بیان مسئله
تحلیل روند رشد بخش صنعت از جنبههای مختلف، عاملی کلیدی در تحلیلهای خُرد و کلان اقتصادی و یکی از ارکان تصمیمگیری در حوزه اقتصاد است. شاخص تولید بخش صنعت بهدلیل تأثیر نوسانات سطح فعالیت صنعت بر بخشهای دیگر اقتصاد، بهعنوان یک شاخص مهم اقتصادی کوتاهمدت مورد استفاده قرار میگیرد. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی بهصورت ماهیانه شاخص تولید، فروش و قیمت شرکتهای بورسی را محاسبه میکند. اهمیت این شاخص بهروز، برای اقتصاد ایران که تحولات زیادی دارد بیشتر خواهد بود، زیرا بازخورد شوکهای وارده به اقتصاد ایران و واکنشهای سیاستگذاران باید در تواتر کمتر از فصل مورد رصد قرار گیرد؛ این در حالی است که آمار رسمی بخش حقیقی بهصورت فصلی و با تأخیر ارائه میشود.
یافتههای کلیدی:
طی خرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکتهای صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 2/2 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 0/8 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشتهفعالیت صنعتی بورسی 9 رشتهفعالیت افزایش در شاخص تولید و 6 رشتهفعالیت کاهش در شاخص تولید را تجربه کردهاند. رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «دارو»و «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشتهفعالیتهای «سایر کانی غیرفلزی» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشتهاند. همچنین طی خردادماه سال ۱۴۰۲ نسبت به ماه قبل، رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «سایر کانی غیرفلزی» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشتهفعالیتهای «کاشی و سرامیک» و «شیمیایی بهجز دارو» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید ثبت کردهاند.
شاخص تولید شرکتهای معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 9/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 2 درصدی مواجه شده است.
طی خرداد سال 140۲، شاخص فروش شرکتهای صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 1/4 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش ناچیز 0/5 درصدی مواجه شده است. در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل ۱۰ رشتهفعالیت افزایش در شاخص فروش و 5 رشتهفعالیت کاهش در شاخص فروش داشتهاند. رشتهفعالیتهای «کاشی و سرامیک»، «تجهیزات برقی» و «لاستیک و پلاستیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشتهفعالیتهای «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» و «فلزات پایه» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشتهاند. همچنین در این ماه نسبت به ماه قبل، رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیرفلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشتهفعالیتهای «خودرو و قطعات» و «شیمیایی بهجز دارو» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کردهاند.
شاخص فروش شرکتهای معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 17/8 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 4/7 درصدی مواجه شده است.
در خرداد سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه قیمت فعالیتهای صنعتی بورسی رشد مثبت 0/6 درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطهبهنقطه با کاهش نسبت به ماه قبل، به 16/7 درصد رسیده است. گفتنی است میانگین سالیانه شاخص قیمت نیز در خرداد سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با 4/1 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 34/7 درصد افزایش را نشان میدهد.
شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی با استفاده از دادههای ماهیانه شرکتهای صنعتی بورسی پذیرفته شده در بورس[1] محاسبه میشود. در تهیه این شاخصها از اطلاعات ماهیانه 316 شرکت بورسی استفاده میشود و علاوهبر اندازهگیری تغییرات میزان تولید، فروش و قیمت در بخش صنعت، در محاسبات ملی نیز نقش مهمی ایفا میکنند و برآوردی از تغییرات ماهیانه ارزش افزوده ایجاد شده را در صنایع مختلف و بهدنبال آن در کل اقتصاد منعکس میکنند.
شاخص تولید صنعت را بانک مرکزی و مرکز آمار ایران با تواتر فصلی و همچنین شاخص قیمت صنعت بهصورت فصلی را مرکز آمار و ماهیانه را بانک مرکزی، منتشر میکند، اما الزامی به انتشار شاخص فروش صنعت ندارند. ازطرفی، این آمار چندین ضعف اساسی دارد که مهمترین آن وقفه سهماهه در انتشار دادهها و بعضاً متوقف شدن انتشار آنها و نداشتن تواتر ماهیانه است.
