Review of the National Budget Bill for 1405 (27): Ministry of Education

Author

Majles

10.22034/mrc.report.21289
Abstract
Total Ministry of Education appropriations for 1405 amount to 587 trillion tomans—a 25.61% increase compared to last year—representing 9.86% of public budget expenditures. Of this, 92% is operating expenses and only 8% capital expenditures. Key challenges in the draft budget include: underestimation of revenues from certain Seventh Development Plan sources (e.g., gas surcharges, VAT); a 20% reduction in school health and physical‑education funding; only 2% growth in cultural‑program funding; near‑privatization of Farhangian University via a 130% increase in dedicated revenues; prioritization of renovation over new construction and debt repayment to school‑building philanthropists; lack of attention to operational challenges in the school milk distribution program; continued wage disparity between education staff and other public employees; and failure to account for outstanding teacher claims. Suggested remedies include prioritizing boarding and disadvantaged schools within student‑nutrition funding, transferring the warm‑meal program from the Ministry of Welfare to the Ministry of Education, restoring an independent budget line for implementing the Fundamental Transformation Document, allocating bond‑sale revenues to build “Hayat‑Tayyebeh” school complexes, adjusting gas‑surcharge revenue forecasts, and realistically estimating VAT‑based education allocations.

Keywords

Subjects

 

خلاصه مدیریتی

بیان / شرح مسئله

سرجمع اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در سال ۱۴۰۵ با 25/61 درصد افزایش نسبت به سال 1404 به 587 هزار میلیارد تومان رسیده است که بهمعنای سهم 9/86 درصد وزارت آموزش ‌و پرورش از منابع عمومی دولت است. در سال آتی، 92 درصد بودجه آموزش ‌و پرورش هزینهای و فقط 8 درصد تملک‌داراییهای سرمایهای است؛ این درحالی است که در قانون بودجه سال 1404 حدود 90 درصد بودجه هزینهای و 10 درصد تملک‌داراییهای سرمایهای بود.

 

نقطهنظرات / یافتههای کلیدی

درخصوص جزئیات و نقاط قوت و ضعف اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نکات مبسوطی در متن گزارش آمده که خلاصه بخشهای مهم آن به این قرار است:

- رشد اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش بیش از رشد کل منابع عمومی دولت: باوجود آنکه مصارف بودجه عمومی دولت درمجموع نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور 10/58 درصد رشد داشته است، اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش با رشد 25/61 درصدی مطلوب ارزیابی میشود؛ البته که بخشی از این رشد ناشی از پیشبینی افزایش ۲۰درصدی حقوق است و ازآنجایی‌که عمده بودجه آموزش ‌و پرورش صرف هزینههای پرسنلی و جاری میشود، این رشد در بودجه آموزش ‌و پرورش نیز انعکاس مییابد.

- رشد اعتبارات تملک وزارت آموزش ‌و پرورش باوجود کاهش اعتبارات تملک‌داراییهای سرمایهای و مالی دولت: باآنکه اعتبارات تملک‌داراییهای سرمایهای دولت در لایحه رشد نداشت و با واقعبینی در اعتبارات تملک‌داراییهای مالی، کل اعتبارات تملک‌ دولت نیز حدود ۲۰ درصد کاهش یافته، اعتبارات تملک‌ آموزش‌‌وپرورش حدود ۳۰ درصد رشد داشته است. البته بخشی از این رشد مربوط به تجمیع اعتبارات استانی مربوط به توازن توسعه در ردیف سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور است.

- افزایش دایره مشمولان توزیع تغذیه رایگان به دانشآموزان ابتدایی مدارس دولتی و ازسوی دیگر کمبرآوردی منابع با وجود افزایش قیمت شیر در سال آتی: باآنکه بودجه بهداشت، سلامت و تربیتبدنی دانشآموزان در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نسبت به قانون بودجه سال 1404 حدود ۲۰ درصد کاهش یافته، در جدول 9 لایحه بودجه، ۱۰ هزار میلیارد تومان برای تغذیه رایگان دانشآموزان ابتدایی مدارس دولتی دیده شده است که البته باتوجه‌به چالشهای توزیع شیر در مدارس و افزایش قیمت آن در سال آتی، کفایت لازم برای توزیع شیر در مقطع ابتدایی تمام مدارس دولتی را نخواهد داد و نیاز خواهد شد که باز هم دایره مشمولان طرح کاهش یابد.

- کمبرآوردی سهم آموزش ‌و پرورش از برخی منابع حاصل از قانون برنامه هفتم پیشرفت (عوارض گاز و مالیات بر ارزشافزوده): قانون برنامه هفتم پیشرفت بهمنظور افزایش منابع مالی وزارت آموزش ‌و پرورش درآمدهایی خاص همچون سهم 40درصدی از بخشی از عوارض گاز پرداختی مشترکان یا 0/2 درصدی از محل مالیات بر ارزشافزوده برای نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در نظر گرفته است که با نگاهی به عملکرد این قوانین در سالهای گذشته به نظر میرسد در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ سهم آموزش ‌و پرورش بهدرستی پیشبینی نشده است. برای مثال، سهم از عوارض گاز 1/6 هزار میلیارد تومان پیشبینی شده درحالی‌که منابع حاصل از این بخش در سال 1404 بیش از 8 هزار میلیارد تومان است. همچنین سهم آموزش ‌و پرورش و دانشگاه ملی مهارت از 0/2 درصد از محل مالیات بر ارزشافزوده بالغ بر ۲۲ هزار میلیارد تومان می‌شود که فقط حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.

- تبدیل دانشگاه فرهنگیان به دانشگاهی نیمهخصوصی با افزایش احتمالی کسور دانشجومعلمان: رشد 108درصدی بودجه هزینهای دانشگاه فرهنگیان در واقع از رشد حدود 130درصدی درآمدهای اختصاصی این دانشگاه نشئت میگیرد. این مسئله گویای آن است که در سال آتی بیش از ۶۴ درصد بودجه دانشگاه فرهنگیان از محل درآمدهای اختصاصی، که عمده آن کسر از حقوق دانشجومعلمان است، تأمین خواهد شد و سهم دولت در تأمین مالی دانشگاه کاهش خواهد یافت.

- کمبرآوردی سهم پرداختی دولت به صندوق ذخیره فرهنگیان: مطابق برنامه هفتم پیشرفت، دولت نهفقط باید معادل سهم واریزی فرهنگیان به صندوق ذخیره فرهنگیان را بهحساب صندوق واریز نماید، بلکه باید ردیف ویژهای را برای تأدیه بدهیهای دولت به صندوق در لایحه بودجه لحاظ میکرد. باوجود این، هیچکدام از این دو تکلیف انجام نشده است و باآنکه سهم واریزی اعضا به صندوق در ماه حدود 263 میلیارد تومان و بدهی دولت به صندوق با پیشبینی سال 1405 حدود ۱۴ هزار میلیارد تومان می‌باشد، در ردیف مربوط به صندوق فقط 10 میلیارد تومان پیشبینی شده است. هرچند به عملکرد صندوق در سالهای گذشته انتقاداتی وارد می‌شود، این مطالبه سهم قانونی فرهنگیان عضو است و باید پرداخت شود.

- کمتوجهی به فعالیتهای کیفیتبخشی، اجرای سند تحول بنیادین، بهداشت، تربیتی‌بدنی و پرورشی: افت 19درصدی هزینههای مربوط به بهداشت، سلامت و تربیتبدنی و رشد ناچیز اعتبارات فعالیتهای پرورشی (2 درصد معادل 25 میلیارد تومان) هیچگونه تناسبی با افزایش هزینهها در سال آتی ندارد و حکایتگر کمتوجهی به فعالیتهای پرورشی و کیفیت‌بخشی است.

- نبود امکان اجرای تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت بهویژه در حوزه نیروی انسانی و توسعه و تجهیز مدارس: اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بهنوعی تنظیم شده است که امور روزمره همچون سال‌های گذشته دنبال شود؛ اما نباید توقع داشت که این اعتبارات کفاف اجرای احکام توسعهای برنامه هفتم پیشرفت، همچون افزایش سرانه دانشآموزی به 6/1 متر مربع و رشد و تجهیز هنرستانهای فنی و حرفهای یا اعمال فوق‌العاده ویژه فرهنگیان را بدهد.

 

پیشنهاد راهکار تقنینی، نظارتی یا سیاستی

براساس نکات ذکر شده، پیشنهادهایی باتوجه‌به محدودیتهای مجلس شورای اسلامی در اصلاح لایحه بودجه ارائه شده است که برخی از مهمترین آنها بدین شرح است:

- تغییر عنوان ردیف «طرح تغذیه رایگان دانشآموزان در مدارس ابتدایی دولتی» به «طرح تغذیه رایگان دانشآموزان با اولویت مدارس شبانهروزی و مناطق محروم»؛

- تفکیک ردیف اجرای سند تحول بنیادین آموزش ‌و پرورش از ردیفهای تجمیعی در ستاد وزارت آموزش ‌و پرورش؛

- تعبیه اعتباری (حداقل ۱۰ هزار میلیارد تومان) از محل فروش اوراق مشارکت برای ساخت مجتمعهای بزرگمقیاس (حیات طیبه)؛

- اصلاح پیشبینی اعتبارات موضوع بند «چ» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت (ایمن و استانداردسازی سامانه گرمایشی و سرمایشی مدارس از محل دریافت عوارض گاز مصرفی از مشترکان) در ردیف 152-730000 جدول (۷-۱)؛

- برآورد حقیقی و اصلاح اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش از محل 0/2 درصد مالیات بر ارزشافزوده (موضوعبند «ت» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت).

  

1. مقدمه

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ وزارت آموزش ‌و پرورش با تغییراتی که در کلیات بودجهریزی ایجاد شده، دارای تغییراتی است که لزوم توجه به آنها در تعیین حدود اعتبارات وزارت در سال آینده تأثیرگذار خواهد بود. ازاین‌رو در گزارش پیشرو تلاش خواهد شد در بخش نخست به نمایی کلی از بودجه آموزش ‌و پرورش در بخشهای مختلف لایحه اشاره شود و سپس در بخش دوم درباره چالشهای بودجهای وزارتخانه بحث خواهد شد.

2. نمای اعتبارات فصل آموزش عمومی از کل امور آموزش

براساس آنچه در جدول ۱ آمده است، کل اعتبارات فصل آموزش لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، شامل بودجه آموزش عمومی، آموزشعالی، آموزشهای غیررسمی، آموزشهای دستگاهی و...، بیش از 829 هزار میلیارد تومان است که از این مبلغ 447 هزار میلیارد تومان اعتبارات حوزه آموزش و پرورش عمومی (شامل آموزش پیشدبستانی، ابتدایی و متوسطه) و گویای سهم 53/97 درصدی است.

 

جدول ۱. اعتبارات هزینهای و تملکداراییهای سرمایهای بر حسب امور، فصل                                             (یکصد ریال)

عنوان

هزینه‌ای

تملک‌دارایی‌های سرمایه‌ای

کل

کل فصل آموزش

7,683,120,933

609,748,604

8,292,869,537

کل آموزش ابتدایی و پیش‌دبستانی

2,275,450,273

102,661,169

2,378,111,442

آموزش پیش‌دبستانی

6,244,625

0

6,244,625

آموزش ابتدایی

2,269,205,648

102,661,169

2,371,866,817

کل آموزش متوسطه

1,932,894,704

164,512,256

2,097,406,960

آموزش دوره اول متوسطه

1,001,460,597

73,741,511

1,075,202,108

آموزش دوره دوم متوسطه

931,434,107

90,770,745

1,022,204,852

کل حوزه آموزش و پرورش عمومی

4,208,344,977

267,173,425

4,475,518,402

سهم حوزه آموزش و پرورش عمومی

77/54

82/43

53/97

مأخذ: یافتههای پژوهشگر از لایحه بودجه سال 1405.

از مجموع اعتبارات فصل آموزش ‌و پرورش 420 هزار میلیارد تومان هزینهای و 26 هزار میلیارد تومان تملک‌داراییهای سرمایهای است؛ به این معنا که فقط 5/97 درصد اعتبارات فصل آموزش به تکمیل و تجهیز زیرساختها و پروژههای عمرانی حوزه آموزش عمومی تعلق دارد و سایر بودجه صرف هزینههای جاری میشود.

3. نمای اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405

در این بخش به بررسی اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در بخشها و جداول مختلف لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ اشاره خواهد شد. این بررسی بدان جهت حائز اهمیت است که در لایحه بودجه سال آتی تغییراتی ازجمله در توزیع اعتبارات حاصل از قانون استفاده متوازن از امکانات کشور برای ارتقای سطح مناطق کمترتوسعه‌یافته (مصوب 1393,07,30) ایجاد شده است که بی‌توجهی به این تغییرات موجب خطای در محاسبات خواهد شد؛ به همین دلیل نیز مقایسه اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404 به بعد از بررسی اعتبارات در جداول مختلف موکول خواهد شد.

