خلاصه مدیریتی

بیان/ شرح مسئله

نظام اسلامی بهمنظور پاسداشت و تکریم از جامعه ایثارگران کشور، بهعنوان پرچمداران فرهنگ ایثار و جهاد، قوانین و الزامات سیاستی متعددی را طی سالیان گذشته مصوب و اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین قوانین تدوین در این زمینه، که در‌واقع پس از ابلاغ سیاست‌های کلی نظام در امور «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران»، مهم‌ترین سند پشتیبان در زمینه تبیین حقوق و چارچوب ارائه خدمات به جامعه ایثارگری کشور بهشمار میآید، «قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» است. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با توجه به مفاد ماده (74) این قانون و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، برای نخستینبار در کشور، از زمان تصویب این قانون، عملکرد مالی و عملیاتی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را به تفکیک فصول قانون جامع و به تفکیک موضوع مواد هر فصل از قانون، با تمرکز بر سالهای اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور طی دوره (1400-1396) مورد ارزیابی کارشناسی قرار داده است. گزارش حاضر پس از نامه‌نگاریهای متعدد و برگزاری چندین جلسه کارشناسی با مسئولان بنیاد شهید و امور ایثارگران، بهعنوان تولیت اصلی جامعه ایثارگری کشور و پس از بررسی صحت اطلاعات و آمارهای اخذ شده، منتشر میشود. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پس از انتشار اولیه سلسله گزارش‌های ارزیابی این قانون، از دریافت موارد و نظرات ارزنده اصلاحی و تکمیلی از‌سوی مسئولان دستگاههای اجرایی مربوطه و صاحبنظران و متخصصان حوزه ایثارگری در کشور، استقبال خواهد کرد و دریافت اطلاعات و نظرات میتواند نقش مؤثری در تکمیل ارزیابی عملکرد این قانون ایفا کند. سلسله گزارشات ارزیابی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران بنا دارد تا با احصای چالشهای اجرایی و نظارتی حاکم بر قانون مذکور، زمینهای کارشناسی بهمنظور اصلاح، به‌روزرسانی و تقویت وضعیت اجرایی شدن احکام این قانون ایجاد کند.

 

نقطه نظرات/ یافته‌های کلیدی

1. پیرامون فصل چهارم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران (تسهیلات اداری و استخدامی): علی‌رغم اینکه در راستای اجرای احکام این فصل، تعداد 45.878 نفر در دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون، طی دوره 5 ساله برنامه ششم توسعه کشور، جذب و استخدام شدهاند و احکامی همچون «برخورداری مشمولین تبصره «۲» الحاقی ماده (21) این قانون، از کلیه حقوق و مزایای همان پست سازمانی یا همتراز شغل و پست قبلی، در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر» و «پرداخت مستمری به کلیه والدین شاهد به میزان یک‌ونیم برابر حداقل حقوق کارکنان دولت» بهطور مطلوب اجرایی شده‌ است؛ اما چالشهایی مانند «عدم استخدام فرزندان ایثارگران پس از بازنشستگی» و «عدم استفاده مشمولان ماده (24) این قانون، از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد با 5 سال سنوات ارفاقی و با دریافت حقوق و مزایای کامل» پیرامون اجرای احکام این فصل احصا شده ‌است.

2. در خصوص فصل فصل پنجم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران (خدمات اشتغال و کارآفرینی): در این حوزه علیرغم اینکه اعتبارات لازم حسب مورد در بودجه مصوب سالیانه بنیاد پیش‌بینی شده و اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران نیز در هیئتوزیران تصویب شده‌ است، اما چالشهای فراوانی در راستای تحقق اهداف این فصل مشخص شده‌ که مهمترین آنها عبارتند از: «عدم بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی مندرج در اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران»، «ایجاد پیامدهای اجتماعی ناشی از اختصاص سهمیه‌های استخدامی برای مشمولان این قانون و عدم توجه به این مسئله و سیاستگذاری متناسب با آن»، «عدم تمرکز در اجرای هماهنگ طرح‌های توانمندسازی شغلی، ارائه تسهیلات تکلیفی خوداشتغالی و کمک‌های فنی و اعتباری» و «عدم تناسب میزان تسهیلات خوداشتغالی برای ایجاد یک شغل پایدار».

 

پیشنهاد راهکارهای تقنینی، نظارتی یا سیاستی

1. پیرامون فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی): پیشنهاد میشود که علاوه‌بر تصویب آیین‌نامههای اجرایی مربوطه، ازجمله آیین‌نامه اجرایی ماده (24) این قانون، بررسی دقیقی از تعداد مشمولان موضوع احکام قانونی این فصل و ارزیابی کمّی‌وکیفی از وضعیت اجرایی شدن آنها توسط بنیاد شهید و امور ایثارگران صورت پذیرد.

2. پیرامون فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی): پیشنهاد اصلی گزارش حاضر به‌منظور ارائه بهینه خدمات اشتغال و کارآفرینی در چارچوب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی مندرج در اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی و اجرای مؤثر طرح‌های توانمندسازی شغلی با ایجاد تناسب بین اعتبارات تخصیص‌یافته در حوزه تسهیلات خوداشتغالی و ایجاد چرخه کامل اشتغال در جامعه ایثارگری کشور است.

 

1. مقدمه

صیانت از آرمان شهدا و تکریم فرهنگ ایثار و جهاد، از‌جمله مهم‌ترین زیربناهای تقویت نظام اسلامی و تحکیم قوای اخلاقی و انسانی در جامعه ایرانی است. یکی از مهم‌ترین مصادیق تحقق این رسالت در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، صیانت از حقوق خانوادههای معزز شهدا و جامعه ایثارگران و خانواده‌های معظم آنان، در قالب ارائه خدمات متنوع شهروندی در ساحت‌های مختلف فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی است. به این منظور و برای تعیین چارچوبهای لازم برای ارائه خدمات به این قشر شریف از جامعه، قوانین و مقررات متنوعی در کشور وضع شده که یکی از مهم‌ترین آنها، قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران است. قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مشتمل بر 76 ماده و در قالب 8 فصل، در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و از تاریخ تأیید مجمع تشخیص مصلحتنظام (1391/10/02) بهمدت چهار سال بهصورت آزمایشی لازم‌الاجرا شد. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391/10/02 و اصلاحات بعدی آن، به استناد مفاد ماده (47) قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور (مصوب 1395/11/10) دائمی شد.

مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با توجه به مفاد ماده (74) این قانون[1] و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، برای نخستینبار در کشور، از زمان تصویب این قانون، عملکرد مالی و عملیاتی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را به تفکیک فصول این قانون و در ادامه به تفکیک موضوع مواد هر فصل از قانون، با تمرکز بر سالهای اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور، طی دوره (1400-1396)، مورد ارزیابی کارشناسی قرار داده است. با توجه به حجم بالای احکام مربوط به فصول هشتگانه قانون، ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی ذیربط در قالب سلسله گزارش‌ها (به تفکیک و با توجه به حجم فصول) ارائه خواهد شد.

این گزارش دومین گزارش از مجموعه گزارش‌های ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران خواهد بود و به بررسی فصل چهارم (اداری- استخدامی) و فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی) خواهد پرداخت. در این راستا احکام قانون به تفکیک هر فصل و ماده مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در ابتدای هر فصل و به ‌شکل خلاصه موضوع فصل، عملکرد صورت گرفته بههمراه چالشها و راهکارهای پیشنهادی جهت اجرای احکام قانونی ذکر شده در آن فصل مورد بررسی قرار میگیرد و سپس ارزیابی عملکرد دستگاههای متولی اجرای احکام قانونی یاد شده در هر فصل، به تفکیک مواد و تبصرهها، به تفصیل در جداول مربوطه جانمایی و ارائه میشود. در پایان گزارش ضمن جمعبندی و نتیجهگیری از عملکرد دستگاههای اجرایی مسئول طی سالهای 1400-1396، پیشنهادهایی نیز جهت اصلاح قوانین مذکور و بهبود عملکرد دستگاههای متولی، پیرامون فصول چهارم و پنجم قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران، ارائه می‌شود.

