1.مقدمه

افزایش و تقویت بازدارندگی و به‌روزرسانی مجازات‌ها و رفع خلأهای جرم‌انگاری در مواجهه با جرایم علیه امنیت یکی از ضرورت‌هایی است که در خلال ماه‌های اخیر به‌ویژه در وقایع مربوط به جنگ دوازده‌روزه اقدام عاجل و لازم بیشتر احساس گردید. در همین راستا «طرح تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» [1] به مجلس شورای اسلا‌می‌اعلام وصول شد که بعد از تصویب در صحن علنی به شورای نگهبان ارسال شد که تا کنون در دو مرحله عمده ایردات این مصوبه که از سوی شورای محترم نگهبان و هیأت عالی نظارت مطرح گردید با اصلاحاتی که از سوی مجلس شورای اسلامی صورت گرفته مرتفع گردیده است.

2.بررسی ایراد شورای محترم نگهبان و مصوبه کمیسیون

الف) ابهام در تبصره های (3) و(4) ماده (1) مصوبه

قبل از توضیح و تبیین ابهام مطرح شده از سوی شورای محترم نگهبان در خصوص این ماده، این نکته لازم به توضیح است که؛ پیرو ایرادات مرحله قبل به‌منظور رفع ابهام در مفاهیم «اقدام عملیاتی» و «فعالیت اطلاعاتی» در ماده (1)، دو تبصره به شرح زیر به ماده (1) الحاق گردید:  

«تبصره 3- مراد از «اقدام عملیاتی» موضوع این ماده اقداماتی است که نوعاً بتواند امنیت کشور را به خطر اندازد از جمله اقداماتی باقابلیت کشتار، تخریب اماکن یا اموال عمو‌می ‌یا خصوصی، ایجاد رعب و وحشت عمومی، اخلال در شبکه‌های ارتباطی، سامانه‌های اطلاعاتی یا زیرساخت‌های کشور

تبصره 4- مراد از «فعالیت اطلاعاتی» موضوع این ماده هرگونه جمع آوری اطلاعاتی است که نوعاً بتواند امنیت کشور را به خطر اندازد».

پیرو اصلاح فوق، در این مرحله ابهامی به این شرح از سوی شورای محترم مطرح شده است: در تبصره‌های (3) و (4) ماده (1) با توجه به ذکر لفظ «نوعاً» در تعاریف مذکور، از این جهت که مفاهیم مورد تعریف، شامل مواردی که عمل اشخاص، شخصاً در جهت منافع دشمن است هرچند که نوعاً منجر به خطر انداختن امنیت کشور نباشد نیز می‌شود یا خیر؟ ابهام دارد. در واقع ملاحظه ای که وجود دارد این است که مطابق مفاد تبصرهای مذکور، چنانچه اقدام عملیاتی یا فعالیت اطلاعاتی نوعا موجب به خطر افتادن امنیت نباشد ولی به لحاظ وضعیت خاص و اقدام خاص مرتکب، رفتار ارتکابی موجب به خطر انداختن امنیت باشد علی القاعده اقدام مرتکب مشمول این تعریف نخواهد بود در حالیکه ضرورت دارد این موارد نیز در قلمرو این تعریف قرار گیرد. به همین منظور در مصوبه کمیسیون به منظور رفع این اشکال؛ در تبصره های (3) و (4) ماده (1) واژه «نوعاً» حذف شده اند که به نظر می رسد رافع ابهام باشد.

ب) تذکر عبارتی در تبصره (1) ماده (3)

مطابق تذکر شورای محترم نگهبان لازم است عبارت «جزء نیروهای دشمن باشد» در تبصره (1) ماده (3)  به عبارت «جزء نیروهای دشمن محسوب شود» اصلاح شود که این تذکر نیز در مصوبه اصلاحی کمیسیون اعمال گردیده است. این اصلاح عبارتی از این حیث که مانع ابهامات و تفاسیر قضایی مختلف می شود ضروری به نظر می رسد.

3.جمع‌بندی

با توجه به اصلاحات انجام شده از سوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی به نظر ‌می‌رسد اصلاحات اعمال شده، رافع  ایرادات باشد.  ازاین‌رو تصویب گزارش کمیسیون مورد پیشنهاد ‌می‌باشد.

جداول مخصوص گزارش‌های صحن علنی