1.مقدمه
فناوریهای مرتبط با هوش مصنوعی فصل مشترک تمامی کلانروندهای آتی فناوری در دنیا هستند. ازاینرو، کشورها این موضوع را مسئله مهم آینده دانسته و اهتمام ویژهای به تدوین و اجرای سیاستهای توسعه هوش مصنوعی دارند.
در این راستا، اولین اقدامات مجلس شورای اسلامی در ایجاد زیرساختهای قانونی توسعه هوش مصنوعی، با تصویب حکمی در قالب بند «ج» ماده (۶۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت مبنیبر مکلف کردن دولت به تدوین برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی و «بهمنظور تعیین چارچوبها و سازوکار تعامل تمامی ذینفعان، فراهم کردن دانش و زیرساختهای دانش فنی، اجتماعی، اخلاقی و حقوقی، ترویج و افزایش آگاهی در مورد کارکردهای هوش مصنوعی در زمینههای مختلف و خطرات بالقوه آن» شکل گرفت [2]. در ادامه همزمان با جلسات کارشناسی کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی و دعوت از ذینفعان برای شناخت ابعاد موضوع و دریافت نظرات و پیشنهادها، درنهایت طرح ملی هوش مصنوعی به شماره ثبت (248) در تاریخ 1403/7/29 اعلام وصول شد و پس از تصویب کلیات آن در مجلس شورای اسلامی در اردیبهشتماه 1404، در قالب شور دوم به منظور بررسیهای بیشتر به کمیسیون صنایع برگشت [3].
با توجه به چشمانداز کشور در مسیر توسعه و بهکارگیری هوش مصنوعی و ضرورتهای رسیدن به آن، این طرح ماهیت تسهیلگری و پرداخت به الزامات توسعه هوش مصنوعی را دنبال میکند و اقدامات تنظیمگرانه و نهادی نیز در این راستا تدوین شدهاند.
چارچوب کلی طرح شامل رفع چالشهای اساسی در جریان توسعه هوش مصنوعی ازجمله تسهیل دسترسی به داده، حمایت از کسبوکارهای کوچک و نیروهای متخصص این حوزه و تأمین مالی سریع و ضروری به کمک دولت و بخش خصوصی است و مواد متعددی در قالب ساختارسازی نهادی یا تقویت ساختارهای موجود و اقدامات حمایتی یا تسهیلگرانه در راستای پرداخت به این موضوعات مطرح شدهاند.
همچنین این طرح تلاش کرده است از ظرفیتها و نهادهای ایجاد شده توسط قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب 1401 در راستای حمایت از کسبوکارهای نوپا و شرکتهای دانشبنیان هوش مصنوعی استفاده کرده و اتصال لازم را با آن برقرار کند [4].
رویکرد کلی این طرح در حکمرانی هوش مصنوعی، ابقای سازمان ملی هوش مصنوعی مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده و در مصوبه شور دوم، این نهاد نقشهای تسهیلگری، هماهنگسازی و همچنین اجرایی را برعهده گرفته است. پیشنهاد شده است که این سازمان با توجه به تخصصی و متمرکز بودن بر موضوع هوش مصنوعی، مراکزی ذیل خود تشکیل دهد و متولی اصلی پرداخت به توسعه لایه بنیادین هوش مصنوعی و نیز تنظیمگریهایی از قبیل تأیید امنیت رایانیکی و اعطای مجوزهای مورد نیاز گردد. البته قابل ذکر است که حوزه دفاعی و نظامی دارای ویژگیهای خاص خود هستند و از دامنه شمول قانون مستثنا میشوند. همچنین پیشبینی شده است که سازمان با تشکیل یک صندوق، بهلحاظ عملیاتی از اختیارات، منابع کافی و قدرت تعامل با کلیه متولیان و ذینفعان برخوردار باشد که نظرات کارشناسی درخصوص این محورها و مفاد مرتبط در جداول 1 و 2 این گزارش درج شده است.
2. بررسی تفصیلی طرح ملی هوش مصنوعی
در جداول 1 و 2 بررسی مواد این طرح بهصورت کلی و تفصیلی بههمراه پیشنهادهایی آمده است.
جدول ۱. خلاصه «طرح ملی توسعه هوش مصنوعی مصوب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی»
|
ارجاع به کمیسیون |
موافق بهشرط اصلاح |
مخالف |
موافق |
شماره ماده |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۱) |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۲) |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۳) |
|
|
|
|
¢ |
ماده (3)- تبصره «1» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (3)- تبصره «2» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- «الف» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- «ب» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۴)- «پ» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- «ت» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۴)- «ث» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- «ج» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- چ» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- «ح» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (5)- صدر ماده |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۵)- «الف» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۵)- «الف»- تبصره |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۵)- «ب» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۵)- «پ» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۵)- ت» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۵)- «ث» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (6) |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۷) - صدر ماده |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۷)- «الف» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (7)- «الف»- تبصره «1» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (7)- «الف»- تبصره «2» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (8)- صدر ماده |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۸)- «الف» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۸)- «ب» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۸)- «پ» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۸)- «ت» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۸)- «ث» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (8)- «ث»- تبصره |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۹)- «الف» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۹)- «ب» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۹)- «پ» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (10)- «الف» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (10)- «ب» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (10)- «ب»- تبصره |
