خلاصه مدیریتی

 

بیان مسئله

تحلیل روند رشد بخش صنعت از جنبه‌های مختلف، عاملی کلیدی در تحلیل‌های خُرد و کلان اقتصادی و یکی از ارکان تصمیم‌گیری در حوزه اقتصاد است. شاخص تولید بخش صنعت به‌دلیل تأثیر نوسانات سطح فعالیت صنعت بر بخش‌های دیگر اقتصاد، به‌عنوان یک شاخص مهم اقتصادی کوتاه‌مدت مورد استفاده قرار می‌گیرد. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی به‌صورت ماهیانه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های بورسی را محاسبه می‌کند. اهمیت این شاخص به‌روز، برای اقتصاد ایران که تحولات زیادی دارد بیشتر خواهد بود، زیرا بازخورد شوک‌های وارده به اقتصاد ایران و واکنش‌های سیاستگذاران باید در تواتر کمتر از فصل مورد رصد قرار گیرد؛ این در حالی است که آمار رسمی بخش حقیقی به‌صورت فصلی و با تأخیر ارائه می‌شود.

 

یافته‌های کلیدی

طی مرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 6/1 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 8/5 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی 8 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص تولید و 7 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص تولید را تجربه کرده‌اند. رشته‌فعالیت‌های «سیمان»، «دارو» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «چوب و کاغذ» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند. همچنین طی مردادماه سال ۱۴۰۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات»، «سیمان» و «دارو» افزایش در شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «تجهیزات برقی» کاهش در شاخص تولید داشته‌اند.

شاخص تولید شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 23/۳ درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 4/9 درصدی مواجه شده است.

طی مرداد سال 140۲، شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 0/7 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش ۱۱ درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل 9 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص فروش و 6 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص فروش داشته‌اند. رشته‌فعالیت‌های «تجهیزات برقی»، «دارو» و «کاشی و سرامیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشته‌اند. همچنین در این ماه نسبت به ماه قبل، تنها رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «دارو» افزایش در شاخص فروش داشته‌اند و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کرده‌اند.

شاخص فروش شرکت‌های معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 24/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 9 درصدی مواجه شده است.  

            در مرداد سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی رشد مثبت 1/9 درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطه‌به‌نقطه با افزایش 3/8 واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به 20/8 درصد رسیده است. گفتنی است میانگین سالیانه شاخص قیمت نیز در مردادماه سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با ۲/۲ واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 29/1 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

  1. مقدمه

شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی با استفاده از داده‌های ماهیانه شرکت‌های صنعتی بورسی پذیرفته شده در بورس[1] محاسبه می‌شود. در تهیه این شاخص‌ها از اطلاعات ماهیانه 316 شرکت بورسی استفاده می‌شود و علاوه‌بر اندازه‌گیری تغییرات میزان تولید، فروش و قیمت در بخش صنعت، در محاسبات ملی نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند و برآوردی از تغییرات ماهیانه ارزش افزوده ایجاد شده را در صنایع مختلف و به‌دنبال آن در کل اقتصاد منعکس می‌کنند.

شاخص تولید صنعت را بانک مرکزی و مرکز آمار ایران با تواتر فصلی و همچنین شاخص قیمت صنعت به‌صورت فصلی را مرکز آمار و ماهیانه را بانک مرکزی، منتشر می‌کند، اما الزامی به انتشار شاخص فروش صنعت ندارند. از‌طرفی، این آمار چندین ضعف اساسی دارد که مهم‌ترین آن وقفه سه‌ماهه در انتشار داده‌ها و بعضاً متوقف شدن انتشار آنها و نداشتن تواتر ماهیانه است.

شاخص‌های ماهیانه تولید، فروش و قیمت استخراج شده از اطلاعات عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تا حد زیادی می‌توانند با دقت مناسب و به‌صورت به‌هنگام تحولات بخش صنعت و معدن کشور را توضیح دهند و با توجه به بررسی‌های انجام شده و تطبیق دادن این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران که به‌صورت فصلی منتشر می‌شود، مشخص شده این شاخص به‌خوبی می‌تواند در وقفه انتشار این شاخص‌های رسمی، شاخص جایگزین مناسبی برای آن باشد.]1[ در این مطالعه تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهم‌ترین رشته‌فعالیت‌های آن در مرداد سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.

 

 

  1. شاخص‌های تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی

در مرداد سال 140۲، شاخص تولید و فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 6/1 و 0/7 درصدی را تجربه کرده است، اما نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش بهترتیب کاهش 8/5 و ۱۱ درصدی داشته‌اند که تحت تأثیر محدودیت‌های تأمین برق صنایع و تعطیلات تابستانی کارخانه‌ها در مرداد‌ماه بوده است.