3-1. اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول ۷-ب

جدول ۲ نشان‌دهنده اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش و دستگاههای زیرمجموعه آن از محل عمومی و متفرقه جدول ۷ و درآمدهای اختصاصی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ است. براساس اطلاعات گزارش شده، کل اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول 7-ب حدود 489 هزار میلیارد تومان است که از این میزان 93/26 درصد (456 هزار میلیارد تومان) اعتبارات هزینهای و 6/74 درصد (32/9 هزار میلیارد تومان) تملک‌داراییهای سرمایهای است.

 

جدول 2. اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول ۷-ب لایحه بودجه 1405                                     یکصد ریال

عنوان

هزینه‌ای

تملک‌دارایی

کل

ستاد وزارت آموزش و پرورش

89,309,000

39,179,000

128,488,000

ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها

4,027,060,000

-

4,027,060,000

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

56,847,000

1,080,000

57,927,000

کمک به تأمین سرانه دانش‌آموزی و حمایت و ارتقای پوشش تحصیلی افراد لازم‌التعلیم

160,000,000

-

160,000,000

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

5,080,000

370,000

5,450,000

فعالیت‌های پرورشی و امور تربیتی دانش‌آموزان

12,000,000

-

12,000,000

کمک به صندوق ذخیره فرهنگیان پس از تصویب اساسنامه

100,000

-

100,000

دانشگاه شهید رجایی

9,860,550

8,000,000

17,860,550

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

2,150,000

100,000

2,250,000

بهداشت، سلامت و تربیت‌بدنی مدارس

15,450,000

-

15,450,000

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

2,700,000

244,576,435

247,276,435

دانشگاه فرهنگیان

150,868,682

30,000,000

180,868,682

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

15,846,240

5,400,000

21,246,240

شرکت سهامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

15,000,000

1,148,000

16,148,000

کل وزارت آموزش و پرورش

4,562,271,472

329,853,435

4,892,124,907

مأخذ: همان.

 

3-1-1. تفکیک اعتبارات ردیفهای تجمیع شده براساس جدول 7-ج لایحه بودجه

در مقایسه جدول ۷ لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ با قانون بودجه سال 1404، ردیف برخی از دستگاهها حذف شده و این دستگاهها به قراری که در جدول 7-ج لایحه بودجه 1405 آمده است، در سایر دستگاهها ادغام شدهاند. اطلاعات مربوط به این ردیفها در جدول 3 گزارش شده است:

 

جدول ۳. تفکیک ردیفهای تجمیع شده آموزش ‌و پرورش براساس جدول 7-ج لایحه بودجه سال 1405              یکصد ریال

 

ردیف تجمیع شده

هزینه‌ای

تملک‌دارایی

کل

سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک

وزارت آموزش و پرورش

2.976.000

326.000

3. 302. 000

سازمان مدارس غیردولتی و مرکز توسعه مشارکت‌های مردمی

وزارت آموزش و پرورش

3.220.000

770.000

3. 990. 000

نهضت سوادآموزی

وزارت آموزش و پرورش

4.240.000

83.000

4. 323. 000

1. دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش، ۲. اجرای سند تحول بنیادین، 3. خرید خدمات و برون‌سپاری، 4. سنجش، ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش

وزارت آموزش و پرورش

10.770.000

20.000

10. 790. 000

پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی

97.000

0

97.000

مأخذ: همان.

3-2. اعتبارات حاصل از درآمدهای وزارت آموزش ‌و پرورش (بهصورت درآمد- هزینه) در جدول 5

جدول 5 لایحه بودجه دربردارنده درآمدها، واگذاری داراییهای سرمایهای و واگذاری دارایی مالی است. درآمدهای ذکر شده در این جدول، آنگاه که در زمره درآمدهای عمومی یا اختصاصی ملی است، در جدول 7-ب لایحه خود را نشان داده، اما درآمدهای اختصاصی استانی که بهصورت درآمد-هزینه است، در جدول 7-ب لحاظ نمیشود که لازم است برای برآورد دقیق کل اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه، این اعتبارات را نیز در سرجمع اعتبارات آموزش ‌و پرورش لحاظ کرد. جزئیات این درآمدها در جدول 4 گزارش شده است. براساس آنچه ذکر شده است، حدود 17.1 هزار میلیارد تومان درآمدهای اختصاصی استانی وزارت آموزش ‌و پرورش است.

 

جدول 4. درآمدهای اختصاصی استانی وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول 5 لایحه بودجه سال 1405               یکصد ریال

ردیف

عنوان

اختصاصی استانی

130303

درآمدهای حاصل از اجاره ساختمانها و اراضی (ازجمله امکانات، اماکن و فضاهای آموزشی، فرهنگی، هنری و ورزشی کلیه دستگاههای اجرایی) (موضوع تبصره «3» ماده (2) قانون تنظیم برخی از مقررات مالی، اداری و پشتیبانی وزارت آموزش ‌و پرورش مصوب 1399)

25.150.000

140104

درآمد حاصل از خدمات بهداشتی - درمانی

24.400.000

140117

درآمد حاصل از هنرستانها

5.300.000

140118

درآمد حاصل از بند «3» ماده (13) و مواد (16) و (18) قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش

36.000.000

140145

درآمد حاصل از مراکز آموزشی - رفاهی (موضوع ماده (15) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت)

41.700.000

140159

درآمد حاصل از سایر خدمات آموزشی

18.400.000

160101

درآمدهای متفرقه

17.400.000

210203

منابع حاصل از فروش ماشینآلات و تجهیزات دستگاههای دولتی

3.500.000

جمع

171.850.000

مأخذ: همان.

 

3-3. اعتبارات متفرقه اعمال نشده وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول 9

جدول 9 لایحه بودجه 1405 شامل اعتبارات ردیفهای متفرقه اعمال نشده است؛ اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در این جدول به شرح ذیل است:

 

جدول 5. اعتبارات آموزش ‌و پرورش در جدول 9 لایحه بودجه سال 1405                                                    یکصد ریال

ردیف

عنوان

هزینهای

تملکدارایی

جمع

520000-10

طرح تغذیه رایگان دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی دولتی

100.000.000

-

100.000.000

530000-6

اعتبارات موضوع اجاره ساختمان‌ها و اراضی دولتی

6,300,000

500,000

6,800,000

550000-19

پاداش پایان خدمت بازنشستگان (سهم آموزش و پرورش از کل 86 همت موجود در لایحه)

486.000.000

-

486.000.000

550000-98

تأمین سلامت روحی و جسمی دانش‌آموزان و پیشگیری و مقابله بهنگام و مؤثر با آسیب‌های اجتماعی (نماد)

10.000.000

-

10.000.000

550000-166

وزارت آموزش و پرورش - مؤسسه منادی تربیت

300.000

-

300.000

550000-190

اعتبار افزایش رتبه‌های جدید در اجرای قانون رتبه‌بندی معلمان

70.000.000

-

70.000.000

جمع

672.600.000

500.000

673.100.000

مأخذ: همان.

 

آنگونه‌که مشاهده میشود، اعتبارات متفرقه شامل طرح تغذیه رایگان، پاداش پایان خدمت بازنشستگان، طرح نماد، مؤسسه منادی تربیت و اعتبارات لازم برای افزایش رتبههای جدید در اجرای قانون رتبهبندی معلمان درمجموع حدود 66.5 هزار میلیارد تومان است.

 

3-4. اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول شماره 12 (اعتبارات موضوع بند «ب» ماده (۷۶) برنامه هفتم پیشرفت)

بند «ب» ماده (76) قانون برنامه هفتم پیشرفت تکلیف کرده است در راستای ارتقای اخلاق و فرهنگ اسلامی، شرکتهای دولتی، بانکها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت مندرج در پیوست شماره ۳ قانون بودجه سنواتی مکلف‌اند یک درصد (۱%) از هزینههای جاری خود را برای همافزایی و ارتقای فعالیتها و تولیدات فرهنگی از قبیل موضوعات قرآنی، نمایشی، جوانی جمعیت، مطبوعاتی، رسانهای نوین، نشر و کتاب و تولید محتوای فرهنگی فاخر فارسی در فضای مجازی و گردشگری و توسعه و آموزش سواد رسانهای اختصاص دهند. تقسیمبندی منابع حاصل از این تکلیف در جدول شماره 12 لایحه بودجه سال 1405 آمده است؛ البته آنچه در جدول لایحه بودجه درج شده، صرفاً براساس برنامههای اجرایی بوده و موضوعی تقسیم شده است. آنچه در جدول 6 آمده، براساس اطلاعاتی است که از سازمان برنامه و بودجه دریافت شده است.

 

جدول 6. سهم آموزش ‌و پرورش از برنامههای جدول 12 لایحه بودجه سال 1405                                 یکصد ریال

 

هزینهای

تملک داراییهای سرمایهای

جمع

اجرای اسناد راهبردی توسعه فرهنگ قرآنی

1.000.000

0

1.000.000

ترویج فرهنگ عفاف و حجاب و شکوفایی استعداد بانوان

500.000

0

500.000

بنیان خانواده و جوانی جمعیت

1.500.000

0

1.500.000

تربیت مربی فضای مجازی

500.000

0

500.000

جمع

3.500.000

0

3.500.000

مأخذ: همان.

بدین صورت، کل سهم آموزش ‌و پرورش از جدول 12 لایحه بودجه 350 میلیارد تومان است.

 

3-5. اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول‌های 4-1 و 13 پیوست ۱ بودجه

یکی از مهمترین تغییرات لایحه بودجه سال 1405 تغییراتی است که در نحوه توزیع اعتبارات مربوط به قانون استفاده متوازن از امکانات کشور برای ارتقای سطح مناطق کمترتوسعه‌یافته (مصوب 1393/7/30 مجلس شورای اسلامی) اعمال شده است. این مسئله موجب شده علاوه‌بر اعتبارات عمومی، سهمی نیز از اعتبارات متوازن برای برخی از دستگاههای وزارت آموزش ‌و پرورش در نظر گرفته شود که در اعتبارات تملک داراییهای جدول 7-ب اعمال نشده، اما در جدول مربوط به اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای (جدول‌های 4-1 و 13 پیوست 1 لایحه بودجه) معین شده است. این اعتبارات در جدول 7 بهشکل تجمیعی گزارش شده است.

 

جدول 7. اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405                     یکصد ریال

 

تملک در جدول 7

تملک در پیوست 1

تفاوت پیوست 1 و جدول 7

جدول 4-1

جدول 13

جمع

ستاد وزارت آموزش و پرورش

39,179,000

46,942,990

2,236,000

49,178,990

9,999,990

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

1,080,000

1,000,000

80,000

1,080,000

-

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

370,000

150,000

220,000

370,000

-

دانشگاه شهید رجایی

8,000,000

8,000,000

-

8,000,000

-

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

100,000

50,000

50,000

100,000

-

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

244,576,435

361,876,405

-

361,876,405

117,299,970

دانشگاه فرهنگیان

30,000,000

30,000,000

-

30,000,000

-

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

5,400,000

4,500,000

900,000

5,400,000

-

شرکت سهامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

1,148,000

1,948,000

-

1,948,000

800,000

جمع

329,853,435

454,467,395

3,486,000

457,953,395

128,099,960

مأخذ: همان.

 

برای تدقیق در اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش برای محاسبه سهم آموزش ‌و پرورش از بودجه عمومی دولت یا مقایسه با اعتبارات سال گذشته، لازم است مابهتفاوت اعتبارات تملک پیوست 1 با جدول 7 در سرجمع اعتبارات دستگاهها و کل اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش اعمال شود.

 

3-6. اعتبارات طرحهای ملی انتقالی به استان در آموزش ‌و پرورش (جدول 11 پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405)

در جدول 11 پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405 فهرست طرحهای ملی انتقالی به استان (موضوع جدول شماره (10-د) ماده‌واحده) ذکر شده است. براساس اطلاعات این جدول، دو اعتبار مربوط به «ایجاد فضاهای آموزشی در استان سیستان و بلوچستان» و «احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس» بهصورت استانی تقسیم شده که جزئیات آن در جدول 8 آمده است و هرچند در جدول 7-ب خود را نشان نمیدهند، اما درمجموع اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش باید محاسبه شود.

