این گزارش به بررسی اصلیترین ساختار بودجه حوزه فاوا با محوریت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شرکتها و سازمانهای تابعه و مرکز ملی فضای مجازی در 6 بخش، شامل ردیفهای درآمدی، سنجههای عملکردی، اعتبارات دستگاههای اجرایی تابعه وزارتخانه، ردیفهای متفرقه منتقل شده به جدول 7 در حوزه فاوا، طرحهای تملک داراییهای سرمایهای و بودجه شرکتهای دولتی زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات میپردازد.
نقطهنظرها/ یافتههای کلیدی
اصلیترین یافتههای کلیدی این گزارش به شرح ذیل است:
گزارشها حاکی از آن است که درحالحاضر حدود 65 درصد از سند طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات محقق شده است و به نظر میرسد با تکمیل برخی از پروژههای مرتبط با اهداف شبکه ملی اطلاعات در دولت، تحقق هدفگذاری 79درصدی در تکمیل شبکه ملی اطلاعات، هدفی در دسترس برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات باشد. اما درخصوص تحقق اتصال پنج میلیون نقطه از اماکن کشور به تار (فیبر) نوری، بهعنوان اصلیترین وعده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، نیازمند تمهیدات جدیتری ازسوی این وزارتخانه خواهد بود. هماکنون مطابق آمار سامانه رسمی پروژه توسعه تار (فیبر) نوری، این پروژه با پیشرفت حدود 41درصدی در بخش تعهدات پوشش، بیش از هشت میلیون و 228 هزار خانوار را تحت پوشش تار (فیبر) نوری قرار داده است؛ اما از این تعداد صرفاً اندکی بیش از 716 هزار مکان اداری، تجاری و مسکونی درحال استفاده از خدمات اتصال تار (فیبر) نوری به شیوههای مختلفاند.
پیشنهاد راهکار تقنینی، نظارتی یا سیاستی
دلایل توجیهی: در جدول شماره 1-14 لایحه بودجه مبلغ بیست هزار میلیارد ریال برای توسعه هوش مصنوعی در نظر گرفته شده است. این ردیف دارای چندین اشکال است. اولاً دستگاه متولی آن مشخص نشده است؛ ثانیاً اقدامات و مجموعه فعالیتهای مرتبط با آن تبیین نشده است؛ ثالثاً مبالغ پیشبینیشده برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی کافی نیست.
دلایل توجیهی: در سالهای اخیر مبالغ زیادی از طرف دولت بهعنوان کمک به کاروران مخابرانی برای توسعه فیبر نوری اعطا شده است. اما این کمکها درعمل نتوانسته سبب اجرای تعهدات و تحقق هدفگذاریهای مربوط به اتصال اماکن و منازل به شبکه فیبر نوری کشور شود. با توجه به تحقق نیافتن اهداف توسعه فیبر نوری، به نظر میرسد افزایش منابع مالی منابع صندوق توسعه شبکه فیبر نوری و تخصیص آن به اپراتورهای مخابراتی خلاف رویکردهای بودجهریزی عملیاتی باشد.
همچنین بنا به تصویبنامه هیئتوزیران درخصوص «حقالسهم دولت از درآمد خدمات بخش شبکه ارتباطی سیار، ثابت و ارتباطات ماهوارهای (1401/4/1)»، مبالغ زیادی برای کمک به کاروران مخابرانی برای توسعه فیبر نوری صرف میشود. به نظر میرسد کمکهای مضاعف دولت در قالب ردیف بودجهای 1302035016 چندان توجیه اقتصادی نداشته باشد؛ لذا پیشنهاد میشود بخشی از اعتبارات ردیف 1302035016 برای تقویت سایر اجزای شبکه ملی اطلاعات و توسعه زیرساختهای یکپارچه ابری در کشور هزینه شود.
پیشنهاد اصلاحی:
مبلغ 10 هزار میلیارد ریال از اعتبارات ردیف 1302035016 به ردیف 1302035012 با عنوان «تأمین و تکمیل زیرساختهای اطلاعاتی شبکه ملی اطلاعات» منتقل شود. همچنین، مبلغ 10 هزار میلیارد ریال از اعتبارات ردیف 1302035016 به ردیف 1302034013 از جدول 5 لایحه (صفحه 324 از سند پیوست شماره یک لایحه بودجه 1404) باعنوان «ایجاد و توسعه زیرساخت های یکپارچه ابری و خدمات دولت هوشمند» منتقل شود.
بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) بهعنوان یکی از محورهای اصلی و توانمندساز توسعه اقتصاد دیجیتال و توسعه دولت هوشمند شناخته میشود. با توجه به نقش کلیدی فاوا در رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری و ارتقای کیفیت خدمات عمومی، بودجهریزی این حوزه حائز اهمیت است. اعتبارات بخش فاوا و نوع تمرکز آن میتواند تأثیر بسزایی در تحقق اهداف برنامه هفتم کشور و سایر سیاستهای کلان مرتبط با بخش فاوای کشور داشته باشد.
این گزارش به بررسی و تحلیل درآمدها و اعتبارات حوزه فاوا در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ میپردازد. بیشتر دستگاههای اجرایی کشور برنامههای توسعه فاوا را در حوزه وظایف خود دنبال میکنند و اعتبارات لازم را از بودجه سالیانه کشور تأمین میکنند. این گزارش صرفاً به بررسی منابع و مصارف لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای تابعه آن و همچنین مرکز ملی فضای مجازی میپردازد.
در این گزارش، بودجه دستگاهها و شرکتهای ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ بررسی میشود. محورهای اصلی فاوا شامل توسعه شبکه ملی اطلاعات، گسترش خدمات دولت هوشمند، تقویت اقتصاد دیجیتال، سرمایهگذاری در صنعت فضایی، امنیت سایبری و نظایر آن مورد توجه این گزارش هستند.
لایحه بودجه ۱۴۰۴، نشاندهنده رویکرد آیندهنگر دولت در تحقق تحول دیجیتال و تقویت زیرساختهای ارتباطی و اطلاعاتی است. بااینحال، موفقیت این برنامهها، مستلزم نظارت دقیق بر تخصیص منابع، اجرای بهینه پروژهها و استفاده حداکثری از ظرفیتهای بخش خصوصی و دانشبنیان خواهد بود.
2.ردیفهای درآمدی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای زیرمجموعه آن و مرکز ملی فضای مجازی
منابع بودجه عمومی دولت در لایحه بودجه سال 1404، شامل چهار بخش درآمدها، واگذاری داراییهای سرمایهای، واگذاری داراییهای مالی و درآمدهای اختصاصی دولت است که میزان هر بخش و سهم حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات از آن بهصورت خلاصه در جدول 1 نشان داده میشود:
جدول 1. مجموع درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی و سهم آن از منابع بودجه عمومی دولت در لایحه بودجه 1404(مبالغ به میلیارد ریال)
|
سرفصل منابع لایحه |
منابع بودجه سال 1404 |
مجموع درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی |
سهم از کل به درصد |
|
درآمدها |
24،464،550 |
297,977 |
1/2 |
|
واگذاری داراییهای سرمایهای |
9،300،000 |
0 |
0 |
|
واگذاری داراییهای مالی |
15،800،000 |
0 |
0 |
|
درآمدهای اختصاصی دولت |
4,280,000 |
3,000 |
0/07 |
|
مجموع |
53,844,550 |
300,977 |
0/56 |
مأخذ: مستخرج از اطلاعات لایحه بودجه سال 1404.
مجموع منابع اکتسابی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی در لایحه 1404، حدود 301 هزار میلیارد ریال است که این مقدار حدود 0/56 درصد از مجموع منابع بودجه عمومی دولت و 1/2 درصد از درآمدهای عملیاتی دولت است. گستره مورد بررسی این گزارش بهطور مشخص منابع مکتسبه دولت از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمانها و شرکتهای تابعه آن و مرکز ملی فضای مجازی است.
جزئیات ردیفهای درآمدی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای زیرمجموعه آن و همچنین مرکز ملی فضای مجازی در لایحه بودجه 1404 در جدول 2 نشان داده شده است. مطابق ردیفهای درآمدی لایحه بودجه سال 1404، مرکز ملی فضای مجازی کشور و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای تابعه آن در سال 1404، حدود 301 هزار میلیارد ریال درآمد خواهند داشت. درآمد دولت از این بخش در لایحه بودجه سال 1403، بالغبر 230 هزار میلیارد ریال بود که این موضوع بیانگر رشد 31درصدی مجموع درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی است.
باوجود این، از آنجا که مطابق جزئیات ردیفهای درآمدی بیش از 90درصد منابع درآمدی این بخش از محل حقالسهم دولت از اپراتورها حاصل خواهد شد، میتوان اینگونه جمعبندی کرد که دولت برای تحقق رشد درآمدهای بودجه در بخش فاوا در سال 1404، بیشتر متکی به افزایش درآمد کاروران مخابراتی است.
جدول 2. ردیفهای درآمدی از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای زیرمجموعه آن و مرکز ملی فضای مجازی در لایحه بودجه 1404(میلیون ریال)
|
جمع کل |
اختصاصی |
عمومی |
عنوان |
شماره |
|||||||
|
جمع کل |
استانی |
ملی |
جمع |
استانی |
ملی |
جمع |
استانی |
ملی |
|||
|
سود سهام ابرازی (50 درصد سود ویژه و سود سهم دولت- علیالحساب سال جاری) سایر شرکتهای دولتی |
130101 |
||||||||||
|
317,750 |
0 |
317,750 |
0 |
0 |
0 |
317,750 |
0 |
317,750 |
شرکت سهامی خدمات هوایی پست و مخابرات- پیام |
283110 |
|
|
9,596,000 |
0 |
9,596,000 |
0 |
0 |
0 |
9,596,000 |
0 |
9,596,000 |
شرکت سهامی ارتباطات زیرساخت |
283300 |
|
|
4,375,800 |
0 |
4,375,800 |
0 |
0 |
0 |
4,375,800 |
0 |
4,375,800 |
شرکت دولتی پستبانک |
283900 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از مالکیت دولت در بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات- حق امتیاز شبکه و جریمه عدم انجام تعهدات |
130404 |
|||
|
260,000,000 |
0 |
260,000,000 |
0 |
0 |
0 |
260,000,000 |
0 |
260,000,000 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
149100 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از نامبرینگ (شمارهگذاری مخابراتی) ۱ |
130413 |
|||
|
1,100,000 |
0 |
1,100,000 |
0 |
0 |
0 |
1,100,000 |
0 |
1,100,000 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
149100 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از حقالسهم سازمان |
130414 |
|||
|
2,772,000 |
0 |
2,772,000 |
0 |
0 |
0 |
2,772,000 |
0 |
2,772,000 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
149100 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از حق مالکیت دولت در بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات- مجوزهای صادرشده توسط شورای عالی فضای مجازی |
130420 |
|||
|
5,000 |
0 |
5,000 |
0 |
0 |
0 |
5,000 |
0 |
5,000 |
مرکز ملی فضای مجازی کشور |
101077 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از خدمات مخابراتی- حق استفاده از فرکانس رادیویی |
140106 |
|||
|
2,350,000 |
0 |
2,350,000 |
0 |
0 |
0 |
2,350,000 |
0 |
2,350,000 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
149100 |
|
|
|
|
|
|
|
حقالسهم دولت از محل درآمدهای کارورهای پستی موضوع ماده واحده قانون اجازه تعیین و وصول حق امتیاز فعالیت بخش غیردولتی در زمینه پست و مخابرات) |
140173 |
|||||
|
5,000,000 |
5,000,000 |
0 |
5,000,000 |
5,000,000 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
149100 |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از خدمات پژوهشی و تحقیقاتی |
140107 |
||
|
1,500,000 |
0 |
1,500,000 |
1,500,000 |
0 |
1,500,000 |
0 |
0 |
0 |
پژوهشگاه فضایی ایران |
113586 |
|
|
500,000 |
0 |
500,000 |
500,000 |
0 |
500,000 |
0 |
0 |
0 |
پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات |
149001 |
|
|
1,000,000 |
0 |
1,000,000 |
1,000,000 |
0 |
1,000,000 |
0 |
0 |
0 |
پارک علم و فناوری ارتباطات و فناوری اطلاعات |
149300 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از فروش و عرضه فعالیتهای فضایی ازجمله اعطای مجوزهای فضایی |
140207 |
|||
|
760,000 |
0 |
760,000 |
0 |
0 |
0 |
760,000 |
0 |
760,000 |
سازمان فضایی ایران |
149200 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از فروش داده و تصاویر ماهوارهای |
140214 |
|||
|
700,000 |
0 |
700,000 |
0 |
0 |
0 |
700,000 |
0 |
700,000 |
سازمان فضایی ایران |
149200 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
درآمد حاصل از افزایش 40 ریال به قیمت هر پیامک (10 ریال افزایش مزبور موضوع بند «ش» ماده (72) قانون جوانی جمعیت) |
160154 |
|||
|
11,000,000 |
0 |
11,000,000 |
0 |
0 |
0 |
11,000,000 |
0 |
11,000,000 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
149100 |
|
|
300,976,550 |
0 |
300,976,550 |
3,000,000 |
0 |
3,000,000 |
297,976,550 |
0 |
297,976,550 |
جمع |
||
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، ماده واحده.
همانطور که جدول 2 نشان میدهد، حدود 298 هزار میلیارد ریال (یعنی بیش از 99 درصد) از درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بهصورت عمومی است و فقط سه هزار میلیارد ریال (یعنی کمتر از 1 درصد) از درآمدهای آن بهصورت اختصاصی است. در این بین، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با ایجاد حدود 94 درصد از درآمدهای دولت در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات به میزان 282 هزار میلیارد ریال در رتبه اول کسب درآمدی قرار دارد. پس از آن، سود مجموع سهام ابرازی (50 درصد سود ویژه) شرکتهای سهامی ارتباطات زیرساخت، پستبانک و مجموعه پیام به میزان حدود چهارده هزار میلیارد ریال، 4/7 درصد از درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را ایجاد میکند.
شکل 1. نمودار سهم دستگاههای مختلف از درآمدهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1404
مأخذ: مستخرج از اطلاعات لایحه بودجه سال 1404.
3.سنجههای عملکردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1404
شاخصها یا سنجههای عملکردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1404 پیشبینی شده است. این شاخصها درصورت تصویب در مجلس شورای اسلامی، عملکرد مورد انتظار از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را تعیین خواهند کرد. این شاخصها در راستای اجرای قانون برنامه هفتم، ماده (64) و سند طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات (مصوب شورای عالی فضای مجازی– سال 1401) خواهد بود که جزئیات آن در جدول 3 نمایش داده شده است. سه مورد از مهمترین سنجههای عملکردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در بودجه سال 1404، مربوط به هوشمندسازی خدمات الکترونیکی دولت، تحقق اهداف سند طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات و اتصال اماکن اداری، تجاری و مسکونی به تار (فیبر) نوری است.
جدول 3. سنجههای عملکردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات پیشبینیشده در لایحه بودجه سال 1404(میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان اصلی |
عنوان فرعی |
واحد سنجش |
1402 |
1403 |
پیشبینی 1404 |
|
136 |
توسعه دولت هوشمند |
ارائه کلیه خدمات دولت به شهروندان بهصورت الکترونیکی |
درصد |
49.5 |
75 |
100 |
|
ظرفیت توان پردازشی دولت هوشمند |
تراهرتز |
20 |
21.4 |
28.4 |
||
|
استقرار مراکز داده دستگاهها در زیرساخت یکپارچه ابردولت |
دستگاه |
0 |
0 |
17 |
||
|
هوشمندسازی خدمات الکترونیکی دولت |
درصد |
11.5 |
20 |
40 |
||
|
ظرفیت ذخیرهسازی ابردولت |
پتابایت |
20 |
21.3 |
26.3 |
||
|
137 |
توسعه شبکه ملی اطلاعات |
سهم اقتصاد رقومی (دیجیتال) از تولید ناخالص ملی |
درصد |
5.2 |
5.9 |
6.5 |
|
تحقق اهداف عملیاتی سند طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات |
درصد |
59.2 |
74.9 |
79.8 |
||
|
اتصال اماکن اداری، تجاری و مسکونی به تار (فیبر) نوری |
میلیون نقطه |
0.5 |
2 |
5 |
||
|
138 |
توسعه صنعت فضایی کشور |
استقرار موفق ماهواره در مدار (تجمعی) |
تعداد |
6 |
9 |
14 |
|
ایجاد بستر ارائه خدمات کاربردی فضاپایه با ارزشافزوده |
تعداد |
9 |
15 |
20 |
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، ماده واحده.
یکی از خروجیهای مورد انتظار از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، تحقق بیش از 79درصدی اهداف سند طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات است. هرچند مطابق احکام قانون برنامه هفتم، بازنگری و بهروزرسانی اهداف و شاخصهای این سند در دستور کار مرکز ملی فضای مجازی قرار گرفته است، با توجه به گستردگی اهداف سند مذکور، تحقق 79درصدی آن گام مهمی از پیشرفت و تحول کشور در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات را فراهم خواهد کرد. مطابق آخرین گزارش مرکز ملی فضای مجازی از پیشرفت شبکه ملی اطلاعات، وضعیت این شاخص در حال حاضر حدود 65 درصد است که به نظر میرسد با تکمیل برخی از پروژههای مرتبط با اهداف شبکه ملی اطلاعات در دولت، تحقق هدفگذاری 79درصدی امکانپذیر خواهد بود.
سنجه عملکردی دیگر، مربوط به اتصال پنج میلیون نقطه از اماکن اداری، تجاری و مسکونی به تار (فیبر) نوری است. در راستای تحقق این هدفگذاری، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تاکنون از ظرفیتهای مختلفی نظیر اعطای مشوقهای قابلتوجه به دارندگان پروانه اپراتوری از محل کاهش 8درصدی حقالسهم دولت بهمنظور ایجاد پوشش و اتصال تار (فیبر) نوری، اعطای تسهیلات سرمایه در گردش مجریان پروژه و درنهایت تأسیس صندوق توسعه فیبر نوری اشاره کرد.
هماکنون مطابق آمار سامانه رسمی پروژه توسعه فیبر نوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به نشانی iranfttx.ir، این پروژه با پیشرفت حدود 41 درصد در بخش تعهدات پوشش، حدود ۸٬۲۲۷٬۹۲۰ خانوار را تحت پوشش تار (فیبر) نوری قرار داده است؛ اما از این تعداد، صرفاً اندکی بیش از هفتصد هزار مکان اداری، تجاری و مسکونی درحال استفاده از خدمات اتصال تار (فیبر) نوری به شیوههای مختلفاند.
شکل 2. نمودار روند پیشرفت پروژه توسعه دسترسی تار (فیبر) نوری در بخش پوشش و سرویس(تعداد بر حسب هزار واحد)
مأخذ: سامانه اطلاعرسانی رسمی توسعه فیبر نوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به نشانی iranfttx.ir
روند پیشرفت پوشش و اتصال در این پروژه در سالیان گذشته نشان میدهد از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۲ تعداد واحدهای تحت پوشش از بیش از دو میلیون و 241 هزار واحد با رشد نزدیک به 21۶درصدی به بیش از هفت میلیون خانوار رسیده و تعداد مشترکین متصل بهطور طبیعی بهعلت اوایل اجرای پروژه رشد چندانی نداشته است. این رشد با شیب کمتری در سال 1403 تداوم داشته است و در بهمنماه 1403 حدود 16 درصد نسبت به سال قبل را نشان میدهد. همچنین در بهمنماه 1403 حدود ۸٬۲۲۷٬۹۲۰ خانوار را تحت پوشش تار (فیبر) نوری قرار گرفته است که 6 درصد از هدفگذاری کل برنامه هفتم و 23 درصد از هدفگذاری سال اول برنامه هفتم پیشرفت محسوب میشود.
به نظر میرسد با توجه به نرخ رشد سالیان گذشته و عادت رفتاری کاربران در استفاده از اینترنت تلفن همراه در ایران، دستیابی به اهداف این بخش بدون برنامهریزی جدی در زمینه رفع موانع اتصال بهخصوص در زمینه نحوه تعرفهگذاری خدمات اینترنتی ثابت و سیار در کشور، آمار واقعبینانهای نباشد.
4.اعتبارات دستگاههای اجرایی ذیل دستگاه سیاستگذار در لایحه بودجه 1404 (جدول 7 وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی)
اعتبارات دستگاههای اجرایی ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه 1404 و قانون بودجه 1403 در جدول 4 نشان داده شده است. مجموع اعتبارات وزارتخانه مذکور و دستگاههای تابعه آن با 23 درصد رشد از اعتبار 193 هزار میلیارد ریال سال 1403 به 237 هزار میلیارد ریال در سال 1404 میرسد. 94 درصد اعتبارات مذکور در سال 1404، یعنی بالغبر 222 هزار میلیارد ریال، مستقیماً از طریق ستاد مرکزی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات صرف برنامهها خواهد شد و فقط 6 درصد آن از طریق دستگاههای تابعه وزارت ارتباطات هزینه خواهد شد. همچنین بالغبر 202 هزار میلیارد ریال، معادل 91 درصد از اعتبارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای اجرایی تابعه آن، در سال 1404 بهصورت تملک داراییهای سرمایهای خواهد شد. این شاخص در سال 1403 حدود 87 درصد بوده است.
از نکات قابل توجه در بخش اعتبارات دستگاههای تابعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات این است که بودجه پژوهشگاه فضایی ایران با 127 درصد رشد به 3,320 میلیارد ریال رسیده است که کل این مبلغ بهصورت هزینهای خواهد بود. این مبلغ از بودجه سازمان فضایی ایران نیز بیشتر است. بودجه سازمان فضایی ایران درمجموع 3,007 میلیارد ریال است که حدوداً نیمی از آن بهصورت تملک در دارایی در سال 1404 هزینه خواهد شد.
همچنین، بودجه ﭘﺎرک ﻋﻠﻢ و ﻓﻨﺎوری ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت در سال 1404 رشد نزدیک به 205درصدی داشته است که بیش از 92 درصد آن بهصورت هزینهای خواهد بود و فقط 8 درصد آن بهصورت تملک دارایی سرمایهای است.
مرکز ملی فضای مجازی نیز در بودجه سال 1404 با کاهش اعتبارات به میزان 32 درصد مواجه شده که دلیل آن نیز کاهش در اعتبارات تملک دارایی این دستگاه بوده است. این کاهش بودجه مرکز ملی فضای مجازی در سال 1403 نیز به میزان 15 درصد اتفاق افتاده بود. اعتبارات هزینهای مرکز ملی فضای مجازی با 7 درصد افزایش از اعتبار 714 میلیارد ریال سال 1403، به اعتبار 763 میلیارد ریال در سال 1404 رسیده است؛ اما اعتبارات تملک دارایی مرکز ملی فضای مجازی در سال 1404 به میزان 36 درصد کاهش خواهد یافت.
تحلیل جدول اعتبارات دستگاههای اجرایی ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی بهعنوان دو دستگاه سیاستگذار (جدول 7) نشان میدهد، دستگاههای اجرایی حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات حدود 0/78 درصد از مجموع اعتبارات ملی را به خود اختصاص میدهند. از این مقدار سهم اعتبارات هزینهای، حوزه فاوا حدود 0/13 درصد از کل اعتبارات هزینهای – ملی دستگاههای اجرایی کشور و سهم اعتبارات تملک دارایی سرمایهای حدود 4/92 درصد از کل اعتبارات تملک دارایی سرمایهای – ملی است.
نکته مثبت درخصوص بودجه بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات، تراز مثبت بین درآمدها و اعتبارات دولت در این بخش است که این موضوع نشاندهنده عدم وابستگی حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور به سایر منابع درآمدی دولت بهمنظور پوشش هزینههای خود است. مطابق جدول 1، درآمدهای این حوزه برای سال آینده حدود 301 هزار میلیارد ریال برآورد میشود و مطابق جدول 4، مجموع اعتبارات این بخش (مشتملبر اعتبارات هزینهای، تملک دارایی سرمایهای و اختصاصی) حدود 243 هزار میلیارد ریال است.
جدول 4. اعتبارات دستگاههای اجرایی ذیل دستگاه سیاستگذار (جدول 7. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی) در لایحه بودجه 1404 (میلیون ریال)
|
شماره دستگاه |
عنوان دستگاه |
هزینهای |
تملک دارایی |
جمع کل 1404 |
درصد رشد |
||
|
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
||||
|
113586 |
ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ﻓﻀﺎﻳﻲ اﻳﺮان |
1,463,600 |
3,320,000 |
0 |
0 |
3,320,000 |
127 |
|
149000 |
وزارت ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت |
15,295,776 |
20,106,000 |
168,823,994 |
202,167,000 |
222,273,000 |
21 |
|
149001 |
ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت |
1,431,500 |
2,266,000 |
115,898 |
140,000 |
2,406,000 |
55 |
|
149008 |
دﺑﻴﺮﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮرای اﺟﺮاﻳﻲ ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت |
35,000 |
38,000 |
0 |
0 |
38,000 |
9 |
|
149100 |
ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻘﺮرات و ارﺗﺒﺎﻃﺎت رادﻳﻮﻳﻲ |
3,102,653 |
4,447,000 |
157,428 |
195,000 |
4,642,000 |
42 |
|
149200 |
ﺳﺎزﻣﺎن ﻓﻀﺎﻳﻲ اﻳﺮان |
965,136 |
1,507,000 |
1,431,795 |
1,500,000 |
3,007,000 |
25 |
|
149300 |
ﭘﺎرک ﻋﻠﻢ و ﻓﻨﺎوری ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت |
450,000 |
1,562,500 |
104,632 |
129,220 |
1,691,720 |
205 |
|
283100 |
ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻠﻲ ﭘﺴﺖ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان |
0 |
0 |
93,684 |
100,000 |
100,000 |
7 |
|
جمع اعتبارات وزارت ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت (جدول 7) |
22,743,665 |
33,246,500 |
170,727,431 |
204,231,220 |
237,477,720 |
23 |
|
|
101077 |
اعتبارات مرکز ملی فضای مجازی (جدول7) |
714,462 |
763,000 |
7,312,244 |
4,700,000 |
5,463,000 |
-32 |
|
جمع اعتبارات وزارت ارتباطات و مرکز ملی فضای مجازی (جدول 7 لایحه بودجه) |
23,458,127 |
34,009,500 |
178,039,675 |
208,931,220 |
242,940,720 |
21 |
|
|
جمع کل اعتبارات ملی (جدول 7 لایحه بودجه) |
16,700,282,465 |
26,777,993,678 |
2,584,411,482 |
4,246,624,276 |
31,024,617,954 |
61 |
|
|
سهم حوزه فاوا از اعتبارات ملی (جدول 7) برحسب درصد |
0.14 |
0.127 |
89/6 |
92/4 |
0.78 |
- |
|
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، ماده واحده.
5.اعتبارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای زیرمجموعه آن و مرکز ملی فضای مجازی در ردیفهای متفرقه منتقلشده به جدول 7 بودجه
ساماندهی ردیفهای متفرقه و امکان انتقال آنها به ردیفهای ذیل دستگاههای اصلی یکی از ویژگیهای برجسته ذکرشده ازسوی دولت برای بخش دوم لایحه بودجه بوده است. این موضوع بدان معناست که بخش عمدهای از ردیفهای اعتباری متفرقه در بودجه باید در ذیل دستگاه اصلی سیاستگذار ساماندهی شده باشند. بررسی جداول 1-7 و 9 لایحه بودجه سال 1404 نشان میدهد که این موضوع در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات بهخوبی رعایت شده است.
در این راستا، اعتبارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای زیرمجموعه آن و مرکز ملی فضای مجازی در ردیفهای متفرقه منتقلشده به جدول 7 بودجه سال 1404در جدول ذیل نشان داده شده است. از مجموع حدود 243 هزار میلیارد ریال اعتبارات بخش فاوا در سال 1404، بالغبر 207 هزار میلیارد ریال آن بهصورت اعتبارات متفرقه منتقلشده به دستگاه اصلی و در قالب اعتبارات متمرکز درآمد- هزینه (شماره طبقهبندی 730000) توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و دستگاههای زیرمجموعه آن هزینه خواهد شد. از این میزان اعتبار بیش از 90 درصد، یعنی حدود 186 هزار میلیارد ریال، بهصورت تملک دارایی به مصرف خواهد رسید.
جدول 5. اعتبارات وزارت ارتباطات و دستگاههای تابعه آن در ردیفهای متفرقه منتقلشده به جدول 7 بودجه سال 1404 (میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه |
موضوع |
هزینهای |
تملک داراییهای سرمایهای |
جمع کل (سال 1404) |
|
اعتبارات متمرکز درآمد - هزینه |
|||||
|
730000-97 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
ایجاد، تأمین و توسعه زیرساختهای ارتباطی، اطلاعاتی، امنیتی، صیانت، خدمات و محتوای شبکه ملی اطلاعات، اقتصاد رقومی(دیجیتال)، دولت هوشمند و حمایت از تولیدات بومی |
13,300,000 |
155,163,000 |
168,463,000 |
|
730000-98 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
تأمین، توسعه و تجهیز زیرساختها، ماهواره و خدمات فضایی |
3,700,000 |
30,000,000 |
33,700,000 |
|
730000-99 |
ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻘﺮرات و ارﺗﺒﺎﻃﺎت رادﻳﻮﻳﻲ |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی - موضوع حقالسهم سازمان |
2,770,000 |
0 |
2,770,000 |
|
730000-100 |
سازمان فضایی ایران |
سازمان فضایی ایران - هزینه فعالیتهای فضایی |
760,000 |
0 |
760,000 |
|
730000-101 |
سازمان فضایی ایران |
تأمین، توسعه و تجهیز زیرساختها و خدمات فضایی |
0 |
1,200,000 |
1,200,000 |
|
جمع اعتبارات متفرقه منتقلشده به جدول 7 (وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات) |
20,530,000 |
186,363,000 |
206,893,000 |
||
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، ماده واحده.
6.طرحهای تملک دارایی سرمایهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی در لایحه بودجه سال 1404
اعتبارات تملک دارایی سرمایهای وزارت ارتباطات در لایحه بودجه 1404 بیش از 204 هزار میلیارد ریال خواهد بود که بخش اعظم آن، یعنی بیش از 186 هزار میلیارد ریال آن، بهصورت اعتبارات درآمد- هزینه خواهد بود و حدود هجده هزار میلیارد ریال نیز از اعتبارات عمومی دولت خواهد بود. همانطور که جدول 6 نشان میدهد مرکز ملی فضای مجازی بالغبر 4700 میلیارد ریال بودجه تملک دارایی سرمایهای در سال 1404 خواهد داشت که کل آن از اعتبارات عمومی دولت خواهد بود. مجموع اعتبارات وزارت ارتباطات و دستگاههای تابعه آن و همچنین مرکز ملی فضای مجازی در سال 1404 بالغبر 209 هزار میلیارد ریال خواهد بود.
جدول 6. تصویر کلان اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای وزارت ارتباطات و مرکز ملی فضای مجازی در لایحه بودجه 1404(میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی |
اعتبارات عمومی |
اعتبارات درآمد - هزینه |
اعتبارات اختصاصی |
جمع |
|
149000 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
17,868,220 |
186,363,000 |
0 |
204,231,220 |
|
101077 |
مرکز ملی فضای مجازی |
4,700,000 |
0 |
0 |
4,700,000 |
|
مجموع |
22,568,220 |
186,363,000 |
0 |
208,931,220 |
|
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، پیوست 1.
جدول 7 اعتبارات طرحهای تملک دارایی سرمایهای حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات را نمایش میدهد. بررسی این طرحها نشان میدهد؛ توسعه زیرساختهای شبکه ملی اطلاعات، تکمیل زیرساختهای اطلاعاتی شبکه ملی اطلاعات، توسعه زیرساختهای اقتصاد رقومی، توسعه زیرساختهای فضایی و توسعه متوازن منطقهای خدمات حوزه فاوا، اصلیترین عناوین طرحهای تملک داراییهای سرمایهای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به شمار میآیند.
میزان رشد 19درصدی برای کل فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات نشان میدهد که سرمایهگذاری دولت در این بخش نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. بودجه طرحهای تملک دارایی فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات در سال 1403 حدود 217 هزار میلیارد ریال بوده که برای سال 1404 به 257 هزار میلیارد ریال رسیده است.
بودجه تملک دارایی برنامه توسعه فناوریها و خدمات فضایی پایه در سال 1404 حدود 29 درصد رشد را نشان میدهد. این رشد نشاندهنده توجه دولت به توسعه بخش فضایی و افزایش سرمایهگذاری در خدمات ماهوارهای است.
برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات مهمترین برنامه وزارت ارتباطات در سال 1404 خواهد بود. اعتبار تملک دارایی برنامه مذکور بالغبر 115 هزار میلیارد ریال است که نسبت به سال 1403 حدود 21 درصد رشد را نشان میدهد.
برنامه ارائه خدمات زیرساختی کسبوکارهای مبتنیبر اقتصاد دیجیتال در سال 1404 با بودجه تملک دارایی 36 هزار میلیارد ریالی اجرا خواهد شد. با توجه به تمرکز دولت بر تقویت کسبوکارهای دیجیتال، اعتبار این برنامه رشد 15درصدی را در سال 1404 خواهد داشت.
جدول 7. طرحهای تملک داراییهای سرمایهای فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات در سال 1404(میلیون ریال)
|
درصد رشد |
برآورد 1404 |
مصوب 1403 |
عملکرد 1402 |
عملکرد سالهای لغایت 1401 |
عنوان دستگاه |
عنوان |
شماره طبقهبندی |
||
|
جمع |
عمومی |
متفرقه |
|||||||
|
19 |
257,363,500 |
65,999,500 |
191,364,000 |
216,614,266 |
45,692,048 |
98,827,070 |
فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات |
1302000000 |
|
|
29 |
31,250,000 |
13,050,000 |
18,200,000 |
24,208,039 |
70,000 |
2,503,694 |
برنامه توسعه فناوریها و خدمات فضا پایه و با ارزشافزوده |
1301004000 |
|
|
3 |
1,250,000 |
50,000 |
1,200,000 |
1,219,316 |
20,000 |
66,360 |
سازمان فضایی ایران |
توسعه کاربردهای اطلاعات و خدمات ماهوارهای |
1302004003 1302004003 |
|
15 |
36,175,000 |
1,575,000 |
34,600,000 |
31,515,973 |
1,134,260 |
5,619,259 |
برنامه ارائه خدمات زیربنایی کسب وکارهای مبتنیبر اقتصاد رقومی |
1302006000 |
|
|
23 |
1,630,000 |
30,000 |
1,600,000 |
1,320,282 |
999,000 |
1,148,105 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
تعمیرات اساسی و تأمین تجهیزات و ماشینآلات - وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
1302006007 1302001014 |
|
7 |
100,000 |
100,000 |
0 |
93,684 |
33,860 |
72,033 |
شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران |
اجرای مقاومسازی ساختمانهای عملیاتی و مراکز مهم شرکت پست ج.ا.ا |
1302006009 1302001015 |
|
21 |
140,000 |
140,000 |
0 |
115,898 |
15,400 |
30,103 |
پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات |
تعمیرات اساسی و تأمین تجهیزات و ماشینآلات - پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات |
13020060101302030004 |
|
16 |
45,000 |
45,000 |
0 |
38,633 |
25,000 |
81,491 |
سازمان تنظیم مقررات و فناوری رادیویی |
تعمیرات اساسی و تأمین تجهیزات و ماشینآلات - سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی |
13020060111302005004 |
|
18 |
250,000 |
250,000 |
0 |
212,479 |
19,000 |
88,597 |
سازمان فضایی ایران |
تأمین تجهیزات و ماشینآلات و تعمیرات اساسی - سازمان فضایی ایران |
1302006012 1302004005 |
|
-36 |
4,700,000 |
4,700,000 |
0 |
7,312,244 |
5,252,000 |
586,564 |
برنامه مدیریت راهبردی و امنیت فضای مجازی کشور |
1302022000 |
|
|
-37 |
4,500,000 |
4,500,000 |
0 |
7,119,081 |
5,230,000 |
515,818 |
مرکز ملی فضای مجازی کشور |
راهبری کلان فضای مجازی کشور |
1302022003 |
|
4 |
200,000 |
200,000 |
0 |
193,163 |
22,000 |
70,746 |
مرکز ملی فضای مجازی کشور |
تعمیرات اساسی و تأمین تجهیزات و ماشینآلات - مرکز ملی فضای مجازی کشور |
1302022004 |
|
21 |
114,637,000 |
3,074,000 |
111,563,000 |
94,869,813 |
23,875,846 |
58,690,927 |
برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات |
1302035000 |
|
|
0 |
7,024,000 |
24,000 |
7000000 |
7,021,248 |
3,748,702 |
910,002 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
توسعه زیرساختهای خدمات پایه و کاربردی و اقتصاد رقومی |
1302035004 1302002003 |
|
33 |
37,000,000 |
1,000,000 |
36000000 |
27,902,223 |
19,989,144 |
27,668,386 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
توسعه زیرساختهای شبکه ملی اطلاعات |
1302035006 1302001002 |
|
16 |
10,500,000 |
500,000 |
10000000 |
9,014,487 |
15,000 |
19,079,818 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
ایجاد و توسعه متوازن منطقهای خدمات بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات |
1302035007 1302002010 |
|
42 |
7,100,000 |
600,000 |
6500000 |
5,000,000 |
0 |
7,567,417 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
اجرای وظایف امنیت و سالمسازی اجتماعی و فرهنگی بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات |
1302035009 |
|
23 |
129,220 |
129,220 |
0 |
104,632 |
78,824 |
187,029 |
پارک علم و فناوری ارتباطات و فناوری اطلاعات |
تعمیرات اساسی و تأمین ماشینآلات و تجهیزات پارک علم و فناوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات - پارک علم و فناوری ارتباطات و فناوری اطلاعات |
1805089034 1805073001 |
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، پیوست 1.
در لایحه بودجه، موارد دیگری از طرحهای تملک داراییهای سرمایهای پیشبینی شده است که مشروط به اخذ مجوز ماده (23) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت 2 است. جدول 8 شامل اطلاعاتی درباره بودجه طرحهای تملک داراییهای سرمایهای مربوط به پروژههای مختلف وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ است. این اطلاعات شامل عملکرد سالهای گذشته، بودجه مصوب سال ۱۴۰۳ و برآورد بودجه سال ۱۴۰۴ همراه با درصد رشد نسبت به سال قبل است.
طرح «توسعه زیرساختهای پایش منابع و نظارت بر سرویسهای فاوا» با رشد ۳۳درصدی، بیشترین میزان رشد را در میان پروژههای ذکرشده دارد.
اغلب پروژهها در سال ۱۴۰۴ با افزایش اعتبار همراه بودهاند. بهعنوان مثال، طرح «توسعه فناوری و ساخت ماهوارههای تحقیقاتی عملیاتی» با رشد ۳۰درصدی، از ۲۲,۹۸۸ میلیارد ریال در سال ۱۴۰3 به ۳۰,۰۰۰ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است. طرح «تأمین منابع صندوق توسعه شبکه فیبر نوری» از سال 1403 در قانون بودجه درج شده است و با رشد 26درصدی در سال 1404 به 31,063 میلیارد ریال خواهد رسید.
طرح «تأمین و تکمیل زیرساختهای اطلاعاتی شبکه ملی اطلاعات» تنها پروژهای است که با کاهش ۹درصدی مواجه شده و از ۱۵,۰۰۰ میلیارد ریال در سال ۱۴۰3 به ۱۳,۷۰۰ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
بررسی اعتبارات نشان میدهد که دولت در سال ۱۴۰۴ بر توسعه زیرساختهای فناوری اطلاعات و ارتباطات، بهویژه در حوزه ماهوارهها، شبکه فیبر نوری، دولت هوشمند و پایش منابع ارتباطی تمرکز ویژهای دارد. بررسی و مقایسه رشد بودجه طرحهای توسعهای حوزه فاوا با نرخ تورم سالیانه نشان میدهد که گرچه طرحها با افزایش بودجه همراه بودهاند، از نرخ تورم سالیانه کشور همچنان پایینتر است.
جدول 8. طرحهای تملک داراییهای سرمایهای سال 1404 (تأمین اعتبار مشروط به اخذ مجوز ماده (23) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت 2) (میلیون ریال)
|
درصد رشد |
برآورد 1404 |
مصوب 1403 |
عملکرد 1402 |
عملکرد سالهای لغایت 1401 |
عنوان دستگاه |
عنوان |
شماره طبقهبندی |
||
|
جمع |
عمومی |
متفرقه |
|||||||
|
30 |
30,000,000 |
13,000,000 |
17,000,000 |
22,988,723 |
50,000 |
2,437,334 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
توسعه فناوری و ساخت ماهوارههای تحقیقاتی عملیاتی |
1302004004 1302004004 |
|
14 |
5,200,000 |
200,000 |
5,000,000 |
4,555,052 |
27,000 |
335,928 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
هوشمندسازی زیرساختهای شبکه پستی کشور |
1302006002 1302001012 |
|
7 |
15,010,000 |
10,000 |
15,000,000 |
14,004,829 |
5,000 |
3,603,885 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
توسعه دانش و زیرساختهای فناوریهای نوین بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات |
1302006003 1302030001 |
|
23 |
13,800,000 |
800,000 |
13,000,000 |
11,175,116 |
10,000 |
259,117 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
ایجاد، توسعه و تجهیز زیرساختهای فضایی |
1302006013 1302004006 |
|
10 |
22,040,000 |
40,000 |
22,000,000 |
20,028,974 |
30,000 |
7,067,266 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
ایجاد و توسعه زیرساختهای یکپارچه ابری و خدمات دولت هوشمند |
1302034013 1302001011 |
|
26 |
150,000 |
150,000 |
0 |
118,795 |
37,000 |
368,306 |
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات |
تنظیم و تدوین مقررات و توسعه بازار بخش فاوا |
1302035002 1302005001 |
|
33 |
8,100,000 |
100,000 |
8,000,000 |
6,083,060 |
86,000 |
1,108,751 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
توسعه زیرساختهای پایش منابع و نظارت بر سرویسهای فاوا |
1302035003 1302005003 |
|
-9 |
13,700,000 |
700,000 |
13,000,000 |
15,000,000 |
0 |
1,988,247 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
تأمین و تکمیل زیرساختهای اطلاعاتی شبکه ملی اطلاعات |
1302035012 |
|
26 |
31,063,000 |
0 |
31,063,000 |
24,730,000 |
0 |
0 |
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات |
تأمین منابع صندوق توسعه شبکه فیبر نوری |
1302035016 |
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، پیوست 1.
7.بودجه شرکتهای دولتی زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1404
بودجه شرکتهای دولتی زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در جدول 9 خلاصه شده است. تعداد پنج شرکت ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات فعالیت میکنند و مجموع درآمدهای آنها در سال 1404، بالغبر 473 هزار میلیارد ریال برآورد شده است. از این مبلغ، بیش از 435 هزار میلیارد ریال هزینه شرکتهای مذکور خواهد بود. 50 درصد سود ویژه این شرکتها در سال 1404 حدود چهارده هزار میلیارد ریال خواهد بود. شرکت سهامی ارتباطات زیرساخت بیشترین سود ویژه را در سال 1404 خواهد داشت که حدود 9,596 میلیارد ریال است. درحالیکه شرکت دولتی پستبانک در سال 1404 با درآمدی بالغبر 183 هزار میلیارد ریال بیشترین درآمد را در بین شرکتهای تابعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات خواهد داشت.
جدول 9. بودجه شرکتهای دولتی زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1404(میلیون ریال)
|
شماره طبقهبندی |
نام شرکت |
درآمد |
هزینه |
50 درصد سود ویژه |
سهم دولت از تقسیم سود |
استفاده از منابع عمومی دولت |
|
283100 |
شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران |
155,000,000 |
155,000,000 |
0 |
0 |
100,000 |
|
283110 |
شرکت سهامی خدمات هوایی پست و مخابرات- پیام |
4,350,000 |
3,714,500 |
317,750 |
15,887 |
0 |
|
283300 |
شرکت سهامی ارتباطات زیرساخت |
124,994,000 |
105,802,000 |
9,596,000 |
335,860 |
0 |
|
283400 |
سازمان فناوری اطلاعات ایران |
5,000,000 |
5,000,000 |
0 |
0 |
0 |
|
283900 |
شرکت دولتی پستبانک |
183,496,835 |
165,496,835 |
4,375,800 |
566,460 |
0 |
|
جمع |
472,840,835 |
435,013,335 |
14,289,550 |
918,207 |
100,000 |
|
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، پیوست 3.
مهمترین برنامههای شرکتهای دولتی زیرمجموعه وزارت ارتباطات در لایحه بودجه 1404 عبارتاند از: برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات،برنامه ارتقای بهرهوری صنایع معادن، بازرگانی و برنامه ارتقای شاخصها و رشد اقتصادی. جدول 10 برنامههای، فعالیتها، اهداف کمی و بودجه مورد نیاز برای تحقق اهداف شرکتهای مذکور را نشان میدهد.
هدفگذاری شرکتهای دولتی ذیل وزارت ارتباطات نیز تمرکز ویژه خود را بر توسعه زیرساختهای شبکه ملی اطلاعات قرار دادند. شرکت ملی پست در قالب برنامه ارائه خدمات زیرساختی شبکه ملی اطلاعات اهداف کمی را برای خدمات پستی و انواع مرسولات پستی در سال 1404 معین کرده است. شرکت سهامی خدمات هوایی پست و مخابرات- پیام، در قالب برنامه توسعه شبکه ملی اطلاعات اهداف مرتبط حملونقل هوایی، خدمات فرودگاهی و خدمات ترانزیت تعیین کرده است. گرچه تعیین اهداف مذکور در بودجه 1404 حائز اهمیت است، ارتباط این اهداف با شبکه ملی اطلاعات چندان روشن نیست و به نظر میرسد با اقدامات طرح کلان شبکه ملی اطلاعت مصوب شورای عالی فضای مجازی تطابق نداشته باشد.
شرکت سهامی ارتباطات زیرساخت بهعنوان دستگاه مسئول در توسعه و نگهداری شبکه مادر مخابراتی کشور اهداف مؤثری را برای توسعه شبکه ملی اطلاعات در سال 1404 تعیین کرده است. مهمترین اهداف مذکور شامل توسعه شبکه فیبرنوری، توسعه شبکه دیتا و توسعه شبکه انتقال است.
برنامههای سازمان فناوری اطلاعات ایران نقش مهمی در توسعه فناوری اطلاعات در کشور دارد. برخی از برنامههای کلیدی سازمان مذکور درسال 1404 عبارتاند از: «ارائه سرویسهای دولت الکترونیک»، «مدیریت توسعه شبکه ملی اطلاعات» و «توسعه ظرفیتهای ملی امنیت فضای اطلاعات».
جدول 10. برنامهها و فعالیتهای شرکتهای دولتی زیرمجموعه وزارت ارتباطات در لایحه بودجه 1404
|
نام شرکت |
شماره برنامه / فعالیت |
عنوان برنامه / فعالیت |
سنجه عملکرد |
هدف کمی سال ۱۴۰۴ |
جمع هزینه (میلیون ریال) |
|
شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران |
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۰ |
برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات |
|
|
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۱ |
خدمات غیرپایه پستی / فروش |
هزار مرسوله |
43,489,000 |
6,363,712 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۲ |
خدمات پایه پستی / مرسولات سفارشی |
هزار مرسوله |
10,699,000 |
5,952,240 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۳ |
خدمات غیرپایه پستی / مرسولات ویژه |
هزار مرسوله |
13,000,000 |
10,153,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۴ |
خدمات غیرپایه پستی / مرسولات پست پیشتاز |
هزار مرسوله |
220,341,985 |
116,340,568 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۵ |
خدمات پایه پستی / مرسولات عادی تکلیفی |
هزار مرسوله |
2,859,000 |
823,392 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۶ |
خدمات غیرپایه پستی / پست الکترونیک |
هزار مرسوله |
75,499,210 |
15,467,088 |
|
|
شرکت سهامی خدمات هوایی پست و مخابرات- پیام |
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۰ |
برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات |
|
|
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۸ |
حملونقل هوایی محصولات |
کیلوگرم |
500,000,000 |
94,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۹ |
ارائه خدمات فرودگاهی باری |
نشست و برخاست |
27,000 |
970,387 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۱۰ |
ارائه خدمات فرودگاهی آموزشی |
نشست و برخاست |
18,000,000 |
1,050,680 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۱۱ |
ارائه خدمات ترانزیت زمینی انبار اختصاصی |
TEU |
10,000,000 |
1,500 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۱۲ |
ارائه خدمات ترانزیت زمینی انبار عمومی |
TEU |
15,000,000 |
225,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۱۳ |
ارائه خدمات اجاره سوله به بنگاههای اقتصادی |
مترمربع |
30,000,000 |
195,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۱۴ |
ارائه خدمات اجاره زمین به بنگاههای اقتصادی |
مترمربع |
2,800,000,000 |
1,023,960 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۱۶ |
واگذاری (فروش) زمین |
مترمربع |
20,000,000 |
34,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۲۸ |
سایر |
واحد |
20,000 |
50,000 |
|
|
۱۳۰۴۰۲۰۰۰۰ |
برنامه ارتقای بهرهوری صنایع معادن، بازرگانی |
|
|
|
|
|
۱۳۰۴۰۲۰۰۰۱ |
استقرار چرخه بهرهوری |
پروژه |
1,000 |
69,972 |
|
|
شرکت سهامی ارتباطات زیرساخت |
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۰ |
برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات |
|
|
|
|
۱۳۲۰۳۵۱۷ |
هوشمندسازی شرکت |
درصد |
18,000 |
2,924,784 |
|
|
۱۳۲۰۳۵۱۸ |
اصلاح معماری سازمانی |
درصد |
12,000 |
143,280 |
|
|
۱۳۲۰۳۵۱۹ |
توسعه شبکه دیتا |
Gbps |
3,000,000 |
18,705,000 |
|
|
۱۳۲۰۳۵۲۰ |
توسعه شبکه انتقال |
Gbps |
18,000,000 |
78,570,000 |
|
|
۱۳۲۰۳۵۲۱ |
توسعه شبکه فیبرنوری |
Km |
100,000 |
4,497,200 |
|
|
۱۳۲۰۳۵۲۲ |
توسعه و مدیریت امنیت و صیانت فرهنگی و اجتماعی |
درصد |
19,000 |
65,341 |
|
|
۱۳۰۴۰۲۰۰۰۰ |
برنامه ارتقای بهرهوری صنایع معادن، بازرگانی |
|
|
|
|
|
۱۳۰۴۰۲۰۰۰۱ |
استقرار چرخه بهرهوری |
پروژه |
18,000 |
896,400 |
|
|
سازمان فناوری اطلاعات ایران |
۱۳۰۲۰۳۵۰۰۰ |
برنامه ارائه خدمات زیرساختی، پایه و کاربردی شبکه ملی اطلاعات |
|
|
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۲۳ |
ارائه سرویسهای دولت الکترونیک |
سامانه |
7,000 |
4,445,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۲۴ |
مدیریت توسعه شبکه ملی اطلاعات |
عملیات |
4,000 |
340,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۲۵ |
تسهیلگری و توانمندسازی کسبوکارهای نوپا |
عملیات |
2,000 |
70,000 |
|
|
۱۳۰۲۰۳۵۰۲۷ |
توسعه ظرفیتهای ملی اقدامات واکنشی و پیشگیرانه در فضای تولید و تبادل اطلاعات |
عملیات |
2,000 |
140,000 |
|
|
۱۳۰۴۰۲۰۰۰۰ |
برنامه ارتقای بهرهوری صنایع معادن، بازرگانی |
|
|
|
|
|
۱۳۰۴۰۲۰۰۰۱ |
استقرار چرخه بهرهوری |
پروژه |
1,000 |
5,000 |
|
|
شرکت دولتی پستبانک |
۱۰۰۲۱۲۱۰۰۰ |
برنامه ارتقای شاخصها و رشد اقتصادی |
|
|
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۰۵ |
وصول مطالبات غیرجاری - ریالی |
میلیون ریال |
52,650,000,000 |
16,005,600 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۰۶ |
جذب سپرده قرضالحسنه پسانداز |
میلیون ریال |
95,034,796,553 |
28,890,578 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۰۷ |
جذب سرمایهگذاری بلندمدت |
میلیون ریال |
2,838,142,000 |
862,795 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۰۸ |
جذب سپرده سرمایهگذاری کوتاهمدت |
میلیون ریال |
72,947,219,000 |
22,175,955 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۰۹ |
جذب سپرده دیداری |
میلیون ریال |
9,600,000,000 |
2,918,400 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۱۳ |
صدور ضمانتنامه بانکی - ریالی |
میلیون ریال |
18,000,000,000 |
5,472,000 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۱۴ |
تکمیل سامانه جامع بانکداری متمرکز |
درصد |
190.000 |
58 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۱۷ |
صدور چک بینبانکی و تضمینشده |
تعداد چک |
93,600,000,000 |
28,454,400 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۰ |
پرداخت تسهیلات عقود خرد |
میلیون ریال |
112,100,000,000 |
34,075,400 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۱ |
پرداخت تسهیلات عقود متوسط |
میلیون ریال |
44,637,421,000 |
13,569,776 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۲ |
پرداخت تسهیلات عقود کلان |
میلیون ریال |
22,706,283,000 |
6,902,710 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۳ |
پرداخت تسهیلات قرضالحسنه |
میلیون ریال |
13,595,528,000 |
4,133,041 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۴ |
خرید و فروش ارز |
ارزش |
5,919,612,000 |
1,799,562 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۵ |
حوالههای وارده و صادره ارزی |
تعداد حواله |
490,130,000 |
149,000 |
|
|
۱۰۰۲۱۲۱۰۲۶ |
صدور اعتبار اسنادی - ریالی |
میلیون ریال |
278,162,000 |
84,561 |
مأخذ: لایحه بودجه سال 1404، پیوست 3.
8.جمعبندی و پیشنهادها
بخش دوم لایحه باید در عمل برشی یکساله از اجرای قانون برنامه هفتم باشد و احکام مصوب در بخش اول قانون بودجه سال 1404 را محقق کند. اصلیترین محورهای حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد اشاره در قانون برنامه هفتم و احکام بخش اول بودجه عبارتاند از: ارتقای امنیت سایبری دستگاههای عمومی، توسعه فیبر نوری، توسعه اقتصاد دیجیتال (با اولویتهای تسهیل دسترسی داده، هوش مصنوعی و ارزشگذاری داراییهای نامشهود)، نقشآفرینی کشور در ترانزیت بینالمللی داده و حمایت از توسعه صنعت میکروالکترونیک و گوشی تلفن همراه.
در این راستا، بررسی طرحهای تملک داراییهای سرمایهای حوزه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نشان میدهد، دولت در لایحه بودجه سال 1404 تلاش کرده است که به میزان قابل قبولی اهداف بودجهای مدنظر قانون برنامه هفتم را مورد توجه قرار دهد. مجموع اعتبارات برای اجرای وظایف حاکمیتی و اجرای طرحهای عمرانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی پیشبینیشده در لایحه بودجه 1404 حدود 243 هزار میلیارد ریال است. این اعتبارات مشتملبر اعتبارات هزینهای، تملک دارایی سرمایهای و اختصاصی است. از طرف دیگر، مجموع درآمدهای اکتسابی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مرکز ملی فضای مجازی در لایحه 1404، حدود 301 هزار میلیارد ریال است که این مقدار حدود 1/2 درصد از درآمدهای عملیاتی دولت محسوب می شود. درصورت اجرای قانون «اجازه تعیین و وصول حق امتیاز فعالیت بخش غیردولتی در زمینه پست و مخابرات» مصوب 1392 مبنیبر تخصیص صددرصد مبالغ درآمدی وزارت ارتباطات (مندرج در لوایح بودجه سالیانه) به بخش فاوای کشور، منابع مالی لازم برای اجرای همه طرح مذکور فراهم خواهد شد.
پیشنهاد اصلاح برخی از ردیفهای مرتبط با حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در بخش دوم لایحه بودجه 1404:
دلایل توجیهی: در جدول شماره 1-14 لایحه بودجه مبلغ 20 هزار میلیارد ریال برای توسعه هوش مصنوعی در نظر گرفته شده است. این ردیف دارای چندین اشکال است: اولاً، دستگاه متولی آن مشخص نشده است، ثانیاً، اقدامات و مجموعه فعالیتهای مرتبط با آن تبیین نشده است، ثالثاً، مبالغ پیشبینیشده برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی کافی نیست.
دلایل توجیهی: در سالهای اخیر مبالغ زیادی از طرف دولت بهعنوان کمک به کاروران مخابراتی برای توسعه فیبر نوری اعطا شده است. اما این کمکها درعمل نتوانسته سبب اجرای تعهدات و تحقق هدفگذاریهای مربوط به اتصال اماکن و منازل به شبکه فیبر نوری کشور شود. با توجه به تحقق نیافتن اهداف توسعه فیبر نوری، به نظر میرسد افزایش منابع مالی منابع صندوق توسعه شبکه فیبر نوری و تخصیص آن به اپراتورهای مخابراتی خلاف رویکردهای بودجهریزی عملیاتی باشد.
همچنین بنا به تصویبنامه هیئتوزیران درخصوص «حقالسهم دولت از درآمد خدمات بخش شبکه ارتباطی سیار، ثابت و ارتباطات ماهوارهای (1401/4/1)»، مبالغ زیادی صرف کمک به کاروران مخابراتی برای توسعه فیبر نوری میشود. به نظر میرسد کمکهای مضاعف دولت در قالب ردیف بودجهای 1302035016 چندان توجیه اقتصادی نداشته باشد؛ لذا پیشنهاد میشود بخشی از اعتبارات ردیف 1302035016 برای تقویت سایر اجزای شبکه ملی اطلاعات و توسعه زیرساختهای یکپارچه ابری در کشور هزینه شود.
پیشنهاد اصلاحی:
مبلغ 10 هزار میلیارد ریال از اعتبارات ردیف 1302035016 به ردیف 1302035012 با عنوان «تأمین و تکمیل زیرساختهای اطلاعاتی شبکه ملی اطلاعات» منتقل شود. همچنین، مبلغ 10 هزار میلیارد ریال از اعتبارات ردیف 1302035016 به ردیف 1302034013 از جدول 5 لایحه (صفحه 324 از سند پیوست شماره یک لایحه بودجه 1404) با عنوان «ایجاد و توسعه زیرساختهای یکپارچه ابری و خدمات دولت هوشمند» منتقل شود.