            نتایج طرح شامخ اتاق بازرگانی ایران نیز نشان می‌دهد شاخص مدیران خرید صنعت در مرداد سال ۱۴۰۲، 47/72 برای چهارمین ماه پیاپی و با شدت بیشتری در مقایسه با ماه گذشته کاهش یافته است و کمترین میزان هفت ماهه اخیر را از دی‌ماه (به‌غیراز فروردین‌ماه) به ثبت رسانده ‌است. قطعی مکرر برق، تعطیلات تابستانی کارخانه‌ها و کمبود مواد اولیه، کاهش تولید مرداد‌ماه را تشدید کرده‌اند. در‌عین‌حال بسیاری از شرکت‌ها با تأخیر در دریافت مطالبات از‌سوی مشتریان روبه‌رو هستند که با توجه به مشکلات عدم تأمین مالی از‌سوی بانک‌ها، نقدینگی و سرمایه در گردش به‌شدت کاهش یافته است.

نمودار 1. شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (100=1395)

نمودار 2. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (درصد)

 

 

                                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

طی سه‌ماهه منتهی به مرداد سال 140۲، رشد میانگین متحرک سه‌ماهه شاخص تولید افزایش 3/4 درصدی و شاخص فروش آن افزایش 1/2 درصدی را نشان می‌دهند.

 

 

 

 

نمودار 3. رشد میانگین متحرک سه‌ماهه شاخصهای تولید و فروش

فعالیتهای صنعتی نسبت به دوره مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

جدول 1. رشد شاخص تولید و فروش فعالیت‌های صنعتی و معدنی بورسی مرداد سال ۱۴۰۲

شاخص فروش

شاخص تولید

رشد شاخص تولید و فروش

 

رشد پنج‌ماهه نسبت به پنج‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

 

رشد پنج‌ماهه نسبت به پنج‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

3.6

0.7

-11.0

5.1

6.1

-8.5

صنعت

0.2

4.4

4.7

0.0

8.6

3.2

شیمیایی به‌جز

 دارو

رشته‌فعالیت‌های منتخب[2] صنعت

-0.5

15.0

-4.8

3.6

3.2

-14.6

فلزات پایه

3.9

-30.5

-41.8

17.3

2.8

-22.7

خودرو و قطعات

22.3

24.6

9.0

3.6

23.3

-4.9

معدن

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

  1. شاخص‌های تولید و فروش به تفکیک رشته‌فعالیت‌های صنعتی بورسی

مرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی 8 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص تولید و 7 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص تولید داشته است. رشته‌فعالیت‌های «سیمان»، «دارو» و «تجهیزات برقی» بیشترین افزایش در شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «چوب و کاغذ» و «لاستیک و پلاستیک» بیشترین کاهش در شاخص تولید را تجربه کرده‌اند.

همچنین در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشته‌فعالیت صنعتی بورسی 9 رشته‌فعالیت افزایش در شاخص فروش و 6 رشته‌فعالیت کاهش در شاخص فروش را تجربه کرده‌اند. رشته‌فعالیت‌های «دارو»، «تجهیزات برقی» و «سیمان» بیشترین افزایش در شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات» و «چوب و کاغذ» بیشترین کاهش در شاخص فروش را تجربه کرده‌اند.

 

نمودار 4. رشد شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیتهای صنعتی در مرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)[3]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

 

طی مرداد سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشته‌فعالیت‌های «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» و «سیمان» افزایش در شاخص تولید داشته‌اند و سایر رشته‌فعالیت‌ها کاهش در شاخص تولید را ثبت کرده‌اند که بیشترین کاهش شاخص تولید متعلق به رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «فلزات پایه» بوده ‌است. همچنین، تنها رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «دارو» افزایش ناچیزی در شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «چوب و کاغذ» کاهش در شاخص فروش داشته‌اند.

 

 

نمودار 5. رشد شاخصهای تولید و فروش رشته‌فعالیتهای صنعتی در مرداد سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

طی مرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشته‌فعالیت‌های «سیمان»، «دارو» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «لاستیک و پلاستیک»، «چوب و کاغذ» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشته‌اند، همچنین رشته‌فعالیت‌های «تجهیزات برقی»، «دارو» و «کاشی و سرامیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشته‌اند.

طی مردادماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل، «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات»، «سیمان» و «دارو» افزایش در شاخص تولید و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «تجهیزات برقی» کاهش در شاخص تولید داشته‌اند، همچنین تنها رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «دارو» افزایش در شاخص فروش داشته‌اند و رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «لاستیک و پلاستیک» و «تجهیزات برقی» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کرده‌اند.