 

جدول 8. اعتبارات طرحهای ملی انتقالی به استان در آموزش ‌و پرورش                                          یکصد ریال

استان

عنوان طرح

دستگاه اجرایی (ملی یا واحد استانی ذیربط)

اعتبار جدول (10-د)

سراسری

احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس ابتدایی

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

404.000

سراسری

احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس متوسطه دوم فنی و حرفهای و کاردانش

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

186.000

سراسری

احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس دوره متوسطه اول

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

300.000

سراسری

احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس دوره متوسطه دوم

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

120.000

جمع احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس

 

1.010.000

سیستان و بلوچستان

ایجاد فضاهای آموزشی دوره ابتدایی در استان سیستان و بلوچستان

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

1.400.000

سیستان و بلوچستان

ایجاد فضاهای آموزشی دوره متوسطه دوم فنی و حرفهای و کاردانش در استان سیستان و بلوچستان

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

630.000

سیستان و بلوچستان

ایجاد فضاهای آموزشی دوره متوسطه اول در استان سیستان و بلوچستان

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

1.050.000

سیستان و بلوچستان

ایجاد فضاهای آموزشی دوره متوسطه دوم نظری در استان سیستان و بلوچستان

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

420.000

جمع «احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس» و «ایجاد فضاهای آموزشی» استان سیستان و بلوچستان

3.500.000

جمع کل

4.510.000

مأخذ: همان.

 

چنان‌که مشخص است، درمجموع 451 میلیارد تومان برای «ایجاد فضاهای آموزشی در استان سیستان و بلوچستان» و «احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس» در نظر گرفته شده است.

شایان ذکر است که در جدول 10 پیوست 1 لایحه بودجه سال 1405، که مربوط به سرجمع اعتبارات تملکداراییهای سرمایهای مربوط به عملیات یا طرحهای انتقالی به استانهاست، نیز مبلغی برای «احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس» از محل منابع استانی در نظر گرفته شده به شرح جدول 9 به میزان 101 میلیارد تومان است.

 

جدول 9. اعتبارات احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس                             یکصد ریال

عنوان

استانی

انتقال از طرح ملی

جمع

احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس

1.010.000

1.010.000

2.020.000

مأخذ: همان.

3-7. جمع اعتبارات و سهم آموزش ‌و پرورش از بودجه عمومی دولت

باتوجه‌به آنچه گذشت، جمع اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 در جدول 10 گزارش شده است. براین‌اساس، وزارت آموزش ‌و پرورش در سال آتی حدود 54۱ هزار میلیارد تومان بودجه هزینهای، 46/3 هزار میلیارد تومان بودجه تملک‌داراییهایی سرمایهای و درمجموع 587 هزار میلیارد تومان بودجه خواهد داشت. این عدد نشان میدهد که سال آتی بیش از 92 درصد بودجه آموزش ‌و پرورش هزینهای و فقط 8 درصد تملک دارایی است.

 

جدول 10. تجمیع اعتبارات آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه 1405 کل کشور                                                  یکصد ریال

عنوان

هزینه‌ای

تملک‌دارایی‌های سرمایه‌ای و مالی

جمع کل اعتبارات

مصارف بودجه عمومی دولت

46.321.644.449

13.218.355.551

59.540.000.000

اعتبارات آموزش و پرورش

اعتبارات درآمد- هزینه در جدول 5

171.850.000

0

171.850.000

اعتبارات در جدول 7 ب

4,562,271,472

329,853,435

4,892,124,907

اعتبارات در جدول 9

673.100.000

-

673.100.000

اعتبارات در جدول 12

3.500.000

0

3.500.000

تفاوت اعتبارات تملک‌دارایی‌های سرمایه‌ای در جداول (4-1) و (13) پیوست 1 با جدول (7-ب)

0

128,099,960

128,099,960

اعتبارات طرح‌های استانی (جداول ۱۱ پیوست ۱)

0

5.520.000

5.520.000

جمع کل اعتبارات آموزش و پرورش

5.410.721.472

463,473,395

5.874.194.867

سهم وزارت آموزش و پرورش از مصارف بودجه عمومی دولت

11.68

3.51

9.86

مأخذ: همان.

 

باتوجه‌به اعداد بهدست‌آمده، چنانچه منابع عمومی دولت مطابق ماده‌واحده لایحه بودجه سال 1405 درمجموع 595/4 هزار میلیارد تومان درنظر گرفته شود، سهم آموزش ‌و پرورش از منابع عمومی دولت 9/86 درصد خواهد بود. قابل توجه آنکه سهم آموزش ‌و پرورش از منابع هزینهای دولت 11/68 درصد است، اما سهم آموزش ‌و پرورش در حوزه تملکداراییهای سرمایهای فقط 3/51 درصد است.

4. مقایسه اعتبارات آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404

بهمنظور فهم میزان رشد اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در این بخش به مقایسه اعتبارات پیشبینی شده در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404 پرداخته شده است.

 

4-1. مقایسه سرجمع اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404

بررسی سرجمع اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404، که جزئیات آن در جدول پیوست 4 آمده است و خلاصه آن در جدول 11 مشاهده میشود، گویای آن است که هرچند رشد مصارف بودجه عمومی دولت 10/58 درصد بوده، رشد اعتبارات آموزش ‌و پرورش 25/61 درصد است. جزئیات اعتبارات نیز نشان میدهد باوجود افت منابع تملک‌داراییهای سرمایهای (با احتساب توأمان تملکداراییهای سرمایهای و مالی) در کل دولت به میزان 19/81 درصد، اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای در وزارت آموزش ‌و پرورش 29/41 درصد رشد کرده است.

 

جدول 11. میزان تغییرات اعتبارات آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 کل کشور                                 یکصد ریال

عنوان

هزینهای

تملک داراییهای سرمایهای و مالی

جمع کل

مصارف بودجه عمومی دولت

23/98+

19/81-

10/58+

سرجمع اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش

25/30+

29/41+

25/61+

مأخذ: یافتههای پژوهشگر از لایحه بودجه سال 1405 و قانون بودجه سال 1404.

 

نکته مهم آن است که بودجه هزینهای وزارت آموزش ‌و پرورش تقریباً به میزان افزایش حقوق رشد داشته است و طبیعتاً تناسبی با افزایش هزینههای جاری وزارت آموزش ‌و پرورش با لحاظ نرخ تورم ندارد.

 

4-2. مقایسه اعتبارات دستگاههای وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404

مقایسه اعتبارات دستگاههای زیرمجموعه وزارت آموزش ‌و پرورش براساس اعتبارات جدول 7 و اعتبارات تملکداراییهای سرمایهای در جداول پیوست لایحه به شرح جدول ذیل است. جزئیات این اعتبار در پیوست 1 بودجه آمده است.

جدول 12. مقایسه اعتبارات دستگاهها و برنامههای وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1405

عنوان

تغییرات

هزینه‌ای

تملک

کل

ستاد وزارت آموزش و پرورش

+1.13

+171.47

+30.12

ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها

+25.66

--

+25.66

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

+55.11

+404.67

+57.14

کمک به تأمین سرانه دانش‌آموزی و حمایت و ارتقای پوشش تحصیلی افراد لازم‌التعلیم

+45.45

-

+45.45

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

+26.68

+33.09

+27.10

فعالیت‌های پرورشی و امور تربیتی دانش‌آموزان

+2.13

-

+2.13

کمک به صندوق ذخیره فرهنگیان پس از تصویب اساسنامه

50-

-

50-

دانشگاه شهید رجایی

+18.37

+63.93

+35.20

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

+15.59

+233.33

+19.05

بهداشت، سلامت و تربیت‌بدنی مدارس

-19.74

-

-19.74

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

+25

+21.78

+21.80

دانشگاه فرهنگیان

+108.96

-7.98

+72.58

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

+30.00

+120.95

+45.19

شرکت سهامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

+13.64

+35.75

+15.80

مأخذ: همان.

 

ازجمله موارد قابل توجه در مقایسه فوق میتوان به این موارد اشاره کرد:

-رشد ناچیز اعتبارات فعالیتهای پرورشی (2 درصد معادل 25 میلیارد تومان) هیچگونه تناسبی با افزایش هزینهها در سال آتی ندارد و حکایتگر کمتوجهی به فعالیتهای پرورشی است که موجب کاهش جدی فعالیتهای پرورشی خواهد شد.

-افت 19درصدی هزینههای مربوط به بهداشت، سلامت و تربیتبدنی، در شرایطی که آمارها از وضعیت غیرمطلوب تربیتبدنی و بهداشت مدارس حکایت دارند، نگران‌کننده است. ازسویی افزایش هزینهها بهدلیل تورم جدی است و ازسوی دیگر افت کیفیت موجب تشدید تنگناهای مالی در این حوزه خواهد شد.

-رشد 108 درصد بودجه هزینهای دانشگاه فرهنگیان در واقع از رشد حدود 130درصدی درآمدهای اختصاصی است که در بخش آتی بدان پرداخته خواهد شد.

-افزایش 25/6 درصدی اعتبارات ادارات کل استانها که در حدود افزایش 20درصدی حقوق و بسیار کمتر از افزایش هزینههای جاری ناشی از تورم است، نشان از آن دارد که سال آتی نیز وزارت آموزش ‌و پرورش اعتبارات لازم را برای اعمال فوقالعاده ویژه فرهنگیان همچنان نخواهد داشت. لذا در بخش هزینهای نیاز به تقویت اعتبارات برای پرداخت مزایای جانبی و تأمین حداقل بخشی از اعتبارات مورد نیاز برای اجرای فوقالعاده ویژه است که این مسئله در بخش آتی واکاوی بیشتری خواهد شد.

 

4-3. مقایسه درآمدهای اختصاصی وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404

چنان‌که بیان شد، اعتبارات جدول ۷ شامل اعتبارات عمومی، اعتبارات متفرقه اعمال شده و درآمدهای اختصاصی است. بهمنظور اهمیت مسئله درآمدهای اختصاصی وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ و تفاوتهای آن با قانون بودجه سال ۱۴۰۴ خلاصه این اعتبارات در جدول 13 ثبت شده است:

 

جدول 13. درآمدهای اختصاصی در وزارت آموزش ‌و پرورش                                                                         یکصد ریال

عنوان دستگاه

کل درآمدهای اختصاصی

سهم درآمد اختصاصی در کل بودجه دستگاه

1404

1405

تغییر

1404

1405

ستاد وزارت آموزش و پرورش

6.845.000

8.451.000

23.5+

8.38

7.97

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

1.000.000

1.000.000

0

2.71

1.73

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

800.000

1.100.000

37.5+

18.66

20.18

دانشگاه شهید رجایی

3.357.000

3.860.550

15+

25.41

21.61

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

210.000

250.000

19+

11.11

11.11

دانشگاه فرهنگیان

50.500.000

115.868.682

129.4+

48.19

64.06

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

2.649.500

3.146.240

18.75+

18.11

14.81

سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک

200.000

730.000

265+

7.68

22.11

سازمان مدارس غیردولتی و مرکز توسعه مشارکت‌های مردمی

1.350.000

1.800.000

33.3+

38.14

45.11

نهضت سوادآموزی

380.000

300.000

21-

8.63

6.94

کل وزارت آموزش و پرورش

67.291.500

136.506.472

102.8

71/1

2.72

مأخذ: همان.

 

چشمگیرترین رشد درآمدهای اختصاصی در ردیف دانشگاه فرهنگیان رخ داده است. درآمدهای این دانشگاه درمجموع 129/4درصد رشد داشته و به 11.5 هزار میلیارد تومان رسیده است که با این حساب، سهم درآمدهای اختصاصی در تأمین هزینههای این دانشگاه 64/06 درصد خواهد بود؛ این سهم بدین معناست که نقش دولت در تأمین هزینههای دانشگاه 35/96 درصد است.

درآمدهای اختصاصی در سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک نیز قابل توجه است. درآمدهای این سازمان 265 درصد رشد داشته و همزمان با این رشد نقش منابع عمومی دولت در تأمین مالی این سازمان کمتر شده است و تقریباً 22 درصد منابع مالی مورد نیاز آن از محل درآمدهای اختصاصی تأمین خواهد شد.

 

4-4. مقایسه اعتبارات متفرقه (جدول 9) وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404

ردیفهای متفرقه اعمال نشده مربوط به وزارت آموزش ‌و پرورش که از جدول 9 لایحه بودجه سال 1405 استخراج شده، در جدول 14 آمده است. چنان‌که مشاهده میشود، اصلیترین اعتبارات در این جدول مربوط به پاداش پایان خدمت بازنشستگان و طرح تغذیه رایگان دانشآموزان (شیر) است که تحلیل مبسوط این اعتبارات در بخش سوم این گزارش خواهد آمد.