|
|
|
|
¢ |
ماده (10)- «پ» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (10)- «ت» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (۱۱) |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۱۲)- صدر ماده |
|
|
|
|
¢ |
ماده (12)- «الف» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (12)- «ب» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (12)- «پ» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (12)- «ت» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (12)- «ث» |
|
|
|
|
¢ |
ماده (12)- ج |
|
|
¢ |
|
|
ماده (۱۳)- صدر ماده |
|
|
|
¢ |
|
ماده (۱۳)- «الف» |
|
|
|
¢ |
|
ماده (13)- الف- تبصره» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (13)- «ب» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (13)- پ |
|
|
|
|
¢ |
ماده (14)- «الف» |
|
|
|
¢ |
|
ماده (14)- ب» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (14)- «پ» |
|
|
¢ |
|
|
ماده (14)- «ت» |
جدول ۲. تفصیلی «طرح ملی هوش مصنوعی مصوب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی»
|
متن اصلاحی مرکز پژوهشهای مجلس ناظر بر طرح مصوب کمیسیون |
اظهارنظر کارشناسی |
موافق بهشرط اصلاح |
مخالف |
موافق |
حکم طرح مصوب کمیسیون |
شماره ماده |
|
|
|
|
|
¢ |
اصطلاحات بهکار رفته در این قانون در معانی مشروح زیر است: |
ماده (۱) |
|
الف) هوش مصنوعی: به توانایی ماشین برای انجام عملکردهای خودکار و نظاممند ازجمله یادگیری، درک، استنتاج، حل مسئله، پیشبینی، تصمیمگیری و اقدام از طریق بهکارگیری دانش و اطلاعات و پردازش داده گفته میشود که منشأ اثرگذاریهای گسترده بر انسان و روابط انسانی در محیط فیزیکی یا مجازی و همچنین بازتابهای زیستمحیطی است. هوش مصنوعی ماهیتی دادهای، شبکهای، فرایندی (الگوریتمی)، خوشهای، لایهای و یکپارچه، مبتنیبر منطقهای رایج (کلاسیک) و سایر منطقهای نوین دارد. |
(1) |
|||||
|
|
|
|
|
¢ |
ب) لایه بنیادین: این لایه شامل زیرساختها اعم از سختافزاری و نرمافزاری، پایگاههای داده، فرایند (الگوریتم)ها، نمونه (مدل)های پایه، فلسفه هوش، حسگرها و ریز (میکرو و نانو) حسگرها و پردازندهها اعم از ریزالکترونیکی (میکروالکترونیکی)، زیستی (بیولوژی) و ذرات (کوانتومی) است. |
(1) |
|
|
|
|
|
¢ |
پ) لایه کاربست: محصولات و خدمات نهایی مرتبط با زیستبوم هوش مصنوعی ازجمله سامانههای تشخیص چهره، پردازش صوت و تصویر، دستیارهای صوتی، یا فرایند (الگوریتم)های پیشبینی مستقر بر روی لایه بنیادین که برای حل مسئله یا ارائه خدمات مشخص به کاربران نهایی طراحی میشود. |
(1) |
|
|
این تعریف دارای ابهام و مغایر بند «۹» سیاستهای کلی نظام قانونگذاری است. |
|
|
¢ |
ت) عاملیت فنی: ظهور و تقویت توانایی زیستبوم هوش مصنوعی، در اثرگذاری مستقل و فراگیر بر جهان و فراتر از اراده واپایش (کنترل) و نیات اولیه انسانی است. |
(۱) |
|
|
|
|
|
¢ |
ث) فروبستگی فناورانه: اتکای بیش از حد عموم افراد جامعه به ابزارها و خدمات فناورانه خاص، تا جایی که انجام وظایف و دستیابی به اهداف فردی یا اجتماعی، بدون در دسترس بودن آن فناوری ناممکن باشد. |
(۱) |
|
|
|
|
|
¢ |
ج) طرحهای متن باز: طرحهایی که شناسه (کد) اصلی و منبع آنها تحت یک مجوز قانونی قابل دسترس است و امکان بهرهبرداری از طریق تغییر، بهروزرسانی و بهبود آن برای هر فردی از کاربران فراهم است. |
(۱) |
|
|
|
|
|
¢ |
چ) توسعهدهنده: شخص حقیقی یا حقوقی که یک زیستبوم یا سامانه هوش مصنوعی را با هدف عرضه آن در بازار یا به خدمت گرفتن آن طراحی یا توسعه میدهد. |
(۱) |
|
|
|
|
|
¢ |
ح) مخاطره و سطح آن: میزان مخاطرات احتمالی سامانههای هوش مصنوعی علیه حقوق و آزادیهای مشروع، حریم خصوصی و سلامت عمومی و اخلاقی جامعه و ارزشهای اجتماعی که در چارچوبهایی مشتملبر شفافیت، مسئولیتپذیری، رعایت حریم خصوصی، دستکاری شناختی- رفتاری و یا رتبهبندی و برچسبزنی افراد، اشتغال و دسترسی عادلانه به خدمات عمومی و رعایت معیار (استاندارد)های ملی تولید قطعات و کالاهای ایمن بهصورت کممخاطره، مخاطره محدود، پرمخاطره و بسیار پرمخاطره، قابل دستهبندی است. |
(۱) |
|
|
|
|
|
¢ |
خ) توصیهنامه اخلاقی هوش مصنوعی: مجموعهای از اصول اخلاقی برای طراحی، توسعه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی است. |
(1) |
|
|
|
|
|
¢ |
د) آزمایشگاه مرجع: آزمایشگاه ارائهدهنده خدمات ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی براساس معیار (استاندارد)ها و دستورالعملها |
(1) |
|
|
|
|
|
|
ذ) دستگاههای اجرایی: کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386/7/8 |
(1) |
|
نظر به رعایت مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای ملی راهبری هوش مصنوعی متولی اصلی سیاستگذاری و برنامهریزی و راهبری هوش مصنوعی کشور و نظارت بر حسن اجرای این قانون است. |
با توجه به اینکه مرجع این حکم، استناد به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است، باید در قانون ذکر شود. در غیر این صورت نیاز به تعریف این شورا، وظایف و اهداف آن بهنحویکه قابل تمایز با شورای ملی هوش مصنوعی مصوبه شماره 1403/6614/دش مورخ 1403/5/2 شورای عالی انقلاب فرهنگی باشد، وجود دارد. |
¢ |
|
|
