بررسی لایحه بودجه سال 1401 کل کشور 38. بخش هوافضا ـ غیردفاعی

نویسنده

چکیده
مهم ترین نهادهای سیاستگذار و اجرایی کشور در بخش هوافضای غیر دفاعی عمدتاً وزارتخانه های راه و شهرسازی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، علوم، تحقیقات و فناوری می باشند. مجموع اعتبارات برنامه ای حوزه فضایی در لایحه بودجه سال 1401 حدود 43,488 میلیارد ریال است که این رقم در مقایسه با قانون بودجه سال 1400 در حدود  درصد رشد داشته است. بهنظر می‏رسد دلیل اصلی آن عزم جدی دولت سیزدهم جهت شتاب‏بخشی به روند توسعه صنعت فضایی کشور است و اعتبارات این حوزه عمدتاً از محل تجمیع برخی ردیف‏های اعتبار برنامهای متفرقه ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بهدست آمده است. مجموع اعتبارات برنامه ای حوزه هوایی در لایحه بودجه سال 1401 بالغ بر 2,936 میلیارد ریال است که این رقم نسبت به سال گذشته حدود 12 درصد کاهش دارد. به طور کلی مجموع اعتبارات بخش هوافضای غیردفاعی کل کشور مندرج در پیوست های 1 و تکمیلی لایحه بودجه سال 1401 با رقم 46,551 میلیارد ریال، حدود 0/34 درصد از کل بودجه عمومی دولت در سال 1401 را به خود اختصاص داده است. در لایحه بودجه سال 1401 درآمد کل حاصل از فعالیت های مرتبط با بخش هوافضا رقم 6,271 میلیارد ریال پیش بینی شده است. این رقم نسبت به قانون بودجه سال 1400 حدود 153 درصد افزایش داشته است. در لایحه بودجه سال 1401 تعداد چهار بنگاه دولتی در بخش هوافضا ذکر شده که ذیل وزارت راه و شهرسازی هستند. مجموع 50 درصد سود ویژه‏ای که این شرکت ها به دولت می پردازند، رقم 3,161 میلیارد ریال پیشبینی شده که بهدلیل سودده شدن شرکت فرودگاه‏ها و ناوبری هوای ایران رشد قابل توجهی داشته است. با توجه به لایحه بودجه ۱۴۰۱ به نظر می‏رسد رویکرد متفاوتی در قبال صنعت فضایی کشور به وجود آمده است. افزایش حدود هشت برابری کل اعتبارات فضایی غیردفاعی کشور در این لایحه و عمدتاً ناشی از ردیف «برنامه توسعه فناوری ها و خدمات فضاپایه و با ارزشافزوده» ذیل وزارت ارتباطات و سازمان فضایی ایران، نقطه عطفی در حمایت از بخش فضایی کشور در سال های اخیر به شمار می‏رود. همچنین با احتساب ردیف متفرقه‏ای به نام «توسعه زیرساخت‏ها و خدمات کاربردی ارتباطی و پایه فضایی» ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مندرج در قانون بودجه ۱۴۰۰ که در لایحه بودجه سال 1401 با اعتبارات برنامه‏ای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان فضایی ایران تجمیع شده، رشد بیش از سه برابر را در مقایسه با قانون بودجه سال ۱۴۰۰ شاهد هستیم. در حوزه هوایی نیز به نظر می رسد ایجاد و توسعه فرودگاه های غیر سودآور در شرکت فرودگاه‏ها و ناوبری ایران سیاست مناسبی در خصوص توسعه فرودگاه های کشور نباشد. این در حالی است که این شرکت ردیف های اعتباری احداث، تکمیل، مشارکت و بهسازی فرودگاه های محروم را دریافت کرده و بهتر است ردیف برنامه ای یاد شده صرف افزایش کیفیت خدمات فرودگاهی شود. علاوه بر این، سهم مانده اعتبار تملک دارایی فرودگاه امام خمینی (ره) به احتساب لایحه بودجه ۱۴۰۱ حدود ۸۲ درصد است که رقم قابل توجه و نگران کننده‏ای است. این مهم با توجه به اهمیت این فرودگاه و برنامه ریزی جهت تبدیل شدن به هاب منطقه در آینده نیازمند توجه و بازنگری ویژه است.