 

جدول 14. مقایسه اعتبارات متفرقه وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 با قانون بودجه سال 1404    یکصد ریال

ردیف

عنوان

1405

1404

هزینه‌ای

جمع

هزینه‌ای

تملک‌دارایی

جمع

520010

طرح تغذیه رایگان دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی دولتی

100,000,000

100,000,000

60,000,000

-

60,000,000

530037

وزارت آموزش و پرورش - حمایت از طرح‌های تولید، دانش‌بنیان، فناوری و واحدهای خلاق

-

-

10,000

0

10,000

530054

اعتبارات خرید سه دستگاه خودرو برای هریک از ادارات، مناطق و دستگاه‌های وابسته به وزارت آموزش و پرورش (موضوع بند «ج» تبصره «8» قانون بودجه 1404)

-

-

0

1,000,000

1,000,000

530059

اعتبارات موضوع بند «ب» ماده (٦٥) قانون الحاق (٢) و بند «چ» ماده (٩٢) قانون برنامه هفتم (ایمن و استانداردسازی سامانه گرمایشی و سرمایشی مدارس از محل دریافت عوارض گاز مصرفی)

-

-

0

1,000

1,000

550019

پاداش پایان خدمت بازنشستگان

485,000,000

485,000,000

429,000,000

0

429,000,000

550052

مطالبات بازنشستگان فرهنگی 31/6/1400 تا 30/11/1400 ناشی از اجرای قانون نظام رتبهبندی معلمان

-

-

97,000,000

0

97,000,000

550098

تأمین سلامت روحی و جسمی دانش‌آموزان و پیشگیری و مقابله بهنگام و مؤثر با آسیب‌های اجتماعی (نماد)

10,000,000

10,000,000

10,000,000

0

10,000,000

550166

وزارت آموزش و پرورش - مؤسسه منادی تربیت

300,000

300,000

300,000

0

300,000

550175

دانشگاه فرهنگیان میبد

-

-

200,000

0

200,000

550178

برنامه تجلیل معلمان پیش‌کسوت

-

-

100,000

0

100,000

550190

اعتبار افزایش رتبه‌های جدید در اجرای قانون رتبه‌بندی معلمان

70,000,000

70,000,000

-

-

-

جمع

665,300,000

665,300,000

596,610,000

1,001,000

597,611,000

مأخذ: همان.

 

هرچند درمجموع اعتبارات ردیفهای متفرقه نسبت به سال قبل رشد داشته است، درخصوص اعتبارات آمده نکاتی گفتنی است:

-       پیشبینی اعتبار لازم برای اجرای دور جدید رتبهبندی معلمان: پیشبینی اعتبار هفت هزار میلیارد تومانی برای افزایش ارتقای رتبههای جدید در اجرای قانون رتبهبندی معلمان ازجمله نقاط قوت لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ است که موجب خواهد شد دور جدید رتبهبندی قابلاجرا باشد. البته در جزئیات اجرا چالشهایی پیشبینی میشود که در بخش آتی توضیح داده خواهد شد.

-       تغییر نیافتن اعتبارات مربوط به طرح نماد: این طرح که بهعنوان یکی از تکالیف برنامه هفتم پیشرفت از اصلیترین اقدامات وزارت آموزش ‌و پرورش پیشگیری و مقابله بهنگام و مؤثر با آسیبهای اجتماعی است، با این اعتبارات در واقع نهفقط پیشرفت نخواهد کرد، بلکه دچار مشکل نیز خواهد شد. اصلیترین مسئله طرح نماد بی‌کفایتی اعتبارات آن برای دربرگیری همه دانشآموزان است که اکنون این بودجه موجب خواهد شد دامنه دانشآموزان مشمول طرح کاهش نیز بیابد.

-       عدم پیشبینی بدهیها و مطالبات فرهنگیان: در سال 1404 مبلغی برای پرداخت بدهیهای آموزش ‌و پرورش ناشی از اجرای قانون رتبهبندی معلمان دیده شده بود که در اختیار صندوق بازنشستگی قرار گرفت. باآنکه تمام بدهیهای مذکور پرداخت نشد و همچنین مطالبات دیگری از فرهنگیان باقی مانده است، در لایحه بودجه سال 1405 اعتبار ویژهای برای پرداخت بدهیها وجود ندارد. به جزئیات بدهیها در بخش آتی پرداخته خواهد شد.

-       عدم پیشبینی اعتبارات لازم برای تجهیز خودرویی ادارات آموزش ‌و پرورش: اعتبارات خرید سه دستگاه خودرو برای هریک از ادارات، مناطق و دستگاههای وابسته به وزارت آموزش ‌و پرورش که در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ آمده بود، در لایحه سال آتی دیده نمیشود؛ زیرا این مسئله موضوع بند «ج» تبصره «8» قانون بودجه سال 1404 بود و ازآنجاکه حکم قانون بودجه سال گذشته منقضی شده است و در جدول الزامات لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نیز در این خصوص ردیفی وجود ندارد، اعتباری برای آن دیده نشده است، باآنکه نیاز آموزش ‌و پرورش هنوز پابرجاست.

5. تحلیل اعتبارات آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال 1405 و چالشهای آن

تا اینجای گزارش به بررسی اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در جدول‌های لایحه بودجه سال 1405 و مقایسه آن با قانون بودجه سال 1404 پرداخته شد. در بخشهای قبل تلاش شد صرفاً توصیف اعتبارات گزارش شود، اما در این بخش به تحلیل اعتبارات و بیان نقاط قوت و ضعف اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه اشاره خواهد شد.

 

5-1. رشد اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش بیش از رشد کل منابع عمومی دولت

چنان‌که در جدول ۱۱ دیده شد، باآنکه مصارف بودجه عمومی دولت درمجموع نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور 10/58 درصد رشد داشته، اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش رشدی 25/61 درصدی داشته است که مطلوب ارزیابی میشود؛ هرچند که بخشی از این رشد ناشی از پیشبینی افزایش ۲۰درصدی حقوق است و ازآنجایی‌که عمده بودجه وزارت آموزش ‌و پرورش نیز صرف هزینههای پرسنلی و جاری میشود، این رشد در بودجه آموزش ‌و پرورش نیز انعکاس مییابد. ازسوی دیگر، باآنکه اعتبارات تملک‌داراییهای سرمایهای دولت در سال آتی ثابت خواهد بود و با واقعبینی در اعتبارات تملکداراییهای مالی میتوان بیان داشت که اعتبارات تملک‌دارایی به میزان حدود ۲۰ درصد کاهش نیز داشته، اما اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای وزارت آموزش ‌و پرورش حدود ۳۰ درصد رشد داشته است. البته بخشی از این رشد مربوط به تجمیع اعتبارات استانی مربوط به توازن توسعه در ردیف سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور است.

 

5-2. برآورد هفت هزار میلیارد تومان اعتبار برای افزایش رتبههای جدید در اجرای قانون رتبهبندی معلمان

اعتبار در نظر گرفته شده برای اجرای دور جدید رتبهبندی معلمان بهخودیخود، آن هم متناسب با پیشبینی وزارت آموزش ‌و پرورش، یکی از نقاط قوت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ است که موجب خواهد شد اجرای دور جدید رتبهبندی معلمان در سال آتی تسهیل شود.

 

جدول 15. اعتبارات مورد نیاز رتبهبندی معلمان و پیشبینی انجام شده در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵                یکصد ریال

ردیف

عنوان هزینه

مبلغ

۱

پیشنهاد وزارت آموزش ‌و پرورش برای افزایش ۱۰درصدی رتبهبندی

72.622.279

2

پیشبینی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ در جدول ۹ (متفرقه اعمال نشده)

70.000.000

مأخذ: گزارش لایحه پیشنهادی بودجه وزارت آموزش ‌و پرورش در سال 1405.

 

البته شایان ذکر است که یکی از اصلیترین چالشهای قانون رتبهبندی معلمان از همان ابتدای اجرای این قانون در سال ۱۴۰۰، لزوم اجرای رتبهبندی در سقف اعتبارات مصوب بوده است؛ بدین صورت که با در نظر گرفتن سقف معینی از اعتبارات، وزارت آموزش ‌و پرورش ملزم است رتبهبندی را بهنحوی اجرا کند که نیازمند اعتباری بیش از سقف مالی در نظر گرفته شده نباشد. این مسئله موجب آن بود که برای هر رتبه ظرفیتی محدود در نظر گرفته شود و فقط تعداد مشخصی از معلمان بتوانند حائز آن رتبه شوند که این خلاف روح اصلی قانون رتبهبندی و توزیع عادلانه معلمان در رتبههاست. اکنون نیز که سقف معینی، حتی کمتر از پیشبینی وزارت آموزش ‌و پرورش، برای اجرای دور جدید قانون رتبهبندی معلمان دیده شده است، به نظر میرسد قانون رتبهبندی معلمان باز هم از این حیث دچار آفت سابق شود و قاعدتاً نمیتواند صرفاً براساس شایستگیهای معلمان به رتبهبندی آنان بپردازد.

 

5-3. پیشبینی اعتبار برای توزیع تغذیه رایگان در مدارس باوجود کاهش اعتبارات بهداشت، سلامت و تربیتبدنی

چنان‌که در جدول 14 این گزارش آمد، در لایحه بودجه سال 1405 به میزان 10 هزار میلیارد تومان اعتبار برای توزیع تغذیه رایگان دانشآموزان در مدارس ابتدایی دولتی در نظر گرفته شده است. سال گذشته این اعتبار مختص توزیع شیر رایگان و به مبلغ 6 هزار میلیارد تومان بود که با چالشهای اجرایی فراوانی همراه شد و تا آذرماه 1404 نیز فرایند توزیع شیر در مدارس آغاز نشد. هرچند که در اعتبار سال 1404 هیچ قیدی برای هزینهکرد این اعتبار وجود نداشت و در لایحه سال 1405 دو قید «مدارس ابتدایی» و «دولتی» به این اعتبار افزوده شده است، بااین‌حال، اگر مراد از توزیع تغذیه رایگان همچنان شیر در نظر گرفته شود، باتوجه‌به گرانی مضاعف شیر و افزایش قیمت آن در سال آتی، به نظر میرسد بازهم اعتبار در نظر گرفته شده کفاف هزینههای تأمین و توزیع شیر در مدارس را نخواهد داد و عملاً این اعتبار نمیتواند تأثیر چشمگیری بر سلامت همه دانشآموزان ابتدایی بگذارد. بهویژه آنکه به گفته متخصصان، توزیع شیر در مدارس زمانی بر رشد دانشآموزان اثر خواهد گذاشت که در فرایندی پیوسته و حداقل سه بار در هفته (یک روز در میان) به دانشآموز داده شود.

در حال حاضر با احتساب جمعیت 7.087.809 نفر دانشآموز ابتدایی مدرسه عادی دولتی درصورتی‌که قیمت هر شیر (با خرید عمده) و با هزینههای توزیع در حداقلترین حالت 25 هزار تومان در سال بعد در نظر گرفته شود، اعتبار در نظر گرفته شده کفاف خرید و توزیع 400 میلیون پاکت شیر ml200 را خواهد داد که به هر دانشآموز 56 پاکت شیر در سال 1405 خواهد رسید و بهشرط توزیع منظم سه بار در هفته و فارغ از مشکلات فراوان نظام توزیع، فقط چهار ماه از سال را پوشش خواهد داد. با این حساب، به نظر میرسد بهتر آن است که این اعتبار بهجای توزیع عمومی شیر در مدارس ابتدایی دولتی، برای اموری اولویتدارتری همچون تغذیه دانشآموزان مدارس شبانهروزی (باتوجه‌به اعمال سیاست حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت کالاهای اساسی) یا تجهیزات ورزشی و بهداشت مدارس (باتوجه‌به کاهش حدود ۲۰ درصد اعتبارات بهداشت، سلامت و تربیتبدنی مدارس در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نسبت به قانون بودجه سال 1400) صرف شود. اما اگر هم دستگاه اصرار بر توزیع تغذیه رایگان دارد، نیاز است قیدهای بیشتری برای توزیع تغذیه رایگان به ردیف مذکور افزوده شود و حداقل با اولویت مناطق محروم توزیع صورت پذیرد.

 

5-4. کمبرآوردی سهم آموزش ‌و پرورش از برخی منابع حاصل از قوانین جاری بهخصوص قانون برنامه هفتم پیشرفت

در قوانین جاری کشور بهخصوص قانون برنامه هفتم پیشرفت منابعی برای تأمین مالی آموزش ‌و پرورش دیده شده است که این موارد باید در لوایح بودجه سنواتی دیده شود؛ در جدول 16 تلاش شده است برخی از این اعتبارات ردیابی شود.