ماده (۲)- شورای ملی راهبری هوش مصنوعی متولی اصلی سیاستگذاری و برنامهریزی و راهبری هوش مصنوعی کشور و نظارت بر حسن اجرای این قانون است. |
ماده (2) |
|
تبصره- مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی نباید مغایر با سیاستها و تصمیمات شورای عالی فضای مجازی باشد. |
با توجه به اینکه سیاستگذاری کلان فضای مجازی در کشور و تصمیمات مترتب بر حکمرانی داده و امنیت رایانیکی برعهده شورای عالی فضای مجازی است، بهمنظور هماهنگی سیاستها و اقدامات این دو شورا متن مذکور پیشنهاد شده است. |
|
|
|
الحاقی |
(2) |
|
|
|
|
|
¢ |
با هدف ساماندهی و توسعه زیستبوم هوش مصنوعی، سازمان ملی هوش مصنوعی بهعنوان یک سازمان مستقل و دبیرخانه شورا ذیل رئیسجمهور فعالیت میکند. |
ماده (3) |
|
|
|
|
|
¢ |
تبصره «۱» -رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی با حکم رئیسجمهور تعیین میشود. |
(3) |
|
|
|
|
|
¢ |
تبصره «۲»- سازمان ملی هوش مصنوعی موظف است ظرف مدت سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون، اساسنامه سازمان ملی هوش مصنوعی را با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تدوین و به تصویب هیئتوزیران برساند. |
(3) |
|
|
|
|
|
¢ |
ماده (۴)- اهم وظایف و اختیارات سازمان ملی هوش مصنوعی بهشرح زیر است: |
ماده (4) |
|
|
|
|
|
¢ |
الف) پیگیری و اجرای مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی |
(4) |
|
|
|
|
|
¢ |
ب) ارائه پیشنهاد در تدوین لوایح بودجه سنواتی به سازمان برنامه و بودجه مرتبط با سرفصلهای حوزه هوش مصنوعی دستگاههای متولی |
(4) |
|
پ) تدوین و بهروزرسانی و پایش برنامه توسعه هوش مصنوعی جهت تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و ارزیابی اجرای آن |
با توجه به اینکه ماهیت پایش برنامه توسعه هوش مصنوعی با تدوین یا بهروزرسانی برنامهها متفاوت است، نیازی به تصویب در شورا ندارد و این دو موضوع بهتر است از یکدیگر تفکیک شوند. |
¢ |
|
|
پ) تدوین و بهروزرسانی و پایش برنامه توسعه هوش مصنوعی جهت تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی |
(4) |
|
|
لزوم هماهنگی با سایر نهادهایی همچون معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، وزارت علوم تحقیقات و فناوری در کنار صندوقهای تخصصی همچون صندوق نوآوری و شکوفایی و صندوق شورای عالی عتف |
|
|
¢ |
ت) تشکیل مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوریهای بنیادین سازمان ملی هوش مصنوعی در اجرای ماده (۵) این قانون |
(4) |
|
تشکیل مرکز ارزیابی، و تأیید امنیت رایانیکی (سایبری) و مدیریت مخاطرات سامانههای هوش مصنوعی در اجرای ماده (۸) این قانون |
بهمنظور رفع مغایرت با سیاستهای کلی نظام اداری و کاهش بار مالی طرح به علت تشکیل مرکز ذیل سازمان، پیشنهاد میشود این وظیفه مستقیماً به خود سازمان واگذار شود. |
¢ |
|
|
ث) تشکیل مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی در اجرای ماده (۸) این قانون |
(4) |
|
نماینده رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران در مجامع و همکاریهای بینالمللی مرتبط با فناوریهای هوش مصنوعی با همکاری و هماهنگی وزارت امور خارجه |
براساس بند «۸» ماده (1) و مواد (3) و (5) قانون وظایف وزارت امور خارجه: فراهم آوردن موجبات و زمینههای شرکت و عضویت دستگاههای دولتی در مجامع، سازمانها و کنفرانسهای بینالمللی و ایجاد تسهیلات لازم با همکاری و مشارکت دستگاههای ذیربط و همچنین هماهنگی کلیه نهادها و ارگانهای جمهوری اسلامی با وزارت امور خارجه در تنظیم مناسبات و برقراری هر نوع ارتباط با دول خارجی و انعقاد قرارداد و همکاریهای فنی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و نظامی با کشورهای خارج و سازمانهای بینالمللی و تکلیف این وزارت بر ایجاد زمینههای لازم برای عقد قراردادها، عهدنامهها، موافقتنامهها و مقاولهنامههای دولت جمهوری اسلامی ایران با کشورهای جهان و سازمانهای بینالمللی؛ لذا، پیشنهاد میشود اقدامات سازمان با هماهنگی وزارت امور خارجه باشد. |
¢ |
|
|
ج) نماینده رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران در مجامع و همکاریهای بینالمللی مرتبط با فناوریهای هوش مصنوعی با همکاری وزارت امور خارجه |
(4) |
|
|
|
|
|
¢ |
چ) هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، نهادهای علمی و پژوهشی و بخش خصوصی در حوزه هوش مصنوعی |
(4) |
|
|
|
|
|
¢ |
ح) تدوین مقررات و ضوابط و پیشنهاد لوایح مرتبط با هوش مصنوعی به مراجع ذیربط |
(4) |
|
بهمنظور دستیابی به لایههای بنیادین توسعه هوش مصنوعی، مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوریهای بنیادین هوش مصنوعی بدون داشتن شخصیت حقوقی مستقل ذیل سازمان تشکیل میشود. مرکز مطالعات راهبردی و توسعه فناوریهای بنیادین هوش مصنوعی مکلف است اقدامات زیر را بهصورت سالیانه با پایش و شناسایی فرصتها، مزایا، نقاط ضعف و خلأهای فناورانه زیستبوم هوش مصنوعی کشور انجام دهد: |
در این حکم پیشنهاد شده است مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه هوش مصنوعی به انجام وظایفی بپردازد. پیشنهاد میشود ماهیت حقوقی این ساختار که غیرمستقل و ذیل سازمان است در متن حکم تصریح شود. همچنین این نکته قابل ذکر است که سازمان باید بتواند همافزایی، یکپارچگی و جلوگیری از فعالیتهای موازی غیرضروری را در پیشبرد وظایف این مرکز را مدنظر قرار داده و اتصال لازم را با سایر نهادها و ساختارهایی که بهلحاظ قانونی وظایف مشابهی با مرکز مطرح شده در این حکم دارند برقرار کند. بهعنوانمثال، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری مطابق با قانون برنامه هفتم توسعه (ماده (99) بند «ت») مکلف است با همکاری دستگاههای اجرایی ذیربط و سازمان برنامه و با هدف تأمین زیرساخت یکپارچه مورد نیاز در جهت بهبود زیستبوم فناوری در حوزههای پیشران و اقتدارآفرین ازجمله هوش مصنوعی اقدام کند. براساس سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی مصوب سال 1401 شورای عالی فضای مجازی نیز موضوع «طراحی نظام بهکارگیری فناوریهای نوین فضای مجازی از قبیل هوش مصنوعی، زنجیره بلوکی، پردازش کوانتومی و علوم داده» بهعنوان اقدامات کلان این سند به عهده معاونت علمی و فناوری بهعنوان نهاد اصلی واگذار شده است. بهعلاوه ظرفیتهای بند «پ» ماده (94) برنامه هفتم پیشرفت در تکلیف دولت به حمایت از فعالیت مراکز و مؤسسات سیاستپژوهی، اندیشگاهی و مطالعات راهبردی نیز قابل اتکاست. |
