نوع گزارش : گزارش های تقنینی
نویسندگان
1 سرپرست گروه ورزش ، میراث فرهنگی و گردشگری دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی
2 کارشناس گروه ورزش ، میراث فرهنگی و گردشگری دفتر مطالعات آموزش و فرهنگ مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی
کلیدواژهها
لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مبتنی بر تکلیف قانونی تبصره «2» ماده واحده قانون تشکیل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مصوب 1395 با تاخیری حدوداً 2 ساله به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد.
ماده (1) تا (3) لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که بیش از 80 درصد با محتوای مواد و بندهای اسناد و قوانین پیشین همپوشانی دارد به تعاریف و اهداف این وزارت مرتبط است.
ترتیب و ترکیب مفاهیم استفاده شد در ماده (2) بهواسطه فقدان نظم (عدم رعایت ترتیب مفاهیم بر اساس حوزههای تخصصی)، نبود سرفصل (عدم تفکیک مفاهیم حوزه های میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی) و بیتوجهی به مفاهیم پرتکرار (مثل گردشگری ، صنایع دستی و.. )، ویرایش اساسی و شمارهگذاری جدید نیاز دارد.
در بخش مفاهیم، عناوین تکراری (مثل فهرست آثار ملی و منظر فرهنگی) که در سایر قوانین تعریف شده است و لزومی به تعریف مجدد نبود بایستی حذف گردد. همچنین مفاهیم کلیدی و پرتکراری مثل نفایس ملی و منحصربهفرد، تأسیسات گردشگری،هنرمند صنایعدستی و... بایستی به لایحه افزوده شود.
برخی مفاهیم که نیازمند بازنویسی بود بهواسطه جهتگیری نادرست یا ایجاد مسائل حاشیهای برای حقوق عمومی مردم، مورد ویرایش قرار گرفت. بهطور مثال تعریفی مثل آثار فاخر که بی جهت تعریف آثار مذکور را با حراجیهای معتبر هنری همراه نمودهبود، ویرایش شد.
لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در تاریخ 1402/2/10 بهصورت یکشوری با شماره ثبت 888 در مجلس شورای اسلامی اعلام وصول گردید. نقاط قوت و ضعف این لایحه در گزارش بررسی کلیات با شماره مسلسل 18941 مورخ 1402/2/31 توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه با بررسی پشتوانههای قانونی مواد (1) تا (3) لایحه جایگاه مواد و بندهای مشخص گردید و با تأکید بر ملاحظات فنی و اجرایی این حوزه اصلاحات، حذفیات و الحاقات لازم در قالب متن پیشنهادی ارائه گردید.
شکل گیری وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی به واسطهی ادغام سه حوزهی میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در سالهای مختلف صورتگرفته است. از آنجا که این حوزهها از پیشینهی تقنینی مختص خود برخوردارند و سنگ بنای شکلگیری شرح وظایف جدید نیز میباشند[1](بهطور مثال قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1364). در این بخش بررسی تطبیقی میان مواد و بندهای لایحه با اسناد بالادستی صورت گرفت تا میزان همپوشانی و افتراق مفاد آن مورد شناسایی قرار گیرد.
جدول 1. بررسی تطبیقی مواد (1) تا (3) لایحه با اسناد بالادستی
|
متن لایحه |
پیشینه قانونی |
تطابق با پیشینه قانونی |
||
|
ماده |
بند |
متن |
||
|
1 |
- |
در اجرای ماده واحده قانون تشکیلات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مصوب 1398 و بهمنظور تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که در این قانون بهاختصار وزارت نامیده میشود، به شرح این قانون تعیین میشود و وزارت مقید به رعایت احکام و ارزشهای اسلامی و شئون انقلاب اسلامی بوده و تابع همه قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران میباشد. |
ماده واحده قانون تشکیل وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مصوب 1398: از تاریخ تصویب این قانون سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری با تمامی اختیارات و وظایفی که بهموجب قوانین و مقررات در مواردی که مغایر شرع نیست با رعایت بند «د» ماده (۲۹) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/۷/۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی و بند «الف» ماده (۲۸) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۱۴ و بدون توسعه تشکیلات و افزایش نیروی انسانی به «وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی» تبدیل میشود. تبصره «۲»؛ شرح وظایف این وزارتخانه مطابق قوانین مورد عمل سازمان مذکور خواهد بود و دولت موظف است تغییرات در شرح وظایف وزارتخانه جدید را حداکثر ظرف مدت یک سال برای تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه کند. |
دارد |
|
ماده (2): در این قانون، اصطلاحات زیر در معنای مشروح مربوط به کار میروند |
|
|
||
|
2 |
1 |
گردشگری: مجموعه فعالیتهایی که بهطور مستقیم یا غیر مستقیم با موضوع مسافرت مرتبط بوده یا بهمنظور ارائه خدمات سفر به گردشگران با اهداف مختلف نظیر فرهنگی، مذهبی و زیارتی، سیاحتی، طبیعت گردی و سلامت ایجاد میشود. |
نزدیکترین تعریف به این مفهوم مربوط به ماده 1 قانون ایرانگردی و جهانگردی مصوب 1370 به این شرح است: منظور از ایرانگردی و جهانگردی عبارت است از هر نوع مسافرت انفرادی و یا گروهی که بیش از 24 ساعت بوده و بهمنظور کسب و کار نباشد. |
ندارد |
|
2 |
2 |
میراثفرهنگی: آثار باقی مانده از گذشتگان که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن، زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میآید. |
ماده (1) قانون اساسنامه سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1367: «میراث فرهنگی» شامل آثار باقیمانده از گذشتگان است که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن زمینه شناخت هویت و خطحرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میآید. |
دارد |
|
2 |
3 |
میراث طبیعی: آثار و مناظر طبیعی برخوردار از ویژگیهای خاص زمینشناختی، عوارض بینظیر یا کمنظیر جغرافیایی، محوطهها و مناطق طبیعی، آثار طبیعی متشکل از ترکیبات فیزیکی و زیست شناسی یا ترکیبات ارضی و جغرافیایی طبیعی و مناطق مشخص که زیستگاه حیوانات و منطقه رشد گیاهان مورد تهدید بوده، درختان کهنسال، نمونههای ارزشمند گیاهی و رویشگاههای آنها و همچنین بقایای دیرین شناختی انسان و محوطههای حاصل از تعامل فیزیکی و فرهنگی انسان و طبیعت که دارای ارزش میباشند. |
ماده (2) قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1353 : بهلحاظ کنوانسیون حاضر، آنچه ذیلاً ذکر میگردد «میراث طبیعی» بهشمار میرود: - آثار طبیعی متشکل از ترکیبات فیزیکی و زیستشناسی یا مجموعهای از این نوع ترکیبات که از نظر زیباییشناسی یا علمی حائز ارزش جهانیاستثنایی هستند، - ترکیبات ارضی و جغرافیایی طبیعی و مناطق کاملاً مشخص که زیستگاه حیوانات و منطقه رشد گیاهان مورد تهدید بوده، از نظر علمی و حفاظتحائز ارزش جهانی استثنائی هستند، - محوطهای طبیعی یا مناطق طبیعی که دقیقاً مشخص شده و بهلحاظ علمی، حفاظت یا زیبایی طبیعی دارای ارزش جهانی استثنائی هستند. ماده (1) آییننامه اجرایی تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1384 هیئتوزیران: منظور از میراث طبیعی مذکور در تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری، محدودههای جغرافیایی طبیعی و مناطق خاصی از کشور است که بهعلت کیفیت ویژه فیزیکی و زیست شناسی یا مناظر و چشماندازهای طبیعی زیبا و کمنظیر و یا محوطههای طبیعی تاریخی و نیزپدیدهها و نمونههای ارزشمند گیاهی و جانوری و زیستگاههای آنها تعیین و تحت حفاظت و بهرهبرداری پایدار قرار میگیرد.
