مطابق ماده (۷) این قانون:

«سازمان بهزیستی مکلف است با هدف حمایت از نگهداری و مراقبت افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید نیازمند و افراد دچار معلولیت‌های چندگانه نیازمند در خانواده، پس از ارائه خدمات آموزشی و مشاوره‌ای به خانواده‌ها نسبت به پرداخت حق پرستاری یا مددکاری به سرپرست، همسر یا قیم این افراد اقدام کند و یا خدمات مراقبتی و نگهداری از افراد دارای معلولیت را از طریق مراکز وابسته به خود یا حمایت از مراکز غیردولتی (خصوصی، تعاونی، خیریه و تشکل‌های مردم‌نهاد) ارائه کند».

تبصره «1» - «کمکهزینه بابت پرداخت حق پرستاری یا مددکاری موضوع این ماده، با نوع و شدت معلولیت فرد دارای معلولیت، تعداد این افراد در هر خانواده و براساس هزینه‌های متعارف نگهداری و مراقبت از افراد دارای معلولیت و متناسب با تورم سالیانه و میزان کمکهزینه پرداختی به مراکز غیردولتی هر‌ساله با در نظر گرفتن نرخ تمام ‌شده خدمات و نرخ تورم سالیانه توسط سازمان و با همکاری انجمن عالی مراکز غیردولتی توان‌بخشی، وزارت و سازمان برنامه و بودجه کشور تعیین و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد». در انتهای این تبصره اشاره‌ شده است که نرخ تمام ‌شده باید به‌عنوان کمکهزینه به مراکز غیردولتی مرتبط پرداخت شود.

تغییر شرایط اقتصادی در سال‌های اخیر و اختلاف میان نرخ تمام شده واقعی خدمات ارائه شده یا هزینه متعارف نگهداری معلول در خانواده با کمک‌هزینه‌های پرداختی ازسوی دولت در قوانین بودجه سنواتی، وضعیت خدمت‌رسانی به جامعه معلولان را با چالش مواجه کرده است.

در این گزارش ضمن بررسی وضعیت اجرای تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان، به برخی چالش‌های مرتبط با این حوزه پرداخته و پیشنهادهای لازم ارائه می‌شود.

 

الف) وضعیت اجرای تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان

با استناد به تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان، سازمان بهزیستی کشور مکلف است میزان کمک‌هزینه پرداختی به مراکز غیردولتی را با در نظر داشتن نرخ تمام شده خدمات و نرخ تورم سالیانه (در کارگروهی متشکل از نمایندگان نهادهای مندرج در قانون)، تعیین و به تصویب هیئت وزیران برساند.

اگرچه پس از تصویب قانون حمایت از حقوق معلولان (مصوب ۱۳۹۶)، در قوانین بودجه سنواتی اعتباراتی در راستای اجرای ماده فوق در ذیل منابع پیش‌بینی‌ شده برای سازمان بهزیستی در نظر گرفته‌می‌شود اما عموماْ منابع مصوب شده (با توجه به نرخ تورم سالیانه در کشور) متناسب با هزینه واقعی خدمات ارائه شده به جامعه معلولان و سالمندان در مراکز توان‌بخشی (با در نظر داشتن تعهدات مراکز مطابق دستورالعمل‌های سازمان بهزیستی) نبوده است.

مروری بر مصوبات هیئت وزیران نیز در طی سال‌های 1402- 1398 درخصوص کمک‌هزینه پرداختی بابت هر فرد معلول در هر ماه (مراکز روزانه و شبانه‌روزی)[1] جدول ۱ نشان‌ می‌دهد که به‌رغم رشد حدود ۳۰ تا ۴۰ درصدی کمک‌هزینه‌های پرداختی در طی این سال‌ها، اما با توجه به ماهیت بسته خدمات ارائه شده به جامعه معلولان از کفایت لازم برخوردار نیست.

جدول ۱. مصوبات هیئت وزیران درخصوص تعیین یارانه پرداختی سازمان بهزیستی کشور به مراکز غیر‌دولتی
طی سال‌های 1402- 1398 (ارقام به هزار ریال)

سال

1402

1401

1400

1398

افراد مشمول

روزانه

شبانه‌روزی

روزانه

شبانه‌روزی

روزانه

شبانه‌روزی

روزانه

شبانه‌روزی

معلولان، سالمندان معلول و بیماران روانی مزمن

25.600

42.000

18.300

30.000

13.500

20.000

6.270

9.240

معلولان، سالمندان معلول و بیماران روانی مزمن فاقد سرپرست

-

50.400

-

36.000

-

24.000

-

11.100

معلولان، سالمندان معلول و بیماران روانی مزمن با نیازهای خاص (ایدز، هپاتیت، ام اس، آلزایمر و ضایعه نخاعی، اوتیسم و بیماری‌های خاص)

-

51.500

-

36.750

-

24.500

-

11.100

افراد دارای اختلالات نافذ رشد (اوتیسم)

32.000

 

22.500

-

15.000

 

6.660

-

منبع: مصوبات هیأت وزیران

به‌نظر می‌رسد با توجه به اهمیت خدمات توان‌بخشی و ارائه بهینه آن به جامعه معلولان، اختلاف میان نرخ واقعی خدمات ارائه شده با کمک‌هزینه پرداختی به مراکز، می‌تواند منجر به کاهش کیفیت و کمّیت خدمات و یا محروم ماندن برخی مددجویان ازاین‌قبیل خدمات شود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد برآورد نرخ تمام شده خدمات مطابق روش‌های علمی هزینه‌یابی برمبنای فعالیت،[2] علاوه‌بر اینکه مطابق نص صریح حکم قانونی مصوب بوده، می‌تواند به کاراتر شدن سیستم، بهره‌وری حداکثری و همچنین مدیریت مبتنی‌بر عملکرد و بودجه‌ریزی عملیاتی کمک کند.[3]

بررسی هزینه خدمات در مراکز توان‌بخشی و آموزشی روزانه و شبانه‌روزی غیردولتی

براساس اطلاعات دریافتی از مراکز توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی منتخب درخردادماه سال ۱۴۰۲ و همچنین با استناد به دستورالعمل‌های ابلاغی سازمان بهزیستی درخصوص کمّیت و کیفیت خدمات آموزشی، مراقبتی و نگهداری ارائه شده به معلولان و سالمندان کشور، نرخ تمام شده خدمات به تفکیک مراکز توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی به‌شرح زیر است:

۱. مراکز توان‌بخشی شبانه‌روزی: مطابق دستورالعمل‌های سازمان بهزیستی، مراکز توان‌بخشی شبانه‌روزی در کاربری‌های مختلف ازجمله مراکز تخصصی اقامت موقت افراد دارای اختلال طیف اوتیسم،[4] مراکز توان‌بخشی و مراقبتی شبانه‌روزی معلولان جسمی - حرکتی بالای ۱۴ سال، مراکز توان‌بخشی و مراقبتی شبانه‌روزی سالمندان، مراکز توان‌بخشی و مراقبتی شبانه‌روزی معلولان ذهنی، مراکز توان‌بخشی و مراقبتی بیماران روانی مزمن به جامعه معلولان ارائه خدمت می‌کنند. عموماً خدمات در این مراکز با در نظر داشتن ارتقا سلامت جسمی و روانی معلولان و سالمندان بهصورت طولانی‌مدت ارائه می‌شود.

براساس آمار و اطلاعات ارائه‌ شده توسط سازمان بهزیستی کشور در خردادماه سال ۱۴۰۲، در حال حاضر حدود 56000 نفر به‌عنوان جامعه هدف مراکز توان‌بخشی شبانه‌روزی بوده که براساس مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۴۰۱[5]، به‌ازای هر فرد توان‌خواه نیازمند در این مراکز ماهیانه معادل 27 تا 30 میلیون ریال برای گروه هدف دارای خانواده و 33 تا 36 میلیون ریال برای افراد مجهول‌الهویه و فاقد سرپرست به‌عنوان کمک‌هزینه ازسوی سازمان پرداخت می‌شود.

با استناد به اطلاعات واصله از انجمن عالی مراکز توان‌بخشی شبانه‌روزی در سال ۱۴۰۲، نرخ تمام شده خدمات در مراکز مراقبتی و توان‌بخشی غیردولتی شبانه‌روزی (سالمندان)[6] با در نظر داشتن چهار فصل حقوق و دستمزد، استفاده از کالاها و خدمات، هزینه‌های اموال و دارایی و رفاه اجتماعی مبتنی‌بر دستورالعمل‌های مصوب سازمان بهزیستی کشور و با هدف ارتقا سطح سلامت و کیفیت زندگی معلولین و سالمندان، به صورت میانگین برای کل کشور ماهانه (بدون احتساب حق مدیریت) معادل 181.666.000 ریال و با احتساب ۱۰ درصد حق مدیریت، معادل 199.832.600 ریال برآورد شده‌است (جدول ۱ پیوست).[7]

۲. مراکز آموزشی و توان‌بخشی روزانه: مطابق دستورالعمل‌های سازمان بهزیستی، مراکز آموزشی و توان‌بخشی روزانه در انواع مختلف ازجمله مراکز روزانه آموزشی توان‌بخشی معلولان ذهنی، روزانه آموزشی توان‌بخشی معلولان جسمی - حرکتی، روزانه آموزشی توان‌بخشی معلولان ضایعه نخاعی، روزانه آموزشی توان‌بخشی خانواده و کودک مبتلا به اختلالات شنوایی، روزانه آموزشی توان‌بخشی خانواده و توان‌خواه کم‌بینا و نابینا، روزانه آموزشی توان‌بخشی سالمندان، روزانه آموزشی توان‌بخشی بیماران روانی مزمن، روزانه آموزشی توان‌بخشی اختلال طیف اوتیسم، روزانه آموزشی توان‌بخشی ویژه اختلالات دهانی، بلع و تغذیه، روزانه آموزشی توان‌بخشی چندمعلولیتی، مرکز حرفه‌آموزی، کارگاه تولیدی حمایتی و مرکز پشتیبانی شغلی، مشغول به ارائه خدمت به جامعه معلولان کشور هستند. خدمات ارائه ‌شده در این مراکز با هدف افزایش کیفیت زندگی و تلفیق حضور افراد معلول در خانواده طراحی شده و با مشارکت خانواده معلولان و توان‌خواهان انجام ‌می‌شود.

براساس آمار و اطلاعات ارائه ‌شده توسط سازمان بهزیستی کشور در خردادماه ۱۴۰۲، در حال حاضر حدود 53.690 نفر به‌عنوان جامعه هدف مراکز توان‌بخشی روزانه هستند که براساس مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۴۰۱، به‌ازای هر فرد توان‌خواه در مراکز توان‌بخشی روزانه معادل 18 میلیون ریال در ماه به‌عنوان یارانه ازسوی سازمان پرداخت می‌شود. این در‌حالی است که قیمت تمام شده خدمات ارائه‌ شده در این مراکز، با استناد به تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان لازم است با در نظر داشتن نرخ تورم سالیانه تعیین شود.

براساس اطلاعات واصله از مراکز توان‌بخشی روزانه از ۹ استان منتخب کشور در سال ۱۴۰۲، هزینه ‌تمام شده خدمات در مراکز توان‌بخشی روزانه به‌صورت سرانه برای هر توان‌خواه (بدون احتساب حق مدیریت) در شهرهای زیر ۲۰۰ هزار نفر جمعیت معادل 65,643,440ریال، در شهرهای با جمعیت ۲۰۰ هزار نفر تا یک میلیون نفر جمعیت معادل 70,043,440ریال و در شهرهای بالای یک میلیون نفر معادل 78,907,440ریال برآورد شده است (جدول ۲ پیوست)[8].

همچنین در این ارزیابی، برخی خدمات مرتبط با مراکز روزانه ازجمله نصب دوربین‌های مداربسته و به‌روزرسانی، حیاط با فضای سبز و زیباسازی ساختمان، سیستم هشداردهنده اعلام و اطفای حریق و خدمات پشتیبانی و ... به‌صورت سالیانه ازسوی مراکز درنظر گرفته ‌می‌شود که ضرورت دارد در برآورد هزینه‌های مترتب بر مراکز روزانه لحاظ شود.

با توجه به داده‌های فوق‌الذکر، نرخ تمام شده خدمات در مراکز غیردولتی وابسته به سازمان بهزیستی (به تفکیک مراکز شبانه‌روزی و روزانه) به‌شرح جدول 2 برآورد شده ‌است:

جدول ۲. مقایسه نرخ ‌تمام شده خدمات به تفکیک مراکز توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی (ارقام به ریال)

قیمت تمام شده

برآورد مراکز منتخب به تفکیک نوع مرکز

مرکز توان‌بخشی شبانه‌روزی

مرکز آموزشی و توان‌بخشی روزانه

جمعیت زیر ۲۰۰ هزار نفر

181.666.000

65,643,440

جمعیت بین ۲۰۰ هزار تا یک میلیون نفر

70,043,440

جمعیت بالای یک میلیون نفر

78,907,440

منبع: اطلاعات کسب شده از مراکز توان‌بخشی- 1402

همان‌طور که در جدول فوق مشاهده می‌شود نرخ تمام شده خدمات برای مراکز مراقبتی و توان‌بخشی شبانه‌روزی حدود 180 میلیون ریال و برای مراکز آموزشی و توان‌بخشی روزانه در بازه حدود 60 تا 70 میلیون ریال برآورد شده ‌است. این در‌حالی است که مطابق اعتبارات پیش‌بینی ‌شده برای سازمان بهزیستی کل کشور در قانون بودجه سال ۱۴۰۲ و مصوبه شماره 42307/ت 61335 هـ مورخ 11/03/1402 هیئت وزیران، کمک‌هزینه پرداختی به مراکز توان‌بخشی شبانه‌روزی 42 میلیون ریال و برای مراکز آموزشی و توان‌بخشی روزانه معادل 25.600.000 ریال مصوب شده ‌است.

به‌نظر می‌رسد دلایل اصلی اختلاف بین اعتبارات مصوب و برآوردهای موجود درخصوص هزینه خدمات مراکز به‌شرح موارد زیر باشد:

- نامشخص بودن سهم مشارکت‌کنندگان: به‌رغم اینکه در تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان، از عبارت «کمک‌هزینه» استفاده شده‌ است، اما ارکان تأمین منابع مالی و سهم هر یک از مشارکت‌کنندگان ازجمله خانوار و ... مشخص نشده که این مسئله منجر به ابهام درخصوص میزان منابع لازم برای اجرای حکم شده‌ است.

- نبود چارچوب مشخص تعیین قیمت تمام شده: به‌رغم صراحت تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از معلولان درخصوص پرداخت کمک‌هزینه به مراکز غیردولتی با در نظر گرفتن نرخ تمام شده خدمات و نرخ تورم سالیانه، در طی ۵ سال پس از تصویب قانون، چارچوب مشخصی برای تعیین نرخ تمام شده خدمات وجود نداشته و کمک‌هزینه پرداختی به مراکز صرفاً با در نظر داشتن سقف اعتبارات موجود سازمان از محل ردیف مشخص آن در قوانین بودجه سنواتی بوده است.

علاوه‌بر اینکه میان بودجه‌های مصوب و برآوردهای موجود اختلاف زیادی بوده، اما وجود برخی چالش‌ها نیز در این حوزه می‌تواند سبب بیشتر شدن این اختلاف و افزایش هزینه‌های ارائه خدمات در مراکز شود. بر این اساس لازم است رفع این موارد به‌عنوان بخشی از راه‌حل کاهش اختلاف بین هزینه‌ها و اعتبارات مصوب در دستور کار قرار گیرد، زیرا در صورت تداوم، ضمن افزایش شکاف بین اعتبارات مصوب و هزینه‌ها، سبب عمیق‌تر شدن مشکلات فعلی خواهد شد.

چالش‌های مذکور عبارتند از:

- عدم نقش‌آفرینی بیمه‌ها: بیمه‌های پایه درمان به دلایلی ازجمله چندتولیتی بودن خدمات توان‌بخشی، نقش فعالی را در حمایت از گروه‌های هدف در بهره‌مندی از خدمات توان‌بخشی در مراکز موضوع این گزارش ایفا نمی‌کنند. این در‌حالی است که نقش‌آفرینی سازمان‌های بیمه‌گر ضمن حمایت مالی از گروه‌های هدف (معلولان و سالمندان) و افزایش سطح دسترسی و بهره‌مندی از خدمات توان‌بخشی، می‌تواند بخشی از منابع لازم برای تأمین هزینه مراکز ارائه‌دهنده خدمات توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی را پوشش دهد. برخی مطالعات نشان داده است که نبود پوشش‌های بیمه‌ای برای برخی خدمات توان‌بخشی (گفتاردرمانی، کاردرمانی و ارتوپدی فنی و ... )، بلندمدت بودن استفاده از این خدمات و یا فرانشیز بالا برای دریافت خدمات (مانند فیزیوتراپی) موجب شده‌ است تا میزان استفاده از این خدمات در میان گروه‌های با درآمد بالا بیشتر باشد.[9]

- تأمین کافی و توزیع نامناسب نیروی انسانی متخصص در خدمات توان‌بخشی: بخش زیادی از هزینه‌های ارائه خدمات در مراکز توان‌بخشی، مربوط به تأمین و نگهداری نیروی انسانی است. کمبود نیروی انسانی متخصص و همچنین توزیع نامناسب آن در سطح کشور علاوه‌بر اینکه می‌تواند سبب بروز نابرابری در دسترسی به خدمات توان‌بخشی شود،، بلکه به‌جهت نبود انگیزه کافی جهت حضور نیروی انسانی ماهر در مراکز، هزینه به‌کارگیری نیروی انسانی در مراکز را افزایش داده و بنابراین منجر به افزایش نرخ تمام شده خدمات در مراکز توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی می‌شود. این در‌حالی است که تربیت نیروی ماهر در رشته‌های مرتبط با خدمات توان‌بخشی و سیاستگذاری مناسب در توزیع آنها می‌تواند راهکار مؤثری در بهبود وضعیت مالی مراکز آموزشی و نگهداری توان‌بخشی باشد.

- عدم توجه به رویکردهای خانوادهمحور در پرداخت کمکهزینه‌ها: رویکرد ارائه خدمات توان‌بخشی در جامعه باید مبتنی‌بر ارتقای عملکرد مطلوب فرد و نه صرفاً نگهداری و مراقبت از معلول باشد. بهبود وضعیت توانایی فرد معلول و کاهش وابستگی به خانواده و مراکز نگهداری، مهم‌ترین هدفی است که باید در ارائه خدمات توان‌بخشی در جامعه مدنظر قرار گرفته و حمایت دولت متناسب با آن لحاظ شود. به‌نظر می‌رسد در سال‌های اخیر فقدان رویکرد و سازوکار مشخص برای تقویت جایگاه خدمات مراقبت در منزل (Home Care) و بهره‌مندی مؤثر از ظرفیت مراکز آموزشی و توان‌بخشی روزانه، سبب ارجاع معلولین از منزل به مراکز نگهداری شبانه‌روزی شده ‌است. این در‌حالی است که پرداخت منطقی کمک‌هزینه‌ها به مراکز روزانه و یا پرداخت حق پرستاری به فرد یا خانواده متناسب با نرخ واقعی خدمات ارائه شده در منزل و توجه به رویکرد خدمات مراقبتی در منزل ازجمله اقداماتی است که می‌تواند از افزایش افراد مجهول‌الهویه یا فاقد سرپرست مؤثر (که مستلزم نگهداری مادام‌العمر در مراکز توان‌بخشی و مراقبتی شبانه‌روزی بوده و منابع بیشتری نسبت به مراقبت در منزل نیاز دارند) و یا صف‌های انتظار طولانی برای واسپاری معلولین و سالمندان به این مراکز جلوگیری کند.

- ضعف در سازوکارهای حمایتی سازمان بهزیستی از مراکز: با توجه به اهمیت کیفیت و کمّیت خدمات توان‌بخشی به گروه‌های هدف، به‌نظر می‌رسد حمایت از مراکز به‌نحو مؤثر می‌تواند ضمانتی بر ارتقا این خدمات و سطح رضایت دریافت‌کنندگان آن باشد. بر این اساس با توجه به محدودیت منابع مالی دولت و از طرفی اهمیت جایگاه خدمات توان‌بخشی، لازم است سازوکارهای حمایتی سازمان بهزیستی از مراکز توان‌بخشی، فارغ از کمک‌هزینه پرداختی، از قبیل مجوز دریافت کمک‌های خیرین، اعطای تسهیلات خرید یا تجهیز مراکز، تقویت بیمه‌های درمانی مددجویان و ... در دستورالعمل‌ها مورد بازنگری قرار گیرد.

 

جمع‌بندی و پیشنهادها

با توجه به موارد فوق‌الذکر، در راستای اثربخشی اعتبارات تخصیص‌ یافته به حوزه توان‌بخشی در کشور، لازم است برخی اقدامات به‌شرح زیر مدنظر قرار گیرد:

  1. لازم است نرخ تمام شده خدمات ارائه ‌شده در مراکز با تکیه ‌بر چارچوب علمی و منطقی در کارگروه مندرج در تبصره «1» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان تعیین و جهت تأمین منابع مالی مورد نیاز به هیئت وزیران اعلام شود،
  2. اعتبارات کافی مرتبط با خدمات توانبخشی در رویکردهای خانواده محور و جامعه محور درنظر گرفته شود.
  3. سازوکار اجرایی لازم توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جهت تحت پوشش بیمه قرار گرفتن خدمات توان‌بخشی ارائه ‌شده در مراکز توان‌بخشی وابسته به سازمان بهزیستی تعریف و تسهیل شود،
  4. اعطای تسهیلات حمایتی به مراکز آموزشی و مراقبتی توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی در جهت کاهش نرخ تمام شده خدمات ارائه ‌شده به گروه‌های هدف،
  5. برنامه‌ریزی در زمینه تأمین کافی و توزیع مناسب نیروی انسانی ماهر در حوزه‌های مرتبط با مراکز توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی،

۶. ضرورت دارد در راستای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری در حوزه خدمات توانبخشی، اطلاعات این حوزه اعم از دریافت‌کنندگان خدمت و خدمات ارائه شده تجمیع گردد.

با درنظر داشتن ضرورت اجرای اقدامات فوق، در راستای یکپارچه سازی خدمات توانبخشی در کشور و کاهش هزینه‌های تمام‌شده خدمات در این حوزه پیشنهاد می‌شود حکم زیر در ذیل فصل ۱۴ لایحه برنامه هفتم توسعه الحاق گردد:

ماده الحاقی- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است با همکاری سایر دستگاه‌های ذینفع در خدمات توانبخشی، سندملی توانبخشی را ۶ ماه پس از تصویب قانون تدوین و به تصویب شورای عالی سلامت و امنیت غذایی برساند. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است گزارش سالانه از اجرای سند را به کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ارائه دهد.

تبصره ۱- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است با همکاری سازمان بهزیستی کشور، نسبت به تدوین و بازنگری استانداردهای مراکز توانبخشی وابسته به سازمان بهزیستی کشور اقدام و بر اساس آن نظارت نماید.

تبصره ۲- شورای مذکور مکلف است با همکاری دستگاه‌های ذینفع، به منظور تجمیع اطلاعات مرتبط با خدمات توانبخشی درکشور، نسبت به یکپارچه‌سازی سامانه‌های موجود در کشور ظرف مدت یک سال پس از تصویب قانون اقدام نماید.

تبصره ۳-کلیه سازمان‌های بیمه‌گر پایه مکلفند از مجموع اعتبارات تخصیصی خود سالانه 10 درصد از منابع خود را به خدمات توانبخشی اختصاص دهند. سازمان‌های بیمه‌گر مکلفند هر ۶ ماه گزارش هزینه‌کرد خود در موضوع این حکم را به کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی ارائه دهند.

 

گزیده سیاستی / مدیریتی (پیامک منتخب)

نقش‌آفرینی سازمان‌های بیمه‌گر ضمن حمایت مالی از گروه‌های هدف (معلولان و سالمندان) و افزایش سطح دسترسی و بهره‌مندی از خدمات توان‌بخشی، می‌تواند بخشی از منابع لازم برای تأمین هزینه مراکز ارائه‌دهنده خدمات توان‌بخشی روزانه و شبانه‌روزی را پوشش دهد.

 

 

 

 

پیوست‌ها:

جدول ۱. هزینه مراکز شبانه‌روزی توان‌بخشی سالمندان با رعایت استانداردهای مندرج در دستورالعمل

(محاسبه برای مرکز شبانه‌روزی توان‌بخشی با ظرفیت 51 نفر) ارقام به ریال

فصول

خدمات

نرخ ماهیانه

فصل اول- حقوق و دستمزد (پرداختی کلیه کارکنان)

کارکنان تمام وقت

مطابق قانون

مسئول فنی

92.000.000

پرستار شیفت صبح*

100.000.000

پرستار شیفت عصر *

100.000.000

پرستار شیفت شب - 12 ساعته *

400.000.000

مراقب شیفت صبح - 6 نفر[10]

500.000.000

مراقب شیفت عصر- 6 نفر( به ازای هر 8 نفر یک مراقب)

500.000.000

مراقب شیفت شب- 6 نفر( به ازای هر 8 نفر یک مراقب)

1.000.000.000

آشپز

80.000.000

کمک آشپز

80.000.000

خدمه

160.000.000

نگهبان

0

سایر

500.000.000

پزشک عمومی - 8 روز در ماه

80.000.000

کارشناس فیزیوتراپی- 8 روز در ماه

60.000.000

کارشناس کاردرمانی - 8 روز در ماه

60.000.000

روانشناس - 12 روز در ماه

90.000.000

مددکاراجتماعی - 12 روز در ماه

60.000.000

کارشناس تغذیه - یک روز در سه ماه

50.000.000

بهداشت - هر 6 ماه یک روز

2.500.000

پزشک متخصص

40.000.000

حسابدار داخلی

40.000.000

شرکت حسابداری

10.000.000

کارپرداز

40.000.000

هنر درمانگر

20.000.000

پاداش، عیدی و حق سنوات

620.000.000

سایر مزایا و فوق‌العاده‌ها[11]

680.000.000

جمع فصل اول

5.369.000.000

فصل دوم -استفاده از کالاها و خدمات

ارتباطات ( تلفن، فاکس، اینترنت و ...)

10.000.000

آب و برق

150.000.000

سوخت (گاز)

50.000.000

مواد غذایی ( سه وعده غذا در روز)

1.200.000.000

میان وعده ( دو وعده در روز)

300.000.000

مواد شوینده، ضدعفونی و بهداشتی جهت رختشویخانه، بخش‌ها و سرویس‌های بهداشتی

90.000.000

هزینه داروهای عمومی و تخصصی

50.000.000

هزینه اعزام درمانی (هزینه‌های مطب و بیمارستان)

22.000.000

هزینه آزمایشات در صورت انجام آزمایشات با دفترچه

22.000.000

هزینه‌های مواد و لوازم مصرفی پزشکی

10.000.000

داروهای ترالی و اورژانس

10.000.000

هزینه‌های مصرفی بهداشتی خاص گروه هدف ( پوشک و ...)

66.000.000

کالاهای مصرفی طبی خاص گروه هدف (عینک، سمعک، دندان مصنوعی،...)

10.000.000

هزینه پوشاک

5.800.000

چاپ و خرید نشریات و مطبوعات

2.000.000

اجرای برنامه‌های آموزشی، مذهبی، فرهنگی، هنری و اردویی

42.000.000

حمل و نقل

25.000.000

هزینه سرویس پرسنل

80.000.000

سایر هزینه‌ها[12]

44.000.000

جمع فصل دوم

2.188.800.000

فصل سوم- هزینه‌های اموال و دارایی

اجاره ساختمان (متراژ 800 متر مربع بر اساس فضاهای تعریف شده در دستورالعمل)

750,000,000

نگهداری و تعمیر دارایی‌های ثابت (ساختمان و تجهیزات غیر اداری) و نگهداری و تعمیر و سایل اداری

160,000,000

جمع فصل سوم

910.000.000

فصل چهارم- رفاه اجتماعی

مسئولیت مدنی

5.000.000

بیمه اجتماعی کارکنان (تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی)

600.000.000

بیمه حوادث

5.000.000

سایر بیمه‌ها (آتش سوزی و ... )

5.000.000

جمع فصل چهارم

615.000.000

جمع هزینه

9.083.300.000

برآورد هزینه سرانه بدون احتساب حق مدیریت

181.666.000

برآورد هزینه سرانه (با احتساب ۱۰ درصد حق مدیریت)

199.832.600

منبع: اطلاعات کسب شده از مراکز توان‌بخشی شبانه‌روزی منتخب- سال ۱۴۰۲

 

 

جدول ۲. قیمت تمام شده خدمات در مراکز روزانه آموزشی و توان‌بخشی

(به غیر از اوتیسم، کارگاه و مراکز پشتیبانی شغلی)  ارقام به ریال

عنوان خدمت

شهر با جمعیت زیر ۲۰۰ هزار نفر

شهر با جمعیت 200 هزار نفر تا یک میلیون نفر

شهر با جمعیت بالای یک میلیون نفر

اجاره ساختمان

20,000,000

35,000,000

60,000,000

ناهار

56,000,000

56,000,000

56,000,000

میان‌وعده

25,000,000

25,000,000

25,000,000

پذیرایی داخل مرکز (چای و آب آب سرد کن و قند و.....)

700,000

700,000

700,000

تجهیزات مدیریت

420,000

420,000

420,000

تجهیزات آشپزخانه

1,400,000

1,400,000

1,400,000

تجهیزات کاردرمانی

1,400,000

1,400,000

1,400,000

تجهیزات روان‌شناسی

420,000

420,000

420,000

تجهیزات گفتاردرمانی

700,000

700,000

700,000

تجهیزات آموزشی

1,400,000

1,400,000

1,400,000

تجهیزات ورزشی

420,000

420,000

420,000

تجهیزات هنر درمانی

980,000

980,000

980,000

استهلاک ساختمان

2,800,000

2,800,000

2,800,000

تأسیسات و وسایل سرما و گرمازا

1,400,000

1,400,000

1,400,000

ملزومات اداری

700,000

700,000

700,000

اینترنت

1,120,000

1,120,000

1,120,000

تسهیلات برای تردد توان خواهان به مرکز (سرویس ایاب و ذهاب)

28,000,000

35,000,000

49,000,000

چاپ جزوات آموزشی برای والدین

840,000

840,000

840,000

چاپ جزوات آموزشی برای توان خواهان

280,000

280,000

280,000

چاپ و خرید جزوات آموزشی پرسنل

420,000

420,000

420,000

شرکت در جشنواره‌ها

210,000

210,000

210,000

شرکت در کلاس‌های آموزشی

280,000

280,000

280,000

اردوهای تفریحی

700,000

700,000

700,000

جعبه کمک‌های اولیه و شارژ دوره‌ای

140,000

140,000

140,000

شارژ دستگاه پالس اکسیمتر

70,000

70,000

70,000

ضدعفونی و الکل

1,680,000

1,680,000

1,680,000

دستکش ماسک گان

1,400,000

1,400,000

1,400,000

دستمال کاغذی و حوله ایی

350,000

350,000

350,000

بیمه پرسنل با کسر سهم بیمه‌شده

29,000,000

29,000,000

29,000,000

بیمه‌های آتش‌سوزی

175,000

175,000

175,000

بیمه‌های مسئولیت مدنی

490,000

490,000

490,000

دستمزد مسئول فنی

11,200,000

11,200,000

15,000,000

دستمزد گفتاردرمان

12,096,000

12,096,000

12,096,000

دستمزد کار درمان

9,600,000

9,600,000

9,600,000

دستمزد روانشناس

9,800,000

9,800,000

9,800,000

دستمزد کارشناس تغذیه

980,000

980,000

1,500,000

دستمزد مسئول پذیرش / کادر اداری

7,000,000

7,000,000

7,000,000

دستمزد مربی هنر

2,800,000

2,800,000

2,800,000

دستمزد مربی ورزش

2,800,000

2,800,000

2,800,000

دستمزد مربی آموزشی 5 نفر

32,200,000

32,200,000

32,200,000

دستمزد آشپز

6,440,000

6,440,000

6,440,000

دستمزد کمک مربی 2 نفر

12,880,000

12,880,000

12,880,000

پاداش‌ها و کادو های موردی پرسنل (روز معلم، حسن انجام کار...)

2,000,000

2,000,000

3,000,000

عیدی، پاداش، سنوات...

36,400,000

36,400,000

36,400,000

تلفن

210,000

210,000

210,000

گاز

700,000

700,000

700,000

برق

980,000

980,000

980,000

آب

1,120,000

1,120,000

1,120,000

فرم و پوشش وآراستگی مددجو

116,200

116,200

116,200

جمع هزینه‌ها

328,217,200

350,217,200

394,537,200

سرانه هر توانخواه

6,564,344

7,004,344

7,890,744

با احتساب 20 درصد سهم سرمایه‌گذار

7,877,212

8,405,212

9,468,892

منبع: اطلاعات کسب شده از مراکز توان‌بخشی روزانه منتخب- سال ۱۴۰۲

 

 

1. Khasnabis Chapal, Heinicke Motsch Karen, Achu Kamala, and et al. (2010). Community-Based
Rehabilitation: CBR Guidelines, Geneva: World Health Organization.
2. Shirazikhah, M., Roshanfekr, P., Shirazikhah, A, Zarezadeh, M. Service Assessment in Physical
Rehabilitation At National and Subnational Levels During 2011-2018, 2020, Research Project.
University of Social Welfare and Rehabilitation Services, Tehran, Iran
3. World Health Organization (2020). Disability and Health, https://www.who.int/en/news- Room/Fact-
Sheets/Detail/Disabilityand Health Access: 02/04/2021.
4. Kamenov, K., Mills, J.A, Chatterji, S, Cieza, A. Needs and Unmet Needs for Rehabilitation Services:
A
Scoping Review, Disability and Rehabilitation, 2019; 41(10): 1227-1237.
5. Hesam Ghiyasvan 1, Hamed Zandiyan 2∗, Telma Zahirian Moghadam3, Sayran Naghdi. Cost of
Radiology Services Using the Activity Based Costing (ABC) Method, Payesh 2013, 12: 595-605
6. Yahyavi Dizaj, J, Nomani, F, Fateh, M, Soleimanifar, M, Massoud Arab, A, Esmaiel Zali, M, et al.
[Inequality in the Utilization of Rehabilitation Services Among Urban and Rural Households in Iran:
A Cross-Sectional Study (Persian)]. Archives of Rehabilitation. 2020; 21(3):336-357, https://doi.
org/10.32598/RJ.21.3.2893.1.