¢ |
|
|
بهمنظور دستیابی به لایههای بنیادین توسعه هوش مصنوعی، مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوریهای بنیادین هوش مصنوعی با پایش و شناسایی فرصتها و خلأهای فناورانه زیستبوم هوش مصنوعی کشور مکلف است اقدامات زیر را انجام دهد: |
ماده (5) |
|
الف) تدوین طرحهای ملی و اولویتدار و پیشران زیر: تدوین و فراخوان طرحهای ملی اولویتدار و پیشران در محورهایی مشتملبر: 1. طرحهای توسعه نمونه (مدل)های بنیادی هوش مصنوعی مورد نیاز کشور در حوزههای مختلف، 2. طرحهای توسعه نمونه (مدل)های برهمزننده و نوظهور هوش مصنوعی 3. طرحهای همکاری فناورانه بینالمللی با نهادهای عمومی و خصوصی. |
بنا به موضوعات ذکر شده در بالا، پیشنهاد میشود مرکز مطالعات راهبردی و توسعه فناوری بهعنوان تسهیلگر و تنظیمگر عمل کرده و بهجای انجام مستقیم طرحهای پژوهشی و توسعهای، نقش مدیریتی و بهرهمندی از ظرفیتهای موجود بهویژه قانون جهش تولید دانشبنیان را برعهده بگیرد. همچنین ازآنجاکه در قوانین مختلفی بهطور صریح بهعبارت مشارکت عمومی- خصوصی و یا مشارکت بخش خصوصی با دولت اشاره شده است (ازجمله: قانون برنامه پنجم توسعه- قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1393، قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394، قانون احکام دائمی برنامههای توسعه مصوب 1395 و آییننامه اجرایی مولدسازی داراییهای دولت مصوب 1401). همچنین لایحه «مشارکت عمومی- خصوصی» نیز در تاریخ 1403/7/19 در مجلس اعلام وصول شده است. لذا پیشنهاد میشود در متن این حکم، قید «با رعایت قوانین و مقررات موجود» اضافه شود. |
¢ |
|
|
الف) تدوین طرحهای ملی و اولویتدار و پیشران زیر: ۱. طرحهای توسعه الگو (مدل)های بنیادین هوش مصنوعی، ۲. طرحهای همکاری فناورانه بینالمللی با نهادهای عمومی و خصوصی، ۳. طرحهای توسعه الگو (مدل)های برهمزننده و نوظهور هوش مصنوعی. |
(5) |
|
تبصره- مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوریهای بنیادین هوش مصنوعی مکلف است انجام طرحهای این بند را با اولویت بخش خصوصی و با رعایت قوانین و مقررات موجود انجام دهد برنامهریزی نموده و نسبت به معرفی طرحهای منتخب اولویتدار این بند به شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان جهت تصویب و حمایت در چارچوب قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب 1401، اقدام نماید. |
¢ |
|
|
تبصره- مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوریهای بنیادین هوش مصنوعی مکلف است طرحهای این بند را با اولویت بخش خصوصی انجام دهد. |
(5) |
|
|
ب) آیندهنگری مطالعات آیندهنگاری و پیشبینی و مدیریت پیامدهای احتمالی جهش ناگهانی در توانمندیهای هوش مصنوعی و اثرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و زیستمحیطی |
پیشنهاد میشود اصلاح ویرایشی بهمنظور شفاف شدن متن حکم در راستای اهداف مرکز مذکور که از جنس مطالعاتی است و نه مدیریتی و اجرایی، انجام شود. |
¢ |
|
|
ب) آیندهنگری، پیشبینی و مدیریت پیامدهای احتمالی جهش ناگهانی در توانمندیهای هوش مصنوعی و اثرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و زیستمحیطی |
(5) |
|
|
|
|
|
¢ |
پ) تدوین اسناد در زمینههای حفاظت از داراییهای فکری، توصیهنامه اخلاقی هوش مصنوعی و حقوق و مسئولیتهای کیفری و مقابله با سیطرههای عاملیت فناوری از طریق حفظ و تقویت محوریت عاملیتهای انسانی و تقویت نقش ساختارهای مردمسالار در مقابله با فروبستگی فناورانه جهت تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی |
(5) |
|
ت) طراحی راهبردهای مؤثر برای جلوگیری از انحصار و تمرکز قدرت در حوزه هوش مصنوعی مانند راهبردهای حمایت از طرحهای متن باز، سیاستهای پیشگیرانه مقابله با تحریمهای احتمالی، راهبردهای تقویت اتحادیههای بینالمللی جهت تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی |
پیشنهاد میشود راهبردهای مذکور با هدف افزایش اثربخشی این فعالیت، ایجاد ضمانت اجرا و هماهنگسازی ابعاد مختلف آن، به تصویب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی برسد. |
¢ |
|
|
ت) طراحی راهبردهای مؤثر برای جلوگیری از انحصار و تمرکز قدرت در حوزه هوش مصنوعی مانند راهبردهای حمایت از طرحهای متن باز، سیاستهای پیشگیرانه مقابله با تحریمهای احتمالی، راهبردهای تقویت اتحادیههای بینالمللی |
(5) |
|
|
|
|
|
¢ |
ث) بهرهگیری از ظرفیتهای دانشگاهها، مراکز مدیریت حوزههای علمیه، مؤسسات و مراکز تحقیقاتی، سیاستپژوهی، اندیشگاهی و مطالعات راهبردی |
(5) |
|
ج) تدوین سازوکارهای سرریز توسعه لایههای بنیادین هوش مصنوعی در حوزههای دفاعی به سایر حوزهها با هدف چندمنظورهسازی صنایع دفاعی و غیردفاعی با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح |
تجارب کشورها نشان میدهد توسعه لایههای بنیادین اغلب فناوریها معمولاً با اهداف و سیاستهای دفاعی و نظامی و توسط نهادهای پیشروی نوآوری در این مجموعهها آغاز شده و به سایر حوزهها سرریز پیدا میکند. لذا پیشنهاد میشود به این همافزایی و چندمنظورهسازی در راستای بهرهمندی از ظرفیتهای حوزه دفاعی کشور که همراستا با اهداف و وظایف قانونی همچون بند «ب» ماده (102) برنامه هفتم پیشرفت نیز است، تأکید شود. |
