نوع گزارش : گزارش های تقنینی
نویسنده
کارشناس گروه کشاورزی و توسعه روستایی دفتر مطالعات زیربنایی، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
گزیده سیاستی
سهم بخش کشاورزی و منابع طبیعی از بودجه ملی در لایحه بودجه سال 1404 کل کشور نسبت به بودجه مصوب سال 1403 کاهش یافته که این مسئله درکنار انطباق اندک لایحه با برنامه هفتم پیشرفت، سبب عدم تحقق اهداف مرتبط با امنیت غذایی خواهد شد.
کلیدواژهها
خلاصه مدیریتی
مسئله اصلی
در این گزارش، بخش دوم از لایحه بودجه سال 1404 کل کشور، حاوی جداول منابع و مصارف مرتبط با امور، فصول و برنامههای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی بررسی شد. در این لایحه اعتبار 292 هزار میلیارد ریالی برای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در نظر گرفته شده است که نسبت به مقدار مصوب برای فصل مذکور در قانون بودجه سال 1403 کل کشور افزایش 30درصدی نشان میدهد. باوجود این، سهم فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار از امور ۱۰گانه در لایحه بودجه سال 1404 نسبت به مقدار مصوب در سال 1403، کاهش 0/23 درصدی نشان میدهد که این کاهش برای اعتبارات هزینهای 0/02 درصد و برای اعتبارات تملکداراییهای سرمایهای 1/66 درصد است.
نقاط قوت و ضعف لایحه
یکی از مهمترین نقاط قوت بخش دوم از لایحه بودجه سال 1404، افزایش شفافیت در ارائه جداول اعتبارات نسبت به لوایح بودجه سالهای اخیر است. البته نقطهضعف لایحه در عدم ارائه ردیفهای اعتباری هزینهای به تفکیک طرحهای منظور شده برای دستگاههای اجرایی همچنان پابرجاست. نکته اینجاست که این اعتبارات پیشتر در قالب پیوست شماره ۴ لوایح بودجه منتشر میشد؛ ولی از سال 1400 (لایحه بودجه سال 1401) به بعد این روند متوقف شد و ازاینرو بررسی ردیفهای اعتباری هزینهای پیشبینیشده برای دستگاههای اجرایی براساس سنجههای کمّی مقدور نیست. از طرفی، تنظیم ردیفهای اعتباری براساس کلیشه های بودجهنویسی سالهای گذشته و عدم اصلاح آنها منطبق با تکالیف برنامه هفتم پیشرفت، از دیگر نقاط ضعف بخش دوم از لایحه بودجه سال 1404 است؛ بهعبارتی باوجود تغییر قابل توجه برنامه هفتم پیشرفت نسبت به برنامه ششم توسعه، ولی لایحه بودجه 1404 تغییر ساختاری در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت ندارد؛ بهطوریکه حتی برای تعدادی از احکام برنامه هفتم پیشرفت، از جمله کاهش سهم محصولات دارای آلاینده های غیرمجاز از محصولات پرمصرف، کاهش واردات نهادههای دامی تراریخته، کشت ارقام مقاوم به خشکی و شوری و توسعه روشهای شورورزی در مناطق مستعد ساحلی کشور، پرداخت مابهالتفاوت قیمت تکلیفی و قیمت بازار بهمنظور جبران هزینه تحمیلی ناشی از مداخلات دولت در بازار از طریق قیمتگذاری تکلیفی و اختصاص بخشی از اعتبارات مصوب سالیانه سازمانهای بیمهگر پایه سلامت به ارتقای اصول پیشگیری در سطح جامعه از طریق تغذیه سالم ردیف اعتباری دارای ارتباط آشکار در این لایحه وجود ندارد.
درخصوص اعتبارات پیشبینی شده برای وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه نیز میتوان گفت روال سابق در پیشبینی اعتبارات به قوت خود باقی است و کماکان بیشترین اعتبارات هزینهای برای «سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی» منظور شده است؛ درحالیکه در نبود سنجههای عملکردی برای ارزیابی هزینهکَرد این اعتبارات، نمیتوان انتظار تحول مشخصی در توسعه کشاورزی دانشبنیان داشت. بودجههای منظور شده برای شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی نیز همانند سالهای گذشته بیشتر معطوف به واردات نهادهها و محصولات کشاورزی توسط این شرکتهاست، بهطوریکه ۷۴ درصد از مجموع بودجه شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی برای سه شرکت واردهکننده این اقلام، شامل «شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران»، «شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور» و «شرکت سهامی خدمات حمایتی کشاورزی» و در قالب برنامه «مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی» منظور شده است؛ گفتنی است، این مبلغ نزدیک به هجده برابر اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای پیشبینی شده برای فصل کشاورزی، جنگل داری و ماهیگیری و شکار در لایحه بودجه سال 1404 است که چنین رویکردی با تکالیف اسناد بالادستی در زمینه تقویت تولید داخلی محصولات راهبردی کشاورزی و کاهش وابستگی به واردات این اقلام در تعارض است.
پیشنهادهای مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی
همانگونه که اشاره شد، یکی از مهمترین ایرادات وارده بر بخش دوم از لایحه بودجه سال 1404 در بخش کشاورزی و منابع طبیعی، عدم انطباق آن با بخش قابل توجهی از تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت است. ازاینرو پیشنهادهای اصلاحی به شرح زیر ارائه شد:
لایحه بودجه سال 1404 کل کشور بهعنوان دومین برش سالیانه از برنامه هفتم پیشرفت، در دو مرحله تقدیم مجلس شورای اسلامی شد [1]. در مرحله اول، مادهواحده و سقف منابع عمومی دولت و مفروضات منابع و مصارف به تصویب رسید که در آن احکام مرتبط با بخش کشاورزی و منابع طبیعی در تبصره «۷» و بهطور ویژه در بندهای «الف»، «ب»، «ج» و «چ» این تبصره جایگذاری شده بودند. مهمترین موضوعات مرتبط با بخش کشاورزی و منابع طبیعی در مادهواحده مصوب بودجه سال 1404 عبارتاند از: توسعه سامانههای نوین آبیاری؛ اخذ حقالنظاره از چاههای آب کشاورزی؛ استفاده از منابع صندوق توسعه ملی بهمنظور اجرای طرحهای عمرانی آب و خاک و آبیاری نوین در مزرعه، آبخیزداری، آبخوانداری و لایروبی و احیای قنوات و آببندانها و احداث و تکمیل جادههای بین مزارع و اجرای فصول 7 و 8 قانون برنامه هفتم پیشرفت بهمنظور امنیت غذایی و ارتقای بهرهوری تولید محصولات کشاورزی و نظام یکپارچه منابع آب و ارزشافزایی و ارزشگذاری اموال غیرمنقول مازاد وزارت جهاد کشاورزی.
در بخش دوم از لایحه بودجه نیز منابع و مصارف بودجه سال 1404 به تفکیک امور ۱۰گانه، فصول، برنامهها، دستگاههای اجرایی و شرکتهای دولتی درج شده است. در این گزارش، تصویری از اعتبارات پیشبینی شده برای بخش کشاورزی و منابع طبیعی در هفت بخش ارائه شده است. در ابتدا اعتبارات برآورد شده برای «فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار» در سال 1404 به تفکیک هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای و در مقایسه با اعتبارات مصوب سال 1403 بررسی شد. سپس اعتبارات دستگاههای اجرایی تابعه وزارت جهاد کشاورزی و در ادامه اعتبارات برنامههای مرتبط با بخش کشاورزی و منابع طبیعی ارزیابی شد. درآمدهای برآورد شده برای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی و مقایسه آن با درآمدهای سال 1403 این دستگاهها در بخش بعدی گزارش بررسی شده است. در ادامه به تحلیل جزئیات بودجه شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی با تأکید بر بودجه شرکتهای واردکننده کالاهای اساسی کشاورزی پرداخته و در پایان میزان انطباق لایحه بودجه سال 1404 با احکام برنامه هفتم پیشرفت بررسی و براساس آن پیشنهادهایی برای اصلاح ردیفهای اعتباری در راستای افزایش این انطباق درج شده است.
«فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار»، که در قوانین بودجه سالهای گذشته با عنوان «فصل کشاورزی و منابع طبیعی» نامگذاری شده بود، در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور دارای اعتبار 292,541 میلیارد ریالی است که ۷۷ درصد آن را اعتبارات عمومی، 16 درصد را اعتبارات متفرقه و 7 درصد را اعتبارات اختصاصی تشکیل میدهد. اعتبارات هزینهای این فصل 96,421 میلیارد ریال و اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای آن 196,119 میلیارد ریال برآورد شده است ( جدول 1). با توجه به توزیع اعتبارات عمومی، متفرقه و اختصاصی فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در جدول 1 میتوان دریافت که بخش عمدهای (۹۲ درصد) از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای این فصل را اعتبارات عمومی تشکیل میدهد؛ درحالیکه این سهم برای اعتبارات هزینهای فقط 46 درصد است.
جدول 1. اعتبارات فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در لایحه بودجه سال 1404 (میلیون ریال) [1]
|
اعتبارات |
عمومی |
متفرقه |
اختصاصی |
جمع |
|
هزینهای |
44,649,724 |
31,821,600 |
19,950,000 |
96,421,324 |
|
تملک داراییهای سرمایهای |
180,440,410 |
15,559,000 |
120,000 |
196,119,410 |
|
مجموع |
225,090,134 |
47,380,600 |
20,070,000 |
292,540,734 |
مجموع اعتبارات فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در لایحه بودجه سال 1404 نسبت به مقادیر مصوب در سال 1403، رشد 30درصدی یافته است. گفتنی است، رشد اعتبارات امور اقتصادی و امور ۱۰گانه در لایحه بودجه 1404 نسبت به مقادیر مصوب سال 1403، بهترتیب 97 و 61 درصد بوده است و این موضوع نشانگر عدم رشد متناسب اعتبارات فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار است؛ کمااینکه سهم این فصل از کل اعتبارات امور اقتصادی از 17/07 درصد در قانون بودجه سال 1403 به 11/24 درصد در لایحه بودجه سال 1404 کاهش یافته و به همین ترتیب سهم فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار از بودجه مصوب امور ۱۰گانه نیز از 1/17 درصد در سال 1403، به 0/94 درصد در لایحه بودجه سال 1404 کاهش یافته است (جدول 2).
اعتبارات هزینهای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در لایحه بودجه سال ۱۴۰4 نسبت به مقادیر مصوب سال ۱۴۰3، بهمیزان 53/88 درصد و اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای، 20/78 درصد افزایش داشتهاند. کاهش سهم اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای فصل کشاورزی و منابع طبیعی از اعتبارات متناظر در امور اقتصادی و همچنین امور ۱۰گانه ظرف یک سال اخیر در جدول 2 قابل مشاهده است.
جدول 2. اعتبارات فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در مقایسه با امور اقتصادی و کل امور ۱۰گانه (میلیون ریال) [1]
|
شــرح |
اعتبار مصوب در قانون بودجه سال 1403 |
سهم از بودجه مصوب امور اقتصادی در سال 1403 |
سهم از بودجه مصوب امور ۱۰گانه در سال 1403 |
اعتبار برآوردی در لایحه بودجه سال 1404 |
سهم از بودجه برآوردی امور اقتصادی در سال 1404 |
سهم از بودجه برآوردی امور ۱۰گانه در سال 1404 |
تغییرات اعتبارات برآوردی لایحه 1404 به اعتبارات مصوب سال 1403 |
|
|
هزینهای |
فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار |
62,660,532 |
21/82 |
0/38 |
96,421,324 |
10/94 |
0/36 |
53/88 |
|
امور اقتصادی |
287,176,050 |
100/00 |
1/72 |
881,596,792 |
100/00 |
3/29 |
206/99 |
|
|
امور دهگانه |
16,700,282,465 |
26,777,993,678 |
60/34 |
|||||
|
تملک داراییهای سرمایهای |
فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار |
162,378,991 |
15/75 |
6/28 |
196,119,410 |
11/40 |
4/62 |
20/78 |
|
امور اقتصادی |
1,030,809,127 |
100/00 |
39/89 |
1,720,082,388 |
100/00 |
40/50 |
66/87 |
|
|
امور دهگانه |
2,584,411,482 |
4,246,624,276 |
64/32 |
|||||
|
جمع |
فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار |
225,039,523 |
17/07 |
1/17 |
292,540,734 |
11/24 |
0/94 |
30/00 |
|
امور اقتصادی |
1,317,985,177 |
100/00 |
6/83 |
2,601,679,180 |
100/00 |
8/39 |
97/40 |
|
|
امور دهگانه |
19,284,693,947 |
31,024,617,954 |
60/88 |
|||||
۳. اعتبارات دستگاههای اجرایی تابعه وزارت جهاد کشاورزی
مجموع کل اعتبارات وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه برای سال 1404، مبلغ 364،042 میلیارد ریال برآورد شده که نسبت به اعتبارات مصوب سال 1403، معادل 25/57 درصد افزایش یافته است. رشد اعتبارات هزینهای عمومی این وزارتخانه در لایحه بودجه سال 1404 نسبت به مقادیر مصوب سال 1403، برابر با 25/82 درصد و رشد اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای، 21/68 درصد منظور شده است.
سهم اعتبارات برآورد شده هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای عمومی و مجموع اعتبارات برای وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه در سال 1404 از بودجه کل دستگاههای اجرایی بهترتیب 0/58، 4/74 و 1/17 درصد است. این سهمها در اعتبارات مصوب سال 1403 وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه بهترتیب برابر با 0/63، 5/86 و 1/32 درصد بوده است. بهعبارتی، سهم اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای و مجموع اعتبارات این وزارتخانه و دستگاههای تابعه آن از اعتبارات کل دستگاههای اجرایی، در لایحه بودجه سال 1404 کاهش داشته است.
توزیع اعتبارات وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه در لایحه بودجه سال 1404 نشان میدهد که بیشترین اعتبارات هزینهای با 22/07 درصد مربوط به «سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی» است. همچنین بیشترین اعتبارت تملک داراییهای سرمایهای دستگاههای ذیل دستگاه اصلی سیاستگذار در بخش کشاورزی و منابع طبیعی بهترتیب مربوط به «وزارت جهاد کشاورزی» با 55/81 درصد و «سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور» با 25/51 درصد است (جدول 1 پیوست، شکل 1 و شکل 2).
شکل 1. نمودار اعتبارات هزینهای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی در لایحه بودجه سال 1404 (میلیارد ریال) [1]
شکل 2. نمودار اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی در لایحه بودجه سال 1404 (میلیارد ریال) [1]
در لایحه بودجه سال 1404 کل کشور، تعداد 29 برنامه ذیل وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه تعریف شده است. اعتبارات پیشبینی شده برای هر برنامه، نشاندهنده میزان اهمیت آن برنامه برای سیاستگذاران و برنامهریزان در راستای دستیابی به اهداف بخش است. بیشترین سهم از اعتبارات هزینهای برای «برنامه پژوهشهای علمی، فناوری و فنآفرینی» و بیشترین سهم از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای برای «برنامه توسعه زیرساختهای آب و خاک کشاورزی» برآورد شده است (شکل 3، شکل 4 و جدول پیوست). گفتنی است، نکتهای که با بررسی ارقام اعتبارات برنامههای بخش کشاورزی و منابع طبیعی میتوان دریافت و در شکل 3 و شکل 4 نیز مشهود است، عدم توزیع متوازن اعتبارات بین برنامهها در هر دو بخش اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای است. بهعنوان مثال، برخی از ردیفها مانند توسعه زیرساختهای آب و خاک کشاورزی، سهم بالایی از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای بخش کشاورزی و منابع طبیعی دارند؛ درحالیکه اعتبارات کافی برای موضوعات مهمی همچون توسعه زنجیره ارزش و بهبود ساختار بازار، توسعه کشاورزی قراردادی، کاهش واردات محصولات تراریخته، توسعه کشت ارقام مقاوم به خشکی و شوری و روشهای شورورزی در مناطق مستعد ساحلی منظور نشده است.
شکل 3. نمودار اعتبارات هزینهای برنامههای بخش کشاورزی و منابع طبیعی در لایحه بودجه سال 1404 (میلیارد ریال) [1]
شکل 4. نمودار اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای برنامههای بخش کشاورزی و منابع طبیعی در لایحه بودجه سال 1404 (میلیارد ریال) [1]
در لایحه بودجه سال 1404، مجموع درآمدها، واگذاری داراییهای مالی و سرمایهای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی با افزایش 260/25 درصدی نسبت به مقادیر مصوب در قانون بودجه سال 1403 کل کشور، به عدد 282،873 میلیارد ریال رسیده است [2]. گفتنی است این افزایش بهدلیل پیشبینی درآمد دویست هزار میلیارد ریالی برای «شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران» بابت سود سهام ابرازی این شرکت است که اگر این درآمد همانند سال 1403، صفر در نظر گرفته شود، درآمدهای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی کاهش 3/79 درصدی نسبت به سال 1403 را نشان میدهد. بیشترین درآمدها در سال 1404 بهترتیب برای «مؤسسه رازی»، «سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی» و «سازمان امور اراضی کشور» پیشبینی شده است (شکل 5). «سازمان امور عشایر ایران»، «شرکت سهامی کشاورزی و دامپروری سفیدرود» و «سازمان دامپزشکی کشور» بهترتیب با 122، 120 و 117 درصد، بیشترین افزایش و «وزارت جهاد کشاورزی» «سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور» و «مؤسسه تحقیقات برنج کشور» بهترتیب با 85، 79 و 34 درصد، بیشترین کاهش درآمدی را نسبت به مقادیر مصوب در قانون بودجه سال 1403 کل کشور داشتهاند (جدول 3).
شکل 5. نمودار سهم درآمدهای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی در لایحه بودجه سال 1404، بدون لحاظ درآمد پیشبینی شده برای شرکت بازرگانی دولتی ایران [1]
جدول 3. درآمدهای وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه (میلیون ریال) [1] و [2]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
درآمد مصوب سال 1403 |
برآورد درآمد سال 1404 |
درصد تغییرات |
|
134003 |
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی |
10,081,818 |
12,680,000 |
25/77 |
|
134013 |
مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی |
270,000 |
290,000 |
7/41 |
|
134015 |
مؤسسه تحقیقات برنج کشور |
380,000 |
250,000 |
34/21- |
|
135500 |
سازمان دامپزشکی کشور |
3,680,000 |
8,000,000 |
117/39 |
|
136000 |
مؤسسه رازی |
18,181,818 |
28,000,000 |
54/00 |
|
139000 |
سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور |
27,540,000 |
5,710,000 |
79/27- |
|
149511 |
مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور |
180,000 |
190,000 |
5/56 |
|
149516 |
مؤسسه آموزش وترویج جهاد کشاورزی |
200,000 |
300,000 |
50/00 |
|
149520 |
مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور |
170,000 |
230,000 |
35/29 |
|
149600 |
سازمان امور عشایر ایران |
9,000 |
20,000 |
122/22 |
|
151000 |
وزارت جهاد کشاورزی |
2,491,500 |
382,000 |
84/67- |
|
151002 |
مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال |
1,136,364 |
1,760,000 |
54/88 |
|
151003 |
وزارت جهاد کشاورزی_ مؤسسه پژوهشهای برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی |
10,000 |
10,000 |
0/00 |
|
151005 |
مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر |
850,000 |
1,000,000 |
17/65 |
|
151006 |
مؤسسه تحقیقات علوم دامی |
900,000 |
1,000,000 |
11/11 |
|
151007 |
مؤسسه تحقیقات گیاه پزشکی |
170,000 |
300,000 |
76/47 |
|
151008 |
مؤسسه تحقیقات خاک و آب |
300,000 |
400,000 |
33/33 |
|
151009 |
مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی |
60,000 |
80,000 |
33/33 |
|
151013 |
پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری |
60,000 |
120,000 |
100/00 |
|
151019 |
سازمان امور اراضی کشور |
6,100,000 |
8,250,000 |
35/25 |
|
151100 |
پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی |
280,000 |
400,000 |
42/86 |
|
151200 |
سازمان شیلات |
1,590,000 |
1,620,000 |
1/89 |
|
151300 |
پارک علم و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی |
0 |
100,000 |
- |
|
201000 |
شرکت سهامی کشاورزی و دامپروری سفیدرود |
454,183 |
1,000,000 |
120/18 |
|
202500 |
شرکت سهامی کشت و صنعت و دامپروری مغان |
350,000 |
556,184 |
58/91 |
|
286950 |
شرکت سهامی خدمات مهندسی آب و خاک |
225,000 |
150,000 |
33/33- |
|
290710 |
شرکت شهرکهای کشاورزی |
75,000 |
75,000 |
0/00 |
|
294210 |
شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران |
0 |
200,000,000 |
- |
|
جمع کل |
75,744,683 |
272,873,184 |
260/25 |
|
درخصوص ردیفهای درآمدی اشاره شده در جداول پیوست ۲ مادهواحده لایحه بودجه سال 1404 باید این نکته را متذکر شد که برای ردیف درآمدی «درآمد حاصل از اخذ عوارض از واردات میوه و سبزیجات و سموم کشاورزی» به شماره 160132، اعتبار 6،500 میلیارد ریالی برای گمرک جمهوری اسلامی ایران در نظر گرفته شده است. اخذ این عوارض از سال 1401 و در قالب ابلاغیه شماره ۱۱/6773-715 به تاریخ 1401/01/31 در راستای اصلاح ردیفهای درآمدی قانون بودجه سال 1401 کل کشور، به بسیاری از کالاهای اساسی کشاورزی و نهادههای دامی تعمیم یافت[3]. گفتنی است، اخذ عوارض از واردات کالاهای اساسی کشاورزی و نهادههای دامی، که در چرخه تولید بسیاری از محصولات غذایی کشور بهکار میروند و در امنیت غذایی کشور نقش اساسی دارند، باعث افزایش هزینههای تولید این محصولات شده و در تناقض با سیاستهای اعمال شده مبنیبر کاهش هزینههای واردات کالاهای اساسی، از جمله تخصیص ارز ترجیحی به واردات این اقلام (حکم بند «خ» از تبصره «۲») و کاهش حقوق ورودی این کالاها (حکم جزء «1» از بند «ذ» تبصره «1») بخش اول از لایحه بودجه سال 1404 است [1]. ضمن اینکه صرفاً ۲4 درصد از این درآمد (۱،۵۸۵ میلیارد ریال) درقالب ردیف متفرقه 111-730000 برای «سازمان حفظ نباتات کشور» در نظر گرفته شده است.
علاوهبر این، بهموجب بند «ق» از تبصره «۱» بخش اول لایحه بودجه سال 1404 کل کشور، دولت مکلف به اخذ عوارض یکدرصدی از واردات نهادههای دامی شامل ذرت، کنجاله سویا و جو، روغن، دانههای روغنی، میوههای گرمسیری، شکر، برنج و پنبه شده [1] که درآمد حاصل از آن برای گمرک جمهوری اسلامی ایران 1۳،260 میلیارد ریال برآورد شده است. هرچند در حکم مذکور مقرر شده است این عوارض یکدرصدی، در راستای «حمایت از بخش دام، طیور و آبزیان کشور و تحقق خودکفایی تولید گوشت قرمز و افزایش ضریب خوداتکایی روغن و دانههای روغنی، تولید میوههای گرمسیری و همچنین تولید شکر و گوشت سفید» به مصرف برسد؛ ولی با همان استدلال پیشگفته نیز میتوان دریافت اخذ چنین عوارضی با سایر اقدامات حمایتی مذکور در تناقض است.
بودجه شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی و بانک کشاورزی در لایحه بودجه سال 1404 با رشد 13/5 درصدی نسبت به اعتبارات مصوب در قانون بودجه سال 1403 به 4،722 هزار میلیارد ریال رسیده است. بالاترین رشد در بودجه این شرکتها مربوط به «صندوق بیمه کشاورزی» با 222/94 درصد و بیشترین کاهش مربوط به «بانک کشاورزی» با 27/52 درصد است. بیشترین سهم از بودجه شرکتهای دولتی بخش کشاورزی در لایحه بودجه سال 1404 بهترتیب مربوط به «شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران»، «شرکت سهامی خدمات حمایتی کشاورزی» و «شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور» است که حدود 74 درصد از مجموع بودجه شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و بانک کشاورزی را شامل میشود و میتواند نشاندهنده هزینه بالای تأمین کالاهای اساسی توسط این شرکتها باشد (جدول 4). مجموع بودجه این سه شرکت در لایحه بودجه سال 1404، مبلغ ۳،۴۸۲ هزار میلیارد ریال پیشبینی شده است که نسبت به قانون بودجه سال 1403، از رشد 31درصدی برخوردار است. علاوهبر این اخذ تسهیلات تا مبلغ 380 هزار میلیارد ریال برای انجام تعهدات این شرکتها در سال 1404 پیشبینی شده است که با مقدار در نظر گرفته شده در سال 1403 برای تسهیلات این شرکتها یکسان است.
جدول 4. هزینههای شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی و بانک کشاورزی (میلیون ریال) [1] و [2]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
درصد تغییرات |
|
200100 |
سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران |
9,788,546 |
13,232,284 |
35/18 |
|
200500 |
بانک کشاورزی |
1,461,657,549 |
1,059,356,075 |
27/52- |
|
200505 |
صندوق بیمه کشاورزی |
34,801,641 |
113,082,985 |
224/94 |
|
201000 |
شرکت سهامی کشاورزی و دامپروری سفیدرود |
1,196,802 |
1,841,054 |
53/83 |
|
202500 |
شرکت سهامی کشت و صنعت و دامپروری مغان |
29,290,700 |
39,097,993 |
33/48 |
|
203800 |
شرکت مادرتخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایهگذاری در بخش کشاورزی |
420,858 |
705,641 |
67/67 |
|
203900 |
شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور |
371,270,970 |
516,090,250 |
39/01 |
|
263500 |
شرکت سهامی خدمات حمایتی کشاورزی |
235,571,914 |
448,764,642 |
90/50 |
|
273500 |
شرکت سهامی هواپیمایی خدمات ویژه |
169,183 |
248,713 |
47/01 |
|
286800 |
شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی |
1,572,648 |
1,881,349 |
19/63 |
|
286950 |
شرکت سهامی خدمات مهندسی آب و خاک |
6,481,993 |
9,200,000 |
41/93 |
|
290710 |
شرکت شهرکهای کشاورزی |
1,021,794 |
1,384,645 |
35/51 |
|
294210 |
شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران |
2,006,918,750 |
2,517,039,546 |
25/42 |
|
جمع کل |
۴،160،163،348 |
4،721،925،177 |
13/50 |
|
گفتنی است که چنین افزایشی در هزینههای مربوط به واردات کالاهای اساسی کشاورزی و درعینحال نبود اقدام و برنامه ویژه برای خودکفایی در این محصولات و افزایش سودآوری تولید آنها برای کشاورزان، از آسیبهایی است که به مفهوم تداوم وابستگی به واردات کالاهای اساسی خواهد بود؛ کمااینکه بودجه برآورد شده برای این شرکتها حدوداْ هجده برابر اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار است (جدول 5). این درحالی است که براساس ماده (3) «قانون تمرکز وظایف و اختیارات مربوط به بخش کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی» مصوب 1391/11/24، باید سالیانه حداقل ۱۰ درصد به تولید داخلی این کالاهای اساسی افزوده شود تا کالاهای مزبور به مرز خودکفایی در تولید داخلی برسد [4] و در صورت عمل به چنین تکلیفی، قطعاً به میزان زیادی از نیاز به واردات کاسته خواهد شد و هزینه تمام شده تأمین نهادهها برای کشور کاهش خواهد یافت. افزایش شدید بودجه شرکتهای دولتی، در اموری که قابل اجرا توسط بخشهای غیردولتی است، مفهوم دیگری نیز دارد و آن تداوم تصدیگری دولت است.
برای نمونه، هزینههای برآورد شده برای «شرکت سهامی خدمات حمایتی کشاورزی» در لایحه بودجه سال 1404، رشد 90/50 درصدی نسبت به هزینههای مصوب این شرکت برای سال 1403 داشته است که عمدتاً به برنامه «مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی» (کود، سم و بذر) مربوط میشود. باید در نظر داشت که بودجه 449 هزار میلیارد ریالی در نظر گرفته شده برای خرید نهادههای کود، سم و بذر توسط این شرکت در سال 1404، معادل 2/3 برابر اعتبارات طرحهای تملکدارایی سرمایهای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار (196 هزار میلیارد ریال) است. هزینههای برآورد شده در لایحه بودجه سال 1404 برای «شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور» نیز با حدود 39 درصد افزایش نسبت به اعتبارات مصوب سال 1403 این شرکت، به 516 هزار میلیارد ریال رسیده است که معادل 2/6 برابر اعتبارات پیشبینی شده برای طرحهای تملکدارایی سرمایهای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار در سال 1404 است. همچنین برای «شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران» نیز در لایحه بودجه سال 1404 برای عمل به تکلیف برنامه «مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی» هزینه ۲،517 هزار میلیارد ریالی لحاظ شده است که نسبت به مبلغ مشابه در قانون بودجه سال 1403 دارای رشد حدود 25درصدی است و به تنهایی، معادل 12/8 برابر اعتبارات برآورد شده برای طرحهای تملکداراییهای سرمایهای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار است. گفتنی است، بخش اصلی این هزینه (88 درصد)، مربوط به خرید تضمینی گندم به مبلغ 2،204 هزار میلیارد ریال است. همچنین در سال 1403 هزینه 137 هزار میلیارد ریالی بهمنظور خرید گندم (علاوهبر خرید تضمینی گندم) برای شرکت بازرگانی دولتی ایران مصوب شده بود که در لایحه بودجه سال 1404 حذف شده است (شکل 6 و جدول 5).