 

جدول 16. اعتبارات حاصل از برخی قوانین جاری کشور ازجمله قانون برنامه هفتم پیشرفت                              یکصد ریال

ماده

مفاد

ردیف در نظر گرفته شده در جدول ۷-۱ لایحه

میزان اعتبار

بند «ح» ماده (73) قانون برنامه هفتم پیشرفت

افزایش مالیات سیگار و تنباکو و اختصاص آن به برنامههای کاهش مصرف دخانیات، پیشگیری و درمان بیماریهای ناشی از آن، توسعه اماکن ورزشی با اولویت مناطق کمبرخوردار و توسعه اماکن ورزشی در مدارس

730000-44 (بهداشت، سلامت و تربیتبدنی مدارس)

8,950,000

730000-50 (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس)

28,000,000

بند «ث» ماده (78) قانون برنامه هفتم پیشرفت

اختصاص بیست و هفت صدم درصد (27/0%) از کل 9 درصد (۹%) مالیات بر ارزشافزوده برای سامان‌دهی امور جوانان و ترویج و تعمیم فعالیتبدنی و همگانی شدن ورزش به وزارتخانه‌های ورزش و جوانان به میزان شصت درصد (60%) و آموزش و پرورش به میزان چهل درصد (40%)

730000-41 (وزارت آموزش ‌و پرورش)

27,365,000

730000-47 (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس)

64,084,000

بند «پ» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت

تنظیم و اجرای سیاستهای حمایتی از خیرین مدرسهساز و منظور نمودن معادل کمکهای تحققیافته آنان برای تکمیل طرح (پروژه)های نیمه‌تمام خیرین در بودجه سنواتی

--

--

بند «ت» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت

اختصاص دو دهم واحد درصد (2/0%) از محل مالیات بر ارزشافزوده به آموزش ‌و پرورش (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور) و دانشگاههای فرهنگیان، شهید رجایی و فنی و حرفهای بهمنظور تخریب و بازسازی و مقاوم‌سازی و تأمین تجهیزات آموزشی مدارس و دانشگاهها

730000-43 (دانشگاه شهید رجایی)

4,000,000

730000-48 (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس)

84,600,000

730000-51 (دانشگاه فرهنگیان)

15,000,000

بند «چ» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت و بند «ب» ماده (65) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)

سهم 40درصدی آموزش ‌و پرورش از عوارض گاز مصرفی مشترکان با هدف تأمین و استانداردسازی سامانههای سرمایشی و گرمایشی و کمک به تجهیزات آموزشی و کمکآموزشی مدارس و هنرستانهای کشور

730000-152 (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس)

16,000,000

بند «ح» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت

واریز مبلغ سه درصد (3%) عوارض موضوع بند «3» ماده (13) قانون تشکیل شوراهای آموزش ‌و پرورش در استانها، شهرستانها و مناطق کشور مصوب 26/10/1372 با اصلاحات و الحاقات بعدی طی قبض جداگانه توسط فرد بهطور مستقیم به حساب وزارت آموزش و پرورش

ردیف 140118 جدول 5 بهصورت تجمیعی با سایر درآمدهای قانون مذکور

36.000.000

ماده (78) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)

اختصاص مالیات آستان قدس رضوی، مؤسسات و بنگاههای اقتصادی زیرمجموعه نیروهای مسلح و ستاد اجرایی فرمان امام و... به وزارت آموزش و پرورش بهمنظور برقراری عدالت آموزشی و اجرای اصل سیام (30) قانون اساسی و تجهیز کلیه آموزشگاههای آموزش و پرورش

730000-46 (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس)

13,000,000

مأخذ: یافتههای پژوهشگر از ردیفهای جدول (۷-۱) لایحه بودجه سال 1405.

درمجموع به نظر میرسد برخی از این منابع با کمبرآوردی سهم آموزش ‌و پرورش همراه است؛ برای مثال، عواید حاصل برای آموزش ‌و پرورش از محل عوارض گاز (موضوع بند «چ» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت و بند «ب» ماده (65) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)) در لایحه بودجه سال 1405 چنان‌که در جدول 16 مشاهده میشود، 1.6 هزار میلیارد تومان برآورد شده است؛ این درحالی است که براساس گزارش عملکرد دریافتی از سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور و صحتسنجی آن در سازمان برنامه و بودجه، تا پایان آبانماه سال جاری، این منبع بیش از 7 هزار میلیارد تومان برای آموزش ‌و پرورش آورده دارد و پیشبینی میشود تا انتهای سال نیز به 8 هزار میلیارد تومان برسد.

نکته دیگری که جدول 16 نشانگر آن است، لحاظ نکردن سیاستهای حمایتی از خیرین مدرسهساز و منظور نمودن معادل کمکهای تحققیافته آنان برای تکمیل طرح (پروژه)های نیمه‌تمام خیرین در لایحه (موضوع بند «پ» ماده (92) قانون برنامه هفتم پیشرفت) است. لحاظ نکردن این اعتبار، باآنکه اکنون بدهی دولت برای پرداخت معادل آورده خیرین به بیش از 15 هزار میلیارد تومان رسیده است، ممکن است موجب کاهش انگیزه خیرین شود.

 

5-5. تبدیل دانشگاه فرهنگیان به دانشگاهی نیمهخصوصی با افزایش احتمالی کسور دانشجومعلمان

همانگونه‌که در جدول 13 این گزارش آمد، درآمد اختصاصی دانشگاه فرهنگیان، که عمده آن از محل کسر از حقوق دانشجومعلمان است، بیش از 129 درصد رشد داشته و با این افزایش، سهم درآمدهای اختصاصی در تأمین هزینههای دانشگاه به بالاتر از 64 درصد رسیده است. این بدان معناست که در لایحه بودجه سال 1405 سهم دولت در تأمین هزینههای دانشگاه فرهنگیان فقط حدود 36 درصد خواهد بود و دانشگاه فرهنگیان به دانشگاه نیمهخصوصی بدل خواهد شد! این روند بهصورت پیوسته در سالهای بعد از تأسیس دانشگاه فرهنگیان رخ داده که سیر آن در شکل 1 قابل مشاهده است. گویا در این سالها با رشد ظرفیت دانشگاه و افزایش حقوق معلمان و درنتیجه افزایش کسور و درآمدهای اختصاصی دانشگاه، بودجه کمتری از منابع عمومی دولت به دانشگاه فرهنگیان اختصاص داده شده است.

 

 

 

 

شکل ۱. نمودار سهم درآمدهای اختصاصی در بودجه دانشگاه فرهنگیان از سال‌های 1405-1392

مأخذ: یافتههای گزارش با رجوع به قوانین بودجه سنواتی.

با نگاهی به بودجه پیشنهادی دانشگاه فرهنگیان برای سال آتی، اتفاق رخ‌داده معنادارتر خواهد بود. جدول 17 نشان میدهد که دانشگاه فرهنگیان برای پرداخت هزینههای جاری این دانشگاه، از حقوق و دستمزد اعضای هیئت‌علمی تا غذای دانشجویان، نیازمند حداقل 12/6 هزار میلیارد تومان بودجه عمومی و 10/8 هزار میلیارد تومان درآمد اختصاصی بوده است. این درحالی است که در لایحه بودجه سرانجام فقط 3/5 هزار میلیارد تومان از محل منابع عمومی و 11/5 هزار میلیارد تومان از محل درآمدهای اختصاصی به دانشگاه اختصاص داده شده است. این بدان معناست که در عمل دانشگاه مجبور خواهد بود در سال آتی بخشی از هزینهها ازجمله حقوق و دستمزد اعضای هیئت‌علمی را از محل کسور دانشجومعلمان پرداخت کند یا آنکه از اجرای بسیاری از تکالیف قانونی دانشگاه ازجمله تکالیف برنامه هفتم چشمپوشی کند.

همه اینها درحالی است که پیشفرضهای محاسبات مربوط به افزایش درآمدهای اختصاصی در سال آتی محقق شود و درآمدهای اختصاصی این دانشگاه به 11.5 هزار میلیارد تومان برسد. اگر این درآمدها محقق نشود، دانشگاه فرهنگیان با ضربات سنگینی مواجه خواهد شد که دقیقاً در نقطه مقابل تکلیف جزء «۲» بند «ث» ماده (92) قانون برنامه هفتم پیشرفت مبنی‌بر افزایش سالیانه 20 درصد ظرفیت دانشگاه فرهنگیان است.

 

جدول 17. پیشبینی اعتبارات هزینهای دانشگاه فرهنگیان برای لایحه بودجه سال ۱۴۰۵                              یکصد ریال

بخش / قلم اصلی هزینه

لایحه 1405

عمومی

اختصاصی

حقوق (احکام کارگزینی)

فعلی

19.645.880

0

124 نفر غیر هیئتعلمی پیمانی (مانده از مجوز 659 نفر سال 1403)

486.345

0

1289 نفر هیئتعلمی پیمانی (تکلیف برنامه هفتم)

9.432.975

0

فوقالعاده سختی کار، ویژه و خاص

16.060.975

0

310 نفر هیئت‌علمی پیمانی (مانده از مجوز 500 نفر سال 1403)

2.555.022

0

113 نفر غیرهیئت‌علمی رسمی (مانده از مجوز 170 نفر فرزندان ایثارگران بالای ۷۰ درصد و شهدا)

432.178

0

1073 نفر غیرهیئتعلمی پیمانی (تکلیف برنامه هفتم)

2.122.643

0

عیدی و سایر پرداختها

471.439

362.528

حق مأموریت

232.938

0

پاداش پایان خدمت بازنشستگان سال‌های 1404 و 1405

4.170.400

0

دیون پرسنلی

441.009

520.877

سایر پرداختهای پرسنلی

حقالتدریس

3.672.643

0

نیروهای شرکتی

10.174.724

0

مجوز به‌کارگیری ۴۰۰ نفر بازنشسته

0

553.266

اضافهکار

3.196.532

0

رفاهی

6.413.472

75.000

بیمه تکمیلی (سهم کارفرما)

6.342.470

0

پاداش ضوابط اجرایی ماده (۱۱)

3.059.595

0

مرخصی ذخیره

1.564.099

0

کمک‌هزینه ایاب و ذهاب، غذا، مسکن و مهدکودک

4.951.595

0

رفاهیات بازنشستگان

848.722

0

هزینههای اجتنابناپذیر و تخصصی (صرفاً با ذکر موضوع)

هزینههای تحقیقاتی

1.577.935

2.448.612

کارورزی

25.836.711

0

توسعه و نگهداری فناوری اطلاعات

795.524

1.215.427

تأمین غذای دانشجویان

0

82.403.234

خدمات رفاهی دانشجویان

0

4.569.761

خدمات فرهنگی، ورزشی و فوقبرنامه دانشجویان

0

6.954.311

اداری و پشتیبانی

803.388

3.194.990

نگهداری و تعمیر

38.945

926.661

تلفن و حاملهای انرژی

10.318

1.365.206

اجاره

0

688.760

توسعه، بهسازی و ارتقای توانمندی منابع انسانی

741.791

1.509.710

آزمون، مصاحبه دانشجویان و سایر هزینههای آموزش

298.395

1.211.658

جمع کل

126.378.662

108.000.000

مأخذ: گزارش دانشگاه فرهنگیان در راستای لایحه بودجه سال 1405.

 

5-6. تمرکز بر پروژههای نوسازی، تکمیل و بازسازی فضاهای آموزشی و پرورشی بدون در نظر گرفتن ردیفهای مربوط به احداث

در لایحه بودجه سال 1405 عنوان برنامههایی که برای اعتبارات تملک‌داراییهای سرمایهای وزارت آموزش ‌و پرورش در نظر گرفته شده، فاقد لفظ «احداث» است و تماماً در جدول 4 پیوست 1، که بیانگر برنامههای تملک‌داراییهای سرمایهای است، با عباراتی همچون این موارد آمده است:

-         - تکمیل و تجهیز فضاهای آموزشی، پرورشی و ورزشی؛

-         - کمک به تأمین تجهیزات کلاسی مدارس و آموزش مجازی؛

-      -    تأمین تجهیزات و ماشینآلات؛

-      -    تخریب و بازسازی مدارس غیراستاندارد، مقاوم‌سازی مدارس بدون استحکام و تأمین تجهیزات آموزشی؛

-       -   تجهیز مدارس؛

-       -   تجهیزات کمکآموزشی.

این بدین معناست که در سال آتی وزارت آموزش ‌و پرورش عمدتاً بر پروژههای نوسازی، تکمیل و بازسازی فضاهای آموزشی و پرورشی تمرکز خواهد داشت و اعتبارات این دستگاه صرف «نوسازی، بهسازی، تعمیر و تجهیز» فضاهای آموزشی و پرورشی خواهد شد. البته اعتبار مربوط به احداث، اعتبارات «احداث، تکمیل و تعمیر سرویسهای بهداشتی و آبخوری مدارس» بهصورت جداگانه در نظر گرفته شده است که ذکر آن در بخش پیشین آمد.

5-7. چالشهای حقوق، دستمزد و رفاهیات فرهنگیان

بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان را، که همواره یکی از دغدغههای اصلی قانونگذاران/ سیاستگذاران و مجریان بوده است، باید در بودجههای سنواتی دنبال کرد. جدول 17 نشان میدهد که افزایش ۲۵درصدی حقوق، محاسبه میانگین اضافهکار و اعمال فوقالعاده ویژه حداقل نیازمند پیشبینی 667 هزار میلیارد تومان در ردیف 127503 (ادارات کل استانها) است که در حال حاضر این ردیف 402 هزار میلیارد تومان و افزایش رتبهبندی در جدول ۹ لایحه بودجه به میزان 7 هزار میلیارد تومان پیشبینی شده است که نشان میدهد اعتبارات لایحه سال ۱۴۰۵ تنها متناسب با رشد ۲۰درصدی حقوق و اجرای ارتقای رتبهبندی معلمان خواهد بود و عملاً امکان اعمال فوقالعاده ویژه و بندهای «2» و «6» و «7» جدول 18 وجود نخواهد داشت.

