجهیزات پزشکی و توان‌بخشی بسیار ضروری است و از حساسیت عمومی بالایی برخوردار است؛ بنابراین در این خصوص باید تعدیل قوانین و تقویت اعتبارات ارزی صورت پذیرد.

 

جدول 19. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(15)

شماره تبصره

-

موضوع

ایجاد بانک جامع اطلاعات پزشکی و پیراپزشکی و ایجاد پرونده سلامت.

متن قانون

بنیاد موظف است با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌منظور تأمین و ارتقای سطح بهداشت و درمان و پایش و کنترل وضعیت جسمی و روانی خانواده شاهد، جانبازان، آزادگان و افراد تحت تکفل آنان نسبت به ایجاد بانک جامع اطلاعات پزشکی و پیراپزشکی و تشکیل پرونده سلامت برای آنان اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

-

شاخص میزان خدمت

میزان تشکیل پرونده الکترونیکی اطلاعات پزشکی به تعداد ایثارگران (به درصد).

واحد سنجش

درصد.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

3.453.073.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

تعداد و درصد خدمت‌گیرندگان براساس شاخص ارائه شود.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

در حال حاضر اطلاعات سلامت و اطلاعات پزشکی بخشی از ایثارگران ناشی از عملیات پایش سلامت توسط بنیاد و نیز عملکرد بیمه‌ها به‌طور الکترونیکی ثبت و ذخیره می‌شود و قابل دستیابی است. ضروری است آمار مربوط به تفکیک سال از‌سوی بنیاد ارائه شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1. عدم راه‌اندازی بانک جامع اطلاعات پزشکی و پیراپزشکی ایثارگران،

2. ضعف در تشکیل پرونده سلامت برای ایثارگران،

3. فقدان طرح و پروژه همکاری مشترک با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در این زمینه، به‌رغم تأکید قانونگذار در این ماده قانونی.

راهکارهای پیشنهادی

1. ایجاد و استقرار شبکه ملی سلامت،

2. همکاری مشترک با وزرات بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زمینه تشکیل و راه‌اندازی بانک اطلاعات پزشکی ایثارگران،

3. تشکیل و تکمیل پرونده سلامت ایثارگران.

           

جدول 20. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(16)

شماره تبصره

-

موضوع

واکسیناسیون رایگان مشمولین ماده (15).

متن قانون

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است با هماهنگی بنیاد نسبت به واکسیناسیون خاص در مورد افراد مشمول ماده (۱۵) به‌صورت رایگان اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

-

شاخص میزان خدمت

تعداد افراد بهره‌مند شده از واکسیناسیون به نسبت ایثارگران مشمول.

واحد سنجش

درصد.

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

3.453.073.

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

30% از متقاضیان مشمول.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

طبق برآورد بنیاد شهید به‌طور متوسط سالیانه 30% از متقاضیان تحت پوشش واکسیناسیون قرار می‌گیرند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

30% (از متقاضیان)

علت عدم تحقق

ناکافی بودن تعداد سهمیه واکسن اختصاص داده شده در هر سال از‌سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به ایثارگران.

راهکارهای پیشنهادی

1. افزایش سهمیه واکسن برای ایثارگران،

2. اولویت‌بندی مشمولان با توجه به شرایط و وضعیت سنی و سلامتی آنان،

3. تهیه، تنظیم و مبادله تفاهم‌نامه عملکردی با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در اجرای این ماده با توجه به تأکید در متن ماده قانونی و حجم بالای ایثارگران مشمول.

               

جدول 21. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(17)

شماره تبصره

-

موضوع

اعزام به خارج از کشور برای جانبازانی که امکان درمان آنان در داخل کشور وجود ندارد.

متن قانون

بنیاد موظف است نسبت به اعزام به خارج جانبازانی که امکان درمان آنان در داخل کشور وجود ندارد، حسب تشخیص و نظر کمیسیون پزشکی و تأیید شورای عالی پزشکی بنیاد و با استفاده از بودجه ارزی و ریالی که در اعتبارات سنواتی بنیاد پیش‌بینی می‌شود، اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

1. پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالیانه بنیاد،

2. تشکیل کمیسیون پزشکی،

3. تشکیل شورای عالی پزشکی بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد جانبازان اعزام شده به خارج از کشور جهت درمان به نسبت جانبازان واجد شرایط.