شاخصهای ماهیانه تولید، فروش و قیمت استخراج شده از اطلاعات عملکرد شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تا حد زیادی میتوانند با دقت مناسب و بهصورت بههنگام تحولات بخش صنعت و معدن کشور را توضیح دهند و با توجه به بررسیهای انجام شده و تطبیق دادن این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار ایران که بهصورت فصلی منتشر میشود، مشخص شده این شاخص بهخوبی میتواند در وقفه انتشار این شاخصهای رسمی، شاخص جایگزین مناسبی برای آن باشد.[2] در این مطالعه تغییرات شاخصهای تولید، فروش و قیمت شرکتهای صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهمترین رشتهفعالیتهای آن در خرداد سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.
۱. شاخصهای تولید و فروش شرکتهای صنعتی بورسی
در خرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکتهای صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 2/2 درصدی و شاخص فروش کاهش 1/6 درصدی را تجربه کرده است، همچنین نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش افزایش ناچیز 0/8 و 0/2 درصدی داشتهاند که تحت تاثیر قطعی برق[3]صنایع در خرداد ماه بوده است.
نتایج طرح شامخ اتاق بازرگانی ایران نیز نشان میدهد شاخص مدیران خرید صنعت در خرداد سال ۱۴۰۲، 30/55 بهدست آمده است و کمترین مقدار 5 ماهه خود را از بهمن ماه( به غیر از فروردین) ثبت کردهاست. به طور کلی در خرداد ماه برخی از صنایع و شرکتها با مشکل قطعی برق و گاز مواجه بودند. همچنین شرایط بیثبات نرخ ارز، تضعیف تقاضا و تردید مشتریان را به دنبال داشته و از سوی دیگر قدرت خرید مشتریان بسیار کاهش داشتهاست. علاوه بر این علیرغم افزایش هزینه تولید به دلیل عدم وجود نقدینگی مشتریان، شرکتها امکان افزایش قیمت در محصولاتی که با هزینههای بسیار بالا تولید شدهاند را ندارند و بسیاری از شرکتها همچنان مانند ماههای قبل با نگرانی زنجیره تأمین مواد اولیه خود به علت مشکل عدم تخصیص ارز روبرو بودهاند.
|
نمودار 2. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش فعالیتهای صنعتی (درصد) |
مأخذ: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
طی سهماهه منتهی به خرداد سال 140۲، رشد میانگین متحرک سهماهه شاخص تولید افزایش 5/5 درصدی و شاخص فروش آن افزایش 4/3 درصدی را نشان میدهند.
نمودار 3. رشد میانگین متحرک سهماهه شاخصهای تولید و فروش
فعالیتهای صنعتی نسبت به دوره مشابه سال قبل (درصد)
مأخذ: همان.
جدول 1. رشد شاخص تولید و فروش فعالیتهای صنعتی و معدنی بورسی خردادسال ۱۴۰۲
|
شاخص فروش |
شاخص تولید |
|
|||||
|
رشد سهماهه نسبت به سهماهه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه قبل |
رشد سهماهه نسبت به سهماهه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه قبل |
رشد شاخص تولید و فروش |
|
|
4.3 |
-1.6 |
0.2 |
5.5 |
2.2 |
0.8 |
صنعت |
|
|
-1.0 |
-8.7 |
-10.0 |
-2.4 |
-7.2 |
-4.6 |
شیمیایی بهجز دارو |
رشتهفعالیتهای منتخب[4] صنعت |
|
-6.0 |
-14.2 |
1.0 |
1.3 |
7.6 |
0.2 |
فلزات پایه |
|
|
12.2 |
2.8 |
-7.9 |
22.9 |
4.4 |
4.2 |
خودرو و قطعات |
|
|
22.4 |
17.8 |
-4.7 |
-11.9 |
-9.6 |
2.0 |
معدن |
|
مأخذ: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
۲. شاخصهای تولید و فروش به تفکیک رشتهفعالیتهای صنعتی بورسی
خرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشتهفعالیت صنعتی بورسی 9 رشتهفعالیت افزایش در شاخص تولید و 6 رشتهفعالیت کاهش در شاخص تولید داشته است. رشتهفعالیتهای «دارو»، «تجهیزات برقی» و «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» بیشترین افزایش در شاخص تولید و رشتهفعالیتهای «چوب و کاغذ» و «سایر کانی غیرفلزی» بیشترین کاهش در شاخص تولید را تجربه کردهاند.