ماده (2) آییننامه اجرایی تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1384 هیئتوزیران: میراثهای طبیعی موضوع این آییننامه شامل موارد زیر میباشد: الف) مناظر طبیعی و عوارض بدیع جغرافیایی غیر حفاظت شده. ب) بقایای دیرین شناختی انسانی و محوطههای حاصل از تعامل فیزیکی و فرهنگی انسان و طبیعت. ج) مناطق مذکور در بند «الف» ماده (3) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست از قبیل آثار طبیعی ملی و سایر مناطق تحت حفاظت. د) آثار و بقایای دیرین شناختی جانوری و گیاهی. |
دارد |
|
2 |
4 |
آثار ملی: آثاری که بهموجب قانون راجع به حفظ آثار ملی؛ قانون مدیریت خدمات باستان شناسی و موزه - مصوب -۱۳۲۳ و یا قانون ثبت آثار ملی در فهرست آثار ملی قرار گرفتهاند. |
ماده (1) قانون راجع به حفظ آثار ملی مصوب 1309: کلیه آثار صنعتی و ابنیه و اماکنی که تا اختتام دوره سلسله زندیه در مملکت ایران احداث شده اعم از منقول و غیر منقول با رعایت ماده (3) این قانون میتوان جزء آثار ملی ایران محسوب داشت و در تحت حفاظت و نظارت دولت میباشد. |
دارد (تعریف با ارجاع به قانون) |
|
2 |
5 |
فهرست آثار ملی: فهرست آثاری اعم از ملموس، ناملموس و طبیعی که بهعنوان میراثفرهنگی یا میراث طبیعی در وزارت در چارچوب قوانین مربوط به ثبت رسیده و اعلام میشوند |
ماده (2) قانون راجع به حفظ آثار ملی: دولت مکلف است از کلیه آثار ملی ایران که فعلاً معلوم و مشخص است و حیثیت تاریخی یا علمی یا صنعتی خاصی دارد فهرستیترتیب داده و بعدها هم هر چه از این آثار مکشوف شود ضمیمه فهرست مزبور بنماید. فهرست مزبور بعد از تنظیم طبع شده و به اطلاع عامه خواهدرسید. |
دارد (تعریف جدید) |
|
2 |
6 |
فهرست آثار جهانی: آثاری که بهعنوان میراثفرهنگی یا طبیعی در سازمان جهانی یونسکو به ثبت میرسند. آثاری که در این فهرست قرار میگیرند براساس کنوانسیون حمایت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی (۱۹۷۲) متعلق به تمام انسانها بوده و دولتها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند. این فهرست بهصورت سالیانه پس از تأیید آثار توسط کمیته میراث جهانی یونسکو تکمیل میشود. |
بند «1» ماده (11) قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1383: هر یک از دولتهای متعاهد کنوانسیون حاضر در حد امکان، فهرستی از کلیه اموال میراثفرهنگی و طبیعی واقع در قلمرو خود که درخور ثبت در فهرست پیشبینی شده در بند 2 این ماده است به کمیته میراث جهانی تسلیم خواهد کرد. این فهرست که جامع تلقی نمیشود، باید شاملمدارک درباره محل وقوع و اهمیت اموال مورد نظر باشد. بند «2» ماده (11؛) قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1383: کمیته بر اساس فهرستهایی که در اجرای بند 1 فوق توسط دولتها تسلیم میگردد - فهرستی را تحتعنوان «فهرست میراث جهانی» شامل قسمتیاز میراثفرهنگی و میراث طبیعی بدانگونه که در مواد 1 و 2 کنوانسیون حاضر تعریفشده... ماده واحده قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1383:..... با توجه به اینکه کنوانسیونها - توصیهنامهها و قطعنامههای بینالمللی موجود درباره اموال فرهنگی و طبیعی نمایشگر اهمیتی است که حفظ ایناموال منحصربهفرد و جایگزینناپذیر، به هر ملتی که متعلق باشد، برای کلیه ملل جهان در بر دارد. |
دارد |
|
2 |
7 |
واجد ارزش: اثر واجد ارزش فرهنگی و تاریخی اثری که برخوردار از ارزشهای ملی، محلی و منطقهای بهلحاظ فرهنگی و یا تاریخی باشد. آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی از سوی وزارت معرفی و در فهرست ذی ربط آثار ملی با عنوان فهرست آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی جای میگیرند. آثاری که در فرآیند ثبت ملی قرار دارند نیز در زمره آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی قلمداد میشوند. |
تعریف بدون پیشینه قانونی است |
ندارد |
|
2 |
8 |
آثار فاخر: اثری که استفاده از مواد اولیه طبیعی، فن تکنیک اجرای ساخت و تک بودن آن محرز باشد و در حراجیهای معتبر هنری قابل ارائه باشد. |
ماده (14) آییننامه اجرایی قانون حمایت از هنرمندان، استادکاران و فعالان صنایعدستی مصوب 1400 هیئتوزیران: وزارتخانههای مجری مکلفند بهمنظور شناسایی، گردآوری، صدور شناسنامه، نمایش، معرفی و ثبت آثار و صدور شناسنامه برای محصولات فاخر و برگزیده صنایعدستی و فرش دستباف ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این آییننامه، ضوابط اجرایی موارد زیر را تهیه و ابلاغ نمایند تا با هماهنگی مراجع قانونی ذیربط اجرا شود.... |
ندارد (صرفاً عنوان آن مطرح شدهاست) |
|
2 |
9 |
حفاظت و صیانت از آثار فرهنگی و تاریخی: کلیه رویکردها و اقداماتی که سبب شناخت و انتقال ارزشها و اهمیت فرهنگی آثار شده و برای درک، معرفی تداوم و ملموس و ناملموس آثار فرهنگی، تاریخی زمینه (محیط) و اجزای آن انجاممیشود. |
بند «الف» ماده (1) قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی فرهنگی مصوب 1398: حفاظت: بهمعنای کلیه فعالیتهای پسینی و پیشینی در خصوص پاسداری از ارزشهای مادی است همچون بناهای تاریخی. بند «ت» ماده (1) قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی فرهنگی مصوب 1398: صیانت: بهمعنای کلیه فعالیتهای پسینی و پیشینی در خصوص پاسداری از ارزشهای معنوی است همچون ارزشهای بناهای معنوی که مربوط به تاریخ و فرهنگ یک کشور باشد. |
دارد |
|
2 |
10 |
منظر فرهنگی: آثار فرهنگی که تلفیقی از فعالیتهای انسان و طبیعت میباشد و نمایانگر تکامل جوامع انسانی و استقرار انسانها در گذر زمان و تحتتأثیر موانع و فرصتهایی که محیط طبیعی ایجاب کرده و نیروهای اجتماعی اقتصادی و فرهنگی است و محدودهای است دربرگیرنده و همپیوند با اثر که بهصورت متصل یا منفصل با آن بوده و حائز ویژگیهای ساختاری، کالبدی، کارکردی و معنایی است. |
تعریف بدون پیشینه قانونی است |
ندارد |
|
2 |
11 |
حریم آثار: محدودهای پیرامون اثر با ضابطههای قانونی مشخص که بهواسطه شان عمومی و ملی آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی تعیین شده و با حدود و ثغور مشخص بههمراه ضوابط کمی و کیفی حفاظتی ابلاغ میشود. حریم آثار ضمن حفاظت از یکپارچگی و موجودیت اثر، پیوند آن را با بستر و محیط پیرامون تضمین مینماید. |
بند «ث» ماده (1) قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی فرهنگی مصوب 1398: حریم بنا: نواحی اطراف یک اثر فرهنگی، تاریخی، طبیعی ملی یا جهانی که همراه با ضوابط و مقررات قانونی با هدف محافظت مؤثر از آن اثر و حمایتهای قانونی بهعنوان لایههای حفاظتی (منظری، ساختاری، عملکردی) بر روی نقشه، مشخص میشود. |
دارد |
|
ماده (3): اهداف وزارت به شرح زیر است: |
|
|
||
|
3 |
1 |
تحکیم هویت فرهنگی، و فاق ملی، عبرت آموزی و بهره گیری از تجارب زیست سرزمینی و پاسداری از تنوعات فرهنگی از طریق میراثفرهنگی، تاریخی و میراث طبیعی. |
بند «الف» ماده واحده قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1364: مطالعه و تحقیق در آثار باقیمانده از گذشتگان جهت معرفی ارزشهای نهفته در آنها. ماده (2) قانون اساسنامه سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1367 : عبرت از حرکت فرهنگی انسان و بقا و رقاء هویت و شخصیت فرهنگی جامعه. سیاستهای کلان بخش میراثفرهنگی و گردشگری مصوب جلسه مورخ 1383/7/43 شورای عالی میراثفرهنگی و گردشگری: بند «2» - ارائهی ارزشهای مستمر در میراثفرهنگی کشور در سطح ملی و بینالمللی برای بقا و ارتقای هویت فرهنگی جامعه. بند «4» - توسعهی پایدار گردشگری با رعایت ارزشهای فرهنگی جامعه، ظرفیتهای میراثفرهنگی و محیط زیست بهمنظور تأمین نیازهای جامعه ایرانی، تحکیم وحدت و و فاق ملی، افزایش تفاهم بینالمللی و معرفیِ چهره ایران اسلامی. |
دارد |
|
3 |
2 |
حفظ و احیای میراثفرهنگی ملموس و ناملموس، صنایعدستی، هنرهای سنتی و صیانت از میراث طبیعی. |
بند «ب» ماده واحده قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1364 : انجام پژوهشهای باستانشناسی و مردمشناسی و هنرهای سنتی. بند «ج» ماده واحده قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1364: بررسی، شناسایی، ثبت و حفاظت از آثار ارزشمند منقول و غیرمنقول فرهنگی - تاریخی کشور. ماده (3) قانون اساسنامه سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1367 : وظایف سازمان در زمینه میراثفرهنگی شامل پژوهش، نظارت، حفظ و احیا و معرفی است. ماده (3) اساسنامه سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383: هدف سازمان... حفظ و احیا، ترویج.... صنایعدستی کشور... است. |
دارد |
|
3 |
3 |
توسعه پایدار و جامعهمحور گردشگری مبتنی بر ارزشهای ایرانی – اسلامی و ظرفیتهای متنوع کشور از جمله میراثفرهنگی – تاریخی، طبیعی، صنایعدستی و هنرهای سنتی. |
ماده (8) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1382: بهمنظور فراهم کردن زمینه توسعه پایدار میراثفرهنگی و گردشگری.. ماده (4) بند «17» سیاستها و راهبردهای سرزمینی سند آمایش سرزمین مصوب 1399: ارتقا گردشگری و آوازه میراثفرهنگی، تاریخی و طبیعی ایران و گسترش گردشگری بوم آورد، اجتماعمحور، فرهنگ مبنا، خلاق و متنوع در پهنه سرزمین... تدبیر 34 الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت: گسترش قطبهای گردشگری طبیعی، فرهنگی، مذهبی و سلامت با محوریت مناطق و مراکز هویتساز.. |
دارد |
|
3 |
4 |
تقویت و توسعه سرمایهگذاری، بهبود فضای کسب و کار، افزایش اشتغال پایدار و بهرهمند نمودن کشور منافع اقتصادی در حوزههای موضوع این قانون. |
شعارهای سالهای اخیر تعیین شده از سوی مقام معظم رهبری (مدظله) همچون «مهار تورم و رشد تولید (شعار سال 1402)، «تولید، دانشبنیان و اشتغالآفرین» (شعار سال 1401)، «تولید، پشتیبانیها و مانع زداییها» (شعار سال 1400)، «جهش تولید» (شعار سال 1399) و «رونق تولید» (شعار سال 1398). ماده (8) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1382: بهمنظور... جلب سرمایهگذاری داخلی و خارجی با رعایت قانون تشویق و حمایت سرمایهگذاری خارجی مصوب 1380/12/19 در ایجاد تأسیسات زیربنایی جهت معرفی بهتر بناها ومحوطههای تاریخی، تأسیسات ایرانگردی و جهانگردی و ارائه خدمات مناسب بهجهانگردان، دولت میتواند در مناطق مستعد کشور و قطبهای گردشگری با تأکید برمناطق کمتر توسعه یافته به متقاضیان بخشهای غیردولتی اجازه تأسیس مناطق نمونه گردشگری را بدهد. اهداف کلان سند راهبردی توسعه گردشگری مصوب 1399 هیئتوزیران: بهبود فضای کسبوکار و افزایش اشتغال کارآمد با تأکید بر جوامع محلی، جوانان و زنان در صنعت گردشگری از طریق فرهنگسازی |
دارد |
|
3 |
5 |
توسعه کمی و ارتقای کیفی محصولات صنایعدستی و اهتمام بر ترویج فرهنگ استفاده و صادرات آن. |
ماده واحده قانون تأسیس سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383: بهمنظور تمرکز در سیاستگذاری، برنامه ریزی در زمینه حفظ و احیا، ترویج و توسعه کمی و بهبود کیفیت صنایعدستی کشور.... سازمان صنایعدستی ایران... تشکیلمیشود. بند «15» از ماده (4) اساسنامه سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383 : .. ترویج صنایعدستی در جامعه ایرانی و.. توسعه موارد مصرف آنها.... بند «29» از ماده (4) اساسنامه سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383: همکاری با سازمان میراثفرهنگی و گردشگری بهمنظور گسترش فرهنگ گردشگری و ایجاد بازار مناسب برای محصولات صنایعدستی. بند «31» از ماده (4) اساسنامه سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383: تشویق صنعتگران و بازرگانان صنایعدستی بهمنظور حضور در بازارهای جهانی و مجامع بینالمللی. بند «32» از ماده (4) اساسنامه سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383 : انجام مطالعات لازم در خصوص چگونگی گسترش حضور مؤثر در بازارهای جهانی بهمنظور افزایش سهم ایران در این بازارها. |
دارد |
مطابق یافتههای جدول 1 مشخص است بیش از 80 درصد مواد و بندهای مورد بررسی یا عیناً از اسناد بالادستی و قوانین موضوعه استخراجشدهاند (مثل بند «2» ماده (2) لایحه که از ماده 1 قانون اساسنامه سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1367 اقتباس شدهاست)، یا ترکیبی از آنها میباشند (مثل بند «2» ماده (3) لایحه که ترکیبی از محتوای قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1364 و اساسنامه سازمان صنایعدستی ایران مصوب 1383 است).