واحد سنجش

تعداد و درصد.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

عملکرد از‌سوی بنیاد براساس مصوبات کمیسیون و شورای عالی پزشکی بنیاد ارائه شود.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

6 نفر در سال 1400 برای درمان به خارج از کشور اعزام‌ شده‌اند. جهت مدیریت هزینه اکثراً پزشکان خارج از کشور به ایران دعوت می‌شوند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

 هزینه های بالای دعوت از پزشکان خارج از کشور به ایران.

راهکارهای پیشنهادی

1. مطالعه و بررسی تعداد جانبازان نیازمند اعزام به خارج از کشور و اولویت‌بندی براساس سن، نوع بیماری و ...،

2. شناسایی و دعوت از پزشکان خارج از کشور و توسعه اعمال جراحی در داخل کشور با استفاده از دانش روز پزشکی.

 

جدول 22. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(18)

شماره تبصره

-

موضوع

تدوین یا اصلاح معیارهای تعیین درصد جانبازی و یا از‌کارافتادگی.

متن قانون

بنیاد موظف است در چارچوب قوانین به‌منظور تعیین، تدوین و یا اصلاح معیارهای تشخیص درصد جانبازی به‌عنوان مبنای ارائه خدمت به جانبازان و آزادگان در مواردی که نیاز به رأی کمیسیون باشد نسبت به تشکیل کمیسیون‌های پزشکی اقدام و جهت تعیین نحوه از‌کارافتادگی کلی آنها با در نظر گرفتن وضعیت فعلی سلامت روحی، جسمی، اجتماعی، اقتصادی، شغلی و سابقه حضور در جبهه و براساس آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد بنیاد و ستاد کل نیروهای مسلح و با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمان تهیه و به تصویب هیئت ‌وزیران می‌رسد اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام شده

تهیه و تصویب آیین‌نامه اجرایی تعیین معیارهای تشخیص درصد جانبازی و تعیین نحوه از‌کارافتادگی کلی آنها.

شاخص میزان خدمت

تصویب آیین‌نامه اجرایی.

واحد سنجش

آیین‌نامه اجرایی.

دستگاه اجرایی مسئول

1. بنیاد شهید و امور ایثارگران،

2. ستاد کل نیروهای مسلح،

3. وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح،

4. سازمان برنامه و بودجه کشور.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

220.900 (عملکرد طی دوره پنج‌ساله برآورد شده ‌است).

بنیاد نسبت به ارائه عملکرد سالیانه این ماده اقدام کند.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالیانه به‌طور متوسط برای 44.180 جانباز، کمیسیون پزشکی برای تعیین درصد جانبازی و از‌کارافتادگی کلی تشکیل‌ می‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

برآورد 100% (از متقاضیان). گفتنی است که ارائه درصد واقعی میزان تحقق، نیاز به آمار تعداد دقیق متقاضیان و مشمولان طرح دارد.

علت عدم تحقق

فقدان گزارش کمیسیون‌های پزشکی و تعداد افراد مورد بررسی.

راهکارهای پیشنهادی

تشکیل کمیسیون‌های پزشکی تخصصی مناسب با نوع اختلال جسمی و روانی جهت تعیین میزان از‌کارافتادگی ایثارگران متقاضی.

 

جدول 23. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(19)

شماره تبصره

-

موضوع

تشکیل و تمرکز بانک اطلاعات و آمار مجروحان دوران دفاع مقدس از مدارک و اسناد پزشکی موجود در بیمارستان و مراکز درمانی.