همچنین در این ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، از بین ۱۵ رشتهفعالیت صنعتی بورسی ۱۰ رشتهفعالیت افزایش در شاخص فروش و ۵ رشتهفعالیت کاهش در شاخص فروش را تجربه کردهاند. رشتهفعالیتهای «کاشی و سرامیک»، «تجهیزات برقی» و «سیمان» بیشترین افزایش در شاخص فروش و رشتهفعالیتهای «چوب و کاغذ» و «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» کاهش در شاخص فروش را تجربه کردهاند.
نمودار 4. رشد شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیتهای صنعتی
در خرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)[5]
مأخذ: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
طی خرداد سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «سایر کانی غیرفلزی» و «خودرو و قطعات» افزایش در شاخص تولید و رشتهفعالیتهای «شیمیایی بهجز دارو» و «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» کاهش در شاخص تولید داشتهاند. همچنین، رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیرفلزی» افزایش در شاخص فروش و رشتهفعالیتهای «شیمیایی بهجز دارو» و «چوب و کاغذ» کاهش در شاخص فروش داشتهاند.
نمودار 5. رشد شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیتهای صنعتی در خرداد سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)
مأخذ: همان.
طی خرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «دارو»و «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشتهفعالیتهای «سایر کانی غیرفلزی» و «چوب و کاغذ» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید داشتهاند، همچنین رشتهفعالیتهای «کاشی و سرامیک»، «تجهیزات برقی» و «لاستیک و پلاستیک» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل و رشتهفعالیتهای «محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات» و «فلزات پایه» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش داشتهاند.
طی خردادماه سال 140۲ نسبت به ماه قبل، رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «سایر کانی غیرفلزی» و «خودرو و قطعات» بیشترین سهم را در افزایش شاخص تولید و رشتهفعالیتهای «کاشی و سرامیک» و «شیمیایی بهجز دارو» بیشترین سهم را در کاهش شاخص تولید ثبت کردهاند و همچنین رشتهفعالیتهای «تجهیزات برقی»، «لاستیک و پلاستیک» و «سایر کانی غیرفلزی» بیشترین سهم را در افزایش شاخص فروش و رشتهفعالیتهای «خودرو و قطعات» و «شیمیایی بهجز دارو» بیشترین سهم را در کاهش شاخص فروش ثبت کردهاند.
نمودار 6. سهم رشتهفعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت
در خرداد سال 140۲ نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
مأخذ: همان.
نمودار 7. سهم رشتهفعالیتها از رشد شاخصهای تولید و فروش بخش صنعت
در خرداد سال 140۲ نسبت به ماه قبل (درصد)
مأخذ: همان.
در ادامه به بررسی رشتهفعالیتهای «خودرو و قطعات»، «شیمیایی (بهجز دارو)» و «فلزات پایه» بهدلیل ضریب اهمیت بالای این رشتهفعالیتها در محاسبه شاخص و همچنین رشتهفعالیتهای «غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر» و «دارو» بهدلیل اثرپذیری از حذف ارز ترجیحی 4200 تومانی در واردات نهادههای آنها پرداخته شده است.
۱-۲. شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیت خودرو و قطعات
در خرداد سال 140۲ شاخص تولید رشتهفعالیت خودرو و قطعات بر مبنای شرکتهای بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش ۴/۴ درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 4/2 درصدی داشته و همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 2/8 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 7/9 درصدی داشته است. همانطور که در نمودار 10 نشان داده شده نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش زیربخش «خودرو سنگین» با افت همراه بوده و همچنین زیربخشهای «خودرو سواری» و «قطعات» نیز رشد مثبت ناچیزی داشتهاند. همچنین مطابق نمودار ۱۱، نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش زیربخش «خودرو سواری» کاهش یافته است.
|
نمودار 8. شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (100=1395) |
|
نمودار 9. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش بخش خودرو و قطعات (درصد) |
مأخذ: همان.
|
نمودار 10. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای خودرو و قطعات نسبت به ماه قبل (درصد) |
|
نمودار 11. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای خودرو و قطعات نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
|
مأخذ: همان.
۲-۲. شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیت شیمیایی بهجز دارو
در خرداد سال 140۲ شاخص تولید رشتهفعالیت شیمیایی بهجز دارو برمبنای شرکتهای بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 7/2 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 4/6 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 8/7 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش ۱۰ درصدی داشته است.