در اجرای ماده واحده قانون تشکیل وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مصوب 1398- و بهمنظور تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، اهداف وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که در این قانون بهاختصار «وزارت» نامیده میشود، به شرح این قانون تعیین میشود و وزارت مقید به رعایت احکام و ارزشهای اسلامی و شئون انقلاب اسلامی بوده و تابع همه قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران میباشد.
قانون تشکیل وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مصوب 1398 دارای یک ماده واحده و 3 تبصره است. ماده واحدهی این قانون، تمامی اختیارات و وظایف سازمان سابق میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که مغایر با شرع نباشند با رعایت بند «د» ماده (۲۹) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/۷/۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی[2] و بند «الف» ماده (۲۸) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۱۴[3] و بدون توسعه تشکیلات و افزایش نیروی انسانی به وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی تبدیل گردید.
در تبصره «2» این قانون آمده است که شرح وظایف این وزارتخانه مطابق قوانین مورد عمل سازمان مذکور خواهد بود و دولت موظف است تغییرات در شرح وظایف وزارتخانه جدید را حداکثر ظرف مدت یک سال برای تصویب به مجلس شورای اسلامی ارائه کند. بنابراین لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی بایستی در تکمیل اساسنامهها و شرکتهای موضوع فعالیت وزارت تدوین میگردید و عموم وظایف و اختیارات موضوعه پیشتر دارای تایی دیه شورای نگهبان و قانون مصوب است.
طبق اصل چهارم قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی، کلیه قوانین و مقررات کشور باید منطبق با موازین اسلامی باشد و تشخیص این مهم بر عهده فقهای شورای نگهبان گذاشته شدهاست[4]. بنابراین رعایت ارزشهای اسلامی و انقلابی در قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی که موردتأیید شورای نگهبان نیز قرار میگیرند، حداقل انتظار بهحساب میآید. چرا که سازوکارهای لازم برای دستیابی به این ارزشهای مذکور بهصورت فرایندی و محتوایی در فرایند تصویب قوانین نهادینه شدهاست. لذا ذکر عبارات «احکام و ارزشهای اسلامی و شئون انقلابی اسلامی» در ماده (1) لایحه پیشنهادی، توضیح واضحات و غیر ضروری است.
همچنین از آنجا که مقرر است لایحه مورد بررسی پس از تصویب بهعنوان یکی از قوانین اصلی و پر ارجاع حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شناخته شود و در نظام جمهوری اسلامی ایران به تصویب و اجرا خواهد رسید، قید «تبعیت از قوانین نظام جمهوری اسلامی» نیز غیر ضروری و تشریح مبانی اولیهی تقنینی در کشور است. در صورتی که هر کدام از قیود فوقالذکر مورد سؤال یا ایراد قرار گیرد، فرایند و نظام قانونگذاری کشور زیر سؤال رفتهاست و طرح این موضوع در لایحه محلی از بحث ندارد[5]. بنابراین متن اصلاحی پیشنهادی به شرح ذیل میباشد:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
در اجرای ماده واحده قانون تشکیل وزارت ۱۳۹۸- و بهمنظور تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، اهداف وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که در این قانون بهاختصار "وزارت" نامیده میشود، به شرح این قانون تعیین میشود و وزارت مقید به رعایت احکام و ارزشهای اسلامی و شئون انقلاب اسلامی بوده و تابع همه قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران میباشد. |
در اجرای ماده واحده قانون تشکیل وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ۱۳۹۸ و بهمنظور تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که در این قانون بهاختصار "وزارت" نامیده میشود، به شرح این قانون تعیین میشود: |
در این قانون، اصلاحات زیر در معنای مشروح مربوط به کار میروند:
ماده (2) این لایحه در مورد تعاریفی است که در متن به کار رفتهاست و لزوم بازشناسی یا تشریح آن در ابتدای لایحه لازم به نظر رسیده است. از آنجا که عبارات و اصطلاحات مطرح شده در ماده (2) در قانون حاضر به شرح مشخصی تعریفشده است و امکان تعریف آنها در قوانین دیگر بهصورت تشریحی وجود دارد (مثل نفایس ملی و منحصربهفرد)، لازم است تا این نکته در متن ماده (2) لحاظ شود.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
ماده (2): در این قانون، اصلاحات زیر در معنای مشروح مربوط به کار میروند: |
عبارات و اصطلاحات ذیل در این قانون به شرح زیر به کار میروند: |
همچنین از آنجا که عنوان وزارت بهترتیب شامل سه حوزهی میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی است، ترتیب اصطلاحات به کار رفته در متن پیشنهادی لایحه نیز بهتر است دارای نظم و ترتیب مشخص باشد.
لازم به ذکر است برخی از تعاریف در متن لایحه پرتکرار یا کلیدی است (مثل نفایس ملی، هنرهای سنتی یا تأسیسات گردشگری) اما در این بخش تشریح نشده است و افزودن آنها به بخش تعاریف لازم به نظر میرسد که در بخشی مجزا ارائه خواهد شد. همچنین تعاریفی در این ماده تشریح شده که عدم تعریف آن بهدلایل ملاحظات فنی-تخصصی لازم به نظر میرسد[6]. بنابراین حذف این مفاهیم از متن توصیه میگردد. ساختار تعاریف نهایی با بررسیهای کارشناسی و تفکیک بخشها به شرح ذیل خواهد بود:
|
عنوان |
وضعیت |
عنوان |
وضعیت |
عنوان |
وضعیت |
|
الف: میراثفرهنگی و طبیعی |
جدید |
ب: گردشگری |
جدید |
پ: صنایعدستی |
جدید |
|
1. میراثفرهنگی |
موجود |
1. گردشگری |
جدید |
1. صنایعدستی |
جدید |
|
2. میراث طبیعی |
موجود |
2. تأسیسات گردشگری |
جدید |
2. هنرمند صنایعدستی |
جدید |
|
3. اثر ملی |
موجود |
3. مؤسسات گردشگری |
جدید |
||
|
4. حریم اثر |
موجود |
جدید |
3. استادکار صنایعدستی |
جدید |
|
|
4. اثر فاخر صنایعدستی |
موجود |
||||
|
5. نفایس ملی و منحصربهفرد |
جدید |
||||
|
6. حفاظت و صیانت |
موجود |
||||
|
7. پایگاههای میراثفرهنگی و طبیعی |
جدید |
1- گردشگری: مجموعه فعالیتهایی که بهطور مستقیم یا غیر مستقیم با موضوع مسافرت مرتبط بوده یا بهمنظور ارائه خدمات سفر به گردشگران با اهداف مختلف نظیر، فرهنگی، مذهبی و زیارتی، سیاحتی، طبیعت گردی و سلامت ایجاد میشوند.
