*

ماده ۱

*

ماده ۲

*

تبصره ۱

*

تبصره ۲

*

تبصره ۳

*

ماده ۳

*

ماده ۴_الف

*

ماده ۴_ب

*

ماده ۴_پ

*

ماده ۴_ت

*

ماده ۴_ث

*

ماده ۴_ج

*

ماده ۴_چ

*

ماده ۴_ح

*

ماده ۵_الف

*

ماده ۵_ب

*

ماده۵_پ

*

ماده ۵_ت

*

ماده ۵_ث

*

ماده ۵_ج

*

ماده ۵_چ

*

تبصره ۱

*

تبصره ۲

*

ماده ۶_الف

*

ماده ۶_ب

*

ماده ۶_پ

*

ماده ۶_ت

*

ماده ۶_ث

*

ماده ۷_الف

*

ماده ۷__ب

*

ماده ۷_پ

*

ماده ۷_ت

*

تبصره ۱

*

تبصره ۲

*

ماده ۸_الف

*

ماده ۸_ب

*

ماده ۸_پ

*

ماده ۹_الف

*

ماده ۹_ب

*

تبصره ۱

*

تبصره ۲

*

ماده ۹_پ

*

ماده ۹_ت

*

ماده ۱۰

*

ماده ۱۱

*

ماده ۱۲_الف

*

ماده ۱۲_تبصره

*

ماده ۱۲_ب

*

ماده ۱۳_الف

*

ماده ۱۳_ب

*

ماده ۱۳_پ

اصطلاحات به‌کار رفته در این قانون در معانی مشروح زیر است‌:

ماده (۱)

هوش مصنوعی: توانایی ماشین که با استفاده از یادگیری، استنباط الگوها و ارتباط بین داده‌ها به‌منظور تحقق عملکردهای نظام‌مند اهداف تعیین شده‌، امکان پیش‌بینی‌، تولید محتوا یا تصمیم‌گیری و ارائه توصیه را می‎دهد. هوش مصنوعی شامل سه سطح،‌ محدود (‌طراحی شده برای وظایف خاص)، عمومی (توانایی تفکر همانند انسان) و فراجهانی (فراتر از هوش انسانی) است‌. هوش مصنوعی زیستی (بیولوژیکی) و کوانتومی نیز شامل این تعریف است.

(1)

حذف عبارت «تسلط بر این لایه، کلید اصلی قدرت، پیشرفت و استقلال در عرصه‌ هوش مصنوعی است».

عبارت «تسلط بر این لایه، کلید اصلی قدرت، پیشرفت و استقلال در عرصه‌ هوش مصنوعی است». فاقد مؤلفه تعریف است و قابلیت حذف شدن را دارد.

لایه‌‌ بنیادین: این لایه شامل زیرساخت‌ها اعم از سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، پایگاه‌های داده، الگوریتم‎ها، نمونه‌ها (مدل‌ها)ی پایه، فلسفه هوش، پردازنده‌ها اعم از ریزالکترونیکی (میکروالکترونیکی)، زیستی (بیولوژی) و کوانتومی است. تسلط بر این لایه، کلید اصلی قدرت، پیشرفت و استقلال در عرصه‌‌ هوش مصنوعی است.

(1)

محصولات و خدمات نهایی مبتنی‌بر هوش مصنوعی ازجمله‌ سامانه‌های تشخیص چهره، پردازش صوت و تصویر، دستیارهای صوتی، یا الگوریتم‌های پیش‌بینی مستقر بر روی لایه ‌ بنیادین‌ که برای حل مسائل خاص مسئله یا ارائه‌‌ خدمات مشخص به کاربران نهایی طراحی می‌شود.

عبارت «مسائل خاص» مبهم است. پیشنهاد حذف یا تغییر آن به‌عبارت‌دیگر داده می‌شود.

لایه‌ کاربست: محصولات و خدمات نهایی مبتنی‌بر هوش مصنوعی ازجمله سامانه‌های تشخیص چهره، پردازش صوت و تصویر، دستیارهای صوتی، یا الگوریتم‌های پیش‌بینی مستقر بر روی لایه بنیادین‌ که برای حل مسائل خاص یا ارائه‌ خدمات مشخص به کاربران نهایی طراحی می‌شود.

(1)

عاملیت فنی: ظهور و تقویت توانایی سامانه‌های هوش مصنوعی، در اثرگذاری مستقل و فراگیر بر جهان و ‌فراتر از واپایش (کنترل) و نیات اولیه انسانی است.

این تعریف دارای ابهام و دارای ابهام و مغایر بند «۹» سیاست‌های کلی نظام قانونگذاری  است.

کلمه «کنترل» مغایر اصل (۱۵) قانون اساسی است.

عاملیت فنی: ظهور و تقویت توانایی سامانه‌های هوش مصنوعی، در اثرگذاری مستقل و فراگیر بر جهان و فراتر از کنترل و نیات اولیه انسانی است.

(۱)

فروبستگی فناورانه‌: اتکای بیش از حد عموم افراد جامعه به ابزارها و خدمات فناورانه خاص، تا جایی که انجام وظایف و دستیابی به اهداف فردی یا اجتماعی، بدون در دسترس بودن آن فناوری ناممکن باشد.

(۱)

طرح‌های متن باز: طرح‌هایی که کد اصلی و منبع آنها تحت یک مجوز قانونی قابل دسترس است و امکان بهره‌برداری از طریق تغییر، به‌روزرسانی و بهبود آن برای هر فردی از کاربران فراهم است.

(۱)

توسعه‌دهنده: شخص حقیقی یا حقوقی که یک سامانه هوش مصنوعی را با هدف عرضه آن در بازار یا به خدمت گرفتن آن طراحی یا توسعه می‌دهد.

(۱)

مخاطره و سطح آن: میزان مخاطرات احتمالی سامانه‌های هوش مصنوعی علیه حقوق و آزادی‌های مشروع، حریم خصوصی و سلامت عمومی و اخلاقی جامعه و ارزش‌های اجتماعی که  در چارچوب‌هایی مشتمل بر شفافیت، مسئولیت‌پذیری، رعایت حریم خصوصی، دست‌کاری شناختی/ رفتاری و یا رتبه‌بندی و برچسب‌زنی افراد، اشتغال و دسترسی عادلانه به خدمات عمومی و رعایت استانداردهای ملی تولید قطعات و کالاهای ایمن، به‌صورت کم‌مخاطره، مخاطره محدود، پرمخاطره و بسیار پرمخاطره، قابل دسته‌بندی می‌شود. 

لازم است چارچوب‌های کلی وجه تمایز سطوح مشخص شود‌. با‌این‌حال، با توجه به تغییرات سریع هوش مصنوعی و الزامات و ملاحظات خاص کشورها در تعیین سطوح مخاطره متناسب با شرایط کشور، پیشنهاد می‌شود چارچوب‌های کلی مورد توجه قرار گیرد و جزئیات و مصادیق آن در احکام بعدی در قالب تدوین دستورالعمل‌ها دنبال شود.

مخاطره و سطح آن: میزان مخاطرات احتمالی سامانه‌های هوش مصنوعی علیه حقوق و آزادی‌های مشروع، حریم خصوصی و سلامت عمومی و اخلاقی جامعه و ارزش‌های اجتماعی که به‌صورت کم‌مخاطره، مخاطره محدود، پرمخاطره و بسیار پرمخاطره، قابل دسته‌بندی می‌شود.

(۱)

توصیه‌نامه اخلاقی هوش مصنوعی: مجموعه‌ای از اصول اخلاقی برای طراحی، توسعه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی است.

پیشنهاد می‌شود، اعضای زیر به ترکیب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی اضافه شود:

24- یک نفر نماینده مجلس شورای اسلامی عضو کمیسیون صنایع و معادن و یک نفر عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری به‌عنوان ناظر

27- دبیر شورای عالی امنیت ملی

با توجه به زمینه‌ها و ابعاد مختلف مخاطرات احتمالی سامانه‌های هوش مصنوعی غیر‌بومی و نیز اهمی بحث توسعه هدفمند‌ هوش مصنوعی در آموزش و پژوهش پیشنهاد می‌شود به‌ترتیب دبیر شورای عالی امنیت ملی، و یک نماینده مجلس شورای اسلامی عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری به ترکیب افزوده شود.

با هدف تقویت مشارکت ذی‌نفعان و متولیان توسعه هوش مصنوعی و با رعایت مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی‌، شورای ملی راهبری هوش مصنوعی تشکیل و اعضای آن به‌شرح زیر است:

1. رئیس‌جمهور به‌عنوان رئیس شورا

2. رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی به‌عنوان دبیر شورا

3. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری

4. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی

5. دبیر شورای عالی فضای مجازی

6. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات

7. وزیر علوم، تحقیقات و فناوری

8. وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

9. وزیر صنعت، معدن و تجارت

10. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح

11. وزیر اطلاعات

12. وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

13. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

14. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی

15. وزیر آموزش و پرورش

16. وزیر امور اقتصادی و دارایی

17. رئیس سازمان اداری استخدامی

18. رئیس سازمان برنامه و بودجه

19. رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای

20. رئیس صندوق توسعه ملی

21. رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران یا نماینده تام‌الاختیار

22. نماینده شورای عالی حوزه‌های علمیه

23. دو نفر شخص حقیقی به پیشنهاد دبیر شورا و حکم رئیس شورا به مدت ۴ سال

24. یک نفر نماینده مجلس شورای اسلامی عضو کمیسیون صنایع و معادن‌ به‌عنوان ناظر

25. یک نفر نماینده قوه قضائیه به‌عنوان ناظر

26. رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران

ماده (2)

تبصره «۱»- رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی با حکم رئیس‌جمهور تعیین می‌شود.

(۲)

تبصره «۲»- مصوبات شورا با رأی اکثریت وزیران عضو شورا و تأیید و ابلاغ  رئیس‌جمهور لازم‌الاجراست.

(۲)

حذف تبصره «3»

افزایش حاضران جلسه تصمیم‌گیری را مشکل می‌کند و خلاف نظام اداری صحیح موضوع بند «10» اصل سوم است.

همچنین، احتمال لابی‌گری و فساد در سطوح بالا از‌سوی ذی‌نفعان خواهد بود و مغایر با بند «1» اصل سوم قانون اساسی است.

تبصره «3»- دبیر شورا مجاز است با توجه به دستور‌جلسات شورا، از سایر ذی‌نفعان غیر‌عضو جهت اخذ نظر کارشناسی دعوت به عمل آورد.

(2)

تبصره «3»- به‌منظور ارتقای شفافیت، اعتماد عمومی و مشارکت ذی‌نفعان، کلیه صورت‌جلسات، مصوبات و گزارش‌های کارشناسی شورای ملی راهبری هوش مصنوعی، به‌جز مواردی که به تشخیص رئیس شورا دارای طبقه‌بندی امنیتی یا محرمانه باشند، باید حداکثر ظرف مدت 10 روز از تاریخ تصویب، از طریق پایگاه رسمی دبیرخانه شورا به‌صورت عمومی منتشر شود.

با توجه به اهمیت مشارکت همه‌جانبه ذی‌نفعان و فعالان باید در این زمینه بندی وجود داشته باشد تا از طریق آن جامعه فعال در جریان آخرین تحولات و تصمیمات قرار گرفته و مشارکت فعالی در تصحیح مسیر حرکت کشور داشته باشند. همکاران دفتر سیاسی نیز به این مهم اذعان دارند. به‌علاوه در نظر گرفتن اختیار طبقه‌بندی اسناد برای رئیس شورا که رئیس‌جمهور است؛ برای این امر کفایت می‌کند. لذا، بندی پیشنهاد می‌شود. مشابه این بند در ماده (11) قانون بانک مرکزی مصوب 1402 مجلس شورای اسلامی نیز مسبوق به سابقه است.  

الحاقی

(2)

پ- سامانه‌ها، طرح‌ها و برنامه‌های‌ هوش مصنوعی که توسط بخش‌های نظامی و دفاعی توسعه‌یافته یا استفاده می‌شوند از شمول این قانون مستثنا هستند.

با توجه به شرایط و روندهای خاص حاکم بر فعالیت‌های نظامی و حفظ محرمانگی، پیشنهاد می‌شود سامانه‌ها و فعالیت‌های مرتبط با توسعه هوش مصنوعی در حوزه نظامی، از دامنه شمول قانون خارج شوند.

الحاقی

(2)

به‌منظور تحقق اهداف توسعه هوش مصنوعی، «سازمان ملی هوش مصنوعی» به‌عنوان سازمان مستقل در چارچوب مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی زیرنظر رئیس‌جمهور ‌فعالیت می‌کند.

جهت تصریح ماهیت حقوقی سازمان پیشنهاد می‌شود عبارت «به‌عنوان یک سازمان مستقل» اضافه شود.

به‌منظور تحقق اهداف توسعه هوش مصنوعی، «سازمان ملی هوش مصنوعی» در چارچوب مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی زیرنظر رئیس‌جمهور فعالیت می‌کند. سازمان ملی هوش مصنوعی‌ مکلف است ظرف مدت 3 ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون، اساسنامه سازمان را به‌عنوان دبیرخانه شورا تدوین و پس از تأیید شورای ملی راهبری هوش مصنوعی به تصویب هیئت‌وزیران برساند.

ماده (3)

وظایف و اختیارات سازمان ملی هوش مصنوعی به‌شرح زیر است:

.....

ت- تشکیل مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی به‌عنوان زیر‌مجموعه خود و بدون شخصیت حقوقی مستقل

ث- تشکیل مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانه‌های هوش مصنوعی به‌عنوان زیرمجموعه خود و بدون شخصیت حقوقی مستقل

...

خ- نماینده رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران در مجامع و همکاری‌های بین‌المللی مرتبط با فناوری‌های هوش مصنوعی در هماهنگی و همکاری با وزارت امور خارجه.

با توجه به اینکه متن طرح پیشنهادی، سازمان را در بالاترین سطح و ذیل رئیس‌جمهور قرار داده است و برای حفظ جایگاه عالی مراکز مذکور در ماده‌های (۵ و ۷) پیشنهاد می‌شود بند‌های «‌ت و ث» ماده (۴) اصلاح شود و ماهیت حقوقی مراکز ذیل سازمان مشخص شود.

در بند «خ»، سازمان ملی هوش مصنوعی نماینده کشور در مجامع و همکاری‌های بین‌المللی در نظر گرفته است. بر‌اساس‌ بند «۸» ماده (1) و مواد (3)‌ و (5)‌ قانون وظایف وزارت امور خارجه: فراهم آوردن موجبات و زمینه‌های شرکت و عضویت دستگاه‌های دولتی در مجامع، سازمان‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی و ایجاد تسهیلات لازم ‌با همکاری و مشارکت دستگاه‌های ذی‌ربط و همچنین هماهنگی کلیه‌ نهادها و ارگان‌های جمهوری اسلامی با وزارت امور خارجه در تنظیم مناسبات و برقراری هر نوع ارتباط با دول خارجی و انعقاد قرار‌داد و همکاری‌های‌ فنی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و نظامی با کشورهای خارج و سازمان‌های بین‌المللی و تکلیف این وزارت بر ایجاد زمینه‌های لازم برای عقد قراردادها، عهدنامه‌ها، موافقت‌نامه‌ها و مقاوله‌نامه‌های دولت‌ جمهوری اسلامی ایران با کشورهای جهان و سازمان‌های بین‌المللی؛ لذا، پیشنهاد می‌شود اقدامات سازمان با هماهنگی وزارت امور خارجه باشد.

وظایف و اختیارات سازمان ملی هوش مصنوعی به‌شرح زیر است:

الف- پیگیری مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی

ب- ارائه پیشنهاد در تدوین لوایح بودجه سنواتی به سازمان برنامه و بودجه مرتبط با سرفصل‌های حوزه هوش مصنوعی دستگاه‌های متولی

پ- تدوین و به‌روزرسانی برنامه توسعه هوش مصنوعی و پیشنهاد تقسیم کار دستگاه‌های متولی جهت تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی

ت- تشکیل مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی

ث- تشکیل مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانه‌های هوش مصنوعی

ج- بررسی‌، تأیید و نظارت بر برنامه‌های هوش مصنوعی دستگاه‌های متولی

چ- ارزیابی و پایش عملکرد دستگاه‌های متولی هوش مصنوعی

خ- نماینده رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران در مجامع و همکاری‌های بین‌المللی مرتبط با فناوری‌های هوش مصنوعی

ماده (4)

الف‌- طرح‌های توسعه نمونه‌های (مدل‌‌های) بنیادی هوش مصنوعی مورد نیاز کشور در حوزه‌های مختلف

ب‌- طرح‌های توسعه نمونه‌های (مدل‌های) برهم‌زننده و نوظهور هوش مصنوعی

پ-..

ت- پیشنهاد حذف

ج- تدوین و پیشنهاد راهبردها و مصوبات در زمینه اخلاق و حقوق و مسئولیت‌های کیفری و مقابله با سیطره‌های عاملیت فناوری از طریق حفظ و تقویت محوریت عاملیت انسانی و تقویت نقش ساختارهای مردم‌سالار در مقابله با‌ فروبستگی فناورانه

...

الحاق بند «ح»- مطالعات راهبردی و تدوین راهبردهای کلان کشور در حوزه توسعه زیرساخت‌های داده‌ای و پردازشی جهت تصویب آن در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی

الحاق تبصره- سازمان مکلف است به‌منظور ارتقای بهره‌وری و اثربخشی فعالیت مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی، ضمن بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها، مؤسسات و مراکز تحقیقاتی، سیاست‌پژوهی، اندیشگاهی و مطالعات راهبردی، اقدامات لازم را جهت تعامل با شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری به‌منظور پیشنهاد اولویت‌های پژوهشی مرتبط با این ماده را انجام دهد.

در بند‌های «الف و ب»‌، کلمه «مدل» مغایر اصل (15) قانون اساسی است و پیشنهاد می‌شود به کلمه «نمونه» تبدیل شود.

- در بند «ت» با توجه به ویژگی‌های خاص طرح‌های نظامی و امنیتی و محرمانگی، فعالیت‌های این حوزه باید از دامنه شمول قانون خارج شوند. همچنین همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط دارای ابهام است و پیشنهاد حذف این حکم داده می‌شود.

- در بند «ج»، کلمه «تدوین» با توجه به واژه «پیشنهاد» که بعد از آن آمده، ابهام دارد و پیشنهاد حذف داده می‌شود.

به‌علاوه، جلب مشارکت پژوهشگاه‌ها، اندیشکده‌ها و مؤسسات پژوهشی در پیشنهاد و تدوین طرح‌های اولویت‌دار و پیشران موضوع ماده (۵) از ضروریاتی است که برعهده مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی، به‌عنوان بازوی پژوهشی شورای ملی هوش مصنوعی و راهبر امور پژوهشی این حوزه است. از‌این‌رو، پیشنهاد می‌شود این مهم در متن قانون تصریح شود. ذکر چنین موضوعی در قانون ضمن بسترسازی استفاده حداکثری از ظرفیت دانشی کشور در حوزه هوش مصنوعی، موجب انگیزه‌بخشی به مؤلفان این دست پژوهش‌ها و ارتقای جایگاه کشور از حیث تدوین آثار علمی در حوزه هوش مصنوعی خواهد شد.

به‌منظور دستیابی به لایه‌های بنیادین توسعه هوش مصنوعی، مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری مکلف است به‌صورت سالانه با پایش و شناسایی فرصت‌ها، مزایا، نقاط ضعف و خلأهای فناورانه زیست‌بوم هوش مصنوعی کشور، طرح‌های ملی اولویت‌دار و پیشران را در محورهایی مشتمل بر موارد زیر، تدوین نماید و پس از تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی، فراخوان کند.

الف‌- طرح‌های توسعه مدل‌های بنیادی هوش مصنوعی مورد نیاز کشور در حوزه‌های مختلف

ب‌- طرح‌های توسعه مدل‌های برهم‌زننده و نوظهور هوش مصنوعی

پ‌- طرح‌های همکاری فناورانه بین‌المللی با نهادهای عمومی و خصوصی خارجی

ت‌- طرح‌های اختصاصی و اقتدارآفرین هوش مصنوعی در عرصه‌های مختلف صنعتی، نظامی و امنیتی با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط

ث- ایجاد سازو‌کارهای لازم برای پیش‌بینی و مدیریت پیامدهای احتمالی جهش ناگهانی در توانمندی‌های هوش مصنوعی

ج- تدوین و پیشنهاد راهبردها و مصوبات در زمینه اخلاق و حقوق و مسئولیت‌های کیفری و مقابله با سیطره‌های عاملیت فناوری از طریق حفظ و تقویت محوریت عاملیت انسانی و تقویت نقش ساختارهای مردم‌سالار در مقابله با‌ فروبستگی فناورانه

چ- طراحی و حمایت از راهبردهای مؤثر برای جلوگیری از انحصار و تمرکز قدرت در حوزه هوش مصنوعی مانند راهبردهای حمایت از طرح‌های متن باز‌، سیاست‌های پیشگیرانه مقابله با تحریم‌های احتمالی‌، راهبردهای تقویت اتحادیه‌های بین‌المللی با کشورهای همسو

ماده (5)

تبصره «1»- مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی مکلف است اجرای طرح‌های پیشنهادی موضوع ماده (5) این قانون را با اولویت اجرای کامل طرح توسط بخش خصوصی و یا قراردادهای مشارکت عمومی- خصوصی و در صورت عدم تمایل بخش خصوصی، به‌طور کامل توسط دولت، با رعایت قوانین و مقررات موجود، برنامه‌ریزی نماید.

سازمان ملی هوش مصنوعی در نقش راهبر و هماهنگ‌کننده است و مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه، ذیل این سازمان قرار دارد. لذا، سازمان ملی هوش مصنوعی باید بر تدوین راهبردهای ملی، ایجاد نقشه راه توسعه هوش مصنوعی و هماهنگی بین بخش‌های مختلف متمرکز شود و از ورود به وظایف اجرایی (ازجمله طرح‌ها و پروژه‌های مرکز مذکور)، پرهیز کند. پیشنهاد تصحیح تبصره داده می‌شود.

همچنین استفاده از واژه «پروژه» مغایر با اصل (15) قانون اساسی است.

بیان «مشارکت عمومی- خصوصی» بدون تعیین ضابطه، مغایر اصل (۸۵) قانون اساسی است. بااین‌حال، در قوانین مختلفی به‌طور صریح به‌عبارت مشارکت عمومی- خصوصی و یا مشارکت بخش خصوصی با دولت اشاره شده است (ازجمله: قانون برنامه پنجم توسعه- قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1393، قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394، قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه مصوب 1395 و آیین‌نامه اجرایی مولدسازی دارایی‌های دولت مصوب 1401‌). همچنین لایحه «مشارکت عمومی- خصوصی» نیز در تاریخ 1403/7/19 در مجلس اعلام وصول شده است. لذا پیشنهاد می‌شود، در متن این حکم، قید «با رعایت قوانین و مقررات موجود» اضافه شود.

تبصره «1»- سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است طرح‌های پیشنهادی مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی این ماده را با اولویت اجرای کامل پروژه توسط بخش خصوصی، مشارکت عمومی- خصوصی و در موارد خاص و ضروری به‌صورت کامل انجام دهد.

(5)

تبصره «2»- معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری مکلف است، طرح‌های منتخب اولویت‌دار مرکز ملی مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری‌های بنیادین هوش مصنوعی را‌ به شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان جهت تصویب در چارچوب قانون جهش تولید دانش‌بنیان مصوب 1401را معرفی نماید.

(5)

به‌منظور تأمین، توسعه و شبکه‌سازی زیرساخت‌های پردازشی در حوزه هوش مصنوعی، مرکز توسعه و شبکه‌سازی خدمات پردازشی هوش مصنوعی در چارچوب مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، بدون شخصیت حقوقی مستقل و با استفاده از ساختارها و ظرفیت‌های موجود در آن وزارتخانه به‌شرح وظایف زیر تشکیل می‌شود:

الف- تدوین اقدامات اجرایی، تقسیم کار نهادی و زمان‌بندی‌ اجرای اقدامات با هدف بهبود و افزایش ظرفیت‌های پردازشی کشور در حوزه هوش مصنوعی

ب-...

پ-... تدوین دستورالعمل نحوه حمایت و مشارکت در سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در زمینه تأمین تجهیزات پردازشی مورد نیاز کشور 

ت- پیشنهاد حذف

ث-...

تبصره- کلیه دستورالعمل‌های این بند با تصویب و ابلاغ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات لازم‌الاجراست.

در صدر این ماده، ماهیت و شخصیت حقوقی این مرکز شفاف نیست‌. هرچند به‌نظر می‌رسد به‌عنوان یک ساختار مستقل زیر‌نظر وزارت ارتباطات شکل خواهد گرفت و لذا باید تصریح شود. از طرفی‌ هدف هماهنگی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تکالیف محوله این بند با برنامه‌ها و سیاست‌های مصوب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و سایر ارکان سازمان ملی هوش مصنوعی پیشنهاد می‌شود تصریح شود که فعالیت‌های این نهاد در چارچوب مصوبات شورای ملی راهبری هوش مصنوعی باشد.

بند «الف» این ماده، مبهم است و پیشنهاد بازنویسی جهت شفاف‌تر شدن آن داده می‌شود.

- در بندهای «ب تا ت» تدوین دستورالعمل توسط مرکز به علت ماهیت تقنینی، مغایر اصل (85) قانون اساسی است.

- در بند «پ» مشارکت در سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، مغایر اصل (22) قانون اساسی نیز است.

به‌منظور تأمین، توسعه و شبکه‌سازی زیرساخت‌های پردازشی در حوزه هوش مصنوعی، مرکز توسعه و شبکه‌سازی خدمات پردازشی هوش مصنوعی ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به‌شرح وظایف زیر تشکیل می‌شود:

الف- برنامه اهداف ظرفیت پردازشی کشور در حوزه هوش مصنوعی مشتمل بر اقدامات اجرایی، تقسیم کار نهادی و زمان‌بندی

ب‌-‌ تدوین دستور‌العمل حمایت و نحوه اشتراک‌گذاری و تجمیع ظرفیت‌های پراکنده پردازشی در کشور

پ- تدوین دستورالعمل نحوه حمایت و مشارکت در سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در زمینه تأمین تجهیزات پردازشی مورد نیاز کشور

ت‌-‌ تدوین دستورالعمل نحوه اعطای یارانه خدمات پردازشی

ث- تدوین دستورالعمل حمایت‌ از تشکیل کارورهای (اپراتورهای) خدمات پردازشی هوش مصنوعی

ماده (6)

به‌منظور تأمین امنیت رایانیکی (سایبری) و مدیریت مخاطرات سامانه‌های هوش مصنوعی، مرکز ارزیابی و تأیید امنیت رایانیکی سامانه‌های هوش مصنوعی با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان پدافند غیر‌عامل، مرکز مدیریت راهبردی افتا و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است موارد زیر را انجام دهد:

الف‌- تعیین مصادیق سطوح مخاطره و تدوین دستورالعمل دسته‌بندی و الزامات امنیت رایانیکی سامانه‌های هوش مصنوعی و تأییدیه‌های مورد نیاز مبتنی‌بر سطح مخاطره به‌منظور تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی 

ب- ارزیابی دوره‌ای سامانه‌های خارجی و داخلی هوش مصنوعی پرکاربرد بر‌اساس سطح مخاطره در بازه‌های زمانی 6‌ماهه و اطلاع‌رسانی و انتشار عمومی آن با رعایت ملاحظات محرمانگی

پ- تدوین فرایندها و دستورالعمل‌های انتخاب و اعطای گواهینامه به آزمایشگاه‌های مرجع  به‌منظور تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی 

ت- ایجاد محیط‌های آزمون هوش مصنوعی با همکاری دستگاه‌های متولی و تنظیم‌گران بخشی برای شرکت‌های توسعه‌دهنده

از‌آنجاکه در ماده (۱) این طرح، «سلامت عمومی و اخلاقی جامعه و ارزش‌های اجتماعی» در تعریف مفهوم «مخاطره» مدنظر قرار گرفته و تعیین ضوابط و چارچوب‌های این موارد از حیث تخصصی و دستگاهی بر‌عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، پیشنهاد می‌شود در صدر ماده عبارت «با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» افزوده شود.

بند‌های «الف و پ» مغایر اصل (138) قانون اساسی است‌. از‌این‌رو، پیشنهاد می‌شود عبارت «به‌منظور تصویب در شورای ملی راهبری هوش مصنوعی» اضافه شود تا پس از تأیید اکثریت وزرای عضو شورا و ابلاغ رئیس‌جمهور، لازم‌الاجرا باشد.

بند «الف» با موضوع تدوین الزامات امنیتی سامانه‌های هوش مصنوعی مغایر اصل (176) قانون اساسی است .

همچنین در انتشار سطح مخاطره سامانه‌های هوش مصنوعی رعایت ملاحظات محرمانگی باید مورد تأکید قرار گیرد.

به‌منظور تأمین امنیت و مدیریت مخاطرات سامانه‌های هوش مصنوعی، مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانه‌های هوش مصنوعی با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان پدافند غیر‌عامل و مرکز مدیریت راهبردی افتا مکلف است موارد زیر را انجام دهد:

الف‌- تدوین دستورالعمل دسته‌بندی و الزامات امنیتی سامانه‌های هوش مصنوعی  مبتنی‌بر سطح مخاطره

ب- ارزیابی دوره‌ای سامانه‌های خارجی و داخلی هوش مصنوعی پرکاربرد بر‌اساس سطح مخاطره در بازه‌های زمانی 6‌ماهه و اطلاع‌رسانی و انتشار عمومی آن

پ- تدوین فرایندها و دستورالعمل‌های انتخاب و اعطای گواهینامه به آزمایشگاه‌های مرجع

ت- ایجاد محیط‌های آزمون هوش مصنوعی با همکاری دستگاه‌های متولی و تنظیم‌گران بخشی برای شرکت‌های توسعه‌دهنده

ماده (7)

تبصره «۲»- سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است، کلیه فرایندهای تأیید سامانه‌های هوش مصنوعی را صرفاً از طریق درگاه ملی مجوزها و به‌صورت یکپارچه صادر نماید.

در  تبصره‌ «۱» پیشنهاد شده است تأیید سامانه‌های هوش مصنوعی و مجوزهای مورد نیاز، از طریق درگاه مجوزها و به‌وسیله سازمان ملی هوش مصنوعی صادر شود، اما دقیقاً مشخص نکرده که چه کسانی و در چه اموری باید مجوز اخذ نمایند. همچنین در تبصره «۲» بحث تبعیض بین صدور مجوز در سامانه‌های داخلی و خارجی مطرح است. لذا، پیشنهاد می‌شود متن تبصره «۲» تکمیل شود و به‌لحاظ اولویت، جای تبصره‌های «1 و 2» عوض شود.

تبصره «1»- سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است کلیه فرایندهای تأیید سامانه‌های هوش مصنوعی را صرفاً از طریق درگاه ملی مجوزها و به‌صورت یکپارچه صادر نماید.

(7)

تبصره «۱»- به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی توسط دستگاه‌های اجرایی و یا برای ارائه خدمات عمومی، بر‌حسب سطح مخاطره، ملزم به اخذ مجوزها و تأییدیه‌های مورد نیاز از مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانه‌های هوش مصنوعی می‌باشند. اعمال هرگونه محدودیت در صدور مجوز که منجر به تبعیض میان سامانه‌های هوش مصنوعی داخلی با خارجی و یا سامانه‌های هوش مصنوعی داخلی با یکدیگر گردد، ممنوع است. 

تبصره «۲»- اعمال هرگونه محدودیت در صدور مجوز که منجر به تبعیض میان سامانه‌های هوش مصنوعی داخلی با خارجی و یا سامانه‌های هوش مصنوعی داخلی با یکدیگر گردد، ممنوع است.

(7)

به‌منظور حفظ و ارتقای سرمایه‌های انسانی کشور در حوزه هوش مصنوعی

ماده (8)

الف- وزارتخانه‌های آموزش و پرورش‌، علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت و درمان و آموزش پزشکی مکلفند با همکاری سازمان و با استفاده از منابع و امکانات در اختیار خود موارد زیر را انجام دهند:

1. ایجاد و بازنگری سرفصل‌های آموزشی متأثر از تحولات مرتبط با هوش مصنوعی

2. ایجاد بستر مناسب در مدارس و دانشگاه‌ها برای تقویت و همسوسازی پروژه‌های پژوهشی در حوزه هوش مصنوعی

3. تدوین راهبردهای حمایت از دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته‌های مرتبط با هوش مصنوعی

(8)

ب- بنیاد ملی نخبگان موظف است با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی و وزارت امور خارجه و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ظرف مدت 6 ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون موارد زیر را جهت تصویب وزرای مذکور در این بند انجام دهد:

1...

2...

مرجع تصویب دستورالعمل جذب و حمایت از متخصصین هوش مصنوعی ایرانی در داخل و خارج از کشور تعیین نشده است و واگذاری آن به بنیاد ملی نخبگان خلاف اصل (138) قانون اساسی است.

ب- بنیاد ملی نخبگان موظف است با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی و  وزارت امور خارجه و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ظرف مدت 6 ماه پس از لازم‌‌الاجرا شدن‌ این قانون موارد زیر را انجام دهد:

1. تدوین دستورالعمل جذب و حمایت از متخصصین هوش مصنوعی‌ در داخل و خارج از کشور

2. تدوین دستورالعمل جذب نخبگان و دانشجویان برتر به‌منظور ادامه تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی بالاتر

8

پ- وزارت رفاه و تعاون و امور اجتماعی مکلف است ظرف مدت 6 ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون‌ با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی‌، دستورالعمل آموزش فنی و حرفه‌ای و مهارتی صنایع وابسته به هوش مصنوعی را در چارچوب قانون نظام جامع آموزش فنی و حرفه‌ای مصوب 1396/8/24 تدوین و تصویب نماید.

8

به‌منظور تسهیل دسترسی به داده‌های مورد نیاز توسعه هوش مصنوعی و توسعه بازار محصولات هوش مصنوعی

ماده (9)

الف- کارگروه ویژه تبادل داده‌های هوش مصنوعی ذیل کارگروه تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب 1401 تشکیل می‌شود. سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است با همکاری مرکز ملی فضای مجازی دستورالعمل اجرایی این کارگروه مشتمل بر اعضا، اختیارات، شیوه و حوزه‌‌ عملکرد را به تصویب شورای عالی فضای مجازی برساند.

(۹)

ب- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی، بازارگاه ملی هوش مصنوعی را با هدف عرضه داده‌های بخش عمومی مورد تأیید کارگروه ویژه موضوع بند «الف» و عرضه محصولات و خدمات هوش مصنوعی راه‌اندازی نماید.

(۹)

تبصره «۱»- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی ظرف مدت 6 ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون، دستورالعمل‌های فنی ایجاد بازارگاه را تدوین و به تصویب شورای اجرایی فناوری اطلاعات برساند.

(۹)

تبصره «۲»- دستگاه‌های اجرایی مجازند با تأیید سازمان ملی هوش مصنوعی و رعایت احکام قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب 1401، نسبت به راه‌اندازی کاروران (اپراتور) بخشی داده با مشارکت بخش خصوصی اقدام نمایند.

(9)

جایگزینی کلمه «کمیته» با کلمه «کارگروه»

کلمه کمیته غیر‌فارسی و مغایر اصل (15) قانون اساسی است.

پ- سازمان ملی هوش مصنوعی، سازمان اداری و استخدامی کل کشور و سازمان برنامه و بودجه کل کشور مکلف‌اند با ایجاد کمیته مشترک ذیل دبیرخانه شورا و با همکاری دستگاه‌های اجرایی زیر‌نظر قوه مجریه ظرف مدت 6 ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون نسبت به تهیه دستورالعمل اجرایی کاربست هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری، توانمندسازی و چابک‌سازی و کاهش زمان ارائه خدمات عمومی‌ اقدام و به تصویب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی برسانند. سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است هر 6 ماه یک‌بار گزارش عملکرد این بند را به کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی ارسال نماید.

9

ت- انعقاد قراردادهای تبادل داده با اشخاص حقوقی متقاضی، در سقف تعرفه‌های مجاز و با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی و حفظ حریم خصوصی، برای کلیه دستگاه‌های اجرایی مجاز است. قیمت‌گذاری و تعرفه خدمات موضوعی این بند در چارچوب قوانین و مقررات کشور، توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تعیین می‌شود.

احتمال مغایرت با اصول (85) و (22) قانون اساسی در بحث قیمت‌گذاری و تعرفه خدمات موضوعی این بند وجود دارد.

- در بند «ج» ماده (5) قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات مصوب 1382‌‌: تعیین سیاست نرخ‌گذاری بر کلیه خدمات در بخش‌های مختلف ارتباطات و‌ فناوری
اطلاعات و تصویب جداول تعرفه‌ها و نرخ‌های کلیه خدمات ارتباطی در چارچوب ‌قوانین و
مقررات کشور‌ بر‌عهده کمیسیون تنظیم مقررات گذاشته شده است.

این امر در بند «ح» ماده (66) قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز تصریح شده و تعیین تعرفه در چارچوب قوانین و مقررات کشور با رعایت مصوبات شورای عالی فضای مجازی بر‌عهده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است.

ت- انعقاد قراردادهای تبادل داده با اشخاص حقوقی متقاضی، در سقف تعرفه‌های مجاز و با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی و حفظ حریم خصوصی، برای کلیه دستگاه‌های اجرایی مجاز است. قیمت‌گذاری و تعرفه خدمات موضوعی این بند توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تعیین می‌شود.

(9)

به‌منظور حمایت از کسب‌و‌کارهای توسعه هوش مصنوعی، کارکنان شاغل در شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی مورد تأیید سازمان مشمول بند «چ» ماده (8) قانون جهش تولید دانش‌بنیان خواهند بود. آیین‌نامه اجرایی این ماده مشتمل بر دامنه شمول شرکت‌های موضوع این حکم و ضوابط دریافت حمایت فوق‌الذکر، ظرف 3 ماه پس از لازم‌الاجرا شدن‌ این قانون با پیشنهاد سازمان ملی هوش مصنوعی تهیه و به تصویب هیئت‌وزیران می‌رسد.

ماده (10)

به‌منظور استفاده از ظرفیت همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت امور خارجه در چارچوب همکاری‌های بین‌المللی اقدامات زیر را انجام دهد:

الف‌- حمایت از ایجاد مراکز و آزمایشگاه‌های مشترک هوش مصنوعی

ب- توسعه سکوهای (پلتفرم‌های) آموزشی چندزبانه و تبادل متخصص برای تربیت نیروی انسانی

پ- تسهیل و حمایت از سرمایه‌گذاری مشترک برای توسعه و ترویج فناوری‌های هوش مصنوعی

ماده (11)

در صورت رفع مغایرت با اصل (۷۵) و تأمین بار مالی، با محتوای ماده به‌شرح زیر موافقت می‌شود.

الف- صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی با یک شخصیت حقوقی مستقل ذیل سازمان ملی هوش مصنوعی و به‌صورت مشارکت عمومی و خصوصی‌، ‌و به‌صورت دولتی تأسیس می‌گردد. سرمایه اولیه صندوق به میزان 100 هزار میلیارد ریال تعیین می‌گردد که سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است ظرف مدت دو سال منابع لازم برای تشکیل و افزایش سرمایه صندوق را در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی کند. اساسنامه صندوق شامل ارکان، وظایف، نحوه اختیارات، نحوه فعالیت،   مدیریت و نظارت بر صندوق در چارچوب این قانون باید ظرف ۶ ماه از لازم‌الاجرا شدن این قانون با پیشنهاد سازمان ملی هوش مصنوعی به تصویب هیئت‌وزیران خواهد رسید.

صندوق دارای بار مالی و مغایر اصل (75) قانون اساسی است.

همچنین ماهیت این صندوق که دولتی یا غیردولتی بوده مبهم است. به‌نظر می‌رسد، این صندوق دولتی است و با توجه به تبصره همین بند امکان کمک به افزایش سرمایه صندوق توسط بخش خصوصی و غیردولتی وجود دارد.

به‌منظور تقویت نظام تأمین مالی حوزه هوش مصنوعی در کشور

ماده (12)

الف- صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی وابسته به سازمان ملی هوش مصنوعی و به‌صورت مشارکت عمومی و خصوصی، تأسیس می‌گردد. سرمایه اولیه صندوق به میزان 100 هزار میلیارد ریال تعیین می‌شود که سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است ظرف مدت دو سال منابع لازم برای تشکیل و افزایش سرمایه صندوق را در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی کند. اساسنامه صندوق شامل ارکان، وظایف، نحوه اختیارات، نحوه فعالیت، مدیریت و نظارت بر صندوق در چارچوب این قانون باید ظرف ۶ ماه از لازم‌الاجرا شدن این قانون با پیشنهاد سازمان ملی هوش مصنوعی به تصویب هیئت‌وزیران خواهد رسید.

(12)

تبصره- علاوه‌بر اعتبارات مندرج در بودجه‌های سالانه کشور هرگونه کمک و سرمایه‌گذاری اشخاص حقیقی و حقوقی و شرکت‌های تابعه و وابسته دولت و نهادهای عمومی غیردولتی، صندوق توسعه ملی به صندوق مجاز است.

اطلاق وظیفه یا اختیار به صندوق توسعه ملی در تأمین مالی صندوق هوش مصنوعی مغایر اصول (5 و 57) قانون اساسی است و پیشنهاد حذف آن داده می‌شود.

تبصره- علاوه‌بر اعتبارات مندرج در بودجه‌های سالانه کشور هرگونه کمک و سرمایه‌گذاری اشخاص حقیقی و حقوقی و شرکت‌های تابعه و وابسته دولت و نهادهای عمومی غیردولتی، صندوق توسعه ملی به صندوق مجاز است.

(12)

ب- سرمایه‌گذاری‌ها و هزینه‌های صورت گرفته از‌سوی بخش خصوصی و غیر‌دولتی در زمینه توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز هوش مصنوعی کشور اعم از زیرساخت‌های پردازشی، توسعه الگوریتم‌ها و دادگان (دیتاست) و راه‌اندازی آزمایشگاه‌های مرجع، کمک به افزایش سرمایه صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی توسط بخش خصوصی یا سرمایه‌گذاری مشترک با مدیریت صندوق‌‌، مشمول ماده (۱۱) قانون جهش تولید دانش‌بنیان مصوب 1401 و آیین‌نامه اجرایی آن می‌شود‌. معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری مکلف است با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی دستورالعمل این بند را‌ ظرف مدت سه ماه پس ازلازم‌الاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان شورای ملی راهبری هوش مصنوعی‌ برساند.

با توجه به اینکه طبق این طرح، صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی، زیر‌نظر سازمان ملی هوش و شورای ملی راهبری هوش مصنوعی تشکیل می‌شود؛ لذا، پیشنهاد می‌شود تهیه دستورالعمل این بند با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی جهت رعایت ملاحظات این سازمان و در هماهنگی با شورای ملی راهبری هوش مصنوعی باشد.

ب- سرمایه‌گذاری‌ها و هزینه‌های صورت گرفته از‌سوی بخش خصوصی و غیر‌دولتی در زمینه توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز هوش مصنوعی کشور اعم از زیرساخت‌های پردازشی، توسعه الگوریتم‌ها و دادگان (دیتاست) و راه‌اندازی آزمایشگاه‌های مرجع، کمک به افزایش سرمایه صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی توسط بخش خصوصی یا سرمایه‌گذاری مشترک با مدیریت صندوق‌، مشمول ماده (11) قانون جهش تولید دانش‌بنیان مصوب 1401 و آیین‌نامه اجرایی آن می‌شود‌. معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری‌ مکلف است‌ دستورالعمل این بند را‌ ظرف مدت سه ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون تهیه و به تصویب شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان برساند.

(12)

الف- متن زیر به‌عنوان یک جزء‌ به ماده (119) قانون امور گمرکی مصوب 1390 با الحاقات و اصلاحات بعدی آن الحاق می‌شود:

- تجهیزات، پردازنده‌ها و سخت‌افزارهای اختصاصی هوش مصنوعی که امکان تولید آن در کشور وجود ندارد با تأیید رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی شورای ملی راهبری هوش مصنوعی 

این حکم دارای بار مالی و مغایر اصل (75) قانون اساسی است. در صورت رفع مغایرت با اصل (۷۵) و تأمین بار مالی با محتوای ماده موافقت می‌شود.

همچنین پیشنهاد می‌شود تصمیم‌گیری در خصوص پیشنهاد تجهیزات و پردازنده‌های هوش مصنوعی که مشمول این بند می‌شوند، در سطح بالاتر از رئیس سازمان و با موافقت کلیه اعضای شورای راهبری هوش مصنوعی صورت گیرد تا هماهنگی‌ها در بین همه ارکان‌ کشور از منظر تهیه و تأمین زیرساخت‌های پردازشی افزایش‌یافته و احتمال تعارض منافع نیز کاهش یابد.  

الف- متن زیر به‌عنوان یک جزء به ماده (119) قانون امور گمرکی مصوب 1390 با الحاقات و اصلاحات بعدی آن الحاق می‌شود:

- تجهیزات، پردازنده‌ها و سخت‌افزارهای اختصاصی هوش مصنوعی که امکان تولید آن در کشور وجود ندارد با تأیید رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی

ماده (13)

تبصره- ورود اقلام موضوع بند «الف» این ماده به پیشنهاد رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی، نیازمند موافقت کلیه اعضای شورای ملی راهبری هوش مصنوعی است.

الحاق

ب- صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی مشمول بند «الف» ماده (18) قانون جهش تولید دانش‌بنیان مصوب 1401 می‌شود.

(13)

ماده 14- سازمان ملی هوش مصنوعی موظف است؛ عملکرد اجرای این‌ قانون را در دوره‌های 6ماهه به شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و کمیسیون صنایع و معادن، کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری و کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.

با توجه به اینکه این بند به‌لحاظ محتوایی با بندهای پیشین خود مرتبط نیست پیشنهاد می‌شود در قالب ماده مجزا لحاظ شود.

پیشنهاد می‌شود، سایر کمیسیون‌های مرتبط با موضوع نیز افزوده شوند.

پ- سازمان ملی هوش مصنوعی موظف است؛ عملکرد اجرای این‌ قانون را در دوره‌های 6ماهه به شورای ملی راهبری هوش مصنوعی و کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.

13