 

جدول 18. شرح نیاز ردیف 127503 برای بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان                                          یکصد ریال

ردیف

عنوان هزینه

مبلغ

۱

افزایش 25درصدی حقوق

4.001.750.000

2

اضافهکار میانگین ۱۵۰ ساعت

41.955.478

3

مابهالتفاوت تا 50 درصد فوقالعاده ویژه

268.189.260

4

افزایش ۱۰درصدی رتبهبندی

72.622.279

5

فوقالعاده خاص

1.410.000.000

6

ضوابط اجرایی پرداخت رفاهی

651.000.000

7

مطالبات باقی‌مانده پرسنلی و غیرپرسنلی

228.370.009

جمع

6.673.887.026

       

مأخذ: گزارش لایحه پیشنهادی بودجه وزارت آموزش ‌و پرورش در سال 1405.

 

5-8. عدم پیشبینی کامل معوقات پرداخت نشده فرهنگیان

چنان‌که گذشت، در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ ردیف در جدول ۹ (متفرقه اعمال نشده) وجود داشت که موجب پرداخت برخی از مطالبات فرهنگیان و بدهیهای وزارت آموزش ‌و پرورش میشد؛ اما در سال جاری به نظر میرسد پیشبینی اعتبارات مورد نیاز برای دور جدید رتبهبندی معلمان مانع از پیشبینی این مبلغ شده است. با این حساب و ازآنجاکه اعتبارات ردیف ادارات کل استانها نیز تقریباً فقط به میزان افزایش حقوق معلمان و نامتناسب با افزایش هزینهها بهدلیل تورم رشد داشته است، پرداخت مطالبات و دیون انباشته فرهنگیان ناممکن خواهد بود. بخشی از این بدهیها در جدول 19 گزارش شده است:

 

جدول 19. معوقات پرداخت نشده سال ۱۴۰۳ و دیون انباشته شده و پرداخت نشده تا پایان سال مالی 1403       یکصد ریال

ردیف

عنوان هزینه

هزینهای/ ضروری / پرسنلی

سال

۱

مطالبات پرسنلی ثبت شده در سامانه سماد

68.155.501

تا پایان اسفندماه 1401

2

معوقات رتبهبندی شاغلین

96.806.504

1400-1401

3

هزینه سفر کارکنان انتقالی

1.321.920

تا پایان اسفندماه 1403

4

مأموریت اداری (کارکنان اداری، آموزشی و رانندگان)

5.175.452

تا پایان سال 1403

5

سنوات و مرخصی کارکنان قراردادی

4.675.736

از سال 1397 تا سال 1402

6

هزینه لباس کارکنان مشمول

6.349.091

1403

7

بدهی املاک وقفی و استیجاری وزارت آموزش ‌و پرورش (اداره کل استانها به اداره اوقاف)

36.292.233

تا پایان سال 1402

8

مطالبات بیمه سلامت کارکنان ایثارگر بازنشسته به سازمان بیمه سلامت کشور

7.143.572

1402

9

هزینه مهدکودک

2.450.000

1401 الی 1403

جمع

228.370.009

         

مأخذ: همان.

 

نکته قابل توجه آن است که عدم پیشبینی پرداخت این مطالبات در بودجه سال آتی موجب خواهد شد تا بدهیهای جدید نیز درصورت تخصیص نیافتن کامل اعتبارات پیش‌بینی شده در بودجه سال 1404، به این مبلغ افزوده، و روند پرداخت بدهیها که از دو سال گذشته آغاز شده بود، متوقف و بار دیگر بر حجم بدهیهای وزارت آموزش ‌و پرورش و مطالبات فرهنگیان افزوده شود. همچنین پرداخت برخی از مطالبات، همچون هزینه مهدکودک، در تضاد با سیاستهای کلان نظام حکمرانی بهویژه سیاستهای جوانی جمعیت نیز است.

 

5-9. کمبرآوردی سهم پرداختی دولت به صندوق ذخیره فرهنگیان

براساس بند «ث» ماده (۸۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت، دولت مکلف بوده است همهساله معادل سهم واریزی فرهنگیان به صندوق ذخیره فرهنگیان را بهطور کامل در ردیف اعتباری خاصی در بودجه سنواتی منظور و پرداخت نماید. همچنین براساس تبصره این ماده نیز دولت موظف بوده نسبت به تأدیه دیون قانونی حسابرسی شده خود به صندوق ذخیره فرهنگیان اقدام قانونی به عمل آورد. اما باوجود این، نهفقط در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ معادل واریزی فرهنگیان به صندوق ذخیره فرهنگیان برآورد نشده، بلکه سهم دولت نسبت به سال گذشته با افت ۵۰درصدی نیز همراه بوده و به ۱۰ میلیارد تومان رسیده است.

این درحالی است که براساس آخرین اطلاعات دریافتی از وزارت آموزش ‌و پرورش و صندوق ذخیره فرهنگیان، بدهی دولت به این صندوق تا پایان سال 1404 حدود 11 هزار میلیارد تومان و با پیشبینی سال 1405 حدود 14 هزار میلیارد تومان است که جزئیات آن در جدول 20 آمده است:

 

جدول ۲۰. مطالبات مؤسسه صندوق ذخیره فرهنگیان از دولت تا پایان سال ۱۴۰۴ و پیشبینی سال ۱۴۰۵            یکصد ریال

ردیف

سال

قانون برنامه

واریزی اعضا

دریافتی از دولت

مانده طلب از دولت

1

1401-1396

ششم

50.284.810

4.111.507

46.173.303

2

1402

18.121.604

30.000

18.091.604

3

1403

هفتم

21.234.974

0

21.234.974

4

1404

26.338.086

0

26.338.086

5

پیشبینی 1405

31.605.703

0

31.605.703

جمع

147.585.177

4.141.507

143.443.670

مأخذ: همان.

 

ازسوی دیگر، اگر آنطورکه در جدول ۲۰ آمده است، کل واریزی اعضا به صندوق در سال 1404 حدود 2/6 هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شود، با احتساب 693.172 عضو صندوق، یعنی پرداختی ماهیانه کل فرهنگیان به صندوق حدود 263 میلیارد تومان است، درحالی‌که کل اعتبار پیشبینی شده برای پرداخت مطالبات صندوق در لایحه سال آتی ۱۰ میلیارد تومان است!

 

5-10. بیتوجهی به آموزش مجازی و تکمیل زیرساختهای آن

در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ انتظار آن بود که باتوجه‌به شرایط خاص کشور در حوزه ناترازیهای انرژی، آلودگیهای هوا و سایر شرایط غیرقابل پیشبینی اعتبارات ویژهای برای تکمیل زیرساختهای آموزش مجازی در نظر گرفته شود؛ اما لایحه بودجه از این مهم خالی است. بنا بر برآوردهای اخذ شده از وزارت آموزش ‌و پرورش، هماکنون زیرساختهای پلتفرم شاد، بهعنوان اصلیترین پلتفرم آموزش مجازی، فقط مهیای پشتیبانی از دو میلیون دانشآموز بهصورت همزمان است و برای تکمیل سرورهای آن به‌منظور پشتیبانی از حداقل نیازهای آموزشی کشور نیاز به 5/5 هزار میلیارد تومان اعتبار است. علاوه‌بر این، امور جاری سکوی (پلتفرم) شاد برای ارائه خدمات در سال آتی نیازمند 1/5 هزار میلیارد تومان است که در حال حاضر لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ هیچگونه تدبیری برای آن نیندیشیده است.

 

5-11. کمتوجهی به فعالیتهای کیفیتبخشی، اجرای سند تحول بنیادین، بهداشت، سلامت، تربیتی بدنی و پرورشی

باآنکه فعالیتهای مربوط به امور تربیتی و تربیتبدنی دانشآموزان در مدارس با مشکلات عدیدهای مواجه است و آمار در حوزه وضعیت جسمانی دانشآموزان یا آسیبهای اجتماعی نیز نشان‌دهنده آن است که در سالهای آتی نیاز به تدابیر ویژه در این حوزههاست، رهبر معظم انقلاب(مدظلّه‌العالی) هم در سال ۱۴۰۴ و هم در سال ۱۴۰۳ تأکیدات ویژهای بر لزوم توجه به حوزههای پرورشی داشتهاند که متأسفانه در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ بیتوجهی مشخصی به این حوزهها شده که در جدول 21 نمایان است. براساس این جدول، اعتبارات حوزه پرورشی فقط ۲ درصد رشد داشته و اعتبارات بهداشت، سلامت و تربیتبدنی مدارس نیز حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است!

اعتبارات مربوط به طرح نماد نیز، که تکلیف بند «ب» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت است، هیچگونه تغییری ندارد که نشان میدهد در سال آتی طرح نماد تضعیف خواهد شد.

 

جدول ۲۱. اعتبارات مربوط به فعالیتهای پرورشی و تربیتبدنی مدارس                                                            یکصد ریال

عنوان

جمع اعتبارات 1405

جمع اعتبارات 1404

درصد تغییر

فعالیت‌های پرورشی و امور تربیتی دانش‌آموزان

12,000,000

11750000

2.13

بهداشت، سلامت و تربیت‌‌بدنی مدارس

15,450,000

19250000

-19.74

تامین سلامت روحی و جسمی دانش‌آموزان و پیشگیری و مقابله بهنگام و مؤثر با آسیب‌های اجتماعی (نماد)

10,000,000

10,000,000

0

مأخذ: یافتههای پژوهشگر از لایحه بودجه سال 1405 و قانون بودجه سال 1404.

 

علاوه‌بر این، اجرای سند تحول بنیادین آموزش ‌و پرورش که در سالهای گذشته دارای ردیف اعتباری مشخصی بوده است و رهبر معظم انقلاب(مدظلّه‌العالی) نیز از این مسئله ابراز خرسندی کرده بودند، در لایحه بودجه سال 1405 در کنار ردیفهای دیگر در ستاد وزارت آموزش ‌و پرورش ادغام شده که البته تنها ادغام نبوده و با کاهش بودجه نیز همراه است که در جدول ۲۲ نشان داده شده است.

  

جدول ۲۲. کاهش اعتبارات ردیفهای ادغام شده در ستاد وزارت آموزش ‌و پرورش                                        یکصد ریال

عنوان

اعتبارات در لایحه ۱۴۰۵

تفکیک و جمع در قانون بودجه ۱۴۰۴

دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش

10. 790. 000

270,000

14.075.000

اجرای سند تحول بنیادین

10,000,000

خرید خدمات و برون‌سپاری

3,500,000

سنجش، ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش

305,000

مأخذ: همان.

5-12. ناممکن بودن اجرای تکالیف برنامه هفتم پیشرفت بهویژه در حوزه نیروی انسانی و توسعه و تجهیز مدارس

مطابق بند «ب» ماده (118) قانون برنامه هفتم پیشرفت، دولت مکلف بوده است جدول تأمین منابع موضوع این بند را تحت عنوان «منابع اجرای احکام برنامه» هر سال در بودجه سنواتی درج کند و میزان تحقق آن را در گزارش سالیانه برنامه هفتم ارائه نماید. باوجود این، چنین پیوستی همراه با لایحه بودجه ارسال نشده است. نگاهی به ردیفهای اعتباری دستگاههای مجری تکالیف برنامه در لایحه نیز نشان میدهد در تنظیم بودجه دستگاهها توجه ویژهای به تکالیف برنامه هفتم نشده است. برای مثال، برنامه هفتم در حوزه نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور اهدافی را تا پایان برنامه در نظر گرفته است که تحقق آنها الزاماً نیازمند پیشبینی اعتبارات ویژه در بودجههای سنواتی است. بخشی از این اهداف و اعتبارات مورد نیاز برای انجام آنها در جدول 23 گزارش شده است:

 

جدول 23. منابع مورد نیاز برای برخی از اهداف کمّی نوسازی و تجهیز مدارس کشور در برنامه هفتم پیشرفت    یکصد ریال

ماده

شاخص

میزان

اعتبار مورد نیاز در طول سالهای برنامه

1403 و 1404

1405

1406

1407

ماده (۸۷) جدول ۲۰

سرانه فضاهای آموزشی و پرورشی

1/6 متر مربع

956.551.876

781.184.000

1.093.657.600

1.531.120.600

ماده (۸۷) جدول ۲۰

استانداردسازی سامانههای سرمایشی و گرمایشی مدارس

100 درصد

184.800.000

150.920.000

211.288.000

295.803.200

ماده (۸۷) جدول ۲۰

مقاومسازی و بازسازی کلاسهای فرسوده و غیراستاندارد

80 درصد

552000000

450.800.000

631.120.000

883.568.000

تبصره بند «د» ماده (۹۲)

مجتمعهای آموزشی بزرگ مقایسه (حیات طیبه)

200 مجتمع

115.200.000

94.080.000

131.712.000

184.396.800

مأخذ: برآورد دریافتی از سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور.