تنها قانونی که بهصورت خاص در زمینه گردشگری موجود است در ماده (1) قانون توسعه ایرانگردی مربوط به سال 1370 است. در این قانون فقط یک تعریف از حوزه گردشگری و آن هم در ارتباط با مفهوم ایرانگردی و جهانگردی به این شرح ارائه نمودهاست: «منظور از ایرانگردی و جهانگردی عبارت است از هر نوع مسافرت انفرادی و یا گروهی که بیش از 24 ساعت بوده و بهمنظور کسب و کار نباشد.»
تعریف یاد شده شبیه به تعریف اولیه ارائه شده از سوی سازمان جهانی جهانگردی (2005) میباشد که در آن اشاره دارد[7]: «گردشگری، مجموعهای از کارهایی است که فرد در مسافرت و در مکانی خارج از محیط معمول خود برای کمتر از یکسال متوالی و با هدف تفریح، تجارت یا فعالیتهای دیگر انجام میدهد و البته این فعالیتها به قصد کسب در آمد در منطقه مورد بازدید انجام نمیشود»[8]
در هر صورت بر تعریف ارائه شده توسط قانون توسعه صنعت ایرانگردی و جهانگردی (مصوب 1370/07/07) چند نقد وارد است که ضرورت اصلاح آن را پررنگ میسازد:
الف) اصطلاح ایرانگردی و جهانگردی در ادبیات امروز صنعت گردشگری رایج نمیباشد و بهتر است از واژه «گردشگری» بهجای «ایرانگردی و جهانگردی» استفاده شود.
ب) قید «بیش از 24 ساعت بوده» با محدودسازی دایره شمولیت گردشگری، موجب حذف مسافران یک روزه میگردد. بهعبارتی، این تعریف موجب خواهد شد تا مسافران با مسافتهای کوتاه که دارای اقامت شبانه در مقصد نمیباشند از حیطه وظایف وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی حذف گردد.
ج) قید «بهمنظور کسب و کار نباشد» نیز با توجه به شرایط روز حاکم بر جامعه قابل پذیرش نیست. چرا که در این صورت وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی میتواند با این قید از مسئولیتهای خود در قبال مسافران تجاری در داخل کشور سرباز زند.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
گردشگری: مجموعه فعالیتهایی که بهطور مستقیم یا غیر مستقیم با موضوع مسافرت مرتبط بوده یا بهمنظور ارائه خدمات سفر به گردشگران با اهداف مختلف نظیر، فرهنگی مذهبی و زیارتی سیاحتی طبیعت گردی و سلامت ایجاد میشوند. |
مجموعهای از خدمات از جمله اقامت، پذیرایی، حمل و نقل و تفریح که بهمنظور پاسخ گویی به نیاز گردشگران ارائه میشود.
|
تعریف ارائه شده از میراثفرهنگی، تکراری است بر تعریف ارائه شده در ماده 1 قانون اساسنامه سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1367 که در آن آمده است «میراثفرهنگی شامل آثار باقیمانده از گذشتگان است که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن زمینه شناخت هویت و خطحرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میآید». گنجانده شدن مفهوم عبرت از این آثار مطابق آیه 11 سوره انعام[9]، ارزش روایت شدن این میراث برای نسلهای آینده را مورد تأکید قرار میدهد. اما آنچه در این تعریف نیاز به گنجانده شدن دارد، لزوم آگاهی مردم ایران از چگونگی تعامل و زیست در سرزمین است. آنچه از میراثفرهنگی قابل روایت و بهرهبرداری است، درک این نکته است که پیشینیان در این اقلیم و طبیعت برای بقای خود به چه شکل زیست کردهاند. اینکه آب در سرزمین ایران مقولهای کمیاب و دارای ارزش ویژه است موجب شده تا آن را بهجای سد بهسمت زیر زمین و قناتها هدایت کند یا اینکه جریان سیلها و طوفانها موجب ساخت یا عدم ساخت پلها در نقاط خاصی شدهاست، بخشی از روایت چگونگی تعامل و زیست انسان ایرانی در تعامل با سرزمین خود است. یافتن این مفاهیم بدون شک نیازمند تدوین و دریافت تفسیرها و نگرش فلسفهی است که در درون مفاهیم میراثفرهنگی قرار دارد. بنابراین لازم است تا تعریف میراثفرهنگی از مقولهای صرفاً نمایشی و حفاظتی به مفهومی روایتی و تفسیری در جهت اثرگذاری در آینده انسان ایرانی تغییر یابد. بنابراین اضافه شدن عبارت «بهرهمندی از تجربیات زیست در سرزمین» ظرفیت تعریف میراثفرهنگی را افزایش خواهد داد.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
میراثفرهنگی: آثار باقیمانده از گذشتگان که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی، آن زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میآید. |
میراثفرهنگی: آثار باقیمانده از گذشتگان که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن، شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت و بهره مندی از تجربیات زیست در سرزمین را فراهم میآورد. |
محول شدن تکالیف به وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در مورد میراث طبیعی به تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1382 مربوط است. در این تبصره سازمان سابق مکلف گردید تا در مورد چگونگی امکان بهره گیری از میراثطبیعی کشور و اجرای تعهدات مطرح شده در کنوانسیون حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی جهان با همکاری با سازمان حفاظت محیط زیست اقدام به تدوین آیین نامه نماید. آییننامه اجرایی تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1384 هیئتوزیران و همچنین دستورالعمل اجرایی بهره برداری پایدار از میراث طبیعی 1400 در راستای این موضوع تدوین گردید. بنابراین دو تعریف قانونی برای میراث طبیعی به شرح ذیل ارائه گردیدهاست:
|
عنوان |
مواد |
|
قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1353 |
ماده (2) - بهلحاظ کنوانسیون حاضر، آنچه ذیلاً ذکر میگردد «میراث طبیعی» بهشمار میرود: ترکیبات ارضی و جغرافیایی طبیعی و مناطق کاملاً مشخص که زیستگاه حیوانات و منطقه رشد گیاهان مورد تهدید بوده، از نظر علمی و حفاظتحائز ارزش جهانی استثنائی هستند، محوطهای طبیعی یا مناطق طبیعی که دقیقاً مشخص شده و بهلحاظ علمی، حفاظت یا زیبایی طبیعی دارای ارزش جهانی استثنائی هستند. |
|
آییننامه اجرایی تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب 1384 هیئتوزیران |
ماده (1) منظور از میراث طبیعی مذکور در تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری، محدودههای جغرافیایی طبیعی و مناطق خاصی از کشور است که بهعلت کیفیت ویژه فیزیکی و زیست شناسی یا مناظر و چشماندازهای طبیعی زیبا و کمنظیر و یا محوطههای طبیعی تاریخی و نیزپدیدهها و نمونههای ارزشمند گیاهی و جانوری و زیستگاههای آنها تعیین و تحت حفاظت و بهرهبرداری پایدار قرار میگیرد. ماده (2) میراثهای طبیعی موضوع این آییننامه شامل موارد زیر میباشد: الف) مناظر طبیعی و عوارض بدیع جغرافیایی غیر حفاظت شده. ب) بقایای دیرین شناختی انسانی و محوطههای حاصل از تعامل فیزیکی و فرهنگی انسان و طبیعت. ج) مناطق مذکور در بند «الف» ماده (3) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست از قبیل آثار طبیعی ملی و سایر مناطق تحت حفاظت. د) آثار و بقایای دیرین شناختی جانوری و گیاهی. |
مرجع قرار دادن بند «ب» ماده (2) آییننامه اجرایی تبصره ماده (2) قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی و گردشگری مصوب سال 1384 برای تعریف میراث طبیعی موجب ایجاد ابهام شدهاست. چرا که این مواد در راستای تبصرهی قانون مذکور نگارش یافته و با تعاریف موجود از میراث طبیعی همخوانی ندارد. بقایای دیرین شناختی انسانی و محوطههای حاصل از تعامل فیزیکی و فرهنگی انسان و طبیعت در ادبیات فعلی جهان با مفهوم منظر فرهنگی شناخته میشود و در این لایحه نیز بهصورت مستقل تعریف مذکور موجود است. در حالی که این بخش در تعریف میراث طبیعی به کار رفتهاست.
همچنین ویژگیهایی که بقایا، مناطق یا ترکیبات فوقالذکر را دارای وجهه و ارزش در قالب میراث طبیعی مینماید، در این تعریف مشخص نیست. در حالی که در ماده (2) قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1353 سه جنبهی حفاظتی، علمی و زیباییشناختی برای برجسته کردن ارزشمندی این حوزهها تعریفشده است.
