مقدمه

طرح نقل‌و‌انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی بین صندوق‌های بازنشستگی و تجمیع سوابق بیمه‌ای اشخاص با هدف ایجاد سهولت درباره نقل‌و‌انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی و همچنین استفاده از قاعده مستمری جمع (تجمیع سوابق بیمه، حفظ سوابق فرد در بیش از یک صندوق و پرداخت مستمری فرد از بیش از یک صندوق بازنشستگی به میزان سوابق بیمه‌پردازی فرد با رعایت ارزش زمانی کسورات بیمه شده) در تاریخ 1401/۷/17 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. مصوبه مذکور پس از ارسال به شورای نگهبان با ایرادات و ابهاماتی ازسوی شورای محترم نگهبان مواجه گردید. مجلس شورای اسلامی در تاریخ 1401/۱۰/21 در جهت رفع ابهامات و ایرادات شورای نگهبان طرح مذکور را با اصلاحاتی به تصویب رساند و پس از ارسال به شورای نگهبان مجدد با ابهام شورای نگهبان مواجه گردید. کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در راستای رفع ابهام شورای نگهبان در تاریخ 1402/۱/20 طرح مذکور را با اصلاحاتی به تصویب رساند که در ادامه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

تبیین ابهام شورای نگهبان

شورای محترم نگهبان در تنها ابهام خود نسبت به مصوبه مجلس شورای اسلامی مقرر نموده است: «بند ۱-۳- نظر سابق شورا، با توجه به عدم اصلاح، کماکان به قوت خود باقی است». در این خصوص باید متذکر گردید شورای نگهبان در نظر سابق خود در ماده (۳) مصوبه مجلس شورای اسلامی در بند «۱-۳-» مقرر نموده بود: «اطلاق ماده از این جهت که آیا شامل مواردی نیز می‌شود که منجر به اختلال در صندوق مبدأ می‌گردد، ابهام دارد؛ پس از رفع ابهام اظهار‌نظر خواهد شد». ابهام شورای نگهبان ناظر بر این است که اطلاق ماده مذکور ممکن است شامل مواردی گردد که به سبب محدودیت منابع مالی صندوق مبدأ، انتقال حق بیمه پس از به‌روزرسانی، منجر به اختلال در روند پرداخت مستمری‌های صندوق مبدأ شود؛ زیرا مدیریت منابع مالی صندوق‌ها در طول سالیان گذشته به‌نحوی بوده است که تنها پیش‌بینی پرداخت مستمری به واجدان شرایط در آن مد‌نظر بوده است و تکلیف مطلق ماده مذکور به بازپرداخت بروز حق بیمه‌ها به صندوق دیگر ممکن است؛ منجر به اختلال در پیش‌بینی‌های مالی صندوق‌ها گردد و مصداق اداره ناصحیح موضوع بند «۱۰» اصل سوم قانون اساسی محسوب شود. لذا شورای محترم نگهبان اطلاق حکم ماده مذکور را از این جهت که شامل چنین فرضی می‌گردد یا خیر، واجد ابهام دانسته است.

مصوبه کمیسیون

کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی به‌منظور رفع ابهام شورای نگهبان مصوب نمود یک تبصره به شرح ذیل به ماده (۳) مصوبه مجلس شورای اسلامی الحاق گردد: «در مواردی که به سبب تبدیل وضعیت استخدامی گروهی یا تغییرات ساختاری ناشی از ادغام، انحلال و واگذاری به موجب اجرای قوانین، پس از تأیید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بازپرداخت بروز حق بیمه‌ها توسط صندوق مبدأ به صندوق مقصد باعث اختلال در پیش‌بینی منابع مالی صندوق مبدأ می‌گردد، ضمن انتقال سوابق بیمه شده، هزینه تحمیل شده به صندوق مبدأ با نظارت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تقسیط یا تهاتر خواهد شد». در‌واقع کمیسیون با الحاق این تبصره به ماده (۳) مصوبه مجلس شورای اسلامی مقرر نموده است: اولاً در مهم‌ترین مواردی که ممکن است نقل‌و‌انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی با تعداد زیاد صورت گیرد و این امر منجر به اختلال در پیش‌بینی منابع مالی صندوق‌ها گردد با شرایط مقرر شده در تبصره یعنی تأیید و نظارت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی هزینه تحمیل شده به صندوق مبدأ تقسیط یا تهاتر شود و بدین‌صورت مانع از بروز اختلال در پیش‌بینی منابع مالی صندوق مبدأ شود. ثانیاً در تبصره مقرر شده است صندوق مبدأ در این موارد نیز مانند بقیه موارد مکلف به انتقال سوابق بیمه شده است و فقط هزینه تحمیل شده در این موارد با تأیید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تقسیط یا تهاتر می‌گردد. بنابراین با توجه به اصلاحاتی که کمیسیون اجتماعی در مصوبه مجلس شورای اسلامی اعمال نموده است، به‌نظر می‌رسد ابهام شورای نگهبان درخصوص اختلال در پیش‌بینی منابع مالی صندوق مبدأ مرتفع گردیده است؛ لذا تصویب مصوبه کمیسیون پیشنهاد می‌گردد.

نتیجه‌گیری

با توجه به توضیحات فوق‌الذکر به‌نظر می‌رسد تنها ابهام شورای نگهبان درخصوص طرح نقل‌و‌انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی بین صندوق‌های بازنشستگی و تجمیع سوابق بیمه‌ای اشخاص با اصلاحات اعمال شده در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی رفع گردیده است؛ لذا تصویب مصوبه کمیسیون پیشنهاد می‌گردد.

جداول