مطابق نمودار ۱۴، نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش زیربخشهای اصلی کاهش یافته است. همچنین، مطابق نمودار ۱۵، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش شاخص تولید زیربخشهای اصلی بهجز «کودها و ترکیبات نیتروژن» و شاخص فروش زیربخشهای اصلی باعث کاهش شاخص تولید و فروش شده است.
|
نمودار 12. شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (بهجز دارو) (100=1395) |
|
نمودار 13. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش بخش شیمیایی (بهجز دارو) (درصد)
|
مأخذ: همان.
|
نمودار 14. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای شیمیایی بهجز دارو نسبت به ماه قبل (درصد) |
|
نمودار 15. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای شیمیایی بهجز دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
|
مأخذ: همان.
۳-۲. شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیت فلزات پایه
در خرداد سال 140۲، شاخص تولید رشتهفعالیت فلزات پایه برمبنای شرکتهای بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 7/6 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 0/2 درصدی داشته است. در مقابل شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 14/2 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش ۱ درصدی داشته است. مطابق نمودار ۱۹، نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید زیربخش «پروفیل» و «شمش» افزایش یافته و شاخص فروش زیربخش «شمش» و «ورق» کاهش یافته است.
|
نمودار 17. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش بخش فلزات پایه (درصد) |
مأخذ: همان.
|
نمودار 18. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای فلزات پایه نسبت به ماه قبل (درصد) |
|
نمودار 19. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای فلزات پایه نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
|
مأخذ: همان.
4-۲. شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیت غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر
در خرداد سال 140۲، شاخص تولید رشتهفعالیت غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر برمبنای شرکتهای بورسی، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 4/2 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 0/6 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 0/7 درصدی و نسبت به ماه قبل کاهش 0/4 درصدی داشته است.
مطابق نمودار 22 نسبت به ماه قبل کاهش شاخص تولید زیربخشهای «کیک و بیسکویت» و «روغنیها» و کاهش شاخص فروش زیربخشهای «کیک و بیسکویت»، «لبنیات» و «روغنیها» به کاهش شاخص تولید و فروش منجر شده است. همچنین مطابق نمودار ۲۳، نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش شاخص تولید زیربخشهای «روغنیها» و «کیک و بیسکویت» و کاهش شاخص فروش زیربخشهای «روغنیها» و «کیک و بیسکویت» به کاهش شاخص تولید و فروش منجر شده است.
|
نمودار 20. شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی (100=1395) |
|
نمودار 21. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش بخش غذایی و آشامیدنی (درصد) |
مأخذ: همان.
|
نمودار 22. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر نسبت به ماه قبل (درصد) |
|
نمودار 23. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
|
مأخذ: همان.
5-۲. شاخصهای تولید و فروش رشتهفعالیت دارو
در خردادماه سال 140۲ شاخص تولید رشتهفعالیت دارو برمبنای شرکتهای بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 30/1 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 3/8 درصدی داشته است. همچنین شاخص فروش آن نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش 2/1 درصدی و نسبت به ماه قبل افزایش 0/6 درصدی داشته است. مطابق نمودار 27 نسبت به ماه مشابه سال قبل شاخص تولید تمام زیربخشها و شاخص فروش تمام زیربخشها بهجز «فراوردههای تزریقی» و «سایر» افزایش یافته است.
|
نمودار 25. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش بخش دارو (درصد) |
مأخذ: همان.
|
نمودار 26. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای دارو نسبت به ماه قبل (درصد) |
|
نمودار 27. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
|
مأخذ: همان.
در خرداد سال 140۲ نرخ رشد ماهیانه[6] قیمت فعالیتهای صنعتی بورسی رشد مثبت 0/6 درصدی را ثبت کرده است، همچنین رشد نقطهبهنقطه[7] با کاهش نسبت به ماه قبل، به 16/7 درصد رسیده است. گفتنی است میانگین[8] سالیانه شاخص قیمت نیز در خرداد سال 140۲ روند نزولی یک سال اخیر خود را ادامه داد و با 4/1 واحد درصد کاهش نسبت به ماه قبل، میزان 34/7 درصد افزایش را نشان میدهد.
نمودار 28. درصد تغییر شاخص قیمت صنعت (100=1395)
مأخذ: همان.
بررسی شاخص قیمت رشتهفعالیتهای بورسی نشان میدهد در خرداد سال ۱۴۰۲، رشتهفعالیتهای «خودرو و قطعات» و «کاشی و سرامیک» بالاترین نرخ رشد ماهیانه و رشتهفعالیتهای «دارو» و «لاستیک و پلاستیک» بالاترین نرخ رشد نقطهبهنقطه را تجربه کردهاند.