مفاهیمی مثل «ویژگیهای خاص»، «بینظیر» یا «نمونههای ارزشمند» که در متن لایحه بهعنوان قید و وجه افتراق آثار، محوطهها و... به کار رفتهاست، دارای ابهام است. بنابراین تعریف ارائه شده برای آنکه بهدرستی تببین شود نیازمند تعاریف تکمیلی است.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
میراث طبیعی: آثار و مناظر طبیعی برخوردار از ویژگیهای خاص زمینشناختی، عوارض بینظیر یا کمنظیر جغرافیایی محوطهها و مناطق طبیعی، آثار طبیعی متشکل از ترکیبات فیزیکی و زیستشناسی یا ترکیبات ارضی و جغرافیایی طبیعی و مناطق مشخص که زیستگاه حیوانات و منطقه رشد گیاهان مورد تهدید بوده، درختان کهنسال نمونههای ارزشمند گیاهی و رویشگاههای آنها و همچنین بقایای دیرین شناختیانسانی و محوطههای حاصل از تعامل فیزیکی و فرهنگی انسان و طبیعت که دارای ارزش میباشند. |
میراث طبیعی: آثار و مناظر طبیعی برخوردار از ویژگیهای خاص زمینشناختی، چشماندازهای بکر طبیعی، غارهای طبیعی، گونههای منحصربهفرد گیاهی، بقایای دیرین شناختی گیاهی و جانوری، عناصر طبیعی نمادین و آمیخته با میراث ناملموس، گونههای گیاهی کهنسال و چشمهها و آبگیرهای طبیعی شایسته حفاظت منظری. |
از آنجا که تعریف آثار ملی تاکنون در قوانین موضوعه بهصورت صریح عنوان نشده است. در ماده (1) قانون راجع به حفظ آثار ملی مصوب 1309 کلیه آثار صنعتی و ابنیه و اماکنی که تا اختتام دوره سلسله زندیه در مملکت ایران احداث شده اعم از منقول و غیر منقول با رعایت ماده (3) این قانون قابلیت در نظر گرفتن در آثار ملی ایران دانسته که تحت حفاظت و نظارت دولت قرار خواهند گرفت. تبصره «2» قانون تجدید استخدام آقای آندره گدار تبعه فرانسه برای مدیریت باستانشناسی و موزه و کتابخانه مصوب 1323 که در این لایحه بهاشتباه از آن به قانون مدیریت خدمات باستان شناسی و موزه یاد شدهاست به توسعه معیارهای آثار ملی افزوده است بهشکلی که آثار صنعتی و ابنیه و اماکنی را که در دوره قاجاریه تا آغاز مشروطیت ساخته شده و جنبه عمومی دارد جزو آثار ملی در نظر گرفته است. در حالی که ماده واحده قانون ثبت آثار ملی مصوب 1352 نیز آثار غیرمنقول که از نظرتاریخی یا شئون ملی واجد اهمیت باشد، صرفنظر از تاریخ ایجاد جزو آثار ملی دانستهاست. بنابراین هر چند موضوع آثار ملی دارای سابقه تقنینی قابل اتکایی است اما فاقد تعریف است.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
آثار ملی: آثاری که بهموجب قانون راجع به حفظ آثار ملی قانون مدیریت خدمات باستان شناسی و موزه - مصوب -۱۳۲۳ و یا قانون ثبت آثار ملی در فهرست آثار ملی قرار گرفتهاند. |
اثر ملی: اثری است که بهواسطه داشتن ویژگیهای فرهنگی، تاریخی یا طبیعی دارای شان ملی و ارزش حفاظتی بوده و بهموجب فرآیند قانون در فهرست آثار ملی ثبت و حفاظت میگردد. تبصره: کلیه آثار ملی که بهموجب قانون ثبت میگردد، در فهرستهای ذیربط موضوعی، جغرافیایی یا زمانی درج و به اطلاع عموم میرسد. |
تعریف فهرست آثار ملی نیز فاقد سابقه تقنینی صریح است و صرفاً در در ماده (2) قانون راجع به حفظ آثار ملی مصوب 1309 دولت مکلف گردیده که از کلیه آثار ملی ایران که فعلاً معلوم و مشخص است و حیثیت تاریخی یا علمی یا صنعتی خاصی دارد فهرستیترتیب داده و بعدها هم هر چه از این آثار مکشوف شود ضمیمه فهرست مزبور بنماید. همچنین در این ماده آمده که فهرست مزبور بعد از تنظیم طبع شده و به اطلاع عامه خواهدرسید.
از آنجا که تعریف فهرست آثار ملی در تعریف آثار ملی لحاظ گردید، حذف این تعریف در جهت کاهش حجم محتوای قانون در نظر گرفته شد.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فهرست آثار ملی: فهرست آثاری اعم از ملموس ناملموس و طبیعی که بهعنوان میراثفرهنگی یا میراث طبیعی در وزارت در چهارچوب قوانین مربوط به ثبت رسیده و اعلام میشوند. |
حذف
|
فهرست آثار جهانی بر اساس کنوانسیون حمایت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی 1972 تشکیل گردید که ایران مطابق قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراثفرهنگی و طبیعی جهان مصوب 1353 به تشکیل آن متعهد گردید. این فهرست در کنوانسیون مذکور بهصورت صریح تعریف نشده است و معیارهای ذیل در مورد آن مطرح است:
از آنجا که فهرست مذکور در کنوانسیون حمایت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی 1972 مطرح شده و کشور نیز به این کنوانسیون الحاق شدهاست، لزومی به تعریف مجدد آن در قانون اهداف و وظایف وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی وجود ندارد و از بندهای این قانون حذف گردید.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فهرست آثار جهانی: آثاری که بهعنوان میراثفرهنگی یا طبیعی در سازمان جهانی یونسکو به ثبت میرسند. آثاری که در این فهرست قرار میگیرند براساس کنوانسیون حمایت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی (۱۹۷۲) متعلق به تمام انسانها بوده و دولتها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند. این فهرست بهصورت سالیانه پس از تأیید آثار توسط کمیته میراث جهانی یونسکو تکمیل میشود. |
حذف |
هر چند دارا بودن فهرستهای تکمیلی در کنار فهرست آثار ملی اقدامی حمایتی از آثار در فرآیند ثبت ملی یا آثار دارای ارزش برای ثبت در آینده است، اما بهکارگیری عنوان واجد ارزش برای فهرستی مستقل دارای ابهام است. چرا که فهرست آثار ملی نیز بهواسطه واجد ارزش بودن (بر مبنای مولفههای مشخص و تعریفشده) تدوین و اعلان عمومی گردیده و معرفی فهرستی با عنوان واجد ارزش، غیر قابل توجیه است. ضمناً در صورتی که هدف از تعریف فهرست مذکور حمایت از آثار در فرایند ثبت ملی است، بایستی دامنه شمول حمایتهای قانونی آثار ملی را به آثار در فرایند ثبت نیز گسترش داد. با تعریف ارائه شده بخش مهمی از شهرها و روستاهای کشور – که عموماً مالکیت خصوصی دارند- واجد ارزش خواهند بود، چرا که بهلحاظ فرهنگی یا تاریخی برخوردار از ارزشهای ملی، محلی و منطقهای هستند و بهدلیل نبود پشتوانههای حمایتی لازم، موجب ایجاد محدودیت برای مالکیت خصوصی است.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
واجد ارزش: اثر واجد ارزش فرهنگی و تاریخی اثری که برخوردار از ارزشهای ملی، محلی و منطقهای بهلحاظ فرهنگی و یا تاریخی. باشد آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی از سوی وزارت معرفی و در فهرست ذی ربط آثار ملی با عنوان فهرست آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی جای میگیرند آثاری که در فرآیند ثبت ملی قرار دارند نیز در زمره آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی قلمداد میشوند. |
حذف
|
تعریف آثار فاخر صنایعدستی دارای سابقه تقنینی نیست و تنها در ماده (14) آییننامه اجرایی قانون حمایت از هنرمندان، استادکاران و فعالان صنایعدستی مصوب 1400 هیئتوزیران، وزارتخانههای مجری مکلف به شناسایی، گردآوری، صدور شناسنامه، نمایش، معرفی و ثبت آثار و صدور شناسنامه برای محصولات فاخر و برگزیده صنایعدستی و فرش دستباف شدهاند. در بند «1» این ماده نیز تعیین معیارهای تشخیص مصادیق آثار برگزیده و فاخر صنایعدستی و فرش دستباف نیز به این دستگاهها تکلیف شدهاست. اما تاکنون معیارهای تشخیص در این حوزه ارائه نشده است.
محورهای مورد نظر لایحه به مواد اولیه، فن اجرای ساخت و تک بودن (که بهتر است با عنوان منحصربهفرد بودن جایگزین شود) اشاره دارد. در مورد مواد اولیه بهواسطه آنکه میتوان از مواد غیرطبیعی نیز چنین محصولاتی تولید نمود، لزوم گسترده کردن مفهوم مذکور محسوس است. همچنین از دیگر ویژگیهایی که اثر صنایعدستی را فاخر مینماید، شهرت فرد سازنده است[10].
آنچه در متن لایحه در مورد آثار فاخر آمده است عملاً در راستای تعریف مفهوم آثار فاخر صنایعدستی است. برای آنکه از شباهت آن نسبت به آثار میراثی جلوگیری شود، لازم است تا عنوان مذکور تدقیق شود.
یکی از ایرادات این تعریف تأکید بر اجزا و فقدان توجه به نتیجه است. ممکن است محصول فاخری تولید شود اما هیچکدام از خصوصیات مرتبط با مواد اولیه، بهره برداری از فن خاص یا ساخته شدن توسط فردی مشهور را نداشتهباشد. بنابراین محصول نهایی مرغوب یا خاص نیز نیازمند توجه است.