گفتنی است که گزارش حاضر دومین گام در راستای ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران بوده و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پس از انتشار اولیه سلسله گزارش‌های ارزیابی این قانون، از دریافت موارد و نظرات ارزنده اصلاحی و تکمیلی از‌سوی مسئولان دستگاههای اجرایی مربوطه و صاحبنظران و متخصصان حوزه ایثارگری در کشور، استقبال خواهد کرد و دریافت این نظرات میتواند نقش مؤثری در تکمیل ارزیابی عملکرد این قانون، بهعنوان مهم‌ترین سند پشتیبان ارائه خدمات به جامعه معزز ایثارگری کشور، ایفا کند.

 

2. پیشینه پژوهش

بیش از 10 سال از تصویب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران میگذرد. این قانون مشتمل بر 76ماده در سال 1391 در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و از تاریخ تأیید مجمع تشخیص مصلحتنظام (1391/10/02) بهمدت چهار سال بهصورت آزمایشی لازم‌الاجرا شد. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391/10/02 و اصلاحات بعدی آن به‌ استناد مفاد ماده (47) قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور (مصوب 1395/11/10) دائمی شد. به‌رغم اینکه این قانون مهم‌ترین سند و پشتوانه قانونی ارائه خدمات به جامعه ایثارگران است، اما تاکنون پژوهش مستقلی به ارزیابی عملکرد کلیه احکام قانونی مندرج در این قانون توسط دستگاههای متولی نپرداخته است. با‌ وجود ‌این، از میان پژوهشهای صورت گرفته پیرامون این قانون، میتوان به پژوهشهای «سیاستی» و «علمی» در ‌اینباره اشاره کرد. در حوزه پژوهشهای سیاستی میتوان به گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با عناوین: «اظهار‌نظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح ماده (۲۱) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» با شماره مسلسل 18538، «اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح ماده (39) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» با شماره مسلسل 15949 و «اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح اصلاح تبصره «2» ماده (39) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» با شماره مسلسل 13086 اشاره کرد. در حوزه پژوهشهای علمی نیز پژوهشی با عنوان «ارزیابی تحلیلی لایحه جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران از منظر کیفری‌-‌جرم‌شناختی» در سال 1385 توسط محمد‌جعفر ساعد انجام شده ‌است. در این پژوهش، چارچوب بخش حقوقی و قضایی لایحه جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران با در نظر گرفتن نگرشهای نوین حقوقی به مسئله جرائم نیروهای مسلح و روند رسیدگی به جرائم آنها و با تکیه بر ملاحظات مؤثر بر رزمندگان (به‌ویژه بسیجیان) و ایثارگران تجزیه و تحلیل شده ‌است. بر این اساس، گزارش حاضر دومین گزارشی است که از جنبه سیاستی به بررسی و ارزیابی عملکرد (فصول چهارم و پنجم) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران میپردازد.

 

3- بررسی فصل چهارم: تسهیلات اداری و استخدامی

1-1. موضوع فصل: فصل چهارم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مواد (21) تا (28) این قانون را شامل می‌شود و به حوزه امور اداری-استخدامی جامعه ایثارگری پرداخته و شامل موضوعاتی به‌شرح ذیل است:

«اختصاص بیست‌وپنج درصد (25%) از نیازهای استخدامی و تأمین نیروهای مورد نیاز دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون، اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی و شرکتی، به خانواده‌های شاهد و خانواده‌های تحت تکفل ایثارگران مشمول، مذکور در ماده (21) این قانون»، «برخورداری مشمولین مذکور در‌ تبصره «۲» الحاقی ماده (21) این قانون، از کلیه حقوق و مزایای همان پست سازمانی یا هم‌تراز شغل و پست قبلی، در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر، مشروط به عدم محکومیت آنها براساس آرا و مراجع قضایی یا اداری»، «پرداخت مستمری به کلیه والدین شاهد به میزان یک‌ونیم برابر حداقل حقوق کارکنان دولت»، «استفاده تا پنج سال از سنوات ارفاقی از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد با دریافت حقوق و مزایای کامل برای مشمولین مذکور در ماده (24) این قانون»، «پرداخت حداقل حقوق کارکنان دولت به‌عنوان حق سرپرستی به مشمولین مذکور در ماده (25) این قانون»، «پرداخت حق پرستاری و حق همیاری به‌منظور حمایت از سلامت جانبازان با توجه به مفاد ماده (26) این قانون»، «احتساب مدت خدمت داوطلبانه ایثارگران در جبهه جز سنوات قابل قبول از لحاظ بیمه و بازنشستگی به مأخذ مشاغل سخت و زیان‌آور (یک به یک‌ونیم)» و «پرداخت کسور بیمه و بازنشستگی مربوطه به صندوق‌های ذی‌ربط»، «احتساب مزایای یک مقطع تحصیلی بالاتر به ایثارگران با توجه به مفاد ماده (28) این قانون».

1-2. عملکرد فصل چهارم: مهم‌ترین اقدامات قانونی انجام‌شده پیرامون احکام این فصل عبارتند از:

- ابلاغ قانون به دستگاه‌های اجرایی مشمول، جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد شهید و امور ایثارگران.

- پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز در بودجه مصوب سالیانه بنیاد شهید و امور ایثارگران.

- جذب و استخدام ایثارگران مشمول به تعداد 45.878 نفر در دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون طی دوره 5 ساله برنامه ششم توسعه کشور.

- عدم کاهش حقوق و مزایا در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر برای ایثارگران مشمول قانون.

- پرداخت مستمری به میزان قانونی به والدین شهدا.

- اجرای پرداخت‌های پیش‌بینی شده در این فصل شامل «حق پرستاری» و «حق همیاری» به مشمولان‌ ذی‌ربط.

- بهره‌مندی از امتیازات یک مقطع تحصیلی بالاتر برای مشمولان‌ ذی‌ربط.

1-3. چالشهای فصل چهارم: چالش‌های احصا شده عبارتند از:

- عدم تصویب آیین‌نامه اجرایی پیش‌بینی شده در ماده (24) قانون و عدم پیش‌بینی اعتبارات لازم برای اجرایی شدن آن.

1-4. راهکارهای پیشنهادی فصل چهارم: این راهکارها عبارتند از:

- تهیه، تدوین و تصویب آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (24) قانون و پیش‌بینی اعتبارات لازم جهت اجرایی شدن آن.

1-5. ارزیابی عملکرد فصل چهارم به تفکیک مواد قانونی: ارزیابی عملکرد (فصل چهارم) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، به تفکیک مواد قانونی، به‌شرح مندرج در جداول 1 تا 14 این گزارش آمده است.

 

جدول 1. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(21)

شماره تبصره

-

موضوع

اختصاص 25% از نیازهای استخدامی کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون به مشمولان مذکور در این ماده و اختصاص 5% نیز به رزمندگان.

متن قانون

کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون مکلفند حداقل‌ بیست‌وپنج (25%) از نیازهای استخدامی و تأمین نیروهای مورد نیاز خود را اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی، شرکتی که وفق ضوابط و مجوزهای مربوط و جایگزینی نیروهای خروجی خود اخذ می‌نمایند به خانواده‌های شاهد، جانبازان و آزادگان، همسر و فرزندان شهدا و جانبازان‌ بیست‌وپنج درصد (25%) و بالاتر، فرزندان و همسران آزادگان یک سال و بالای یک سال اسارت اسرا و خواهر و برادر شاهد اختصاص دهند و پنج درصد (5%) سهمیه استخدامی را نیز به رزمندگان با سابقه حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه‌ها و همسر و فرزندان آنان و فرزندان جانبازان زیر‌ بیست‌وپنج درصد (25%) و آزادگان کمتر از یک سال اسارت اختصاص دهند.[2]

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان به‌کارگیری شده در دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

45.878 نفر (عملکرد طی دوره 5 ساله)

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

11.390

1397

371

1398

11.390

1399

13.537

1400

9.190

درصد تحقق

مطلوب ارزیابی می‌شود.

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

جدول 2. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(21)

شماره تبصره

تبصره «1»

موضوع

استفاده مشمولان این تبصره علاوه‌بر سهمیه استخدامی این ماده با کسب حد نصاب قبولی و امتیازات لازم در آزمون‌های استخدامی و بهره‌مندی از شرط معافیت حداقل معدل و حداکثر سن.