نمودار 29. شاخص قیمت رشتهفعالیتهای بورسی- خرداد سال ۱۴۰۲
مأخذ: همان.
رشتهفعالیت دارو در خردادماه نرخ رشد ماهیانه 3/7 درصدی داشته است. شایان ذکر است رشد نقطهبهنقطه رشتهفعالیت دارو نسبت به ماه پیش افزایش یافته و به 84 درصد رسیده است و میانگین سالیانه قیمت نیز 80 درصد افزایش یافته است.
نمودار 30. درصد تغییر شاخص قیمت رشتهفعالیت دارو (100=1395)
مأخذ: همان.
یکی از رشتهفعالیتهای دیگری که در ماههای ابتدایی سال مشمول حذف ارز ترجیحی شد، رشتهفعالیت غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر بود. بررسی روند قیمتها در این رشتهفعالیت هم بعد از گذشت چند ماه از اعمال این سیاست جالب توجه است:
مطابق نمودار 31، با حذف ارز ترجیحی مواد اولیه رشتهفعالیت غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر، رشد ماهیانه شاخص قیمت این رشتهفعالیت در اردیبهشت و خرداد سال ۱۴۰۱ به حدود 45 و 50 درصد رسید، اما در ماههای بعد و پس از تخلیه اثر این شوک بهشدت کاهش یافت، اما در ماههای اخیر اندکی افزایش یافته و در خردادماه رشد ماهانه مثبت 2/1 درصدی داشته است. بهطور مشابه رشد نقطهبهنقطه قیمت در این رشتهفعالیت هم از تیرماه مسیر نزولی را طی کرده است و در خردادماه به 5/7 درصد رسیده است؛ گفتنی است میانگین سالیانه قیمت در این رشتهفعالیت از خردادماه نزولی بوده و به 104 درصد رسیده است.
نمودار 31. درصد تغییر شاخص قیمت رشتهفعالیت غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر (100=1395)
مأخذ: همان.
در خرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکتهای معدنی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 9/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش ۲ درصدی مواجه شده و همچنین، شاخص فروش شرکتهای معدنی بورسی هم نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 17/8 درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش 11/9 درصدی مواجه شده است. مطابق نمودار ۳۴، شاخص تولید تمام زیربخشها نسبت به ماه قبل افزایش یافته است. در مقابل مطابق نمودار 35، شاخص فروش با توجه به افزایش فروش «گندله» نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش یافته است.
|
نمودار 32. شاخصهای تولید و فروش شرکتهای معدنی بورسی (100=1395) |
|
نمودار 33. رشد نقطهبهنقطه شاخصهای تولید و فروش شرکتهای معدنی بورسی (درصد) |
مأخذ: همان.
|
نمودار 34. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای معدن نسبت به ماه قبل (درصد) |
|
نمودار 35. رشد شاخص تولید و فروش زیربخشهای معدن نسبت به ماه مشابه سال قبل (درصد)
|
مأخذ: همان.
شاخص تولید، فروش و قیمت صنایع بورسی از اطلاعات ماهیانه ۳۱۶ شرکت بورسی استخراج میشود و با توجه به اینکه این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار هم حرکتی مناسب دارد، با دقت زیادی میتواند تحولات بخش صنعت و معدن کشور را بهصورت ماهیانه رصد کند. در این گزارش تغییرات شاخصهای تولید، فروش و قیمت شرکتهای صنعتی و معدنی پذیرفته شده در بورس و همچنین مهمترین رشتهفعالیتهای آن در خرداد سال ۱۴۰۲ مورد بررسی قرار گرفته است.
برآورد این گزارش نشان میدهد، طی خرداد سال 140۲، شاخص تولید شرکتهای صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش 2/2 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش 0/8 درصدی مواجه شده و همچنین شاخص فروش شرکتهای صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با کاهش 1/6 درصدی و نسبت به ماه قبل با افزایش ناچیز 0/2 درصدی مواجه شده است. شاخص قیمت فعالیتهای صنعتی بورسی نیز نسبت به ماه مشابه سال قبل 16/7 درصد و نسبت به ماه قبل 0/6 درصد افزایش یافته است.
جدول 1. پیوست. آمار مربوط به رشد تولید کل رشتهفعالیتها (نسبت به ماه مشابه سال قبل 100=1395)[9]
جدول 2. پیوست. آمار مربوط به رشد فروش کل رشتهفعالیتها (نسبت به ماه مشابه سال قبل 100=1395)[10]
جدول ۳. پیوست. رشد شاخص تولید و فروش فعالیتهای صنعتی و معدنی بورسی خرداد سال ۱۴۰۲
|
شاخص فروش |
شاخص تولید |
|
||||
|
رشد سهماهه نسبت به سهماهه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه قبل |
رشد سهماهه نسبت به سهماهه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه مشابه سال قبل |
رشد نسبت به ماه قبل |
|
|
22.4 |
17.8 |
-4.7 |
-11.9 |
-9.6 |
2.0 |
معدن |
|
4.3 |
-1.6 |
0.2 |
5.5 |
2.2 |
0.8 |
صنعت |
|
8.2 |
-0.7 |
-0.4 |
5.6 |
-4.2 |
-0.6 |
غذایی و آشامیدنی بهجز قند و شکر |
|
-4.3 |
-17.7 |
-14.6 |
7.1 |
-19.3 |
-18.4 |
منسوجات |
|
-11.9 |
-18.9 |
-8.7 |
-22.5 |
-21.3 |
-1.2 |
چوب و کاغذ |
|
0.3 |
8.3 |
-4.5 |
0.9 |
8.1 |
-2.6 |
کک و پالایش |
|
-1.0 |
-8.7 |
-10.0 |
-2.4 |
-7.2 |
-4.6 |
شیمیایی (بهجز دارو) |
|
7.1 |
2.1 |
0.6 |
22.7 |
30.1 |
3.8 |
دارو |
|
5.7 |
9.2 |
16.6 |
3.7 |
-3.7 |
-0.4 |
لاستیک و پلاستیک |
|
15.7 |
15.8 |
-2.2 |
4.7 |
-0.2 |
-2.9 |
کاشی و سرامیک |
|
8.5 |
12.2 |
4.0 |
8.3 |
13.7 |
0.8 |
سیمان |
|
18.2 |
10.4 |
9.3 |
-6.2 |
-7.2 |
8.4 |
سایر کانی غیرفلزی |
|
-6.0 |
-14.2 |
1.0 |
1.3 |
7.6 |
0.2 |
فلزات پایه |
|
-6.4 |
-16.9 |
-3.0 |
5.8 |
13.9 |
-3.0 |
محصولات فلزی بهجز ماشینآلات و تجهیزات |
|
23.4 |
14.6 |
19.4 |
23.0 |
23.3 |
20.2 |
تجهیزات برقی |
|
10.2 |
19.5 |
52.2 |
18.4 |
20.6 |
4.1 |
ماشینآلات و تجهیزات |
|
12.2 |
2.8 |
-7.9 |
22.9 |
4.4 |
4.2 |
خودرو و قطعات |
شاخص مدیران خرید (شامخ)[11]
نتایج طرح شامخ اتاق بازرگانی ایران نشان میدهد شاخص مدیران خرید صنعت در خرداد سال ۱۴۰۲، 55/30 بهدست آمده است و کمترین مقدار 5 ماهه خود را از بهمن ماه( به غیر از فروردین) ثبت کردهاست. در این ماه هر 5 مؤلفه اصلی بیشتر از ۵۰ گزارش شدهاند. کمتر شدن شیب افزایش شاخص صنعت به دلیل کاهش رشد میزان سفارشات است.
شاخص تولید بخش صنعت در خرداد نسبت به ماه گذشته کاهش داشته و از 73/78 در اردیبهشت ماه به 56/39 در خرداد ماه رسیده است و پایینترین مقدار پنج ماهه از بهمن ماه (به غیر از فروردین) را ثبت کرده است.
شاخص میزان فروش محصولات در خرداد (52/17) به کمترین مقدار 5 ماهه خود از بهمن ماه( به غیر از فروردین) رسیدهاست. در اردیبهشت ماه با آنکه شرکتها در وضعیت فروش بهبود داشتند اما در خرداد ماه به دلیل تضعیف سطح تقاضا با کاهش در فروش روبرو بودهاند.[12]
شاخص مدیران خرید کل صنعت در سهماه منتهی به خرداد سال ۱۴۰۲
مأخذ: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی.