دیگر ایراد تعریف ارائه شده از آثار فاخر در لایحه، تأکید بر مصرف کننده ای است که الزاماً دارای محوریت در تعریف نیست. اینکه کالا و محصولی ارزشمند باشد بهصورت بالقوه امکان عرضه و ایجاد تقاضا در بازار را داراست. شکل گیری حراجیهای معتبر هنری بهعنوان یکی از نتایج شکلگیری تقاضا در این حوزه جایگاه و وجههای ندارد که آثار فاخر صنایعدستی توسط آن تعریف شود. این تعریف بهصورت غیرمنطقی موجب موجهسازی حراجیهای آثار فاخر، توسط تعریف مفهومی فنی است.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
آثار فاخر: اثری که استفاده از مواد اولیه طبیعی، فن (تکنیک) اجرای ساخت و تک بودن آن محرز باشد و در حراجیهای معتبر هنری قابل ارائه باشد. |
اثر فاخر صنایعدستی: اثری که به واسطهی دارا بودن یکی از ویژگیهای مرغوبیت یا خاص بودن مواد اولیه ساخت، فن اجرای ساخت، شهرت خالق اثر و محصول نهایی، منحصربهفرد بودن آن محرز باشد. |
حفاظت و صیانت از مفاهیم با اهمیت در حوزه میراثفرهنگی و طبیعی است که سابقا در قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی فرهنگی مصوب 1398 نیز تعریفشده است. هر چند تعریف مذکور برای بناها و اموال غیرمنقول ارائه گردیده و در حوزه حفاظت و صیانت را از یکدیگر بهصورت مجزا مطرح کرده است. بنابراین لازم است تا با تعریفی جامع و پوشش دهنده تمامی ابعاد معنوی و مادی این حوزه، حفاظت و صیانت به شرح زیر تعریف مجدد گردد.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
حفاظت و صیانت از آثار فرهنگی و تاریخی: کلیه رویکردها و اقداماتی که سبب شناخت و انتقال ارزشها و اهمیت فرهنگی آثار شده و برای درک، معرفی تداوم و ملموس و ناملموس آثار فرهنگی، تاریخی زمینه (محیط) و اجزای آن انجاممیشود. |
حفاظت و صیانت: کلیه فعالیتهای پسینی و پیشینی که در خصوص پاسداری از ارزشهای ملموس و ناملموس اثر انجاممیشود. |
مفهوم منظر فرهنگی به واسطهی درک انسانها از ارتباط نزدیک بین زندگی آنها با محیط در 50 سال اخیر شکل گرفت. بنابراین مناظر فرهنگی ریشه در درک این واقعیت دارد که تاریخ و طبیعت بهعنوان ثروتهای تکرارنشدنی با یکدیگر همزیستی کردهاند و محصول آنها نیازمند به حفاظت دارد. بنابراین فرهنگ بهعنوان نماینده، محیط طبیعی بهعنوان میانجی و واسط و منظر فرهنگی ماحصل این تعامل است. تعریف ارائه شده در لایحه هر چند دارای رویکرد صحیح است اما پیچیده، طولانی و بسیار فنی است. نکتهی کلیدی در این تعریف توجه به تعامل پایدار بین انسان و طبیعت، شکل گیری هم زیستی دوجانبه و تکامل هوشمندانه است.
آنچه مسلم است در متن لایحه منظر فرهنگی مفهومی کلیدی و نیازمند تعریف نمیباشد، لذا لزومی به تعریف آن در این بخش نیست.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
منظر فرهنگی: آثار فرهنگی که تلفیقی از فعالیتهای انسان و طبیعت میباشد و نمایانگر تکامل جوامع انسانی و استقرار انسانها در گذر زمان و تحتتأثیر موانع فرصتهایی که محیط طبیعی ایجاب کرده و نیروهای اجتماعی اقتصادی و فرهنگی است و محدودهای است در بر گیرنده و همپیوند با اثر که بهصورت متصل یا منفصل با آن بوده و حائز ویژگیهای ساختاری، کالبدی کارکردی و معنایی است |
حذف |
تعریف حریم اثر مطابق بند «ث» ماده (1) قانون حمایت از مرمت و احیای بافتهای تاریخی فرهنگی مصوب 1398 دارای سابقه است. در این تعریف حریم اثر به نواحی اطراف یک اثر فرهنگی، تاریخی، طبیعی ملی یا جهانی اشاره دارد که همراه با ضوابط و مقررات قانونی با هدف محافظت مؤثر از آن اثر و حمایتهای قانونی بهعنوان لایههای حفاظتی (منظری، ساختاری، عملکردی) بر روی نقشه، مشخص میشود. در تعریف ارائه شده در لایحه دو شان ملی و عمومی مطرح شدهاست که در متن قانونی مشخصی تشریح نشده است. برای رفع ابهام از متن لایحه، متن اصلاحی به شرح ذیل است:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
حریم آثار: محدودهای پیرامون اثر با ضابطههای قانونی مشخص که بهواسطه شان عمومی و ملی آثار تاریخی فرهنگی و طبیعی تعیین شده و با حدود و ثغور مشخص بههمراه ضوابط کمی و کیفی حفاظتی ابلاغ می. شود. حریم آثار ضمن حفاظت از یکپارچگی و موجودیت، اثر پیوند آن را با بستر و محیط پیرامون تضمین مینماید. |
حریم آثار: نواحی اطراف یک اثر فرهنگی، تاریخی، طبیعی ملی یا جهانی که همراه با ضوابط و مقررات قانونی با هدف محافظت مؤثر از آن اثر و حمایتهای قانونی بهعنوان لایههای حفاظتی (منظری، ساختاری، عملکردی) بر روی نقشه، مشخص میشود. |
تعاریف الحاقی به لایحه:
اصل 83 قانون اساسی از جمله اصول اجرا نشدهای است که در حوزه میراثفرهنگی است. طبق این اصل بناها و اموالی دولتی که از نفایس ملی باشد قابل انتقال بهغیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای اسلامی آن هم در صورتی که از نفایس منحصربهفرد نباشد. از آنجا که بند «10»، تبصرههای ذیل آن و بند «41» ماده (4) در لایحه در مورد نفایس ملی و منحصربهفرد است و این مفاهیم تاکنون در هیچ قانون و مقرره ای تعریف نشده است، تعریف آن در این لایحه لازم به نظر میرسد.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
نفایس ملی و منحصربهفرد: اموال عمومی از جمله بناها و اشیایی است که بهلحاظ ویژگیهای تاریخی، کالبدی، جنس، زیباییشناختی، هنری، نمایانگر رویداد مهم تاریخی-فرهنگی منحصربهفرد بوده یا در بین انواع مشابه در کشور در بالاترین درجه شأنیت باشد. |
از آنجا که در تبصره «2» بند «30» ماده (4) در مورد مجموعههای شاخص ثبت شده میراثفرهنگی و ملی مطالبی مطرح شده و این اصطلاح تاکنون تعریف خاصی نداشته است بهدلیل نزدیک بودن موضوع مذکور به «پایگاههای میراثفرهنگی و طبیعی»، این مفهوم جایگزین و مورد تعریف قرار گرفت.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
پایگاههای میراثفرهنگی و طبیعی: واحدهای مستقل اداری با وظیفه حفاظت، پژوهش، معرفی و خدمترسانی، مستقر در مجموعههای تاریخی_ فرهنگی منتخب وزارت در مقیاس ملی، استانی و جهانی هستند. |
از آنجا که تأسیسات گردشگری در بندهای «4»، «7»، «47» و ماده (4) مکرراً مورد استفاده قرار گرفته است، بهعنوان مفهومی پر تکرار و دارای اهمیت شناسایی میگردد، لذا به شرح ذیل تعریف میشود:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
تأسیسات گردشگری: تأسیساتی که با هدف ارائه خدمات به مسافران و گردشگران و پس از اخذ مجوز لازم از وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی تأسیس و اداره میشوند؛ مصادیق تأسیسات گردشگری با پیشنهاد وزارت به تصویب هیئت وزیران میرسد. |
از آنجا که مؤسسات گردشگری در بندهای «4»، «7»، «47» ماده (4) جدید تکرار شدهاست و بهعنوان مفهومی پر تکرار لزوم تعریف آن مشخص است به شرح ذیل تشریح میگردد:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
مؤسسات گردشگری: هر شخص حقوقی که پس از اخذ مجوز از وزارت با موضوع یک یا چند فعالیت گردشگری از قبیل مؤسسه آموزشی، مشاوره، تبلیغات و بازاریابی، تسهیل گری یا توسعه گر و بهره برداری در حوزه گردشگری ثبت گردیدهاست. |
صنایعدستی بهعنوان یکی از مفاهیم کلیدی موجود در عنوان وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و همچنین پر تکرار در بندهای 4،3،2،1، 14،25، 51، 53، 54،55، 56 و 57 ماده (4) میباشد، به شرح ذیل تعریف میگردد:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
مجموعهای از صنایع هنری و سنتی است که با محوریت خلاقیت، ذوق و زیباییشناسی با بهرهگیری از مواد اولیه قابل دسترس تولید میشود و فرآیند ساخت و تولید محصول بهصورت فردی یا گروهی، عمدتاً با دست و با کمک ابزار مورد نیاز انجام میگیرد. عناوین صنایعدستی با پیشنهاد وزارت به تصویب هیئتوزیران میرسد. |
هنرمند صنایعدستی بهعنوان مفهومی کلیدی در بند «52» ماده (4) میباشد که نیازمند تشریح است، به شرح ذیل تعریف میگردد:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
هنرمند صنایعدستی: کسی که بهواسطه قابلیتهای فردی و ذوقی زیبایی شناسانه خود در خلق آگاهانه محصول صنایعدستی یا یکی از فرآیندهای مهم آن نقش اصلی را دارد، بهطوری که عرف او را آفرینندهی آن محصول میشناسد. |
استادکار صنایعدستی بهعنوان مفهومی کلیدی در بند 52 ماده 4 میباشد که نیازمند تشریح است، به شرح ذیل تعریف میگردد:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
فاقد تعریف |
استادکار صنایعدستی: کسی که حسب توانایی و تسلط حاصل از مشاهده، تمرین، تجربه، تدریس یا دانش به فنون ساخت یکی از رشتههای صنایعدستی، میتواند آن را به دیگران انتقال دهد. |
اهداف وزارت به شرح زیر میباشد:
1- تحکیم هویت فرهنگی، و فاق ملی، عبرت آموزی و بهره گیری از تجارب زیست سرزمینی و پاسداری از تنوعات فرهنگی از طریق میراثفرهنگی، تاریخی و میراث طبیعی.