متن قانون

آن دسته از فرزندان شاهد، جانبازان از کارافتاده کلی، آزادگان از کارافتاده کلی و فرزندان آنان که علاوه‌بر سهمیه استخدامی این ماده با کسب حدنصاب قبولی و امتیازات لازم در آزمون‌های استخدامی پذیرفته شوند می‌توانند همانند سایر فرزندان شاهد، جانبازان و آزادگان از شرط معافیت حداقل معدل و حداکثر سن بهره‌مند گردند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان بهره‌مند شده از شرط معافیت حداقل معدل و حداکثر سن در استخدام

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

عملکردی درخصوص ایثارگرانی که از شرط معافیت حداقل معدل و حداکثر سن در استخدام استفاده نموده‌اند، به‌دست نیامد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

1- مطالعه و بررسی میزان تحقق اهداف مورد نظر این ماده قانونی از میان ایثارگران و مشمولان شاغل در دستگاه‌های اجرایی.

2- استعلام از دستگاه‌های اجرایی و مراجع قانونی ذی‌ربط که مسئولیت برگزاری آزمون‌های استخدامی و پذیرش را برعهده دارند.

  

جدول 3. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(21)

شماره تبصره

تبصره «2»

موضوع

استخدام فرزندان ایثارگران پس از بازنشستگی یکی از ایثارگران

متن قانون

کلیه دستگاه‌های مشمول این قانون موظفند پس از بازنشستگی یکی از ایثارگران از محل سهمیه استخدامی خود با رعایت شرایط عمومی استخدام یکی از فرزندان شهید، جانبازان‌ بیست‌وپنج درصد (%۲۵) و بالاتر، آزاده، اسیر و مفقودالاثر را در آن دستگاه استخدام نمایند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان به‌کارگیری شده به تناسب تعداد ایثارگران بازنشسته

واحد سنجش

نفر و درصد

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

با توجه به گزارش رسمی بنیاد، استخدام فرزندان ایثارگران پس از بازنشستگی‌ هریک از ایثارگران، اجرا نمی‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1- بنیاد اعلام داشته است که براساس برداشت از رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، مفاد تبصره «2» ماده (21) این قانون اجرا نمی‌شود.

2- عدم پیگیری مجدانه جهت‌ حل‌وفصل ابهامات قانونی و اجرایی قانون

راهکارهای پیشنهادی

استعلام شفاف از دیوان عدالت اداری و در صورت نیاز اصلاح محتوایی مفاد تبصره وفق قوانین و مقررات به نفع جامعه ایثارگری کشور.

  

جدول 4. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(21)

شماره تبصره

تبصره «2» الحاقی

موضوع

عدم کاهش حقوق و مزایای مشمولین این تبصره در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر

متن قانون

والدین، همسران و فرزندان شهدا و جانبازان و آزادگان و رزمندگان با حداقل شش ماه سابقه حضور در جبهه، شاغل در کلیه دستگاه‌های مشمول ماده (2) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و مؤسسات تابعه آنها و شرکت‌های عمومی و دولتی، در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر، مشروط به عدم محکومیت آنها براساس آرای مراجع قضایی یا اداری به تنزل پست، از کلیه حقوق و مزایای همان پست سازمانی یا هم‌تراز شغل و پست قبلی برخوردار می‌شوند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران مشمول بهره‌مند از تسهیلات مذکور در این تبصره

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد‌‌ خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

در دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه دستگاه‌های اجرایی تابع قانون مدیریت خدمات کشوری، اجرا می‌شود. (طبق گزارش رسمی بنیاد، سایر دستگاه‌هایی که از بودجه عمومی دولت استفاده نمی‌کنند، مفاد این تبصره را اجرایی نکرده‌اند).

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 % در دستگاههای اجرایی

علت عدم تحقق

دستگاه‌هایی که از بودجه عمومی دولت استفاده نمی‌کنند و یا تابع قانون مدیریت خدمات کشوری نمی‌باشند، این تبصره را اجرایی نکرده‌اند.

راهکارهای پیشنهادی

برگزاری جلسات تخصصی و مشورت‌های حقوقی، اداری و استخدامی لازم با مراجع ذی‌صلاح به‌ویژه سازمان اداری استخدامی کشور، جهت تنظیم و ارائه راهکار حقوقی لازم و اطلاع به مراجع ذی‌ربط جهت اجرا.

 

 جدول 5. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(22)

شماره تبصره

-

موضوع

پرداخت یارانه موضوع قانون جامع حمایت از حقوق معلولان به مشمولان این تبصره که به تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد دارای فرزند محجور و معلول می‌باشند.

متن قانون

بنیاد حسب مورد به همسر و والدین شاهد، جانبازان و آزادگان، که بنابه تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد دارای عائله تحت تکفل قانونی محجور و معلول (ذهنی، جسمی، حرکتی) باشند، علاوه‌بر پرداختی‌های موضوع این قانون،‌ درصورتی که نسبت به نگهداری فرد یا افراد یاد شده در میان خانواده اقدام نمایند، حداقل به میزان یارانه موضوع قانون جامع حمایت از حقوق معلولان پرداخت می‌نماید.

اقدامات قانونی انجامشده

پیش‌بینی اعتبار مورد نیاز در بودجه مصوب سالانه بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که از یارانه مذکور در این ماده قانون استفاده می‌نمایند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

100 % ایثارگران مشمول واجد شرایط از یارانه موضوع قانون جامع حمایت از حقوق معلولان (با تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد) استفاده می‌نمایند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 %

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

بررسی تعداد دقیق مشمولان موضوع این ماده قانونی و محاسبه دقیق میانگین سرانه اعتبارات تخصیص داده شده طی سال‌های برنامه ششم توسعه و ارزیابی کمّی‌وکیفی وضعیت اجرایی این تبصره قانونی.

 

جدول 6. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(23)

شماره تبصره

-

موضوع

پرداخت مستمری به میزان 1.5 برابر حداقل حقوق کارکنان دولت به والدین شهدا

متن قانون

بنیاد مکلف است به کلیه والدین شاهد به میزان معادل یک‌ونیم برابر حداقل حقوق کارکنان دولت مستمری پرداخت نماید.

اقدامات قانونی انجامشده

پیش‌بینی اعتبار مورد نیاز در بودجه مصوب سالانه بنیاد شهید و امور ایثارگران

شاخص میزان خدمت

تعداد والدین شاهد که مستمری مذکور را دریافت می‌نمایند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

98.492

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

98.492

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

100 %والدین شهدا از مستمری (1.5) برابر حداقل حقوق کارکنان دولت استفاده می‌نمایند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 %

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

 

 جدول 7. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(24)

شماره تبصره

-

موضوع

استفاده از مشمولان این ماده، از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد با 5 سال سنوات ارفاقی و با دریافت حقوق و مزایای کامل.

متن قانون

همسران شاهد، همسران جانبازان پنجاه درصد (۵۰%) و بالاتر، شیمیایی و اعصاب و روان (متوفی یا در قید حیات) و همسران آزادگان با سابقه اسارت پنج سال و بالاتر که قبل از اسارت با آنان ازدواج نموده‌اند، در صورت شاغل بودن می‌توانند با پنج سال سنوات ارفاقی از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد با دریافت حقوق و مزایای کامل بهره‌مند گردند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های اجرایی مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

مفاد ماده (24) این قانون اجرایی نشده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1- عدم تدوین و تصویب آیین‌نامه اجرایی مورد نیاز در این‌خصوص.

2- به‌نظر می‌رسد تأمین اعتبار با توجه به ایجاد بار مالی قابل‌توجه‌ای برای اجرای مفاد این ماده، دلیل مؤثری در اجرایی نکردن آن بوده است.

راهکارهای پیشنهادی

1- تهیه و تدوین آیین‌نامه اجرایی این ماده قانونی و رفع محدودیت‌های اعتباری و اجرایی در آن.

2- پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز و تعیین سقف تعداد بازنشستگی پیش از موعد در هر سال و اعلام محدودیت بودجه متناسب با سقف تعیین‌شده.

 

 جدول 8. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(24)

شماره تبصره

تبصره «1»

موضوع

استفاده مشمولان این تبصره از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد از (1) تا کمتر از (5) سال سنوات ارفاقی و با دریافت حقوق و مزایای کامل.