 

اعتبارات مورد نیاز درحالی است که سرجمع اعتبارات تملک‌داراییهای سرمایهای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در سال آتی 36 هزار میلیارد تومان است و چنان‌که آمد، منبعی نیز برای احداث پروژهها دیده نشده و عمده منابع برای نوسازی، بهسازی یا تجهیز مدارس پیشبینی شده است؛ لذا به نظر میرسد نهضت توسعه عدالت و کیفیت آموزشی از مسیر ساخت مدرسه، که اصلیترین گفتمان دولت چهاردهم برای ارتقای نظام آموزش ‌و پرورش است، در سال ۱۴۰۵ با چالشهای فراوانی همراه خواهد بود و احتمال آن وجود دارد که دولت در عمل به اهداف برنامه هفتم پیشرفت در حوزه آموزش ‌و پرورش مانند سال نخست ناکام بماند.

علاوه‌بر حوزه ساخت‌وساز مدارس، برآورد اعتبارات هزینهای چه در حوزه دانشگاه فرهنگیان و چه در حوزه معلمی نشان میدهد که احتمالاً دولت نخواهد توانست تکالیف برنامه هفتم را در حوزه نیروی انسانی (از قبیل کاهش نسبت دانشآموز به مربی امور پرورشی به ۱۵۰ نفر، نسبت دانشآموزان به معلم تربیت بدنی به ۲۵۰ نفر و نسبت دانشجومعلم به هیئت‌علمی تماموقت (حضوری) دانشگاه فرهنگیان به ۳۰ نفر) اجرایی کند.

درمجموع لازم بود در اجرای ماده (182) قانون آیین‌نامه داخلی مجلس، و نیز ایجاد بستر لازم برای نظارت بر اجرای قانون برنامه، احکام جزئی مرتبط از قانون برنامه هفتم درخصوص آموزش ‌و پرورش، ازحیث اجرا یا عدم اجرا بهمنظور تأمین مالی در لایحه بودجه تعیین تکلیف شوند. طبق ماده (1) قانون الزامات و احکام مورد نیاز قوانین و بودجههای سنواتی مصوب سال 1404 نیز دولت باید الزامات بودجهای قوانین ازجمله قانون برنامه هفتم را در لایحه بودجه سال 1405، درج کند؛ در غیر این صورت، نقض صدر اصل (52) قانون اساسی (مبنی‌بر تهیه لایحه بودجه براساس ترتیبات قانونی) رخ داده است.  

6. جمعبندی و پیشنهاد سیاستی 

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ در حوزه وزارت آموزش ‌و پرورش را میتوان در بهترین حالت تلاش دولت برای تأمین حداقل هزینههای ضروری وزارتخانه و افزایش حقوق متعارف معلمان و جلوگیری از اعمال رویکرد انقباضی در بخش هزینهای وزارت آموزش ‌و پرورش دانست؛ این تلاش با کاستن از هزینههای کیفیتبخشی و تمرکز بر حقوق و دستمزد و انجام مرحله ارتقای رتبهبندی معلمان است. در این حالت به نظر میرسد گفتمان اصلی دولت چهاردهم در حوزه آموزش ‌و پرورش با عنوان «نهضت توسعه عدالت و کیفیت آموزشی»، که در گام نخست از مسیر ساخت مدرسه بوده است، با چالشهای فراوانی در تأمین مالی از منابع بودجه عمومی دولت همراه شود که ظاهراً تحت تأثیر نگاه خاص دولت در جلب مشارکتهای مردمی و نهادی در ساخت مدرسه و بهرهمندی از اعتباراتی همچون مسئولیت اجتماعی شرکتهای دولتی است. در واقع دولت بهنوعی در تلاش است با کاستن از تأمین مالی دولتی امر مدرسهسازی و مدرسهداری، هزینههای آموزش ‌و پرورش را با جلب مشارکتهای عمومی تأمین کند. در هر صورت بودجه آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ دارای نقاط قوت و ضعفی به این قرار است:

۱. کمبرآوردی سهم آموزش ‌و پرورش از برخی منابع حاصل از قوانین جاری بهخصوص قانون برنامه هفتم پیشرفت (همچون عوارض گاز و 0/2 درصد از محل مالیات بر ارزشافزوده).

۲ تبدیل دانشگاه فرهنگیان به دانشگاهی نیمهخصوصی با افزایش احتمالی کسور دانشجومعلمان.

۳. توقف پروژههای احداث مدارس در سال 1405.

۴. چالشهای توزیع شیر مدارس.

5. چالشهای اعمال فوق‌العاده ویژه و رفاهیات فرهنگیان.

6. عدم امکان پرداخت باقی‌مانده مطالبات فرهنگیان در سال 1405.

7. چالشهای احتمالی اجرای مرحله جدید رتبهبندی معلمان (حذف شود چالشی وجود نخواهد داشت).

8. کمبرآوردی سهم پرداختی دولت به صندوق ذخیره فرهنگیان.

9. بیتوجهی به آموزش مجازی و تکمیل زیرساختهای آن.

10. کمتوجهی به فعالیتهای کیفیتبخشی، اجرای سند تحول بنیادین، بهداشت، سلامت، تربیتی بدنی و پرورشی.

۱۱. ناممکن بودن اجرای تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت بهویژه در حوزه نیروی انسانی و توسعه و تجهیز مدارس.

براساس این چالشها پیشنهادهایی باتوجه‌به محدودیتهای مجلس شورای اسلامی در اصلاح لایحه بودجه ارائه میشود:

۱. تغییر عنوان ردیف 10-520000 جدول ۹ لایحه بودجه از «طرح تغذیه رایگان دانشآموزان در مدارس ابتدایی دولتی» به «طرح تغذیه رایگان دانشآموزان با اولویت مدارس شبانهروزی و مناطق کمترتوسعهیافته موضوع تصویبنامه شماره ۷۶۲۵۴ / ت ۳۶۰۹۵ ه مورخ ۱388/۴/۱0 هیئت‌وزیران

ازآنجاکه تعبیه ردیف برای تغذیه رایگان در مدارس بهصورت عمومی همواره با چالشهای فراوانی همراه بوده و در نهایت نیز بهدلیل مشکلات اجرایی، تورم مواد غذایی، مشکلات حملونقل و... دولت نتوانسته است شیر رایگان را بهصورت منظم و پیوسته به دانشآموزان تحویل دهد، بهتر آن است که ردیف مذکور بهصورت عمومی و ویژه به کل دانشآموزان ابتدایی به تصویب نرسد و قیود بیشتری ازجمله «با اولویت مدارس شبانهروزی و مناطق محروم» به آن افزوده شود؛ بهویژه آنکه باتوجه‌به افزایش قیمت شیر در سال آینده عملاً امکان توزیع شیر بهکل دانشآموزان مدارس دولتی با اعتبار دیده شده ممکن نخواهد بود و از طرفی با اعمال سیاست حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت کالاهای اساسی تأمین هزینههای غذا در مدارس شبانهروزی با مشکلات عدیدهای مواجه خواهد بود.

۲. افزودن واژه «احداث» به ردیفهای اعتبارات تملکداراییهای سرمایهای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در پیوست ۱ لایحه بودجه

چنان‌که بیان شد، ردیفهای در نظر گرفته شده برای اعتبارات تملک‌داراییهای سرمایهای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ معطوف به نوسازی، بهسازی و تعمیر و نگهداری مدارس کشور است و در واقع هیچ اعتباری برای احداث مدارس در نظر گرفته نشده است. درحالی‌که بهتر آن است مجموع این اعتبارات در اختیار دستگاه قرار گیرد تا براساس نیازهای سال آتی برنامهریزی نماید و از اکنون، آن هم توسط قانون برای اعتبارات دستگاه محدودیت ایجاد نشود. لذا پیشنهاد میشود در تمام ردیفهای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در جدول ۴ پیوست ۱ لایحه بودجه عبارت «احداث» نیز افزوده شود.

۳. تفکیک ردیف اجرای سند تحول بنیادین آموزش ‌و پرورش از ردیفهای تجمیعی در ستاد وزارت آموزش ‌و پرورش

تعبیه ردیف خاص اجرای سند تحول بنیادین آموزش ‌و پرورش در لوایح بودجه سنواتی دستاورد ویژهای برای نظام آموزش ‌و پرورش بوده است که هرچند در سالهای نخستین منابع آن صرف برنامههای کیفیتبخشی سابق بر این شد، اما امید بود در سالهای آتی و بهتدریج اصلاح شود و به اجرای سند کمک کند. باوجود این، در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ این ردیف از جدول (۷-ب) حذف و در ردیف ستاد وزارت آموزش ‌و پرورش ادغام و البته اعتبارات مربوط به آن با کاهش نسبت به قانون سال 1404 در جدول (۷-ج) لایحه بودجه گزارش شده است. درخصوص این اقدام، بیم آن است که در سالهای آتی با حذف جدول (۷-ج) عملاً ردی از ردیف مستقل اجرای سند تحول بنیادین باقی نماند و این مهم به فراموشی سپرده شود. لذا پیشنهاد میشود ردیف مستقل اجرای سند تحول بنیادین همچنان تفکیک شده باقی بماند.

۴. تفکیک ردیف «پاداش پایان خدمت بازنشستگان وزارت آموزش ‌و پرورش» از کل اعتبارات مربوط به «پاداش پایان خدمت بازنشستگان» در ردیف 19-550000 جدول ۹ لایحه با در نظر گرفتن 48/6 هزار میلیارد تومان

باتوجه‌به اهمیت پرداخت پاداش پایانخدمت بازنشستگان و حجم بالای درخواستهای پرداخت پاداش در سال آتی پیشنهاد میشود بهمنظور تضمین سهم آموزش ‌و پرورش از اعتبارات دیده شده، همچون سالهای گذشته ردیف آموزش ‌و پرورش بهصورت مستقل در جدول ۹ و با اعتبار 48/6 هزار میلیارد تومان درج شود.

۵. تعبیه اعتباری از محل فروش اوراق مشارکت برای ساخت مجتمعهای بزرگ مقایسه (حیات طیبه)

باتوجه‌به تکلیف بند «د» ماده (۹۲) برنامه هفتم پیشرفت برای ساخت حداقل دویست مجتمع آموزشی بزرگ مقایسه (حیات طیبه) پیشنهاد میشود اعتباری به میزان ۱۰ هزار میلیارد تومان از محل فروش اوراق مشارکت برای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور لحاظ شود.و

۶. اصلاح پیشبینی اعتبارات موضوع بند «ب» ماده (۶5) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) و بند «چ» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت (ایمن و استانداردسازی سامانه گرمایشی و سرمایشی مدارس از محل دریافت عوارض گاز مصرفی از مشترکان در ردیف 152-730000 جدول (۷-۱)

باتوجه‌به عملکرد این ردیف در سال 1404، که طی بخشهای گذشته بیان شد، پیشنهاد میشود بهدلیل تأثیر این اعتبارات در ایمن و استانداردسازی سامانه گرمایشی و سرمایشی مدارس برآورد دقیقی (حداقل 10 هزار میلیارد تومان) از اعتبارات در ردیف مذکور قید شود.

۷. واقعیسازی اعتبارات وزارت آموزش ‌و پرورش از محل 2/0 درصد مالیات بر ارزشافزوده (موضوع بند «ت» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت)

براساس بند «ت» ماده (۹۲) قانون برنامه هفتم پیشرفت دو دهم واحد درصد (2/0%) از محل مالیات بر ارزشافزوده بهمنظور تخریب، بازسازی، مقاوم‌سازی و تأمین تجهیزات آموزشی مدارس و دانشگاهها آموزش ‌و پرورش به سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور و دانشگاههای فرهنگیان، شهید رجایی و فنی و حرفهای اختصاص داده میشود. سهم مذکور در حال حاضر برای سازمان نوسازی، دانشگاه فرهنگیان و شهید رجایی براساس اطلاعات جدول (۷-۱) لایحه بودجه سال 1405 درمجموع حدود 10/36 هزار میلیارد تومان برآورد شده است و با سهم دانشگاه ملی مهارت به 11/36 هزار میلیارد تومان میرسد. درحالی‌که با احتساب کل درآمدهای 9 درصد مالیات بر ارزشافزوده به نظر میرسد این عدد حداقل باید حدود 22 هزار میلیارد تومان ذکر میشد.

البته شایان ذکر است که اختلافی درخصوص مبنای محاسبه سهم 0/2 درصدی دستگاههای مذکور در قانون از محل درآمدهای مالیات بر ارزش افزوده وجود دارد. براساس محاسبات فعلی، سهم دستگاهها فقط از ۵ درصد منابع حاصل از مالیات بر ارزشافزوده که در اختیار دولت است، محاسبه شده است؛ درحالی‌که هم مشروح مذاکرات صحن علنی مجلس در هنگام تصویب قانون برنامه هفتم پیشرفت و هم عملکرد قوانین بودجه گذشته نشان میدهد که منظور قانونگذار کل ۹ درصد مالیات بر ارزش‌افزوده است.

 

 پیوست ۱. جمع اعتبارات وزارت آموزش‌وپرورش و دستگاه‌ها و برنامه‌های زیرمجموعه در لایحه بودجه ۱۴۰۵ و قانون بودجه ۱۴۰۴                                                                                       یکصد ریال

عنوان

1405

1404

تغییرات

جمع هزینه‌ای

جمع تملک‌دارایی

جمع کل

جمع هزینه‌ای

جمع تملک‌دارایی

جمع کل

هزینه‌ای

تملک

کل

وزارت آموزش و پرورش

4,562,271,472

457,953,395

5,020,224,867

3584712201

357152716

3. 941. 864. 917

27.27

28.22

27.36

ستاد وزارت آموزش و پرورش

89,309,000

49,178,990

138,487,990

88312702

18116000

106. 428. 702

1.13

171.47

30.12

ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها

4,027,060,000

0

4,027,060,000

3204600000

0

3. 204. 600. 000

25.66

--

25.66

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

56,847,000

1,080,000

57,927,000

36650000

214000

36. 864. 000

55.11

404.67

57.14

کمک به تأمین سرانه دانش‌آموزی و حمایت و ارتقای پوشش تحصیلی افراد لازم‌التعلیم

160,000,000

0

160,000,000

110000000

0

110. 000. 000

45.45

-

45.45

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

5,080,000

370,000

5,450,000

4009999

278000

4. 287. 999

26.68

33.09

27.10

فعالیت‌های پرورشی و امور تربیتی دانش‌آموزان

12,000,000

0

12,000,000

11. 750. 000

0

1. 1750. 000

2.13

-

2.13

کمک به صندوق ذخیره فرهنگیان پس از تصویب اساسنامه

100,000

0

100,000

200. 000

0

200. 000

50-

-

50-

دانشگاه شهید رجایی

9,860,550

8,000,000

17,860,550

8. 330. 000

4880000

13. 210. 000

18.37

63.93

35.20

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

2,150,000

100,000

2,250,000

1. 860. 000

30000

1. 890. 000

15.59

233.33

19.05

بهداشت، سلامت و تربیت‌بدنی مدارس

15,450,000

0

15,450,000

19. 250. 000

0

19. 250. 000

-19.74

-

-19.74

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

2,700,000

361,876,405

364,576,405

2. 160. 000

297. 155. 716

299. 315. 716

25.00

21.78

21.80

دانشگاه فرهنگیان

150,868,682

30,000,000

180,868,682

72. 200. 000

32600000

104. 800. 000

108.96

-7.98

72.58

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

15,846,240

5,400,000

21,246,240

12. 189. 500

2444000

14. 633. 500

30.00

120.95

45.19

شرکت سهامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

15,000,000

1,948,000

16,948,000

13. 200. 000

1. 435. 000

14. 635. 000

13.64

35.75

15.80

 


پیوست 2. تفکیک اعتبارات تجمیع شده در ستاد وزارت آموزش ‌و پرورش (جدول 7-ج)                                                                                                                                            یکصد ریال

عنوان

1405

1404

هزینه‌ای

تملک

جمع

هزینه‌ای

تملک

جمع

ستاد وزارت آموزش و پرورش

68. 103. 000

37. 980. 000

106. 083. 000

250.000

16,876,000

81,723,400

سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک

2. 976. 000

326. 000

3. 302. 000

2.198.302

405,000

2,603,302

سازمان مدارس غیردولتی و مرکز توسعه مشارکت‌های مردمی

3. 220. 000

770. 000

3. 990. 000

2.868.000

672,000

3,540,000

نهضت سوادآموزی

4. 240. 000

83. 000

4. 323. 000

4.260.000

143,000

4,403,000

دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش

10. 770. 000

20. 000

10. 790. 000

250.000

20.000

270,000

14.075.000

اجرای سند تحول بنیادین

10.000.000

0

10,000,000

خرید خدمات و برون‌سپاری

3.500.000

0

3,500,000

سنجش، ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش

305.000

0

305,000

 

پیوست ۳. سرجمع اعتبارات وزارت آموزش‌وپرورش و سهم بودجه آموزش‌وپرورش از مصارف عمومی دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵ و قانون بودجه ۱۴۰۴                                            یکصد ریال

 

1405

1404

تغییر

عنوان

هزینه‌ای

تملک‌دارایی‌های سرمایه‌ای

جمع کل اعتبارات

هزینه‌ای

تملک‌دارایی‌های سرمایه‌ای

جمع کل اعتبارات

هزینه‌ای

تملک دارایی‌های سرمایه‌ای

جمع کل

منابع عمومی دولت

46.321.644.449

13.218.355.551

59.540.000.000

37,361,532,596

16,483,017,404

53,844,550,000

98/23+

81/19-

58/10+

سرجمع اعتبارات وزارت آموزش و پرورش

5,402,921,472

463,473,395

5,866,394,867

4,312,045,201

358,153,716

4,670,198,917

30/25+

41/29+

61/25+

سهم وزارت آموزش و پرورش از منابع عمومی دولت

11.66

3.51

9.85

11.54

2.17

8.67

 

 

 

 

پیوست ۴. اعتبارات هزینهای و تملک‌داراییهای سرمایهای وزارت آموزش ‌و پرورش در لایحه بودجه 1405                                                                                                                     یکصد ریال

عنوان

جدول 7-ب

مابه‌تفاوت جداول پیوست

درآمد استانی (جدول 5)

اعتبارات جدول 12

طرحهای استانی

متفرقه (جدول 9)

جمع اعتبارات در لایحه 1405

هزینهای

تملک دارایی

جمع کل

هزینه‌ای

هزینه‌ای

هزینه‌ای

تملک دارایی

هزینه‌ای

هزینه‌ای

تملک دارایی

کل

ستاد وزارت آموزش و پرورش (با تجمیع ردیف‌ها)

89,309,000

39,179,000

128,488,000

9,999,990

--

3.500.000

--

--

92,809,000

49,178,990

92,809,000

ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها

4,027,060,000

--

4,027,060,000

--

171,850,000

--

5.520.000

 

4,198,910,000

5,520,000

4,198,910,000

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

56,847,000

1,080,000

57,927,000

--

--

--

--

--

56,847,000

1,080,000

56,847,000

کمک به تأمین سرانه دانش‌آموزی و حمایت و ارتقای پوشش تحصیلی افراد لازم‌التعلیم

160,000,000

--

160,000,000

--

--

--

--

--

160,000,000

-

160,000,000

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

5,080,000

370,000

5,450,000

--

--

--

--

--

5,080,000

370,000

5,080,000

فعالیت‌های پرورشی و امور تربیتی دانش‌آموزان

12,000,000

--

12,000,000

--

--

--

--

--

12,000,000

-

12,000,000

کمک به صندوق ذخیره فرهنگیان پس از تصویب اساسنامه

100,000

--

100,000

--

--

--

--

--

100,000

-

100,000

دانشگاه شهید رجایی

9,860,550

8,000,000

17,860,550

--

--

--

--

--

9,860,550

8,000,000

9,860,550

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

2,150,000

100,000

2,250,000

--

--

--

--

--

2,150,000

100,000

2,150,000

بهداشت، سلامت و تربیت‌بدنی مدارس

15,450,000

--

15,450,000

--

--

--

--

--

15,450,000

-

15,450,000

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

2,700,000

244,576,435

247,276,435

117,299,970

--

--

--

--

2,700,000

361,876,405

2,700,000

دانشگاه فرهنگیان

150,868,682

30,000,000

180,868,682

--

--

--

--

--

150,868,682

30,000,000

150,868,682

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

15,846,240

5,400,000

21,246,240

--

--

--

--

--

15,846,240

5,400,000

15,846,240

شرکت سهامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

15,000,000

1,148,000

16,148,000

800,000

--

--

--

--

15,000,000

1,948,000

15,000,000

طرح تغذیه رایگان دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی دولتی

--

--

--

--

--

--

--

100.000.000

100,000,000

-

100,000,000

پاداش پایان خدمت بازنشستگان

--

--

--

--

--

--

--

485.000.000

485,000,000

-

485,000,000

تامین سلامت روحی و جسمی دانش‌آموزان و پیشگیری و مقابله بهنگام و مؤثر با آسیب‌های اجتماعی (نماد)

--

--

--

--

--

--

--

10.000.000

10,000,000

-

10,000,000

وزارت آموزش و پرورش - مؤسسه منادی تربیت

--

--

--

--

--

--

--

300.000

300,000

-

300,000

اعتبار افزایش رتبه‌های جدید در اجرای قانون رتبه‌بندی معلمان

--

--

--

--

--

--

--

70.000.000

70,000,000

-

70,000,000

جمع

4,562,271,472

329,853,435

4,892,124,907

128,099,960

171,850,000

3,500,000

5,520,000

665,300,000

5,402,921,472

463,473,395

5,866,394,867


پیوست ۵. اعتبارات ابلاغی هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای وزارت آموزش ‌و پرورش بر مبنای قانون بودجه سال 1404                                                                                      یکصد ریال

عنوان

ابلاغی 1404

هزینه‌ای

تملک‌دارایی

جمع کل

وزارت آموزش و پرورش

3,645,401,463

382,673,984

4,028,075,447

ستاد وزارت آموزش و پرورش

61,521,525

18,089,743

79,611,268

دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش

242,500

19,000

261,500

ادارات کل آموزش و پرورش استان‌ها

3,279,750,000

42,905,000

3,322,655,000

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

35,373,500

207,300

35,580,800

کمک به تأمین سرانه دانش‌آموزی و حمایت و ارتقای پوشش تحصیلی افراد لازم‌التعلیم

106,700,000

-

106,700,000

سازمان مدارس غیردولتی و مرکز توسعه مشارکت‌های مردمی

2,781,959

576,600

3,358,559

سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان

3,889,699

268,100

4,157,799

فعالیت‌های پرورشی و امور تربیتی دانش‌آموزان

11,397,499

-

11,397,499

کمک به صندوق ذخیره فرهنگیان پس از تصویب اساسنامه

188,000

-

188,000

دانشگاه شهید رجایی

8,080,099

4,593,200

12,673,299

باشگاه دانش‌پژوهان جوان

1,804,200

28,500

1,832,700

سنجش، ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش

295,850

-

295,850

بهداشت، سلامت و تربیت‌بدنی مدارس

18,334,998

-

18,334,998

خرید خدمات آموزش عمومی و برون‌سپاری در آموزش‌های فنی، حرفه‌ای و کار و دانش

3,395,000

-

3,395,000

اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

8,274,622

-

8,274,622

سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک

2,132,356

385,950

2,518,306

سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور

2,580,200

292,578,111

295,158,311

دانشگاه فرهنگیان

70,033,999

19,170,000

89,203,999

سازمان آموزش و پرورش استثنایی

11,607,816

2,332,400

13,940,216

پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش

81,480

-

81,480

نهضت سوادآموزی

4,132,161

138,250

4,270,411

شرکت سهامی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

12,804,000

1,381,830

14,185,830

 

 

۱. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با رعایت اصلاحات شورای بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸.
۲. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایرانی (1407-1403)؛ مصوب 1403/3/1 مجلس شورای اسلامی و مصوبه 1403/4/2 مجمع تشخیص مصلحتنظام.
۳. لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور.
۴. گزارش «لایحه پیشنهادی بودجه وزارت آموزش ‌و پرورش سال ۱۴۰۵»؛ دفتر برنامه، بودجه و مدیریت منابع وزارت آموزش ‌و پرورش؛ پاییز 1404.
۵. گزارش «دانشگاه فرهنگیان در راستای لایحه بودجه سال 1405»؛ معاونت برنامهریزی و توسعه منابع دانشگاه فرهنگیان؛ پاییز ۱۴۰۴.
6. قانون تشکیل شوراهای آموزش ‌و پرورش دراستانها، شهرستانها و مناطق کشور، مصوب 1372/10/26 مجلس شورای اسلامی.
۷. قانون استفاده متوازن از امکانات کشور برای ارتقای سطح مناطق کمترتوسعه‌یافته، مصوب 1393/7/30 مجلس شورای اسلامی.
۸. قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲)، مصوب مجلس شورای اسلامی.
۹. قانون تأسیس و اداره مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی، مصوب 1395/9/14 مجلس شورای اسلامی با اصلاحات و الحاقات بعدی.