متن قانون

بنیاد موظف است حداکثر ظرف 6 ماه پس از تصویب این قانون به‌منظور حفظ اسناد و مدارک پزشکی و سابقه مجروحیت موجود در بیمارستان‌ها و کلیه مراکز پزشکی، درمانی و ستادهای تخلیه مجروحان و جلوگیری از امحا، مفقود یا معدوم شدن اسناد با استفاده از خدمات ماشینی و امکانات رایانه‌ای نسبت به تشکیل و تمرکز بانک اطلاعات و آمار مجروحان دوران دفاع مقدس اقدام کند.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

-

شاخص میزان خدمت

تشکیل و تمرکز بانک اطلاعات و آمار مجروحان دوران دفاع مقدس.

واحد سنجش

تشکیل بانک الکترونیکی اطلاعات مجروحان جنگ.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

تمامی اسناد و مدارک پزشکی مربوط به مجروحان دفاع مقدس که از‌سوی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در اختیار بنیاد قرار داده‌اند، به‌صورت الکترونیکی ثبت و ذخیره شده ‌است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100% (مدارک موجود).

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

بنیاد گزارش جامعی از جامعه آماری و اجرای ماده (19) قانون را ارائه کند.

 

جدول 24- فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(20)

شماره تبصره

-

موضوع

تأسیس مراکز مشاوره‌ای و مددکاری ایثارگران.

متن قانون

بنیاد موظف است با هماهنگی وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، آموزش و پرورش، ورزش و جوانان و سازمان بهزیستی کشور به‌منظور ارائه خدمات مشاوره‌ای و مددکاری، پیشگیری و درمان جهت ارتقای سطح سلامت و تأمین بهداشت روانی ایثارگران و خانواده‌هایشان «مراکز مشاوره‌ای و مددکاری ایثارگران» را تأسیس کند.

اقدامات قانونی انجام شده

تأسیس و راه‌اندازی مراکز مشاوره و مددکاری ایثارگران.

شاخص میزان خدمت

تعداد مراکز مشاوره‌ای و مددکاری ایثارگران به نسبت تعداد ادارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در سطح کشور.

واحد سنجش

درصد.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

440 (تعداد ادارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در سطح کشور).

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

86 (تعداد مراکز مشاوره‌ای و مددکاری تأسیس شده برای ایثارگران).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

به‌طور متوسط سالیانه 439.050 نفر از ایثارگران و خانواده‌هایشان از خدمات مشاوره‌ای مراکز تأسیس شده استفاده می‌کنند و به‌طور برآوردی 2.195.250 نفر طی دوره پنج‌ساله برنامه ششم توسعه از این خدمات بهره‌مند شده‌اند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

20%

علت عدم تحقق

به‌نظر می‌رسد جهت تأسیس مراکز مشاوره‌ای و مددکاری ایثارگران از ظرفیت‌های فیزیکی ادارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در سطح کشور به‌طور بهینه استفاده نشده است.

راهکارهای پیشنهادی

1. پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز در بودجه مصوب سالیانه بنیاد،

2. طراحی مراکز مشاوره‌ای و مددکاری ایثارگران با کمترین هزینه و امکانات ممکن و ارائه الگو،

3. استفاده بهینه از فضاها و امکانات موجود در ادارات بنیاد شهید و امور ایثارگران در سطح کشور،

4. جذب و پذیرش پزشکان و متخصصان مشاوره و مددکاری جهت فعالیت در مراکز مشاوره ایثارگران با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط،

5. استفاده از ظرفیت بخش غیردولتی با رعایت ضوابط قانونی.

 

جدول 25. فصل سوم (بهداشت و درمان)

ماده قانونی

(20)

شماره تبصره

تبصره

موضوع

تدوین آیین‌نامه اجرایی فصل سوم (بهداشت و درمان) این قانون.

متن قانون

آیین‌نامه اجرایی این فصل ظرف سه ماه پس از تصویب این قانون توسط بنیاد و با همکاری وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و ستادکل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (20) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در جلسه مورخ 1396/10/20 هیئت ‌وزیران.

شاخص میزان خدمت

تصویب آیین‌نامه اجرایی فصل سوم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران.