متن قانون

همسران شاغل جانبازان زیر پنجاه درصد (۵۰%) و آزادگان با سنوات اسارت کمتر از پنج سال براساس آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد بنیاد به تصویب هیئت‌وزیران می‌رسد، از یک تا پنج سال سنوات ارفاقی بازنشستگی بهره‌مند می‌گردند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های اجرایی مشمول، جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران و سایر دستگاه‌های اجرایی مشمول

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

مفاد تبصره «1» ماده (24) این قانون اجرایی نشده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1- عدم تدوین و تصویب آیین‌نامه اجرایی مورد نیاز در‌ این‌خصوص.

2- به‌نظر می‌رسد تأمین اعتبار با توجه به ایجاد بار مالی قابل‌توجه برای اجرای مفاد این ماده، دلیل مؤثری در اجرایی نکردن آن بوده است.

راهکارهای پیشنهادی

1- تهیه و تدوین آیین‌نامه اجرایی این ماده قانونی و رفع محدودیت‌های اعتباری و اجرایی در آن.

2- پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز و تعیین سقف تعداد بازنشستگی پیش از موعد در هر سال و اعلام محدودیت بودجه متناسب با سقف تعیین‌شده.

جدول 9. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(24)

شماره تبصره

تبصره «2»

موضوع

کاهش ساعت کاری برای مشمولان این تبصره

متن قانون

کلیه همسران شاهد شاغل، همانند همسران جانبازان، از کاهش ساعت کاری برخوردار می‌گردند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های مشمول، جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان بهره‌مند از امتیاز کاهش ساعت کاری

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

کاهش ساعت کاری برای مشمولان این تبصره اجرایی نشده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

عدم ارائه گزارش‌ ازسوی دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون به بنیاد

راهکارهای پیشنهادی

بنیاد شهید و امور ایثارگران جهت اجرایی شدن مفاد ماده (74) این قانون جهت نظارت بر حُسن اجرای این قانون، واحد سازمانی «مدیریت، نظارت و ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» را تشکیل دهد.

 

جدول 10. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(25)

شماره تبصره

-

موضوع

بهره‌مندی مشمولان این ماده از دریافت حداقل حقوق کارکنان دولت به‌عنوان «حق سرپرستی».

متن قانون

به همسران شاهد سرپرست خانواده و جانبازان پنجاه درصد (۵۰%) و بالاتر و آزادگان متوفی که فرزند یا فرزندانی را از آنان تحت تکفل قانونی‌ داشته‌ باشند معادل حداقل حقوق کارکنان دولت، حق سرپرستی پرداخت خواهد شد. افراد حضانت‌کننده از این فرزندان محروم از مادر نیز مشمول این ماده می‌باشند.

اقدامات قانونی انجامشده

-

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان بهره‌مند از «حق سرپرستی»

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

حق سرپرستی برای مشمولان مذکور در این ماده پرداخت نمی‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1- عدم تدوین و تصویب آیین‌نامه اجرایی در صورت لزوم.

2- عدم پیش‌بینی اعتبار برای اجرایی نمودن آن.

راهکارهای پیشنهادی

1- طرح موضوع در مراجع قانونی ذی‌صلاح جهت رسیدگی قضایی.

2- تهیه و تدوین آیین‌نامه اجرایی مورد نیاز و تعیین تکالیف و الزامات.

3- برآورد تعداد مشمولان و پیش‌بینی اعتبارات سالانه جهت رسیدگی و اجرای مؤثر این تبصره قانونی.

                                                       

                                                        جدول 11. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

 (26)

شماره تبصره

-

موضوع

پرداخت «حق پرستاری» و «حق همیاری» برمبنای حداقل دستمزد ماهانه کارگران به مشمولین این ماده.

متن قانون

دولت موظف است به‌منظور حمایت از سلامت جانبازان پنجاه درصد (۵۰%) و بالاتر و جانبازان اعصاب و روان و شیمیایی و جانبازان دارای محدودیت جسمی-حرکتی به تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد و براساس شدت و نوع ضایعات ناشی از مجروحیت و میزان ساعت کاری که از جانبازان مراقبت می‌شود، نسبت به برقراری و پرداخت حق پرستاری و حق همیاری‌ برمبنای حداقل دستمزد ماهانه کارگران اقدام و اعتبار مورد نیاز را در لوایح بودجه سنواتی منظور نماید.[3]

اقدامات قانونی انجامشده

پیش‌بینی اعتبار مورد نیاز در بودجه مصوب سالانه بنیاد شهید و امور ایثارگران.

شاخص میزان خدمت

تعداد جانبازانی که «حق پرستاری» و «حق همیاری» دریافت می‌نمایند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

68.664

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

68.664

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

100 % تعداد ایثارگران مشمول «حق پرستاری» و «حق همیاری» به تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد برابر با 64.556 نفر از خدمات مذکور استفاده می‌نمایند.

 

به تعداد 2.854 نفر از ایثارگران به تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد علاوه‌بر «حق پرستاری»، «حق همیاری» نیز به ایشان پرداخت می‌گردد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 %

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

مطالعه و بررسی میزان‌ رضایت‌مندی ایثارگران مشمول این ماده از خدمات و تسهیلات دریافتی سال‌های برنامه ششم توسعه.

 

جدول 12. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(26)

شماره تبصره

تبصره «1»

موضوع

تسری برخورداری از «حق پرستاری» و «حق همیاری» به مشمولان مذکور در این تبصره.

متن قانون

والدین، همسران و فرزندان شهدا که دارای بیماری‌های خاص و یا صعب‌العلاج یا محدودیت جسمی حرکتی می‌باشند پس از تأیید کمیسیون پزشکی بنیاد، مشمول این ماده می‌شوند.

اقدامات قانونی انجامشده

پیش‌بینی اعتبار مورد نیاز در بودجه مصوب سالانه بنیاد شهید و امور ایثارگران.

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان این تبصره که «حق پرستاری» و «حق همیاری» دریافت می‌نمایند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

تعداد کل افراد مشمول

68.626

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

68.626

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

100% خانواده‌های شهدای واجد شرایط که دارای بیماری‌های خاص و یا صعب‌‌العلاج و یا محدودیت جسمی حرکتی دارند، پس از تأیید کمیسیون پزشکی بنیاد به تعداد 68.626 نفر از «حق پرستاری» و «حق همیاری» استفاده می‌نمایند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 %

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

 

جدول 13. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(27)

شماره تبصره

-

موضوع

منظور نمودن مدت خدمات داوطلبانه در جبهه قبل از استخدام و اشتغال به‌عنوان سنوات قابل قبول از لحاظ بیمه و بازنشستگی به مأخذ مشاغل سخت و زیان‌آور (یک به یک‌و‌نیم).

متن قانون

مدت خدمت داوطلبانه جانبازان، رزمندگان، آزادگان و شهدا در جبهه قبل از استخدام و اشتغال در صورت تمایل جزء سنوات قابل قبول از لحاظ بیمه و بازنشستگی به مأخذ مشاغل سخت و زیان‌آور (یک به یک‌ونیم) محسوب می‌گردد.

دولت مکلف است مابه التفاوت کسور بیمه و بازنشستگی سهم کارمند و یا کارگر و کارفرما را برای مدت مذکور به مأخذ آخرین وضعیت استخدامی (حقوق و مزایای مشمول کسور بیمه و بازنشستگی) محاسبه و یکجا به صندوق‌های مربوط واریز نماید.

اقدامات قانونی انجامشده

1- ابلاغ قانون به دستگاه‌های اجرایی مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

2- پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالانه بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران بهره‌مند از امتیاز مذکور در این ماده

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون و بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد‌‌ خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

100 % ایثارگران مشمول این ماده از منظور نمودن مدت خدمات داوطلبانه در جبهه قبل از استخدام و اشتغال به‌عنوان سنوات قابل قبول از لحاظ بیمه و بازنشستگی به مأخذ مشاغل سخت و زیان‌آور (یک به‌ یک‌ونیم) بهره‌مند شده‌اند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 %

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

اطلاع‌رسانی مجدد به کارکنان دستگاه‌های مربوط جهت بهره‌مندی از تسهیلات و امتیازات مورد نظر.