از آنجا که میراثفرهنگی، بعد تاریخی را نیز پوشش میدهد لذا، عنوان تاریخی از این متن قابل حذف است. لذا متن مذکور به شرح ذیل اصلاح میشود:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
تحکیم هویت فرهنگی، و فاق ملی، عبرت آموزی و بهره گیری از تجارب زیست سرزمینی و پاسداری از تنوعات فرهنگی از طریق میراثفرهنگی، تاریخی و میراث طبیعی. |
تحکیم هویت فرهنگی، و فاق ملی، عبرت آموزی و بهره گیری از تجارب زیست سرزمینی و پاسداری از تنوعات فرهنگی از طریق میراثفرهنگی و طبیعی. |
2- حفظ و احیای میراثفرهنگی ملموس و ناملموس، صنایعدستی، هنرهای سنتی و صیانت از میراث طبیعی.
از آنجا که در ماده واحده قانون تشکیل سازمان میراثفرهنگی کشور مصوب 1364 موضوعات کلیدی شناسایی و معرفی میراثفرهنگی مورد توجه قرار گرفته که در این بند به آنها توجه نشده است. بنابراین متن به شرح ذیل ویرایش میگردد:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
حفظ و احیای میراثفرهنگی ملموس و ناملموس، صنایعدستی، هنرهای سنتی و صیانت از میراث طبیعی. |
شناسایی، حفظ، احیا و معرفی میراث ملموس و ناملموس، صنایعدستی و هنرهای سنتی و صیانت از میراث طبیعی. |
3- توسعه پایدار و جامعهمحور گردشگری مبتنی بر ارزشهای ایرانی – اسلامی و ظرفیتهای متنوع کشور از جمله میراثفرهنگی – تاریخی، طبیعی، صنایعدستی و هنرهای سنتی.
از آنجا که میراث را عموماً با میراثفرهنگی و طبیعی معرفی مینمایند و عنوان میراثفرهنگی-تاریخی غیرمتعارف است، متن این بند به شرح زیر تغییر مییابد.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
توسعه پایدار و جامعهمحور گردشگری مبتنی بر ارزشهای ایرانی – اسلامی و ظرفیتهای متنوع کشور از جمله میراثفرهنگی – تاریخی، طبیعی، صنایعدستی و هنرهای سنتی. |
پیشرفت مستمر و جامعهمحور گردشگری مبتنی بر ارزشهای ایرانی – اسلامی و ظرفیتهای متنوع کشور از جمله میراثفرهنگی و طبیعی، صنایعدستی و هنرهای سنتی. |
4- تقویت و توسعه سرمایهگذاری، بهبود فضای کسب و کار، افزایش اشتغال پایدار و بهرهمند نمودن کشور از منافع کشور از منافع اقتصادی در حوزههای موضوع این قانون.
علاوه بر این موارد ذکر شده در این بند که در جدول 1 نیز مستندات قانونی مربوطه مورد شناسایی قرار گرفت، توجه و جلب ظرفیتهای بخش غیردولتی در پیشروی صنایع مختلف و در اسناد متعددی همواره مورد نظر بوده است. بهطور مثال «قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهلوچهارم قانون اساسی» (مصوب 1386/11/08)»، «قانون مدیریت خدمات کشوری» (مصوب 1386/07/08)، «قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت» (مصوب 1380/11/27)، «الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (1)» و «الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)» به لزوم استفاده از این ظرفیتها تأکید دارند. از این جهت، به نظر میرسد توجه به «حمایت از مشارکت بخش دولتی» در این بند مورد تأکید قرار نگرفتهاست. از این رو، متن اصلاحی پیشنهادی به شرح ذیل خواهد بود:
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
تقویت و توسعه سرمایهگذاری، بهبود فضای کسب و کار، افزایش اشتغال پایدار و بهرهمند نمودن کشور از منافع اقتصادی در حوزههای موضوع این قانون. |
تقویت و توسعه سرمایهگذاری، بهبود فضای کسب و کار، حمایت از مشارکت بخش غیردولتی، افزایش اشتغال پایدار و بهرهمند نمودن کشور از منافع اقتصادی در حوزههای موضوع این قانون. |
5: توسعه کمی و ارتقای کیفی محصولات صنایعدستی و اهتمام بر ترویج فرهنگ استفاده و صادرات آن.
متن این بند از جهت همپوشانی کامل با اسناد بالادستی و کفایت در تعریف مورد پذیرش قرار دارد.
|
متن لایحه |
متن اصلاحی |
|
توسعه کمی و ارتقای کیفی محصولات صنایعدستی و اهتمام بر ترویج فرهنگ استفاده و صادرات آن. |
موردتأیید |
این گزارش به بررسی سه ماده اول لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که به تعاریف و اهداف این وزارت مرتبط بود، اختصاص دارد. بررسی پیشینه تقنینی نشانمیدهد که بیش از 80 درصد مواد پیشنهادی سابقا در قوانین و اسناد بالادستی مصوب شده و عموماً تایی دیه شورای نگهبان را دارند. بنابراین اصلاحات و الحاقات در مواردی صورت گرفت که فعالیتهایی با سابقه تقنینی (در اساسنامههای سابق) در این لایحه نادیده گرفته شده یا مفاهیمی پرتکرار و دارای اهمیت مورد تعریف قرار نگرفتهاست. همچنین حذفیات صورتگرفته در برخی مفاهیم بر مبنای فقدان پشتوانهی قانونی (مثل آثار واجد ارزش) و عدم لزوم طرح در قانون اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی یا عدم لزوم تعریف مجدد بهواسطه وجود سابقهی تعریفی کافی صورت گرفت. بنابراین متن لایحه و متن پیشنهادی به شرح ذیل میباشد:
|
وضعیت |
لایحه |
اصلاحی |
|||||
|
ماده |
بند |
متن |
ماده |
بند |
جزء |
متن |
|
|
اصلاح |
1 |
- |
در اجرای ماده واحده قانون تشکیلات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مصوب 1398 و بهمنظور تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که در این قانون بهاختصار وزارت نامیده میشود، به شرح این قانون تعیین میشود و وزارت مقید به رعایت احکام و ارزشهای اسلامی و شئون انقلاب اسلامی بوده و تابع همه قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران میباشد. |
1 |
- |
|
در اجرای ماده واحده قانون تشکیل وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ۱۳۹۸ و بهمنظور تحقق اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور، اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی که در این قانون بهاختصار "وزارت" نامیده میشود، به شرح این قانون تعیین میگردد: |
|
اصلاح |
2 |
- |
در این قانون، اصلاحات زیر در معنای مشروح مربوط به کار میروند: |
2 |
- |
- |
عبارات و اصطلاحات ذیل در این قانون به شرح زیر به کار میروند: |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
الف |
- |
میراثفرهنگی و طبیعی |
|
اصلاح |
2 |
2 |
میراثفرهنگی: آثار باقی مانده از گذشتگان که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن، زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میآید. |
2 |
الف |
1 |
میراثفرهنگی: آثار باقیمانده از گذشتگان که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن، شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت و بهره مندی از تجربیات زیست در سرزمین را فراهم میآورد. |
|
اصلاح |
2 |
3 |
میراث طبیعی: آثار و مناظر طبیعی برخوردار از ویژگیهای خاص زمینشناختی، عوارض بینظیر یا کمنظیر جغرافیایی، محوطهها و مناطق طبیعی، آثار طبیعی متشکل از ترکیبات فیزیکی و زیست شناسی یا ترکیبات ارضی و جغرافیایی طبیعی و مناطق مشخص که زیستگاه حیوانات و منطقه رشد گیاهان مورد تهدید بوده، درختان کهنسال، نمونههای ارزشمند گیاهی و رویشگاههای آنها و همچنین بقایای دیرین شناختی انسان و محوطههای حاصل از تعامل فیزیکی و فرهنگی انسان و طبیعت که دارای ارزش میباشند. |
2 |
الف |
2 |
میراث طبیعی: آثار و مناظر طبیعی برخوردار از ویژگیهای خاص زمینشناختی، چشم اندازهای بکر طبیعی، غارهای طبیعی، گونههای منحصربهفرد گیاهی، بقایای دیرین شناختی گیاهی و جانوری، عناصر طبیعی نمادین و آمیخته با میراث ناملموس، گونههای گیاهی کهنسال و چشمههای و آبگیرهای طبیعی شایسته حفاظت منظری. |
|
اصلاح |
2 |
4 |
آثار ملی: آثاری که بهموجب قانون راجع به حفظ آثار ملی قانون مدیریت خدمات باستان شناسی و موزه - مصوب -۱۳۲۳ و یا قانون ثبت آثار ملی در فهرست آثار ملی قرار گرفتهاند. |
2 |
الف |
3 |
اثر ملی: اثری است که بهواسطه داشتن ویژگیهای فرهنگی، تاریخی یا طبیعی دارای شان ملی و ارزش حفاظتی بوده و بهموجب فرآیند قانون در فهرست آثار ملی ثبت و حفاظت میگردد. تبصره: کلیه آثار ملی که بهموجب قانون ثبت میگردد، در فهرستهای ذی ربط موضوعی، جغرافیایی یا زمانی درج و به اطلاع عموم میرسد. |
|
حذف |
2 |
5 |
فهرست آثار ملی: فهرست آثاری اعم از ملموس ناملموس و طبیعی که بهعنوان میراثفرهنگی یا میراث طبیعی در وزارت در چهارچوب قوانین مربوط به ثبت رسیده و اعلام میشوند |
- |
- |
- |
- |
|
حذف |
2 |
6 |
