Author
M
1. مقدمه
لایحه اجازه مادران در افتتاح حساب سپرده و خرید سهام برای اطفال به شماره ثبت (۱۷۳) به منظور رفع محدودیتهای قانونی کنونی برای مادران در افتتاح انواع حسابهای بانکی و برداشت از آنها برای فرزندان خود و همچنین خرید و فروش سهام و اوراق بهادار برای فرزندان توسط مادر؛ اعلام وصول شده است که این گزارش به بررسی این لایحه می پردازد.
2. بررسی ماده واحده
2-1. بررسی کلیات
در خصوص کلیات این لایحه باید گفت که این لایحه به دلیل اینکه حق ولایت قهری پدر یا جد پدری و هم چنین حق قیم (در مواردی که قیم فرزند؛ مادر وی نمی باشد) در اداره امور مالی فرزند ]1[؛ محدود نموده و در مواردی نیز سلب نموده است؛ با موازین شرعی و قواعد اساسی در حقوق خانواده ]2[ در تعارض می باشد و از سوی دیگر با ایجاد امکان اداره حساب فرزند برای مادر در حقیقت برای فرزند دو مدیر مالی (از یک سو مادر و از یک سو ولی قهری یا قیم) وجود خواهد داشت که از این حیث با اصول حقوقی مخالف است؛ فلذا رد کلیات این لایحه مورد پیشنهاد است.
2-2. بررسی جزییات و ارائه پیشنهادات
در این بخش به بررسی ایرادات در جزییات لایحه می پردازیم و هم چنین در صورت احراز ضرورت تصویب این لایحه توسط نمایندگان محترم؛ پیشنهاداتی نیز ارایه می گردد:
۱ـ در نظم حقوقی کنونی؛ طبق قانون اجازه افتتاح حساب پسانداز برای اطفال مصوب 1357 امکان افتتاح حساب برای اطفال توسط مادران وجود دارد و طبق تبصره این قانون حق برداشت از این حساب تا رسیدن صغیر به سن ۱۸ سال تمام فقط با مادراست. فلذا ضرورتی برای تصویب لایحه کنونی وجود ندارد.
۲- با توجه به اینکه در لایحه اختیار افتتاح حساب بانکی و نه فقط سپرده به مادر اعطا شده و همچنین به دلیل ضرورت تغییر عبارت طفل به فرزند ـ به دلیلی که در بند ۲ توضیح داده می شود ـ ضروری است که نام لایحه در صورت تصویب به «اجازه مادران در افتتاح حساب بانکی و خرید سهام برای فرزندان » تغییر یابد.
3 ـ به دلیل اینکه افتتاح حساب و برداشت از آن و همچنین خرید و فروش سهام و اوراق بهادار از امور مالی محسوب می شوند و در قواعد حقوقی برای انجام این امور برای هر شخصی هم بلوغ و هم رشد لازم است فلذا امکان افتتاح حساب قبل از رسیدن به سن رشد امکان پذیر نمی باشد؛ فلذا مادر باید بتواند برای فرزند خود که از صغر خارج شده و بالغ شده است ولی هنوز رشید محسوب نمی شود نیز بتواند حساب بانکی افتتاح نموده یا سهام خریداری کند؛ در حالی که در متن لایحه این اجازه برای مادران فقط برای فرزندان صغیر در نظر گرفته شده و در صورت تصویب لایحه به شکل فعلی؛ مادران نمی توانند برای فرزندان دختر پس از ۹ سالگی و فرزندان پسر پس از ۱۵ سالگی حساب بانکی افتتاح نمایند. فلذا ضروری است در همه موارد عبارت «طفل صغیر» به عبارت «فرزند» تغییر یابد.
4ـ همانگونه که بیان شد افتتاح حساب و برداشت از آن و همچنین خرید و فروش سهام و اوراق بهادار نیازمند رسیدن فرد به سن رشد هستند لکن با توجه به اینکه اشاره به سن معین برای رشد، مربوط بخ احکام عمومی مرتبط است؛ ذکر سن (۱۸) سال تمام شمسی واجد اشکال حقوقی است و باید به جای آن عبارت «سن رشد» ذکر گردد.
5ـ در متن لایحه واحده؛ فرض عدم رعایت مصلحت فرزند توسط مادر و حکم آن دیده نشده است. این امکان به صورت فرضی وجود دارد که مادر به هر دلیلی مصلحت فرزند در اداره حساب بانکی با خرید و فروش سهام رعایت ننماید؛ که باید در این صورت امکان اعتراض دادستان یا ولی قهری یا قیم یا حتی اقارب به دادگاه خانواده وجود داشته باشد فلذا ضروری است این عبارت انتهای ماده واحده اضافه گردد «در تمامی این موارد، در صورت اعلام دادستان یا ولی یا اقارب فرزند مبنی بر عدم رعایت مصلحت فرزند، تصمیم گیری با دادگاه خانواده است.»
۶ـ در لایحه کنونی؛ تکلیف مبالغی که توسط سایرین به حساب طفل واریز می شود مشخص نشده و معلوم نیست که حق برداشت آن مبالغ با مادر است یا ولی قهری و قیم فرزند.
3. جمعبندی و نتیجهگیری
این لایحه؛ حق ولی قهری و هم چنین حق قیم در اداره اموال طفل را محدود نموده و از این حیث مخالف موازین شرعی است و رد کلیات آن مورد پیشنهاد است.
لکن در صورت تصمیم نمایندگان محترم بر تصویب آن؛ اصلاحات زیر پیشنهاد میگردد:
|
متن لایحه |
متن پیشنهادی |
|
نام لایحه : لایحه اجازه مادران در افتتاح حساب سپرده و خرید سهام برای اطفال |
اجازه مادران در افتتاح حساب بانکی و خرید سهام برای فرزندان |
|
ماده واحده ـ مادر می تواند به نام فرزند صغیر خود تا قبل از رسیدن فرزند به سن (۱۸) سال تمام شمسی ، حسابهای بانکی اعم از قرض الحسنه و سپرده سرمایه گذاری مدت دار (کوتاه مدت و بلندمدت) افتتاح نماید. حق برداشت از این حسابها تا رسیدن صغیر به سن (۱۸) سال تمام شمسی فقط با مادر است. همچنین مادر می تواند در مورد سهام و سایر اسناد و اوراق بهادار که برای فرزند صغیر خود خریداری کرده است، تا رسیدن صغیر به سن (۱۸) سال تمام شمسی |
ماده واحده - مادر می تواند به نام فرزند خود تا قبل از رسیدن فرزند به سن رشد، حسابهای بانکی اعم از قرض الحسنه و سپرده سرمایه گذاری مدت دار (کوتاه مدت و بلندمدت) افتتاح نماید. حق برداشت از این حسابها تا رسیدن فرزند به سن رشد فقط با مادر است. همچنین مادر می تواند در مورد سهام و سایر اسناد و اوراق بهادار که برای فرزند خود خریداری کرده است، تا رسیدن وی به سن رشد تصمیم گیری کند. در تمامی این موارد، در صورت اعلام دادستان؛ ولی قهری؛ قیم یا اقارب فرزند مبنی بر عدم رعایت مصلحت فرزند توسط مادر، تصمیم گیری با دادگاه خانواده است. |