                                

جدول 14. فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی)

ماده قانونی

(28)

شماره تبصره

-

موضوع

بهره‌مندی از امتیازات دیپلم و احتساب مزایای یک مقطع تحصیلی بالاتر برای مشمولان این ماده

متن قانون

کلیه دستگاه‌های مشمول این قانون مکلفند نسبت به اعطای امتیازات دیپلم به شهدا و مفقودان زیر دیپلم و احتساب مزایای یک مقطع تحصیلی بالاتر به کلیه شهدا و مفقودان دارای مدرک دیپلم و بالاتر همانند جانبازان و آزادگان اقدام و حقوق و مزایای آنان را مطابقت دهند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران موضوع این ماده که از امتیازات دیپلم و یا مزایای یک مقطع تحصیلی بالاتر استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون و بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

‌‌‌‌٪۱۰۰ ایثارگران مشمول این ماده از امتیازات دیپلم و یا مزایای یک مقطع تحصیلی بالاتر استفاده نموده‌اند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

٪۱۰۰

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

اطلاع‌رسانی جامع، شفاف و پویا به کارکنان دستگاه‌های مربوط جهت بهره‌مندی از امتیازات قانونی.

 

4- بررسی فصل پنجم: اشتغال و کارآفرینی

2-1. موضوع فصل: فصل پنجم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران به مبحث اشتغال و کارآفرینی می‌پردازد و مواد (29) تا (36) این قانون را شامل می‌شود. ازجمله موضوعات مورد بحث در این فصل می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: «اولویت قراردادن مشمولان موضوع ماده (29) این قانون در جذب نیروی انسانی مورد نیاز کارگاه‌های تابع قانون کار»، «تشویق کارفرمایان کارگاه‌های موضوع ماده (31) این قانون برای جذب مشمولان مذکور در ماده (29) این قانون از طریق راهکارهایی همچون اعمال تخفیف صد در صد (100%) حق بیمه سهم کارفرما (حداقل به‌مدت 5 سال)»، «احتساب یکصدوپنجاه درصد (150%) حقوق پرداختی به ایثارگران جدید الاستخدام به‌عنوان هزینه‌های قابل قبول مالیاتی به‌مدت 5 سال»، «ایجاد صندوق اشتغال و کارآفرینی»، «پرداخت (75%) حداقل حقوق کارکنان دولت حداکثر تا (18) ماه به‌عنوان کمک هزینه زندگی در طی مدت آموزش و مهارت‌آموزی به مشمولان موضوع ماده (29) این قانون»، «ارائه امکانات تا 30% از ظرفیت موجود به مشمولان مذکور در ماده (29) به‌شرح مفاد ماده (34) این قانون ازجمله در واگذاری غرفه میادین و بازارچه‌های خود اشتغالی، سهمیه پذیرش آموزش‌های مهارتی و تخصصی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای و اعزام نیروی کار به خارج از کشور و همچنین ایجاد مشاغل پایدار برای مشمولان مذکور از محل تسهیلات تکلیفی، اعتبارات وجوه اداره شده، برنامه کمک‌های فنی و اعتباری و غیره» اشاره کرد.

2-2. عملکرد فصل پنجم: مهم‌ترین اقدامات قانونی انجام‌شده پیرامون اجرای احکام این فصل عبارتند از:

- پیش‌بینی اعتبارات لازم حسب مورد در بودجه مصوب سالانه بنیاد.

- تصویب اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران در هیئت‌وزیران.

- ابلاغ قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون.

- عضویت رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران در‌ شورای‌عالی اشتغال.

- پرداخت حق بیمه سهم کارفرما برای مشمولان‌ ذی‌ربط.

2-3. چالشهای فصل پنجم: مهم‌ترین چالش‌های تحقق مفاد این فصل عبارتند از:

- عدم تأمین بخشی از اعتبارات لازم برای اجرای مفاد فصل پنجم قانون.

- عدم بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی مندرج در اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران.

- ایجاد پیامدهای اجتماعی ناشی از اختصاص سهمیه‌های استخدامی برای مشمولان این قانون.

- عدم تمرکز در اجرای هماهنگ طرح‌های توانمندسازی شغلی، ارائه تسهیلات تکلیفی خوداشتغالی و کمک‌های فنی و اعتباری.

- عدم پذیرش دستگاه‌های اجرایی برای اجرای طرح کارورزی فارغ‌التحصیلان مشمول این قانون.

- عدم تناسب میزان تسهیلات خوداشتغالی برای ایجاد یک شغل پایدار. 

2-4. راهکارهای پیشنهادی فصل پنجم: عبارتند از:

- بهره‌گیری از اختیارات صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران، مندرج در اساسنامه و فعال کردن آثار صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران.

- افزایش لازم در اعتبارات مربوط به اشتغال مشمولان این قانون و اجرای هماهنگ و مؤثر طرح‌های توانمندسازی شغلی، ارائه تسهیلات تکلیفی خوداشتغالی و کمک‌های فنی و اعتباری.

- برقراری تناسب اعتباری لازم درخصوص میزان تسهیلات خوداشتغالی و ایجاد مشاغل پایدار.

2-5. ارزیابی عملکرد فصل پنجم به تفکیک مواد قانونی: ارزیابی عملکرد (فصل پنجم) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، به تفکیک مواد قانونی، به‌شرح مندرج در جداول 15تا27، این گزارش آمده است.

 

جدول 15. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(29)

شماره تبصره

-

موضوع

تعیین مشمولین خدمات مذکور در فصل پنجم تحت‌عنوان: اشتغال و کارآفرینی در این قانون.

متن قانون

خانواده شاهد، جانبازان، همسر و فرزندان جانبازان‌ بیست‌وپنج درصد (۲۵%) و بالاتر، آزادگان و همسر و فرزندان آنان مشروط بر آنکه فاقد شغل و درآمد بوده و واجد شرایط شغل مورد نظر باشند می‌توانند از خدمات این فصل برخوردار شوند.

تبصره رزمندگان و خواهر و برادر شاهد در اولویت بعدی برای استفاده از خدمات موضوع این فصل می‌باشند.

اقدامات قانونی انجامشده

1- ابلاغ این قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد.

2- پیش‌بینی اعتبارات لازم حسب مورد در بودجه مصوب سالانه بنیاد.

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولین استفاده‌کننده از خدمات این فصل به تفکیک خدمات ارائه‌شده

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون و بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

در ماده (29) این قانون مشمولین خدمات مربوط به اشتغال و کارآفرینی که در فصل پنجم قانون ذکر گردیده‌ ، تعیین‌ شده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

-

  

جدول 16. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(30)

شماره تبصره

-

موضوع

در اولویت قرار گرفتن مشمولان ماده (29) این قانون توسط کارگاه‌های تابع قانون کار در راستای جذب نیروی انسانی مورد نیاز.

متن قانون

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر واحدهای ذی‌ربط اعم از دولتی و غیردولتی موظفند ضمن هماهنگی با بنیاد در راستای جذب نیروی انسانی مورد نیاز کارگاه‌های تابع قانون کار، مشمولان موضوع ماده (۲۹) این قانون را در اولویت قرار دهند.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ این قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولان ماده (29) این قانون که توسط کارگاه‌های تابع قانون کار به‌کارگیری شده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

به‌دلیل عدم وجود آمار موثق و عدم دسترسی به داده و اطلاعات مربوط به میزان اجرایی شدن مفاد ماده (30) این قانون، ارائه عملکرد و ارزیابی آن امکان‌پذیر نیست.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

1- عدم همکاری دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط در ارائه گزارش عملکرد به بنیاد

2- عدم الزام‌آوری مفاد مندرج در قانون

راهکارهای پیشنهادی

تهیه و ابلاغ دستورالعمل اجرایی لازم جهت الزام دستگاه‌های دولتی و غیردولتی به جذب و به‌کارگیری نیروی انسانی مورد نیاز از میان ایثارگران مشمول این بند قانونی.

 

جدول 17. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(31)

شماره تبصره

بند «الف»

موضوع

پرداخت ‌‌‌‌۱۰۰ ٪حق بیمه سهم کارفرما مشمولان مذکور در بند «الف» این ماده، حداقل به‌مدت 5 سال و برای سایر مشمولان ماده (29) به میزان 50% حق بیمه سهم کارفرما به‌مدت حداقل 5 سال توسط بنیاد پرداخت می‌گردد.