واحد سنجش

آیین‌نامه اجرایی.

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

-

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100%.

علت عدم تحقق

گفتنی است مقرر بود که آیین‌نامه اجرایی فصل سوم این قانون ظرف 3 ماه پس از تصویب قانون (در سال 1391) تهیه و به تصویب هیئت‌ وزیران برسد اما با تأخیر چندساله در تاریخ 1396/10/20 به تصویب هیئت‌ وزیران می‌رسد.

راهکارهای پیشنهادی

1. دیوان محاسبات کشور از‌سوی مجلس شورای اسلامی نسبت به اجرای مفاد ماده (74) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران نظارت مؤثر داشته ‌باشد،

2. بنیاد شهید و امور ایثارگران در جهت اجرای مفاد ماده (74) این قانون سازوکارهای مدیریتی و اجرایی خود را تقویت و تبیین کنند.

 

جمع‌بندی و نتیجهگیری

نظام اسلامی بهمنظور پاسداشت و تکریم از جامعه ایثارگران کشور، بهعنوان پرچمداران فرهنگ ایثار و جهاد، قوانین و الزامات سیاستی متعددی را طی سالیان گذشته مصوب و اجرا کرده ‌است. یکی از مهم‌ترین قوانین تدوین در این زمینه، که در‌واقع پس از ابلاغ سیاست‌های کلی نظام در امور «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران»، مهم‌ترین سند پشتیبان در زمینه تبیین حقوق و جایگاه جامعه ایثارگری کشور بهشمار میآید، قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. به‌رغم گذشت بیش از 10 سال از تصویب این قانون، تاکنون ارزیابی دقیقی از عملکرد اجرایی دستگاههای مسئول و آخرین وضعیت اجرایی شدن احکام مندرج در این قانون صورت نپذیرفته است. گزارش حاضر که در‌واقع نخستین گام از طرح پژوهشی «بررسی میزان عملیاتی شدن قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در برنامه ششم توسعه» است متمرکز بر احکام سه فصل اول این قانون (فصل کلیات، فصل مسکن و فصل بهداشت و درمان) میباشد و تلاش کرده است تا میزان اجرای این احکام توسط دستگاههای اجرایی مسئول را در طی دوره پنج‌ساله اجرای قانون برنامه ششم توسعه (1400-1396) مورد بررسی و ارزیابی کارشناسی قرار دهد. بررسیهای انجام  شده در این پژوهش نشان ‌میدهد که:

1. در فصل کلیات این قانون: به‌رغم اینکه آیین‌نامههای اجرایی مربوط به «تعیین و احراز مصادیق ایثارگری» و همچنین «آیین‌نامههای مربوط به تعیین درصد جانبازی» و «سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان» تصویب شده ‌است، اما بهدلیل عدم پیش‌بینی سازوکارهای اجرایی و نظارتی مناسب از‌سوی بنیاد شهید و امور ایثارگران برای دستگاههای مشمول، ارزیابی دقیقی از میزان اجرای این قانون در این دستگاه ها وجود ندارد. از‌سوی دیگر «عدم بررسی و پیش‌بینی ارائه تسهیلات به جامعه رزمندگان کشور و خانوادههای آنان» نیز از اساسیترین چالشهای احصا شده پیرامون فصل اول این قانون است. از‌این‌رو پیرامون این فصل پیشنهاد میشود که علاوه‌بر توجه به ظرفیتهای پیش‌بینی شده در «سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان»، نقش مدیریتی، بهویژه هماهنگی و پیگیری امور ایثارگران، با تولیت بنیاد شهید و امور ایثارگران، در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه تقویت شود.