|
|
|
بند الحاقی |
(5) |
|
|
|
|
|
¢ |
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مکلف است با استفاده از ساختارها و ظرفیتهای در اختیار و در سقف بودجه مصوب سالیانه، برنامهریزی و اقدامات اجرایی زیر را جهت توسعه و پشتیبانی از لایههای بنیادین هوش مصنوعی انجام دهد: الف) تقویت و توسعه آزمایشگاههای آموزشی و تحقیقاتی ب) برگزاری کارگاهها و همایشهای تخصصی ملی و بینالمللی مرتبط با هوش مصنوعی پ) هدایت پایاننامهها و رسالههای تحصیلات تکمیلی حوزه هوش مصنوعی ت) فعالسازی همکاریهای بینالمللی با دانشگاههای صاحب نام ث) طراحی و برگزاری دورههای تخصصی کوتاهمدت برای ارتقای نیروی انسانی مورد نیاز کشور در حوزه هوش مصنوعی ج) تقسیم کار بین دانشگاهها و پژوهشگاهها برای توسعه دانش فنی در حوزههای مختلف هوش مصنوعی چ) رصد مستمر پیشرفتهای علمی و کاربردی هوش مصنوعی در سطح دنیا ح) اجرای برنامههای ترویجی و تخصصی دانشجویی برای جذب استعدادهای برتر در حوزه هوش مصنوعی از طریق مراکز هدایت شغلی دانشگاهها خ) پایش مستمر عملکرد دانشگاهها و پژوهشگاهها در حوزه هوش مصنوعی و پشتیبانی ویژه از مراکز و طرحهای برگزیده د) توسعه و تقویت دورههای فرصت مطالعاتی اعضای هیئتعلمی در راستای استقرار و بهرهگیری از هوش مصنوعی در جامعه و صنعت |
ماده (6) |
|
بهمنظور تأمین، توسعه و شبکهسازی زیرساختهای پردازشی در حوزه هوش مصنوعی، مرکز توسعه و شبکهسازی خدمات پردازشی هوش مصنوعی در چارچوب مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بدون شخصیت حقوقی مستقل و با استفاده از ساختارها و ظرفیتهای موجود تشکیل میشود. |
در صدر این ماده، ماهیت و شخصیت حقوقی این مرکز شفاف نیست. هرچند بهنظر میرسد بهعنوان یک ساختار وابسته زیرنظر وزارت ارتباطات شکل خواهد گرفت و لذا باید تصریح شود. از طرفی هدف هماهنگی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تکالیف محوله این بند با برنامهها و سیاستهای مصوب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و سایر ارکان سازمان ملی هوش مصنوعی پیشنهاد میشود تصریح شود که فعالیتهای این نهاد در چارچوب مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی باشد. |
¢ |
|
|
بهمنظور تأمین، توسعه و شبکهسازی زیرساختهای پردازشی در حوزه هوش مصنوعی، مرکز توسعه و شبکهسازی خدمات پردازشی هوش مصنوعی ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و با استفاده از ساختارها و ظرفیتهای موجود تشکیل میشود. |
ماده (7) |
|
|
|
|
|
¢ |
تبصره «۱»- مرکز توسعه و شبکهسازی خدمات پردازشی هوش مصنوعی مکلف است ظرف مدت سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون دستورالعمل لازم درخصوص حمایت و نحوه اشتراکگذاری و تجمیع ظرفیتهای پراکنده پردازشی کشور و تأمین تجهیزات پردازشی مورد نیاز، نحوه اعطای یارانه خدمات پردازشی و حمایت از تشکیل کارور (اپراتور)های خدمات پردازشی هوش مصنوعی را تدوین و به تصویب هیئتوزیران برساند. |
(7) |
|
|
|
|
|
¢ |
تبصره «۲»- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است هر سه ماه یکبار گزارش عملکرد اجرای این ماده را به سازمان ملی هوش مصنوعی ارائه دهد. |
(7) |
|
بهمنظور تأمین ارزیابی و تأیید امنیت رایانیکی (سایبری) و مدیریت مخاطرات سامانههای هوش مصنوعی، مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است موارد زیر را انجام دهد: |
بهمنظور رفع مغایرت با سیاستهای کلی نظام اداری (چابکسازی و اجتناب از ایجاد ساختارهای غیرضروری) و جلوگیری از افزایش بار مالی در قالب ایجاد یک مرکز ذیل سازمان، پیشنهاد میشود این وظیفه مستقیماً زیرنظر خود سازمان انجام شده و شیوه اجرا در قالب آییننامه تبیین شود. |
|
|
|
بهمنظور تأمین امنیت رایانیکی (سایبری) و مدیریت مخاطرات سامانههای هوش مصنوعی، مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی مکلف است موارد زیر را انجام دهد: |
ماده (8) |
|
الف) تعیین مصادیق سطوح مخاطره و تدوین دستورالعمل دستهبندی و الزامات امنیت رایانیکی سامانههای هوش مصنوعی جهت تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی |
|
¢ |
|
|
الف) تعیین مصادیق سطوح مخاطره و تدوین دستورالعمل دستهبندی و الزامات امنیت رایانیکی سامانههای هوش مصنوعی |
(8) |
|
|
|
|
|
¢ |
ب) ارزیابی دورهای سامانههای خارجی و داخلی هوش مصنوعی پرکاربرد براساس سطح مخاطره در بازههای زمانی ششماهه و اطلاعرسانی و انتشار آن با رعایت ملاحظات محرمانگی |
(8) |
|
|
|
|
|
¢ |
پ) تدوین فرایندها و دستورالعملهای انتخاب و اعطای گواهینامه به آزمایشگاههای مرجع |
(8) |
|
|
|
|
|
¢ |
ت) ایجاد محیطهای آزمون هوش مصنوعی با همکاری سایر دستگاههای متولی برای شرکتهای توسعهدهنده |
(8) |
|
|
|
|
|
¢ |
ث) تدوین معیار (استاندارد)های مربوط به مالکیت، تولید، نگهداری، تبادل و بهاشتراکگذاری داده و امنیت رایانیکی سامانهها و خدمات هوش مصنوعی و پیگیری تصویب در سازمان ملی استاندارد ایران |
(8) |
|
تبصره- سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است آییننامه اجرایی این ماده را با همکاری سازمان پدافند غیرعامل، مرکز مدیریت راهبردی امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات (افتا)، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مرکز فضای تولید و تبادل اطلاعات فرماندهی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی ظرف مدت ۶ ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب هیئتوزیران برساند. |
با توجه به ابعاد امنیتی داده و اهمیت روزافزون آن در شرایط کنونی کشور پیشنهاد میشود حضور وزارت اطلاعات نیز در این کارگروه تصریح شود. |