متن قانون

به‌منظور تشویق کارفرمایان کارگاه‌ها به جذب مشمولان موضوع ماده (۲۹) این قانون، دولت موظف است کارفرمایانی را که با هماهنگی بنیاد پس از اخذ تعهدات لازم و انعقاد قراردادی که مبین تعهدات طرفین باشد اقدام به جذب نیرو در راستای تأمین نیروی انسانی مورد نیاز خود می‌نمایند، مشمول تخفیفات و تسهیلاتی به‌شرح ذیل قرار دهد:

الف) حق بیمه سهم کارفرما برای جانبازان، آزادگان، فرزندان شاهد، فرزندان جانبازان، فرزندان آزادگان، رزمندگان و فرزندان رزمندگان با حداقل شش ماه سابقه حضور در جبهه، به میزان صددرصد (۱۰۰%) و سایر مشمولان موضوع ماده (۲۹) این قانون به میزان پنجاه درصد (۵۰%) حداقل به‌مدت پنج سال توسط بنیاد پرداخت می‌گردد.[4]

اقدامات قانونی انجامشده

پیش‌بینی اعتبار در بودجه مصوب سالانه بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگرانی که حق بیمه سهم کارفرمای ایشان توسط بنیاد پرداخت می‌گردد.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

494 نفر

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

عملکرد قابل اتکایی در این زمینه ارائه نشده است. در یک گزارش رسمی بنیاد اشاره شده که در سال 1400 به تعداد 21 کارفرما، موضوع‌ بند «الف» ماده (31)، از پرداخت ۱۰۰ ‌‌‌‌٪حق بیمه سهم کارفرما معاف بوده‌اند و طبق مفاد این بند، مبالغ مذکور می‌بایست توسط بنیاد تأمین و پرداخت گردد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

بنیاد عدم تأمین اعتبار لازم را دلیل عدم اجرای کامل بند «الف» ماده (30) قانون اعلام نموده است.

راهکارهای پیشنهادی

1- پیش‌بینی کامل اعتبارات مورد نیاز برای اجرای این ماده قانونی در اعتبارات مصوب سالانه بنیاد.

2- مشخص نمودن تعداد افراد مشمول و تعداد ایثارگران به‌کارگیری شده.

3- اطلاع‌رسانی جهت تشویق کارفرمایان مشمول بند «الف» ماده (31) این قانون برای مشارکت حداکثری کارفرمایان و بهره‌مندی از تسهیلات قانونی مورد نظر.

 

جدول 18. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(31)

شماره تبصره

تبصره بند «ب»

موضوع

کاهش مالیات کارفرمایان مورد نظر این قانون به‌شرح بند «ب» ماده (31)

متن قانون

کاهش مالیات کارفرمایان این‌گونه کارگاه‌ها از طریق احتساب یکصدوپنجاه درصد (۱۵۰%) حقوق پرداختی به ایثارگران جدید الاستخدام به‌عنوان هزینه‌های قابل قبول مالیاتی به‌مدت پنج سال.

اقدامات قانونی انجامشده

انعکاس این بند قانونی به کارفرمایان جهت ترغیب به مشارکت حداکثری.

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگرانی که کارفرمای ایشان از کاهش مالیاتی برخوردار شده ‌است.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران و سازمان امور مالیاتی کشور

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

 

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

به‌دلیل عدم وجود داده و اطلاعات مورد نیاز، عملکرد بند «ب» ماده (31) این قانون قابل ارائه و ارزیابی نبوده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

عدم وجود یک سازوکار مدیریت و برنامه‌ریزی مستمر در بنیاد جهت جلب همکاری و هماهنگی بیشتر سایر دستگاه‌های مسئول جهت اجرایی کردن مفاد این قانون و تهیه گزارشات عملکرد سالانه به تفکیک مواد قانون و دستگاه‌های اجرایی مسئول.

راهکارهای پیشنهادی

انعکاس و اطلاع‌رسانی این بند قانونی به کارفرمایان جهت مشارکت حداکثری در این طرح قانونی و بهره‌مندی از مزایای قانونی تعیین‌شده.

 

جدول 19. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(31)

شماره تبصره

تبصره بند «ج»

موضوع

پرداخت یارانه حداقل دستمزد تا مدت 18 ماه به کارفرمایانی که ایثارگران مشمول را به‌کارگیری نموده‌اند.

متن قانون

کارفرمایانی که اقدام به جذب و استخدام افراد موضوع ماده (۲۹) این قانون حداقل به‌مدت پنج سال می‌نمایند تا مدت هجده ماه از هفتادوپنج درصد (۷۵%) یارانه حداقل حقوق و دستمزد، موضوع ماده (24) قانون کار بر حسب نوع شغلی که در اختیار آنان قرار خواهد گرفت بهره‌مند می‌شوند.

اقدامات قانونی انجامشده

--

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگرانی که کارفرمای ایشان از یارانه حداقل حقوق و دستمزد استفاده‌ نموده‌ است.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

--

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

به‌دلیل عدم وجود داده و اطلاعات مورد نیاز، عملکرد بند «ج» ماده (31) این قانون قابل ارائه و ارزیابی نبوده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

1- عدم ارائه گزارش از سوی بنیاد

2- عدم ابلاغ بند قانونی به کارفرمایان مشمول، جهت اطلاع‌رسانی و ایجاد انگیزه.

راهکارهای پیشنهادی

1- اطلاع‌رسانی و ابلاغ این بند قانونی به کارفرمایان جهت مشارکت حداکثری

2- جمع‌آوری و جمع‌بندی گزارشات عملکردی از کارفرمایان جهت تکمیل و اجرای تعهدات قانونی مندرج در این بند قانونی.

 

جدول 20. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(32)

شماره تبصره

تبصره بند «الف»؛ تبصره بند «ب»؛ تبصره بند «ج»

موضوع

ایجاد صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران و تدوین اساسنامه صندوق

متن قانون

بنیاد موظف است نسبت به ایجاد صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران اقدام نموده و اساسنامه آن را تدوین و به تصویب هیئت‌وزیران برساند. منابع مالی این صندوق به‌شرح زیر تأمین می‌گردد:

الف) بودجه عمومی دولت

ب) وجوه برگشتی از محل اقساط وام‌های اشتغال پرداختی به ایثارگران (وجوه اداره شده)

ج) سایر منابع بنیاد (منابع داخلی بنیاد)

اقدامات قانونی انجامشده

تصویب اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران در جلسات مورخ 1393/8/28 و 1394/6/1 هیئت‌وزیران

شاخص میزان خدمت

تعداد ایثارگران مشمول که از تسهیلات اعتباری خوداشتغالی صندوق استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران طی جلسات مورخ 1393/8/28 و 1394/6/1 هیئت‌وزیران به تصویب رسیده است، اما صندوق مذکور فعالیتی نداشته و عملکردی ندارد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

1- طرح‌های توانمندسازی شغلی و تقویت برنامه‌های خوداشتغالی در اولویت قرار نگرفته است.

2- جذب و استخدام در دستگاه‌های اجرایی با توجه به اختصاص سهمیه‌های استخدامی، در اولویت بوده و به‌عنوان مسیر آسان‌تر به آن تأکید گردیده است. (ضمن اینکه این موضوع پیامدهای اجتماعی از جمله اعمال تبعیض را نیز موجب شده‌ است).

راهکارهای پیشنهادی

1-      طرح‌های توانمندسازی شغلی و مهارتی و تقویت برنامه‌های خوداشتغالی در اولویت قرار گیرد.

2-      ارائه خدمات مشاوره‌های شغلی و خوداشتغالی پیش‌بینی شود.

3-      ایجاد تمرکز در منابع مالی و تسهیلات و اجرای طرح‌های توانمندسازی شغلی و مهارتی و ارائه خدمات مشاوره‌ای و ارائه به‌موقع مشوق‌های پیش‌بینی شده صورت پذیرد.

4- فعالیت صندوق اشتغال و کارآفرینی جهت افزایش منابع مالی مورد نیاز در برنامه عملیاتی بنیاد قرار گیرد.

 

جدول 21. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(33)

شماره تبصره

-

موضوع

پرداخت 75% حداقل حقوق کارکنان دولت برای حداکثر 18 ماه به مشمولان این ماده که دوره‌های آموزشی و مهارت شغلی را طی می‌کنند.