2.در حوزه ارائه خدمات مسکن: طبق گزارشهای دریافتی از بنیاد شهید و امور ایثارگران، با وجود اینکه اعتبارات لازم برای تأمین مسکن ایثارگران در بودجه مصوب سالیانه بنیاد و اعتبارات لازم بهمنظور پرداخت تسهیلات بانکی در چارچوب تبصرههای قوانین بودجه سالیانه کل کشور پیش‌بینی شده، اما تحقق ارائه خدمات مطلوب مسکن و اجرای احکام قانونی این فصل در سالهای اخیر با چالشهای فراوانی رو‌به‌رو بوده است، که مهم‌ترین آن «عدم تناسب میان میزان تسهیلات بانکی و کمکهای بلاعوض و سایر خدمات مسکن با قیمت روز» و «پراکندگی زمانی و عدم انسجام مؤثر در ارائه انواع خدمات مسکن به ایثارگران مشمول برای تأمین منابع مالی مورد نیاز» بوده است. در این راستا پیشنهاد اصلی گزارش حاضر پیرامون ارائه بهینه خدمات مسکن در قالب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، «تجمیع و تمرکز اعتبارات حمایتی و تسهیلات بانکی تأمین‌کننده مسکن ایثارگران، ضمن متناسب کردن میزان منابع مالی با تورم سالیانه و قیمت روز و منطقهای خرید یا ساخت مسکن» و «اقدام برای تأمین مسکن ایثارگران در قالب «طرح ملی مسکن»» است.

3.در حوزه خدمات بهداشت و درمان: در این حوزه به‌رغم اینکه اقدامات مؤثری همچون «پیش‌بینی اعتبارات لازم در اعتبارات مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران»، «تأسیس مراکز نگهداری از گروههای ویژه جانبازان و مراکز مشاوره و مددکاری ایثارگران» و «انعقاد قرارداد با 8.400 مرکز خصوصی جهت ارائه خدمات درمانی به مشمولان متقاضی» صورت پذیرفته ‌است، مواردی همچون «عدم پرداخت بهموقع هزینههای درمانی از‌سوی بنیاد به شرکتهای بیمهای طرف قرارداد» و «عدم تحقق کامل ایجاد پرونده سلامت الکترونیک ایثارگران» اجرایی شدن بهینه احکام این فصل را با چالشهایی رو‌به‌رو ساخته ‌است. بر این اساس پیشنهاد میگردد بهمنظور ارائه مطلوب خدمات بهداشت و درمان در چارچوب فصل سوم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، بنیاد با همکاری موثر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان های تابعه، با تأکید بر تقویت نظارتهای اکچوئری بر قراردادهای بیمهای و ایجاد پرونده الکترونیکی جامع و کامل در زمینه سلامت ایثارگران، جهت پیشگیری مؤثر و اقدام بهموقع برای درمان آنان اقدام نماید.

 

گزیده سیاستی / مدیریتی (پیامک منتخب)

گزارش حاضر به بررسی میزان عملیاتی ‌شدن احکام قانونی مندرج در سه فصل نخست قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و با تمرکز بر سال‌های اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور، طی دوره (1400-1396) پرداخته ‌است.

 

  1. سیاست‌های کلی «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران»، ابلاغیه 1389/11/29.
  2. قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1396/1/16.
  3. قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1389/10/15.
  4. قانون بودجه سال 1400 کل کشور، مصوب 1399/۱۲/27.
  5. قانون بودجه سال 1401 کل کشور، مصوب 1401/12/20.
  6. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391.
  7. قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی، مصوب 1377.
  8. گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1400.
  9. سند تحول دولت مردمی، بخشنامه شماره ۱۵۸۴۸۳ مورخ 1400/۱۲/8 رئیس‌جمهور.
  10. قوانین و مقررات کاربردی خانواده بزرگ ایثارگران، تهران، نشر شاهد، 1401.
  11. اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح ماده (۲۱) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران. گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی». شماره مسلسل: 18538.
  12. اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح تبصره (2) ماده (39) قانون نظام جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران. گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. شماره مسلسل: 13086.
  13. اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح ماده (39) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران». گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی. شماره مسلسل: 1594.
  14. ساعد، محمدجعفر (1385). ارزیابی تحلیلی لایحه جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران از منظر کیفری–جرم‌شناختی. مطالعات راهبردی بسیج. شماره 31.