 

 

 

نمودار 6. سهم رشته‌فعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت

در مرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

نمودار 7. سهم رشته‌فعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت

در مرداد سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

در ادامه به بررسی رشته‌فعالیت‌های «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (به‌جز دارو)» و «فلزات پایه» به‌دلیل ضریب اهمیت بالای این رشته‌فعالیت‌ها در محاسبه شاخص و همچنین رشته‌فعالیت‌های «غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر» و «دارو» به‌دلیل اثرپذیری از حذف ارز ترجیحی 4200 تومانی در واردات نهاده‌های آنها پرداخته شده است.

 

۱-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت خودرو و قطعات

در مرداد سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت خودرو و قطعات برمبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 2/8 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 22/7 درصدی داشته و همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 30/5 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 41/8 درصدی داشته است. همان‌طور که در نمودار 10 نشان داده شده‌ است نسبت به ماه قبل تمام زیربخش‌ها رشد منفی داشته‌اند. همچنین مطابق نمودار ۱۱، نسبت به ماه مشابه سال قبل زیربخش‌های «خودرو سواری» و «خودرو سنگین» نیز کاهش در شاخص فروش داشته‌اند.

نمودار 8. شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (100=1395)

نمودار 9. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (درصد)

 

 

                                                                                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

نمودار 10. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های خودرو و قطعات نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 11. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های خودرو و قطعات نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

۲-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت شیمیایی به‌جز دارو

در مرداد سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت شیمیایی به‌جز دارو بر‌مبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 8/6 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 3/2 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 4/4 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 4/7 درصدی داشته است.

مطابق نمودار ۱۵، نسبت به ماه مشابه سال قبل و همچنین ماه قبل، شاخص تولید زیربخش‌های اصلی و شاخص فروش زیربخش‌های اصلی به‌جز «متانول» افزایش یافته است.

 

نمودار 12. شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (‌به‌جز دارو) (100=1395)

نمودار 13. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (به‌جز دارو) (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

 

 

نمودار 14. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های شیمیایی به‌جز دارو نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 15. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های شیمیایی به‌جز دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

۳-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت فلزات پایه

در مرداد سال 140۲، شاخص تولید رشته‌فعالیت فلزات پایه برمبنای شرکت‌های بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 3/2 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 14/6 درصدی داشته است. در مقابل شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 15 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 4/8 درصدی داشته است. مطابق نمودار ۱۸، نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش زیربخش‌های اصلی به‌جز «پروفیل» کاهش داشته است، از طرفی طبق نمودار ۱۹، نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید زیربخش «ورق» و «سایر» افزایش یافته و شاخص فروش زیربخش «ورق»، «شمش» و «سایر» افزایش یافته‌ است.

 

نمودار 17. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (درصد)

نمودار 16. شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

نمودار 18. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های فلزات پایه نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 19. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های فلزات پایه نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

4-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر

در مرداد سال 140۲، شاخص تولید رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر برمبنای شرکت‌های بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 9/9 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 7/8 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 16/2 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 8/1 درصدی داشته است.

مطابق نمودار 22 نسبت به ماه قبل شاخص تولید تمام زیربخش‌ها و شاخص فروش تمام زیربخش‌ها به‌جز «لبنیات» کاهش یافته است. از طرفی مطابق نمودار ۲۳، نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید زیربخش‌های اصلی به‌جز «کیک و بیسکویت» افزایش یافته است.

 

نمودار 20. شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی (100=1395)

نمودار 21. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

نمودار 22. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 23. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چ

 

 

مأخذ: همان.

 

5-3. شاخص‌های تولید و فروش رشته‌فعالیت دارو

در مردادماه سال 140۲ شاخص تولید رشته‌فعالیت دارو برمبنای شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 36/8 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش ۴ درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 37/7 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 4/3 درصدی داشته است. طبق نمودار ۲۶ شاخص تولید زیربخش‌های اصلی و شاخص فروش زیربخش «قرص و کپسول» افزایش یافته است. همچنین مطابق نمودار 27 نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید و فروش تمام زیربخش‌ها افزایش یافته‌ است.