متن قانون

درصورتی که در راستای دستیابی فرزندان شاهد، جانبازان‌ بیست‌وپنج درصد (۲۵%) و بالاتر و آزادگان بیکار به مشاغل مناسب، نیاز به فراگیری دوره‌های آموزشی و مهارتی باشد، به‌منظور تأمین حداقل معاش آنان در طول دوره آموزش (حداکثر تا هجده ماه) کمک هزینه زندگی معادل هفتاد و پنج درصد (۷۵%) حداقل حقوق کارکنان دولت و برای یک‌بار توسط بنیاد پرداخت خواهد شد.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاههای اجرایی مشمول جهت اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالانه به بنیاد

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که از کمک هزینه زندگی طی دوره‌های آموزشی و مهارت شغلی استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

تعداد متقاضیان آموزش

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

بنیاد نسبت به ارائه آمار تعداد‌ خدمت‌گیرندگان اقدام نماید.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

ماده (33) این قانون اجرایی نشده و عملکردی ندارد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

عدم تحقق

علت عدم تحقق

1- عدم تمرکز در اجرای هماهنگ طرح‌های توانمندسازی شغلی و ارائه تسهیلات تکلیفی خوداشتغالی و کمک‌های فنی و اعتباری به‌همراه عدم ارائه به‌موقع مشوق‌های لازم برای کارفرمایان.

2- عدم وجود یک سازوکار مشاوره شغلی مؤثر.

3- انتخاب مسیر آسان‌تر با پیامدهای اجتماعی در اختصاص سهمیه‌های استخدامی.

4- عدم تأمین اعتبار از طریق ایجاد صندوق اشتغال و کارآفرینی و تقویت صندوق طی سال‌های گذشته.

راهکارهای پیشنهادی

1- تمرکز بر طرح‌های توانمندسازی شغلی.

2- ارائه تسهیلات تکلیفی خوداشتغالی و کمک‌های فنی و اعتباری لازم، هماهنگ با طرح‌های توانمندسازی شغلی و مهارتی.

3- ارائه به‌موقع مشوق‌های قانونی لازم به کارفرمایان.

4- راه‌اندازی مرکز مشاوره شغلی.

5- فعال نمودن صندوق اشتغال و کارآفرینی جهت افزایش منابع مالی مورد نیاز در برنامه عملیاتی بنیاد.

 

جدول 22. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(34)

شماره تبصره

تبصره بند «الف»

موضوع

واگذاری 30% از غرفه میادین و بازارچه‌های خوداشتغالی و دکه به مشمولین واجد شرایط این فصل

متن قانون

برای بهره‌مندی افراد واجد شرایط این فصل، ضمن هماهنگی دستگاه‌ها و مراکز ارائه دهنده امکانات فوق با بنیاد، مشروط بر آنکه قبلاً از تسهیلات این فصل استفاده نکرده باشند، تا سی درصد (۳۰%) از امکانات مربوط به موارد ذیل به این امر اختصاص می‌یابد:

الف) واگذاری غرفه میادین و بازارچه‌های خود اشتغالی و دکه از طریق شوراهای اسلامی و با هماهنگی شهرداری‌ها.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که غرفه میادین و بازارچه‌های خوداشتغالی و دکه به آنها واگذار شده ‌است.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت کشور

شوراهای اسلامی و شهرداری‌ها

تعداد کل افراد مشمول

تعداد تقاضای ثبت‌شده

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

با توجه به عدم وجود اطلاعات در این زمینه، ارائه عملکرد مقدور نشد.

بنیاد نسبت به اخذ و ارائه گزارش عملکرد شهرداری و وزارت کشور به تفکیک سال اقدام نماید.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

بنیاد اجرای مفاد این بند از ماده را ناقص و محدود عنوان نمود.

راهکارهای پیشنهادی

1- تأکید بر اجرایی شدن مفاد ماده (74) و تبصره‌های آن جهت ارائه گزارش عملکرد سالانه.

2- مشخص نمودن تعداد غرفه‌ها و دکه‌های متعلق به شوراهای اسلامی و شهرداری‌ها و محاسبه 30 % از آنها.

 

جدول 23. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(34)

شماره تبصره

تبصره بند «ب»

موضوع

اختصاص 30% از سهمیه پذیرش دوره‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت آموزش‌های مهارتی، تخصصی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای به مشمولان واجد شرایط این فصل.

متن قانون

سهمیه پذیرش دوره‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت آموزش‌های مهارتی، تخصصی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای به‌همراه تسهیلات رفاهی به‌ویژه خوابگاه.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که از دوره‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت آموزش‌های مهارتی و تخصصی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور.

بنیاد شهید و امور ایثارگران.

تعداد کل افراد مشمول

230.000 (این تعداد برآوردی است).

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

8.280 (عملکرد طی دوره 5 ساله برآورد شده ‌است).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالانه به‌طور متوسط 1.656 نفر (حدود 55%) از تعداد هدف‌گذاری از دوره‌های آموزش‌های تخصصی و مهارت‌های شغلی سازمان فنی و حرفه‌ای کشور استفاده می‌نمایند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

4 %

علت عدم تحقق

به‌نظر می‌رسد به توانمندسازی افراد از طریق آموزش‌های تخصصی و مهارت‌های شغلی توجه جدی نشده و اجرای طرح‌های توانمندسازی شغلی در اولویت قرار نگرفته است.

راهکارهای پیشنهادی

1- اولویت دادن به اجرای طرح‌های توانمندسازی شغلی و تقویت آن .

1-      هدف‌گذاری متناسب با تعداد کل افراد مشمول و اجرای دوره‌های آموزشی در زمان‌بندی مناسب.

2-      تأمین اعتبار مورد نیاز.

3-      با توجه به افزایش تعداد متقاضیان و مشمولان این بند قانونی، توسعه و گسترش برگزاری دوره‌های آموزشی کوتاه و بلندمدت‌ ازسوی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای پیشنهاد می‌گردد.

 

جدول 24. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(34)

شماره تبصره

تبصره بند «ج»

موضوع

اجرای دوره‌های کارورزی خاص فارغ‌التحصیلان.

متن قانون

اجرای دوره‌های کارورزی خاص فارغ‌التحصیلان توسط دستگاه‌های اجرایی‌ ذی‌ربط.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون.

شاخص میزان خدمت

تعداد فارغ‌التحصیلان مشمولی که دوره‌های کارورزی را در دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط طی نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون و بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

تعداد فارغ‌التحصیلان مشمول

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

 

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

بنیاد طی یک گزارش رسمی اعلام نموده است که طرح کارورزی فارغ‌التحصیلان در دستگاه‌های اجرایی اجرا نمی‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

عدم پذیرش دستگاه‌های اجرایی برای اجرای طرح کارورزی فارغ‌التحصیلان به‌منظور پیشگیری از ایجاد تعهد استخدامی.

راهکارهای پیشنهادی

برگزاری دوره‌های کارورزی‌ ازسوی دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط و جذب فارغ‌التحصیلان مشمول این بند قانونی و ارائه گزارش عملکرد به بنیاد.

 

جدول 25. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(34)

شماره تبصره

تبصره بند «د»

موضوع

اعزام نیروی کار به خارج از کشور

متن قانون

اعزام نیروی کار به خارج از کشور، توسط دستگاه‌های مشمول این قانون.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

شاخص میزان خدمت

تعداد مشمولانی که به‌عنوان نیروی کار به خارج از کشور اعزام شده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون و بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

تعداد افراد متقاضی مشمول این بند قانونی

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

--

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

بنیاد طی یک گزارش رسمی اعلام‌ کرده‌ است که طرح اعزام نیروی کار به خارج از کشور انجام نمی‌شود. (البته در یک گزارش دیگر عنوان شده که تعداد 33 نفر در سال 1400 به خارج از کشور جهت اشتغال به کار اعزام‌ شده‌اند.)

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

بنیاد اعلام‌ نموده‌ است اعزام‌ هریک از مشمولان به مبلغ 100 میلیون تومان هزینه دارد و دستگاه‌های موضوع ماده (2) نیز برنامه‌ای برای اعزام نیروی کار به خارج از کشور طی سال‌های اخیر نداشته‌اند.

راهکارهای پیشنهادی

تربیت نیروی انسانی متخصص از میان مشمولان این بند قانونی برای حرفه‌ها و مشاغل خاص مورد تقاضای خارج از کشور.

 

جدول 26. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(35)

شماره تبصره

-

موضوع

پرداخت تسهیلات تکلیفی، اعتبارات وجوه اداره شده، خوداشتغالی، برنامه کمک‌های فنی و اعتباری به افراد واجد شرایط این فصل.

متن قانون

دولت مکلف است سازوکارهای مناسب را برای ایجاد مشاغل پایدار برای مشمولان این فصل از محل تسهیلات تکلیفی، اعتبارات وجوه اداره شده، خود اشتغالی، برنامه کمک‌های فنی و اعتباری (ملی و استانی) در لوایح بودجه سالانه پیش‌بینی و اجرا نماید.

اقدامات قانونی انجامشده

ابلاغ قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون

شاخص میزان خدمت

تعداد افراد واجد شرایط این فصل که از تسهیلات خوداشتغالی استفاده نموده‌اند.

واحد سنجش

نفر

دستگاه اجرایی مسئول

1- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

2- وزارت امور اقتصادی و دارایی

3- بنیاد شهید و امور ایثارگران

تعداد کل افراد مشمول

230.000 (این تعداد برآوردی است)

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

39.270 (عملکرد طی دوره 5 ساله برآورد شده است).

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

سالانه به‌طور متوسط به تعداد 7.854 نفر از تسهیلات خوداشتغالی استفاده نموده‌اند.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

17 %

علت عدم تحقق

میزان ریالی تسهیلات برای ایجاد یک شغل پایدار، با توجه به تورم سالانه مناسب نمی‌باشد.

راهکارهای پیشنهادی

پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز برای تحقق اهداف کمّی مورد نیاز این بند قانونی متناسب با تورم و افزایش‌های سالانه.

 

جدول 27. فصل پنجم (اشتغال و کارآفرینی)

ماده قانونی

(36)

شماره تبصره

-

موضوع

عضویت رئیس بنیاد در‌ شورای‌عالی اشتغال

متن قانون

به‌منظور ساماندهی موضوع اشتغال مشمولان این قانون در سیاستگذاری‌های کلان، رئیس بنیاد در‌ شورای‌عالی اشتغال عضویت خواهد داشت.

اقدامات قانونی انجامشده

عضویت رئیس بنیاد در‌ شورای‌عالی اشتغال صورت پذیرفته است.

شاخص میزان خدمت

عضویت رئیس بنیاد در‌ شورای‌عالی اشتغال

واحد سنجش

عضویت

دستگاه اجرایی مسئول

-

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد‌‌ خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

عضویت رئیس بنیاد شهید در‌ شورای‌عالی اشتغال

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100 %

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

ارائه گزارش لازم درخصوص تشریح ساماندهی موضوع اشتغال مشمولان این قانون در قالب سیاستگذاری‌های کلان‌ ازسوی رئیس بنیاد و عضو‌ شورای‌عالی اشتغال کشور.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

نظام اسلامی بهمنظور پاسداشت و تکریم از جامعه ایثارگران کشور، بهعنوان پرچمداران فرهنگ ایثار و جهاد، قوانین و الزامات سیاستی متعددی را طی سالیان گذشته مصوب و اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین قوانین تدوین در این زمینه، که در‌واقع پس از ابلاغ سیاست‌های کلی نظام در امور «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران»، مهم‌ترین سند پشتیبان در زمینه تبیین حقوق و جایگاه جامعه ایثارگری کشور بهشمار میآید، قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. به‌رغم گذشت بیش از 10 سال از تصویب این قانون، تاکنون ارزیابی دقیقی از عملکرد اجرایی دستگاههای مسئول و آخرین وضعیت اجرایی شدن احکام مندرج در این قانون صورت نپذیرفته است. گزارش حاضر که در‌واقع دومین گام از طرح پژوهشی «بررسی میزان عملیاتی شدن قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در برنامه ششم توسعه» است، متمرکز بر احکام فصول چهارم (امور اداری و استخدامی) و پنجم (اشتغال و کارآفرینی) این قانون میباشد و تلاش کرده‌ است تا میزان اجرای این احکام توسط دستگاههای اجرایی مسئول را در طی دوره پنج‌ساله اجرای قانون برنامه ششم توسعه (1400-1396) مورد بررسی و ارزیابی کارشناسی قرار دهد. بررسیهای انجام شده در این پژوهش نشان میدهد که:

  1. در حوزه امور اداری و استخدامی: علی‌رغم اینکه در راستای اجرای احکام این فصل، تعداد 45.878 نفر در دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون، طی دوره 5 ساله برنامه ششم توسعه کشور، جذب و استخدامشدهاند و احکامی همچون «برخورداری مشمولین تبصره «2» الحاقی ماده (21) این قانون، از کلیه حقوق و مزایای همان پست سازمانی یا همتراز شغل و پست قبلی، در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر» و «پرداخت مستمری به کلیه والدین شاهد به میزان یک‌ونیم برابر حداقل حقوق کارکنان دولت» بهطور مطلوب اجرایی شده‌ است؛ با وجود این، اما چالشهایی همچون «عدم استخدام فرزندان ایثارگران پس از بازنشستگی» و «عدم استفاده مشمولان ماده (24) این قانون، از امتیاز بازنشستگی پیش از موعد با 5 سال سنوات ارفاقی و با دریافت حقوق و مزایای کامل» پیرامون اجرای احکام این فصل احصا شده ‌است. ازاین‌رو، پیرامون این فصل پیشنهاد می‌شود که علاوه‌بر تصویب آیین‌نامههای اجرایی مربوطه، ازجمله آیین‌نامه اجرایی ماده (24) این قانون، بررسی دقیقی از تعداد مشمولان موضوع احکام قانونی این فصل و ارزیابی کمّی‌وکیفی از وضعیت اجرایی شدن آنها توسط بنیاد شهید و امور ایثارگران صورت پذیرد.
  2. در حوزه اشتغال و کارآفرینی: در این حوزه علیرغم اینکه اعتبارات لازم حسب مورد در بودجه مصوب سالیانه بنیاد پیش‌بینی شده و اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران نیز در هیئتوزیران تصویب شده‌ است، اما چالشهای فراوانی در راستای تحقق اهداف این فصل احصا شده‌ است، که مهمترین آنها عبارتند از: «عدم بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی مندرج در اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران»، «ایجاد پیامدهای اجتماعی ناشی از اختصاص سهمیه‌های استخدامی برای مشمولان این قانون و عدم توجه به این مسئله و سیاستگذاری متناسب با آن»، «عدم تمرکز در اجرای هماهنگ طرح‌های توانمندسازی شغلی، ارائه تسهیلات تکلیفی خوداشتغالی و کمک‌های فنی و اعتباری» و «عدم تناسب میزان تسهیلات خوداشتغالی برای ایجاد یک شغل پایدار». در این راستا پیشنهاد اصلی گزارش حاضر به‌منظور ارائه بهینه خدمات اشتغال و کارآفرینی در چارچوب قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی مندرج در اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی و اجرای مؤثر طرح‌های توانمندسازی شغلی با ایجاد تناسب بین اعتبارات تخصیص‌یافته در حوزه تسهیلات خوداشتغالی و ایجاد چرخه کامل اشتغال در جامعه ایثارگری کشور است.

 

گزیده سیاستی / مدیریتی (پیامک منتخب) (144)

گزارش حاضر به بررسی میزان عملیاتی‌شدن احکام قانونی مندرج در فصل چهارم (تسهیلات اداری و استخدامی) و پنجم (اشتغال) قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران و با تمرکز بر سالهای اجرای قانون برنامه ششم توسعه پرداخته است.

 

  1. سیاست‌های کلی «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و سامان‌دهی امور ایثارگران»، ابلاغیه 1389/11/29.
  2. قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1396/1/16.
  3. قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1389/10/15.
  4. قانون بودجه سال 1400 کل کشور، مصوب 1399/۱۲/27.
  5. قانون بودجه سال 1401 کل کشور، مصوب 1401/12/20.
  6. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391.
  7. قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی، مصوب 1377.
  8. گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1400.
  9. سند تحول دولت مردمی، بخشنامه شماره ۱۵۸۴۸۳ مورخ 1400/۱۲/8 رئیس‌جمهور.
  10. بنیاد شهید انقلاب اسلامی‌، بنیاد شهید انقلاب اسلامی در یک نگاه‌، تهران ۱۳۷۶ ش الف‌.
  11. قوانین و مقررات کاربردی خانواده بزرگ ایثارگران، تهران، نشر شاهد، 1401.