|
|
¢ |
تبصره- سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است؛ آییننامه اجرایی این ماده را با همکاری سازمان پدافند غیرعامل، مرکز مدیریت راهبردی امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات (افتا)، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مرکز فضای تولید و تبادل اطلاعات فرماندهی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مرکز ملی فضای مجازی ظرف مدت ۶ ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب هیئتوزیران برساند. |
(8) |
|
|
|
|
|
¢ |
بهمنظور حفظ و ارتقای سرمایههای انسانی کشور در حوزه هوش مصنوعی |
ماده (9) |
|
الف) وزارتخانههای آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی و سازمان اداری و استخدامی کشور مکلفند با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی و با استفاده از منابع و امکانات در اختیار خود موارد زیر را انجام دهند: 1. ایجاد و بازنگری سرفصلهای آموزشی متأثر از تحولات مرتبط با هوش مصنوعی، 2. ایجاد بستر مناسب در مدارس و دانشگاهها برای تقویت و همسوسازی پروژههای پژوهشی در حوزه هوش مصنوعی، 3. تدوین راهبردهای حمایت از دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشتههای مرتبط با هوش مصنوعی. |
(9) |
|||||
|
|
|
|
|
¢ |
ب) بنیاد ملی نخبگان موظف است با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی و وزارتخانههای امور خارجه و علوم، تحقیقات و فناوری آییننامه اجرایی نحوه جذب و حمایت از متخصصین هوش مصنوعی در داخل و خارج از کشور را ظرف 6 ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب هیئتوزیران برساند. |
(9) |
|
|
|
|
|
¢ |
پ) وزارت رفاه و تعاون و امور اجتماعی مکلف است ظرف مدت 6 ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی، دستورالعمل آموزش فنی و حرفهای و مهارتی صنایع وابسته به هوش مصنوعی را در چارچوب قانون نظام جامع آموزش فنی و حرفهای مصوب 1396/8/24 تدوین و تصویب نماید. |
(9) |
|
|
|
|
|
¢ |
بهمنظور تسهیل دسترسی به دادههای مورد نیاز توسعه هوش مصنوعی و توسعه بازار محصولات هوش مصنوعی |
ماده (10) |
|
الف) مرکز ملی فضای مجازی مکلف است فرایند ویژه تبادل دادههای هوش مصنوعی را ذیل کارگروه تعاملپذیری دولت الکترونیکی موضوع ماده (۳) قانون مدیریت دادهها و اطلاعات ملی مصوب 1401/۰۶/30 راهاندازی نماید. دستورالعمل اجرایی این بند مشتملبر اعضا، اختیارات، شیوه و حوزه عملکرد توسط مرکز ملی فضای مجازی و با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی ظرف سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون، تدوین و به تصویب شورای عالی فضای مجازی میرسد. |
(10) |
|||||
|
|
|
|
|
¢ |
ب) وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است با استفاده از امکانات و ظرفیتهای موجود نسبت به ایجاد بازارگاه ملی هوش مصنوعی و کاروران (اپراتور) بخشی داده با مشارکت بخش خصوصی و با هدف عرضه دادههای بخش عمومی مورد تأیید کارگروه موضوع بند «الف» این ماده و عرضه محصولات و خدمات هوش مصنوعی اقدام نماید و دستورالعمل این بند را ظرف مدت 6 ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون تدوین و به تصویب شورای اجرایی فناوری اطلاعات برساند. |
(10) |
|
|
|
|
|
¢ |
تبصره– دستگاههای اجرایی مجازند با تأیید سازمان ملی هوش مصنوعی و رعایت احکام قانون مدیریت دادهها و اطلاعات ملی، نسبت به راهاندازی کاروران (اپراتور) بخشی داده با مشارکت بخش خصوصی اقدام نمایند. |
(10) |
|
|
|
|
|
¢ |
پ) سازمان ملی هوش مصنوعی، سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلفند با ایجاد کارگروه مشترک ذیل دبیرخانه شورا و با همکاری دستگاههای اجرایی ظرف مدت ۳ ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون نسبت به تهیه دستورالعمل اجرایی کاربست هوش مصنوعی برای افزایش بهرهوری، توانمندسازی و چابکسازی و کاهش زمان ارائه خدمات عمومی اقدام و به تصویب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی برسانند. سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است هر 6 ماه یکبار گزارش عملکرد این بند را به کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی ارسال نماید. |
(10) |
|
|
|
|
|
¢ |
ت) انعقاد قراردادهای تبادل داده با اشخاص حقوقی متقاضی، در سقف تعرفههای مجاز و با رعایت قانون مدیریت دادهها و اطلاعات ملی و حفظ حریم خصوصی، برای کلیه دستگاههای اجرایی مجاز است. قیمتگذاری و تعرفه خدمات موضوع این بند در چارچوب قوانین و مقررات مربوط، توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تعیین میشود. |
(10) |
|
بهشرط پذیرش بار مالی این حکم توسط دولت، با آن موافقت میشود. |
براساس بند «چ» ماده (8) قانون جهش تولید دانشبنیان، کارکنان شاغل در پارکهای علم و فناوری مشمول ماده (۹۱) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366/12/3 با اصلاحات و الحاقات بعدی هستند (معافیت مالیات بر حقوق). در این حکم، معافیت مذکور به کلیه شرکتهای توسعهدهنده هوش مصنوعی خارج از پارکهای علم و فناوری وفق ضوابط یک آییننامه اجرایی که بعداً تصویب خواهد شد، تسری مییابد. بر این اساس، حکم مذکور دارای بار مالی و مغایر اصل (75) قانون اساسی است. |
|
|
¢ |
بهمنظور حمایت از کسبوکارهای توسعه هوش مصنوعی، مفاد بند «چ» ماده (۸) قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب 1401/2/11 به کارکنان شاغل در شرکتهای توسعهدهنده هوش مصنوعی تسری پیدا میکند. آییننامه اجرایی این ماده مشتملبر دامنه شمول شرکتهای موضوع این حکم، ظرف ۳ ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون با پیشنهاد سازمان ملی هوش مصنوعی تهیه و به تصویب هیئتوزیران میرسد. |
ماده (11) |
|
بهمنظور استفاده از ظرفیت همکاریهای بینالمللی و منطقهای سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است با همکاری وزارت امور خارجه و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اقدامات زیر را انجام دهد. |
با توجه به نقش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در بحثهایی از قبیل تبادل متخصص و حضور فعال در کرسیها و مجامع، نقش این وزارتخانه لحاظ شود. |
¢ |
|
|
بهمنظور استفاده از ظرفیت همکاریهای بینالمللی و منطقهای سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است با همکاری وزارت امور خارجه اقدامات زیر را انجام دهد: الف) حمایت از ایجاد مراکز و آزمایشگاههای مشترک هوش مصنوعی، ب) توسعه سکو (پلتفرم)های آموزشی بینالمللی، پ) تبادل متخصص برای تربیت نیروی انسانی، ت) تسهیل و حمایت از سرمایهگذاری مشترک برای توسعه و ترویج فناوریهای هوش مصنوعی، ث) تبادل داده و اطلاعات با رعایت قوانین و مقررات مربوط، ج) حضور فعال در مجامع و کرسیهای بینالمللی. |
ماده (12) |
|
بهمنظور تقویت نظام تأمین مالی حوزه هوش مصنوعی در کشور، همافزایی اعتبارات و ظرفیتهای موجود و اجرای برنامه ملی هوش مصنوعی: |
مهمترین نکات و ملاحظات درخصوص ایجاد یک صندوق مستقل برای توسعه هوش مصنوعی بهشرح زیر هستند:
لذا پیشنهاد بازنویسی ماده بهشرح زیر برای کاهش بار مالی، همافزایی منابع مالی موجود در دولت و ایجاد منابع با ثبات و پایدار در طول زمان و با کارکردهای مشخص و در جهت اجرای احکام و مواد این قانون داده میشود. |
|
¢ |
|
بهمنظور تقویت نظام تأمین مالی حوزه هوش مصنوعی در کشور |
ماده (13) |
|
الف) صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی وابسته به سازمان ملی هوش مصنوعی و بهصورت مشارکت عمومی و خصوصی، تأسیس میگردد. سرمایه اولیه صندوق به میزان 100 هزار میلیارد ریال تعیین میشود که سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است ظرف مدت دو سال منابع لازم برای تشکیل و افزایش سرمایه صندوق را در لوایح بودجه سنواتی پیشبینی کند. اساسنامه صندوق شامل ارکان، وظایف، نحوه اختیارات، نحوه فعالیت، مدیریت و نظارت بر صندوق در چارچوب این قانون باید ظرف ۶ ماه از لازمالاجرا شدن این قانون با پیشنهاد سازمان ملی هوش مصنوعی به تصویب هیئتوزیران خواهد رسید. الف) دولت موظف است بودجه مورد نیاز سازمان ملی هوش مصنوعی را در قالب ردیف مستقل و متناسب با اهداف و وظایف مندرج در این قانون در لوایح بودجه سنواتی پیشبینی نماید. |
الف) صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی وابسته به سازمان ملی هوش مصنوعی و بهصورت مشارکت عمومی و خصوصی، تأسیس میگردد. سرمایه اولیه صندوق به میزان 100 هزار میلیارد ریال تعیین میشود که سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است ظرف مدت دو سال منابع لازم برای تشکیل و افزایش سرمایه صندوق را در لوایح بودجه سنواتی پیشبینی کند. اساسنامه صندوق شامل ارکان، وظایف، نحوه اختیارات، نحوه فعالیت، مدیریت و نظارت بر صندوق در چارچوب این قانون باید ظرف ۶ ماه از لازمالاجرا شدن این قانون با پیشنهاد سازمان ملی هوش مصنوعی به تصویب هیئتوزیران خواهد رسید. |
(13) |
||||
|
|
|
|
¢ |
|
تبصره- علاوهبر اعتبارات مندرج در بودجههای سالیانه کشور هرگونه کمک و سرمایهگذاری اشخاص حقیقی و حقوقی و شرکتهای تابعه و وابسته دولت و نهادهای عمومی غیردولتی، صندوق توسعه ملی به صندوق مجاز است. |
(13) |
|
ب) کلیه دستگاههای اجرایی مجازند؛ بهگونهای برنامهریزی نمایند که منابع و اعتبارات مورد نیاز آنها در جهت تحقق تکالیف محوله، در ردیفهای بودجه سنواتی و در سقف اعتبارات مصوب سالیانه پیشبینی شود. |
|
|
|
|
الحاقی |
(13) |
|
پ) با هدف حمایت از توسعه فعالیتها و کسبوکارهای دانشبنیان، صندوق نوآوری و شکوفایی مکلف است از محل منابع خود و بهکارگیری قابلیتهای سایر نهادهای مالی (بانکها، بازار سرمایه، صندوقهای حمایتی و تضمین)، سالیانه حداقل 20 درصد از مجموع تسهیلات اعطایی خود را جهت ارائه خدمات مالی به حوزه هوش مصنوعی اختصاص دهد. |
بهکارگیری منابع صندوق نوآوری و شکوفایی در حمایت از کسبوکارهای دانشبنیان و نوپای هوش مصنوعی، ایجاد منابع مالی پایدار و با ثبات سالیانه متناسب با افزایش سرمایه صندوق و اجرای ماده (5) این قانون در انجام طرحهای پیشران و اولویتدار کشور |
|
|
|
الحاقی |
|
|
ت) سرمایهگذاریهای صورت گرفته ازسوی بخش خصوصی و غیردولتی در زمینه توسعه زیرساختهای مورد نیاز هوش مصنوعی کشور اعم از زیرساختهای پردازشی، توسعه فرایند (الگوریتم)ها و مجموعه داده (دیتاست) و راهاندازی آزمایشگاههای مرجع با تأیید سازمان ملی هوش مصنوعی، کمک به افزایش سرمایه صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی توسط بخش خصوصی یا صندوق نوآوری و شکوفایی، سرمایهگذاری مشترک با مدیریت صندوق و ارائه عاملیت به صندوق، بهعنوان مصادیق بند «ت» ماده (11) قانون جهش تولید دانشبنیان محسوب میشود. مشمول ماده (11) قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب 1401 و آییننامه اجرایی آن میشود. معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری مکلف است دستورالعمل این بند را ظرف مدت سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان برساند. |
تصحیح حکم مبنیبر عدم نیاز به ایجاد یک صندوق مستقل و استفاده از ظرفیت صندوق نوآوری و شکوفایی و بهرهمندی از ظرفیتهای قانون جهش تولید دانشبنیان و نیز بند «ب» ماده (99) برنامه هفتم در اعطای اعتبار مالیاتی به سرمایهگذاران بخش خصوصی و ارائه عاملیت به صندوق نوآوری در سرمایهگذاریهای مختص هوش مصنوعی پیشنهاد میشود. |
¢ |
|
|
ب) سرمایهگذاریها و هزینههای صورت گرفته ازسوی بخش خصوصی و غیردولتی در زمینه توسعه زیرساختهای مورد نیاز هوش مصنوعی کشور اعم از زیرساختهای پردازشی، توسعه الگوریتمها و دادگان (دیتاست) و راهاندازی آزمایشگاههای مرجع، کمک به افزایش سرمایه صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی توسط بخش خصوصی یا سرمایهگذاری مشترک با مدیریت صندوق، مشمول ماده (11) قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب 1401 و آییننامه اجرایی آن میشود. معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری مکلف است دستورالعمل این بند را ظرف مدت سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان برساند. |
(13) |
|
ث) دولت مکلف است سالیانه حداقل 10 درصد از اعتبارات مصوب وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از محل حقالامتیاز و حقالسهم دولت از درآمدهای کاروران ارتباطی، موضوع قانون اجازه تعیین و وصول حق امتیاز فعالیت بخش غیردولتی در زمینه پست و مخابرات مصوب ۱392/۸/۱9 را جهت حمایت از توسعه زیرساختهای مورد نیاز هوش مصنوعی اعم از تأمین تجهیزات پردازشی، اعطای یارانه خدمات پردازشی و حمایت از تشکیل کارورها و کسبوکارهای نوپای خدمات پردازشی و سایر هزینههای مرتبط با اجرای این قانون، اختصاص دهد. اعتبارات مذکور صد درصد (%۱۰۰) تخصیصیافته تلقی شده و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مجاز است از طریق انعقاد قرارداد با بانکهای عامل زمینه لازم را برای اعطای تسهیلات مالی به شرکتهای واجد شرایط فراهم نماید. آییننامه این بند ظرف سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تهیه و به تصویب هیئتوزیران خواهد رسید. |
در راستای ایجاد منابع پایدار و با ثبات مالی از محل درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (سالیانه 10 درصد از اعتبارات مصوب وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از محل حقالامتیاز و حقالسهم دولت از درآمدهای کاروران ارتباطی، موضوع قانون اجازه تعیین و وصول حق امتیاز فعالیت بخش غیردولتی در زمینه پست و مخابرات مصوب ۱392/۸/۱9)؛ در راستای تحقق وظایف و تکالیف وزارت ارتباطات ذیل این قانون بهویژه ماده (7): مرکز توسعه خدمات پردازشی |
¢ |
|
|
پ) دولت مکلف است حداقل 10 درصد از اعتبارات مصوب وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از محل حقالامتیاز و حقالسهم دولت از درآمدهای کاروران ارتباطی، موضوع قانون اجازه تعیین و وصول حق امتیاز فعالیت بخش غیردولتی در زمینه پست و مخابرات مصوب ۱392/۸/۱9 را جهت حمایت از توسعه زیرساختهای مورد نیاز هوش مصنوعی اعم از تأمین تجهیزات پردازشی، اعطای یارانه خدمات پردازشی و حمایت از تشکیل کارورها و کسبوکارهای نوپای خدمات پردازشی و سایر هزینههای مرتبط با اجرای این قانون، اختصاص دهد. اعتبارات مذکور صد درصد (100 %) تخصیصیافته تلقی شده و وزارت ارتباطات وفناوری اطلاعات مجاز است از طریق انعقاد قرارداد با بانکهای عامل زمینه لازم را برای اعطای تسهیلات مالی به شرکتهای واجد شرایط فراهم نماید. آییننامه این بند ظرف سه ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تهیه و به تصویب هیئتوزیران خواهد رسید. |
|
|
در صورت رفع مغایرت با اصل (۷۵) و تأمین بار مالی با محتوای ماده موافقت میشود. |
این حکم دارای بار مالی و مغایر اصل (75) قانون اساسی است. |
¢ |
|
|
الف) متن زیر بهعنوان یک جزء به ماده (119) قانون امور گمرکی مصوب 1390 با الحاقات و اصلاحات بعدی آن الحاق میشود: - تجهیزات، پردازندهها و سختافزارهای اختصاصی هوش مصنوعی که امکان تولید آن در کشور وجود ندارد با تأیید وزارت صنعت معدن و تجارت |
ماده (14)
|
|
|
عدم نیاز به تشکیل صندوق مستقل در حوزه هوش مصنوعی و استفاده از ظرفیتها و منابع موجود در صندوق نوآوری و شکوفایی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
|
¢ |
|
ب) صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی مشمول بند «الف» ماده (18) قانون جهش تولید دانشبنیان مصوب 1401 میشود. |
(14) |
|
پ)کلیه دستگاههای اجرایی با ماهیت و مأموریت نظامی، دفاعی و امنیتی با تأیید شورای عالی امنیت ملی، از شمول مقررات این قانون مستثنا هستند. |
با توجه به اینکه نحوه نگارش متن گسترده است؛ مستثنا نمودن آن منوط به تأیید شورای عالی امنیت ملی شود. |
¢ |
|
|
پ) کلیه دستگاههای اجرایی با ماهیت و مأموریت نظامی، دفاعی و امنیتی از شمول مقررات این قانون مستثنا هستند. |
(14) |
|
ماده (14)- سازمان ملی هوش مصنوعی موظف است؛ عملکرد اجرای این قانون را در دورههای ششماهه به شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و کمیسیونهای صنایع و معادن، آموزش، تحقیقات و فناوری و امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید. |
پیشنهاد میشود، سایر کمیسیونهای مرتبط با موضوع ازجمله کمیسیون امنیت ملی نیز افزوده شوند. |
¢ |
|
|
ت) سازمان ملی هوش مصنوعی موظف است؛ عملکرد اجرای این قانون را در دورههای ششماهه به شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و کمیسیونهای صنایع و معادن و آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی ارائه نماید. |
(14) |
۳. جمعبندی و نتیجهگیری
با توجه به ضرورت هماهنگسازی نهادی، تأمین هرچه سریعتر زیرساختهای فنی و عملیاتی مورد نیاز و استفاده از ظرفیتهای قانونی همچون تقویت ضمانت اجرا و نظارت بر اجرا و عملکرد نهادهای متولی، قانونگذاری در این حوزه لازم است و ازاینرو پیشنهاد میشود، طرح مذکور در جهت تصویب در صحن علنی مجلس، اصلاح محورهایی همچون یکپارچهسازی ظرفیتهای قابلتوجه کشور، افزایش ضمانت اجرا از طریق تأمین مالی با ثبات و پایدار توسعه هوش مصنوعی در همکاری و همراهی با دولت و تقویت نهاد مستقل، متمرکز، هماهنگساز و تسهیلگر در قالب سازمان هوش مصنوعی را مدنظر قرار دهد.