نمودار 24. شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (100=1395)             

نمودار 25. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

نمودار 26. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های دارو نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 27. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

  1. شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی

در مرداد سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه[4] قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی رشد مثبت 1/9 درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطهبهنقطه[5] با افزایش 3/8 واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به 20/8 درصد رسیده است. گفتنی است میانگین[6] سالیانه شاخص قیمت نیز در مردادماه سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با ۲/۲ واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 29/1 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

 

 

 

نمودار 28. درصد تغییر شاخص قیمت صنعت (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

بررسی شاخص قیمت رشته‌فعالیت‌های بورسی نشان‌ می‌دهد در مرداد سال ۱۴۰۲، رشته‌فعالیت‌های «شیمیایی به‌جز دارو» و «محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات» بالاترین نرخ رشد ماهیانه و رشته‌فعالیت‌های «فلزات پایه» و «خودرو و قطعات» بالاترین نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه را تجربه کرده‌اند.

 

نمودار 29. شاخص قیمت رشته‌فعالیت‌های بورسی- مرداد سال ۱۴۰۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

رشته‌فعالیت دارو در مردادماه نرخ رشد ماهیانه 2/1 درصدی داشته است. شایان‌ ذکر است رشد نقطه‌به‌نقطه رشته‌فعالیت دارو نسبت به ماه پیش کاهش یافته و به 26/1 درصد رسیده است و میانگین سالیانه قیمت نیز 71/6 درصد افزایش یافته است.

 

نمودار 30. درصد تغییر شاخص قیمت رشته‌فعالیت دارو (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

یکی از رشته‌فعالیت‌های دیگری که در ماه‌های ابتدایی سال مشمول حذف ارز ترجیحی شد، رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر بود. بررسی روند قیمت‌ها در این رشته‌فعالیت هم بعد از گذشت چند ماه از اعمال این سیاست جالب توجه است:

مطابق نمودار 31، با حذف ارز ترجیحی مواد اولیه رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر، رشد ماهیانه شاخص قیمت این رشته‌فعالیت در اردیبهشت و مرداد سال ۱۴۰۱ به حدود 45 و 50 درصد رسید، اما در ماه‌های بعد و پس از تخلیه اثر این شوک به‌شدت کاهش یافت، اما در ماه‌های اخیر اندکی افزایش یافته و در مردادماه رشد ماهانه مثبت 1/6 درصدی داشته است. به‌طور مشابه رشد نقطه‌به‌نقطه شاخص قیمت در این رشته‌فعالیت هم از تیرماه مجدداً افزایشی شده است و در مردادماه به 12/5 درصد رسیده است؛ گفتنی است میانگین سالیانه قیمت در این رشته‌فعالیت از مردادماه نزولی بوده و به 71/6 درصد رسیده است.

 

نمودار 31. درصد تغییر شاخص قیمت رشته‌فعالیت غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر (100=1395)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

  1. شاخص‌های تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی

در مرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 23/3 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 4/9 درصدی مواجه شده و همچنین، شاخص فروش شرکت‌های معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 24/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش ۹ درصدی مواجه شده‌ است. مطابق نمودار ۳۴، نسبت به ماه قبل شاخص تولید زیربخش‌های «گندله» و «سایر» کاهش یافته است. در مقابل مطابق نمودار 35، افزایش شاخص تولید و فروش زیربخش «گندله» باعث افزایش شاخص تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل شده است.

 

 

نمودار 32. شاخصهای تولید و فروش شرکتهای معدنی بورسی (100=1395)

نمودار 33. رشد نقطه‌به‌نقطه شاخصهای تولید و فروش شرکت‌های معدنی بورسی (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

 

نمودار 34. رشد شاخص‌ تولید و فروش زیربخش‌های معدن نسبت به ماه قبل (درصد)

نمودار 35. رشد شاخص تولید و فروش زیربخش‌های معدن نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: همان.

  1. جمع‌بندی

شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی از اطلاعات ماهیانه ۳۱۶ شرکت بورسی استخراج می‌شود و با توجه به اینکه این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار هم حرکتی مناسب دارد، با دقت زیادی می‌تواند تحولات بخش صنعت و معدن کشور را به‌صورت ماهیانه رصد کند. در این گزارش تغییرات شاخص‌های تولید، فروش و قیمت شرکت‌های صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهم‌ترین رشته‌فعالیت‌های آن در مرداد سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.

برآورد این گزارش نشان می‌دهد، طی مرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 6/1 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 8/5 درصدی مواجه شده و همچنین شاخص فروش شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 0/7 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 11 درصدی مواجه شده‌ است. شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی نیز نسبت به ماه مشابه سال قبل 20/8 درصد و نسبت به ماه قبل 1/9 درصد افزایش یافته‌ است.

 

 

پیوست

جدول 1 پیوست. آمار مربوط به رشد تولید کل رشتهفعالیتها (نسبت به ماه مشابه سال قبل 100=1395)[7]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 2 پیوست. آمار مربوط به رشد فروش کل رشته‌فعالیتها (نسبت به ماه مشابه سال قبل 100=1395)[8]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۳ پیوست. رشد شاخص تولید و فروش فعالیت‌های صنعتی و معدنی بورسی مرداد سال ۱۴۰۲

شاخص فروش

شاخص تولید

 

رشد پنج‌ماهه نسبت به پنج‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه

مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

رشد پنج‌ماهه نسبت به پنج‌ماهه مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه

مشابه سال قبل

رشد نسبت به ماه قبل

22.3

24.6

9.0

3.6

23.3

-4.9

معدن

3.6

0.7

-11.0

5.1

6.1

-8.5

صنعت

4.0

16.2

-8.1

0.3

9.9

-7.8

غذایی و آشامیدنی به‌جز قند و شکر

-10.6

-23.5

-17.9

-7.0

-29.4

-21.0

منسوجات

-15.6

-24.7

-10.4

-26.5

-32.3

-10.3

چوب و کاغذ

0.4

0.5

-1.2

0.4

-1.6

-3.3

کک و پالایش

0.2

4.4

4.7

0.0

8.6

3.2

شیمیایی (به‌جز دارو)

17.8

37.7

4.3

26.0

36.8

4.0

دارو

-3.5

-17.4

-16.5

-3.5

-14.8

-17.8

لاستیک و پلاستیک

14.2

8.3

-1.9

1.5

-4.2

-5.5

کاشی و سرامیک

11.8

17.2

-3.8

13.9

37.7

12.8

سیمان

15.7

1.6

-4.5

-1.0

6.8

-0.1

سایر کانی غیرفلزی

-0.5

15.0

-4.8

3.6

3.2

-14.6

فلزات پایه

-5.8

-7.2

-8.7

-3.9

-12.3

25.1

محصولات فلزی به‌جز ماشین‌آلات و تجهیزات

29.4

35.2

-5.8

23.8

20.1

-12.6

تجهیزات برقی

1.9

-30.5

-45.7

12.8

6.5

-21.5

ماشینآلات و تجهیزات

3.9

-30.5

-41.8

17.3

2.8

-22.7

خودرو و قطعات

 

شاخص مدیران خرید (شامخ)‌[9]

نتایج طرح شامخ اتاق بازرگانی ایران نیز نشان می‌دهد شاخص مدیران خرید صنعت در مرداد سال ۱۴۰۲، 47/72 برای چهارمین ماه پیاپی و با شدت بیشتری در مقایسه با ماه گذشته کاهش یافته است و کمترین میزان هفت‌ماهه اخیر را از دی‌ماه (به‌غیراز فروردین‌ماه) به ثبت رسانده ‌است.

شاخص مقدار تولید 43/87 برای چهارمین ماه پیاپی کاهش داشته ‌است و در مرداد ماه کمترین مقدار خود را طی هفت‌ماهه اخیر (به‌جز فروردین) ثبت کرده ‌است. علاوه بر کاهش شدید تقاضای مشتریان که بر افت تولید اثرگذار بوده است، قطعی مکرر برق، تعطیلات تابستانی کارخانه‌ها و کمبود مواد اولیه، کاهش تولید مرداد‌ماه را تشدید کرده‌اند. در‌عین‌حال بسیاری از شرکت‌ها با تأخیر در دریافت مطالبات از‌سوی مشتریان روبه‌رو هستند که با توجه به مشکلات عدم تأمین مالی از‌سوی بانک‌ها، نقدینگی و سرمایه در گردش به‌شدت کاهش یافته‌ است. 

شاخص میزان فروش محصولات 39/16 با شتاب بیشتری نسبت به ماه گذشته و برای چهارمین ماه پیاپی کاهشی است و کمترین مقدار هفت‌ماهه اخیر را به ثبت رسانده ‌است. این میزان کاهش در فروش به‌دلیل کاهش شدید تقاضای داخل و کاهش در صادرات است.]2[

 

شاخص مدیران خرید کل صنعت در سه ‌ماه منتهی به مرداد سال ۱۴۰۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مأخذ: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی.

 

پی نوشت

 

[1] برای اطلاعات بیشتر به گزارش پشتیبان مرکز پژوهش‌های مجلس درخصوص شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس به شماره مسلسل 18001 مراجعه شود.

[2] برای اطلاعات بیشتر به گزارش شاخص مدیران خرید مرداد‌ماه سال 140۲ مراجعه شود. 

https://chambertrust.ir/digital-library/publishers.html.

 

  1. عرفی و نحوه محاسبه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 18001.
  2. گزارش طرح شامخ مدیران خرید، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.
  3. پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در خردادماه 140۲ بخش صنعت و معدن، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 19214.
  4. www.Codal.Ir.