بررسی آمار و داده های بارش وزارت نیرو نشان می دهد متوسط بارش سالیانه طی 13 سال اخیر به میزان 9 درصد نسبت به دوره بلندمدت 53 ساله کاهش یافته و به 226 میلی متر در سال رسیده است. همچنین الگوی بارش به نحوی تغییر پیدا کرده که میزان بارش های کوتاه مدت 5 تا 10 میلی متر افزایش پیدا کرده که تأثیر چندانی بر تولید رواناب ندارند. در همین دوره بلندمدت، دمای کشور به طور متوسط 1/1 درجه افزایش پیدا کرده و به 5/18 درجه سانتی گراد رسیده است. این روند ضمن کاهش میزان بارش در کشور، به کاهش رواناب حاصل از بارش، تقلیل حجم برف و آورد رودخانه های کشور در فصول گرم سال منجر شده و میزان منابع آب تجدیدپذیر کشور را کاهش داده است. براساس شاخص های استاندارد بین المللی، به دلیل عدم قطعیت ها در بارش سالیانه و نیاز اساسی به تأمین حقابه های زیست محیطی، میزان برداشت از منابع تجدیدپذیر نباید بیش از 40 درصد باشد. اما در حال حاضر میزان برداشت از منابع آب تجدیدپذیر کشور بیش از دو برابر استاندارد توصیه شده و در برخی موارد حتی بیش از 100 درصد آب تجدیدپذیر است. هم زمان با کاهش منابع آب و رشد جمعیت همراه با توزیع غیر اصولی و غیر آمایشی، شاخص سرانه منابع آب در دسترس کمتر شده است. بر اساس پیش بینی ها، در افق 1420 با فرض جمعیت 106 میلیون نفری و در دسترس بودن 103 میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر، سرانه آب به 976 مترمکعب در سال می رسد که بیانگر وضعیت بحران آبی در کشور است. گفتنی است این ارقام متوسط کشوری است و شدت بحران در مناطق وسیعی از کشور به مراتب بیشتر از این آمار است. هم اکنون میزان 57 درصد آب شرب شهری، 83 درصد آب شرب روستایی، 63 درصد آب صنعت و خدمات و 52 درصد آب کشاورزی از منابع آب زیرزمینی تأمین می شود. از بین مصارف مختلف، با توجه به حجم آب مصرفی، وابستگی کشاورزی به آب زیرزمینی به مراتب بغرنج تر است. بر اثر اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی، حجم کسری آبخوان های کشور به بیش از 136 میلیارد مترمکعب و متوسط افت سالیانه آبخوان های کشور به 55 سانتی متر رسیده است. در حال حاضر از 609 دشت کشور 410 دشت به عنوان ممنوعه یا ممنوعه بحرانی دسته بندی شده اند. طی سال آبی جاری تا 17 دی ماه 1400، بارش کشور معادل 82.4 میلی متر بوده که نسبت به میانگین دوره های مشابه درازمدت ( 81.5 میلی متر) 1 درصد کمتر و نسبت به سال قبل نیز تغییری نداشته است. اما به رغم درصد ناچیز کاهش بارش نسبت به متوسط در کل کشور، در 21 استان میزان بارش بین 3 تا 72 درصد کمتر از میانگین درازمدت در مدت مشابه بوده است. تا همین تاریخ، تنها 38 درصد از حجم مخازن سدهای کشور پر بوده است. برای فصل زمستان، مدل های پیش بینی میزان بارش را نرمال و تا حدود 10 درصد بیش از نرمال پیش بینی کرده اند که باز هم به دلیل افت نزولات در فصل پاییز، کشور دچار کم بارشی نسبت به شرایط نرمال خواهد بود. در واقع در مباحث بحران آب دو عامل یا علت اصلی نقش محوری و تعیین کننده در کاهش یا تشدید آن ایفا می کند. عامل طبیعی مربوط به اقلیم کشور و تغییرات آن و عامل دوم به عامل انسانی که عمده آن به مدیریت به معنی اعم و مدیریت منابع آب به طور اخص مرتبط است. براساس مطالعات موجود، نقش عامل اول در سطح ملی در ایجاد بحران، به طور متوسط بالغ بر 45 درصد است. از آنجا که بحران آبی علاوه بر منشأ طبیعی دارای علل و عوامل انسانی و مدیریتی نیز است، لذا می توان با تدابیر قانونی و ایجاد ساختارهای مناسب کوتاه و بلندمدت از تبعات آن کاست.