گسترش شهرنشینی و افزایش انتشار آلاینده ها در محیط، باعث شده است آلودگی هوا به عنوان یکی از معضلات اصلی کلانشهرها قلمداد شود. این پدیده هر ساله خسارات جبران ناپذیری را متوجه کشورها می کند و از همین روی برنامه ریزی برای مدیریت و کاهش مخاطرات آن در دستور کار ویژه مسئولان و سیاستگذاران شهری و کشوری دارد. اولین قدم برای برنامه ریزی شناخت دقیق ابعاد مسئله است که این مهم از پایش کارا و گسترده ترکیبات آلاینده فراهم می آید. نتایج مطالعات موید ضرورت بررسی وضعیت آلاینده های هوا و ترکیبات شیمیایی بکار رفته در آنها است تا با مطالعه روند فصلی آلاینده ها و تعیین منابع احتمالی آنها، امکان بررسی دقیق تر پدیده آلودگی هوا، منشاء تولید و عوامل مؤثر بر تشدید یا کاهش آن فراهم گردد. تعیین عوامل مؤثر بر این پدیده و برآورد اثر آنها به اولویت بندی راهکارها و چگونگی سرمایه گذاری ها و سیاستگذاری ها برای مقابله با این پدیده کمک می کند. در این میان دو روش استفاده از ضرایب انتشار و لیست کامل آن تحت عنوان سیاهه انتشار و نیز روش سهم بندی منابع به عنوان دو روش کلی در منشأیابی آلاینده ها معرفی شدند. با توجه به اینکه مطالعات سیاهه انتشار به صورت متوسط سالیانه گزارش می شود و تغییرات ایجاد شده در نوع سوخت و فرآیندهای صنایع، ممکن است به خوبی منعکس نگردد. لذا برنامه مدون پایش و نمونه برداری از آلاینده های مسئول و بحرانی در هر کلان شهر در طی بازه های زمانی مطلوب، امکان تعیین درصد مشارکت منابع مختلف را روشن تر می سازد. این اشراف از وضعیت تولید انتشار منابع و سهم مشارکتی آنها از تولید آلاینده ها، امکان اتخاذ تصمیم های مدیریتی جامع و سیاست و قانونگذاری دقیق تر را فراهم می کند. لازم به ذکر است،عدم جریان آزاد اطلاعات، این همگرایی در جمع بندی نتایج ومطالعات را محدودتر کرده و نقش مراکز پژوهشی و دانشگاهی را در این میان پررنگ تر می سازد. همچنین، با انجام مطالعات منشأیابی و مشخص شدن نقش هر یک از منابع، اولویت راهکار های کنترلی شفاف تر گشته و حتی رویکرد کاهش آلاینده از مبد أ را تبیین خواهد کرد. در گزارش پیش رو ابتدا روش های تعیین منابع و سهم انتشار آلاینده ها آورده شده است. در ادامه به وضعیت انجام مطالعات منشأیابی در جهان اشاره شده و سپس مطالعات کلیدی صورت گرفته در کشور در این خصوص گردآوری شده است. در بخش پایانی، وضعیت مطالعات منشأیابی کشور جمع بندی شده و پیشنهادات لازم جهت بهبود مطالعات منشأیابی ارائه شده است تا با کاربست آنها ضمن یافتن دقیق منابع انتشار، سیاستگذاری و برنامه ریزی پویا جهت کاهش انتشار آلاینده های هوا اتخاذ شود.