فهرست آثار جهانی: آثاری که بهعنوان میراثفرهنگی یا طبیعی در سازمان جهانی یونسکو به ثبت میرسند آثاری که در این فهرست قرار میگیرند براساس کنوانسیون حمایت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی (۱۹۷۲) متعلق به تمام انسانها بوده و دولتها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند. این فهرست بهصورت سالیانه پس از تأیید آثار توسط کمیته میراث جهانی یونسکو تکمیل میشود. |
- |
- |
- |
- |
|
حذف |
2 |
7 |
واجد ارزش: اثر واجد ارزش فرهنگی و تاریخی اثری که برخوردار از ارزشهای ملی، محلی و منطقهای بهلحاظ فرهنگی و یا تاریخی. باشد آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی از سوی وزارت معرفی و در فهرست ذی ربط آثار ملی با عنوان فهرست آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی جای میگیرند آثاری که در فرآیند ثبت ملی قرار دارند نیز در زمره آثار واجد ارزش فرهنگی و تاریخی قلمداد میشوند. |
- |
- |
- |
- |
|
اصلاح |
2 |
11 |
حریم آثار: محدودهای پیرامون اثر با ضابطههای قانونی مشخص که بهواسطه شان عمومی و ملی آثار تاریخی فرهنگی و طبیعی تعیین شده و با حدود و ثغور مشخص بههمراه ضوابط کمی و کیفی حفاظتی ابلاغ می. شود. حریم آثار ضمن حفاظت از یکپارچگی و موجودیت، اثر پیوند آن را با بستر و محیط پیرامون تضمین مینماید. |
2 |
الف |
4 |
حریم اثر: نواحی اطراف یک اثر فرهنگی، تاریخی، طبیعی ملی یا جهانی که همراه با ضوابط و مقررات قانونی با هدف محافظت مؤثر از آن اثر و حمایتهای قانونی بهعنوان لایههای حفاظتی (منظری، ساختاری، عملکردی) بر روی نقشه، مشخص میشود. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
الف |
5 |
نفایس ملی و منحصربهفرد: اموال عمومی از جمله بناها و اشیایی است که بهلحاظ ویژگیهای تاریخی، کالبدی، جنس، زیباییشناختی، هنری، نمایانگری رویداد مهم تاریخی-فرهنگی منحصربهفرد بوده یا در بین انواع مشابه در کشور در بالاترین درجه شأنیت باشد. |
|
حذف |
2 |
10 |
منظر فرهنگی: آثار فرهنگی که تلفیقی از فعالیتهای انسان و طبیعت میباشد و نمایانگر تکامل جوامع انسانی و استقرار انسانها در گذر زمان و تحتتأثیر موانع فرصتهایی که محیط طبیعی ایجاب کرده و نیروهای اجتماعی اقتصادی و فرهنگی است و محدودهای است در بر گیرنده و همپیوند با اثر که بهصورت متصل یا منفصل با آن بوده و حائز ویژگیهای ساختاری، کالبدی کارکردی و معنایی است. |
- |
- |
- |
- |
|
اصلاح |
2 |
9 |
حفاظت و صیانت از آثار فرهنگی و تاریخی: کلیه رویکردها و اقداماتی که سبب شناخت و انتقال ارزشها و اهمیت فرهنگی آثار شده و برای درک، معرفی تداوم و ملموس و ناملموس آثار فرهنگی، تاریخی زمینه (محیط) و اجزای آن انجاممیشود. |
2 |
الف |
6 |
حفاظت و صیانت: کلیه فعالیتهای پسینی و پیشینی که در خصوص پاسداری از ارزشهای ملموس و ناملموس اثر انجاممیشود. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
الف |
7 |
پایگاههای میراثفرهنگی و طبیعی: واحدهای مستقل اداری با وظیفه حفاظت، پژوهش، معرفی و خدمترسانی، مستقر در مجموعههای تاریخی_ فرهنگی منتخب وزارت در مقیاس ملی، استانی و جهانی هستند.
|
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
ب |
- |
گردشگری |
|
اصلاح |
2 |
1 |
گردشگری: مجموعه فعالیتهایی که بهطور مستقیم یا غیر مستقیم با موضوع مسافرت مرتبط بوده یا بهمنظور ارائه خدمات سفر به گردشگران با اهداف مختلف نظیر فرهنگی، مذهبی و زیارتی، سیاحتی، طبیعت گردی و سلامت ایجاد میشود. |
2 |
ب |
1 |
گردشگری: مجموعهای از خدمات از جمله اقامت، پذیرایی، حمل و نقل و تفریح که بهمنظور پاسخ گویی به نیاز گردشگران ارائه میشود. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
ب |
2 |
تأسیسات گردشگری: تأسیسات که با هدف ارائه خدمات به مسافران و گردشگران و پس از اخذ مجوز لازم از وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی تأسیس و اداره میشوند؛ مصادیق تأسیسات گردشگری با پیشنهاد وزارت به تصویب هیئت وزیران میرسد. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
ب |
3 |
مؤسسات گردشگری: هر شخص حقوقی که پس از اخذ مجوز از وزارت با موضوع یک یا چند فعالیت گردشگری از قبیل مؤسسه آموزشی، مشاوره، تبلیغات و بازاریابی، تسهیل گری یا توسعه گر و بهره برداری در حوزه گردشگری ثبت گردیدهاست. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
پ |
- |
صنایعدستی |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
پ |
1 |
صنایعدستی: مجموعهای از صنایع هنری و سنتی است که با محوریت خلاقیت، ذوق و زیباییشناسی با بهرهگیری از مواد اولیه قابل دسترس تولید میشود و فرآیند ساخت و تولید محصول بهصورت فردی یا گروهی، عمدتاً با دست و با کمک ابزار مورد نیاز انجام میگیرد. عناوین صنایعدستی با پیشنهاد وزارت به تصویب هیئتوزیران میرسد. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
پ |
2 |
هنرمند صنایعدستی: کسی که بهواسطه قابلیتهای فردی و ذوقی زیبایی شناسانه خود در خلق آگاهانه محصول صنایعدستی یا یکی از فرآیندهای مهم آن نقش اصلی را دارد، بهطوری که عرف او را آفرینندهی آن محصول میشناسد. |
|
الحاق |
- |
- |
- |
2 |
پ |
3 |
استادکار صنایعدستی: کسی که حسب توانایی و تسلط حاصل از مشاهده، تمرین، تجربه، تدریس یا دانش به فنون ساخت یکی از رشتههای صنایعدستی، میتواند آن را به دیگران انتقال دهد. |
|
اصلاح |
|
8 |
آثار فاخر: اثری که استفاده از مواد اولیه، طبیعی فن تکنیک اجرای ساخت و تک بودن آن محرز باشد و در حراجیهای معتبر هنری قابل ارائه باشد. |
2 |
پ |
4 |
اثر فاخر صنایعدستی: اثری که به واسطهی دارا بودن یکی از ویژگیهای مرغوبیت یا خاص بودن مواد اولیه ساخت، فن اجرای ساخت، شهرت خالق اثر و محصول نهایی، منحصربهفرد بودن آن محرز باشد. |
|
اصلاح |
3 |
1 |
تحکیم هویت فرهنگی، و فاق ملی، عبرت آموزی و بهره گیری از تجارب زیست سرزمینی و پاسداری از تنوعات فرهنگی از طریق میراثفرهنگی، تاریخی و میراث طبیعی. |
3 |
1 |
- |
تحکیم هویت فرهنگی، و فاق ملی، عبرت آموزی و بهره گیری از تجارب زیست سرزمینی و پاسداری از تنوعات فرهنگی از طریق میراثفرهنگی و طبیعی. |
|
اصلاح |
3 |
2 |
حفظ و احیای میراثفرهنگی ملموس و ناملموس، صنایعدستی، هنرهای سنتی و صیانت از میراث طبیعی. |
3 |
2 |
- |
شناسایی، حفظ، احیا و معرفی میراث ملموس و ناملموس، صنایعدستی و هنرهای سنتی و صیانت از میراث طبیعی. |
|
اصلاح |
3 |
3 |
توسعه پایدار و جامعهمحور گردشگری مبتنی بر ارزشهای ایرانی – اسلامی و ظرفیتهای متنوع کشور از جمله میراثفرهنگی – تاریخی، طبیعی، صنایعدستی و هنرهای سنتی. |
3 |
3 |
- |
پیشرفت مستمر و جامعهمحور گردشگری مبتنی بر ارزشهای ایرانی – اسلامی و ظرفیتهای متنوع کشور از جمله میراثفرهنگی و طبیعی، صنایعدستی و هنرهای سنتی. |
|
اصلاح |
3 |
4 |
تقویت و توسعه سرمایهگذاری، بهبود فضای کسب و کار، افزایش اشتغال پایدار و بهرهمند نمودن کشور از منافع کشور از منافع اقتصادی در حوزههای موضوع این قانون. |
3 |
4 |
- |
تقویت و توسعه سرمایهگذاری، بهبود فضای کسب و کار، حمایت از مشارکت بخش غیردولتی، افزایش اشتغال پایدار و بهرهمند نمودن کشور از منافع اقتصادی در حوزههای موضوع این قانون. |
|
تأیید |
3 |
5 |
توسعه کمی و ارتقای کیفی محصولات صنایعدستی و اهتمام بر ترویج فرهنگ استفاده و صادرات آن. |
3 |
5 |
- |
توسعه کمی و ارتقای کیفی محصولات صنایعدستی و اهتمام بر ترویج فرهنگ استفاده و صادرات آن. |
|
گزیده سیاستی / مدیریتی ماده (1)، (2) و (3) لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در مورد تعاریف و اهداف این وزارت است که بیش از 80 درصد محتوای آن دارای سابقه تقنینی است. اصلاحات مدنظر برای بهبود این لایحه شامل این موارد است: 1) حذف مفاهیم دارای تعریف در قوانین پیشین 2) حذف تعریف چالش آفرین «آثار واجد ارزش» که به حقوق عامه لطمه وارد خواهد نمود 3) افزودن تعریف مفاهیم پرتکرار یا با اهمیت در لایحه (مثل گردشگری یا نفایس ملی) 4) ویرایش تعریف «آثار فاخر» که موجب موجه سازی حراجیهای آثار است. |
شورای راهبری
ریاست محترم کمیسیون فرهنگی
وزیر محترم میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی
