بررسی نظرات شورای نگهبان

 

ماده

مصوبه مجلس

ایراد شورا

مصوبه کمیسیون در خصوص رفع ایرادات شورای نگهبان

اظهارنظر کارشناسی

بند الف

بند «الف» و تبصره‌های آن و بندهای «ج»، «ز» و «ح» ماده (5) قانون اصلاح ماده (5) قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران ساختمانی مصوب 1401/11/05 به شرح ذیل اصلاح می‌شود:

الف- سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7%) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم و بیست و دو و نیم درصد (22/5%) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی، شامل زیربنا، مازاد بر تراکم پایه مالی، افزایش ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری به تجاری به‌عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.

در صورت عدم تأمین منابع لازم جهت گسترش پوشش بیمه‌ای کارگران، افزایش مجموع عوارض تا سی درصد (30%) و به‌صورت سالانه حداکثر در سقف دو و نیم درصد (2/5%) با تصویب هیأت وزیران، بلامانع است.

تبصره 1- برای ساخت و ساز در داخل محدوده روستاها، با مجوز دهیاری‌ها، سهم مالک ده درصد (10%) مجموع عوارض صدور پروانه می‌باشد.

تبصره 2- برای ساخت و ساز در خارج از محدوده روستاها (محدوده عمل بخشداری‌ها) و در داخل مجتمع‌ها و شهرک‌های کشاورزی، مناطق آزاد تجاری – صنعتی، مناطق ویژه اقتصادی، نواحی و شهرک‌های صنعتی و مناطق نمونه گردشگری با مجوز سازمان‌های متولی، سهم مالک پانزده درصد (15%) مجموع عوارض صدور پروانه می‌باشد.

1- در بند (الف)،

1-1- مقصود از درصدی از مجموع عوارض، در موارد ذیل بند نظیر عوارض افزایش ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری به تجاری که پروانه در مورد آنها صادر نمی‌شود، ابهام دارد؛ پس از رفع ابهام اظهار نظر خواهد شد.

بند (الف) اصلاحی موضوع ماده واحده، به شرح زیر اصلاح می‌شود:

بند الف: سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7%) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم معادل سی درصد (30%) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی (علاوه بر عوارض پرداختی) به‌عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.

در صورت عدم تأمین منابع لازم جهت گسترش پوشش بیمه‌ای کارگران با تصویب هیأت وزیران، افزایش مجموع عوارض تا معادل چهل درصد (40%) و به‌صورت سالیانه حداکثر در سقف معادل دو و نیم درصد (2/5%) بلامانع است.

2- تبصره (1) بند (الف) اصلاحی موضوع ماده واحده، به شرح زیر اصلاح می‌شود:

تبصره 1- برای ساخت و ساز در داخل محدوده روستاها، با مجوز دهیاری‌ها، معادل پانزده درصد (15%) مجموع عوارض صدور پروانه به‌عنوان سهم مالک خواهد بود.

3- در تبصره (2) بند (الف) اصلاحی موضوع ماده واحده، عبارت

«با مجوز سازمان‌های متولی، سهم مالک پانزده درصد (15%) مجموع عوارض صدور پروانه می‌باشد» به‌عبارت «با مجوز سازمان‌های متولی معادل پانزده درصد (15%) مجموع عوارض صدور پروانه به‌عنوان سهم مالک خواهد بود» اصلاح می‌شود.

ابهام شورای نگهبان، با حذف عبارت «ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری به تجاری»، مرتفع شده‌است.

بند الف

الف- سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7%) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم و بیست و دو و نیم درصد (22/5%) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی، شامل زیربنا، مازاد بر تراکم پایه مالی، افزایش ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری به تجاری به‌عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.

در صورت عدم تأمین منابع لازم جهت گسترش پوشش بیمه‌ای کارگران، افزایش مجموع عوارض تا سی درصد (30%) و به‌صورت سالانه حداکثر در سقف دو و نیم درصد (2/5%) با تصویب هیأت وزیران، بلامانع است.

1- در بند (الف)،

1-1- ...

1-2- عبارت‌های «مازاد بر پایه تراکم مالی» و «افزایش ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری» از جهت عدم تعریف قانونی ابهام دارد؛ پس از رفع ابهام اظهار نظر خواهد شد.

بند (الف) اصلاحی موضوع ماده واحده، به شرح زیر اصلاح می‌شود:

بند الف: سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7%) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم معادل سی درصد (30%) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی به‌عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.

عوارض «مازاد بر تراکم پایه مالی» و همچنین عوارض «ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری به تجاری» به‌دلیل عدم تعریف قانونی، مورد ابهام شورای نگهبان قرار گرفته است. کمیسیون در راستای رفع ابهام، عبارت‌های فوق را حذف کرده است که از این جهت ایراد شورا، مرتفع شده‌است.

بند الف

الف- سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7%) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم و بیست و دو و نیم درصد (22/5%) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی، شامل زیربنا، مازاد بر تراکم پایه مالی، افزایش ارزش قانونی اعیانی ناشی از طرح‌های توسعه شهری و تغییر کاربری به تجاری به‌عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.

در صورت عدم تأمین منابع لازم جهت گسترش پوشش بیمه‌ای کارگران، افزایش مجموع عوارض تا سی درصد (30%) و به‌صورت سالانه حداکثر در سقف دو و نیم درصد (2/5%) با تصویب هیأت وزیران، بلامانع است.

2- بند (الف) و تبصره‌های 1 و 2 آن، از این جهت که درصد مذکور سهم مالک، بخشی از عوارض پرداختی به شهرداری است یا علاوه بر آن، ابهام دارد؛ پس از رفع ابهام اظهار نظر خواهد شد.

بند (الف) اصلاحی موضوع ماده واحده، به شرح زیر اصلاح می‌شود:

بند الف: سازمان تأمین اجتماعی مکلف است با دریافت هفت درصد (7%) حق بیمه سهم بیمه شده از مأخذ کسر حق بیمه از کارگران دارای پروانه مهارت فنی شاغل مستقیم معادل سی درصد (30%) مجموع عوارض صدور پروانه ایجاد یا توسعه، احداث و یا افزایش تراکم ساختمان، تخریب و نوسازی بنا و تعمیرات اساسی (علاوه بر عوارض پرداختی) به‌عنوان سهم مالک، این کارگران را بیمه نماید.

در صورت عدم تأمین منابع لازم جهت گسترش پوشش بیمه‌ای کارگران با تصویب هیأت وزیران، افزایش مجموع عوارض تا معادل چهل درصد (40%) و به‌صورت سالیانه حداکثر در سقف معادل دو و نیم درصد (2/5%) بلامانع است.

ابهام شورای نگهبان، از این حیث بوده است که درصد مشخص شده از مجموع عوارض، به‌عنوان بخشی از عوارض پرداختی به شهرداری محسوب‌می‌شود یا مالک علاوه بر عوارض پرداختی به شهرداری، باید درصد مشخص شده در این بند را بپردازد. کمیسیون در راستای رفع ایراد شورای نگهبان، پس از عبارت «تعمیرات اساسی»، عبارت «علاوه بر عوارض پرداختی» را اضافه نمود. با اضافه شدن این عبارت، ابهام شورا برطرف شده‌است.

تبصره 4

تبصره 4- افراد ناتوان مالی تحت پوشش کمیته‌امداد امام‌خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور که شخصاً متقاضی پروانه ساختمانی ساخت و ساز موضوع این قانون هستند، برای یک‌بار ایجاد یا توسعه زیربنای تا سقف 100 متر مربع از پرداخت حق بیمه سهم مالک معاف می‌باشند.

3- تبصره 4، با توجه به مواد مشابه در قوانین سابق، نسبت به مصادیق دیگر افراد ناتوان مالی که امکان احراز ناتوانی آنها وجود دارد، خلاف موازین شرع شناخته شد.

تبصره (4) بند (الف) اصلاحی موضوع ماده واحده، به شرح زیر اصلاح می‌شود:

تبصره 4- افراد تحت پوشش کمیته‌امداد امام‌خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور و سایر افراد ناتوان از پرداخت، از پرداخت عوارض مذکور معاف هستند. آیین نامه اجرایی این تبصره که شامل نحوه تشخیص افراد موضوع این تبصره بر اساس سطح درآمد و دارایی آنها است، توسط وزارت کشور با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت امور اقتصادی و دارایی و کمیته‌امداد امام‌خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور تدوین می‌شود و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این بند به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

ایراد شرعی شورای نگهبان در خصوص، سایر مصادیق افراد ناتوان مالی، با اصلاحات کمیسیون، بر طرف شده‌است.

 

جمعبندی

طرح اصلاح ماده (5) قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران ساختمانی اصلاحی 1401/11/5، پس از ارسال به شورای نگهبان مورد ایراد این شورا قرار گرفت. کمیسیون اجتماعی در راستای رفع ایرادات این شورا، اصلاحاتی انجام داده است. اصلاحات کمیسیون اجتماعی، رافع ایرادات شورای نگهبان می‌باشد.

1.طرح دو فوریتی اصلاح بند الف قانون اصلاح ماده ۵ قانون بیمه های اجتماعی کارگران ساختمانی