شکل 6. نمودار هزینههای شرکتهای دولتی تأمینکننده کالاهای اساسی در مقایسه با سایر شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی [1] و [2]
اختصاص چنین بودجههایی برای تأمین کالاهای اساسی بخش کشاورزی، به شرکتهای دولتی مذکور به معنای کنار زدن بخش خصوصی بوده و مغایر با احکام موجود، ازجمله ماده (۶) «قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی» مصوب 1389/04/23، مبنیبر واگذاری امور تصدیگرانه به بخشهای غیردولتی و همچنین مواد (۳) و (۵۲) «قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی» مصوب 1386/11/08 مبنیبر ورود دولت به تأمین کالاهای اساسی، صرفاً در حد مقابله با بحران و همچنین عدم ایجاد هرگونه امتیاز یا تبعیض برای دولت است [5] و [6]. گفتنی است، سوءمدیریت شرکتهای دولتی واردکننده کالاهای اساسی، بهویژه دو شرکت «پشتیبانی امور دام» و «بازرگانی دولتی ایران»، در مقاطعی منجر به رسوب اقلام وارداتی در بنادر کشور شده که علاوهبر فساد و ناسالم شدن این اقلام و تهدید سلامت مواد غذایی تولیدی از آنها، باعث ایجاد هزینههای بالای دموراژ و ترخیص برای دولت شده است. لذا باوجود این تجربیات نباید مجدداْ سهم بالای واردات کالاهای اساسی با همان ریلگذاری پیشین به شرکتهای دولتی واگذار شود [7].
جدول 5. هزینههای شرکتهای دولتی تأمینکننده کالاهای اساسی کشاورزی (میلیون ریال) [1] و [2]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان شرکت / برنامه / فعالیت |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
درصد تغییرات |
|
203900 |
شرکت سهامی پشتیبانی امور دام کشور |
371,270,970 |
516,090,250 |
39/01 |
|
1306017000 |
برنامه مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی |
371,266,470 |
516,084,650 |
39/01 |
|
1306017003 |
خرید گوشت قرمز |
67,107,140 |
54,325,260 |
19/05- |
|
1306017004 |
خرید گوشت مرغ |
37,092,930 |
36,495,585 |
1/61- |
|
1306017005 |
خرید جو |
44,024,400 |
33,754,700 |
23/33- |
|
1306017006 |
خرید ذرت |
110,395,500 |
178,276,500 |
61/49 |
|
1306017007 |
خرید تخممرغ |
0 |
3,768,605 |
- |
|
1306017008 |
خرید کنجاله سویا |
112,646,500 |
209,464,000 |
85/95 |
|
1306095000 |
برنامه ارتقای شاخصها و رشد اقتصادی |
4,500 |
5,600 |
24/44 |
|
1306095001 |
افزایش بهرهوری |
4,500 |
5,600 |
24/44 |
|
263500 |
شرکت سهامی خدمات حمایتی کشاورزی |
235,571,914 |
448,764,642 |
90/50 |
|
1306017000 |
برنامه مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی |
235,551,914 |
448,714,642 |
90/50 |
|
1306017010 |
تهیه، تدارک و توزیع انواع بذر |
2,576,196 |
3,229,846 |
25/37 |
|
1306017011 |
تهیه، تدارک و توزیع انواع سم |
2,064,240 |
4,416,072 |
113/93 |
|
1306017012 |
تهیه، تدارک و توزیع انواع کود |
230,911,478 |
441,068,724 |
91/01 |
|
1306095000 |
برنامه ارتقای شاخصها و رشد اقتصادی |
20,000 |
50,000 |
150/00 |
|
1306095001 |
افزایش بهرهوری |
20,000 |
50,000 |
150/00 |
|
294210 |
شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران |
2,006,918,750 |
2,517,039,546 |
25/42 |
|
1306017000 |
برنامه مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی |
2,006,915,750 |
2,517,034,546 |
25/42 |
|
1306017013 |
خرید تضمینی دانههای روغنی داخلی |
0 |
0 |
- |
|
1306017014 |
خرید تضمینی گندم |
1,557,250,650 |
2,203,829,996 |
41/52 |
|
1306017015 |
خرید شکر |
57,473,100 |
82,597,250 |
43/71 |
|
1306017016 |
خرید روغن خام |
151,128,200 |
133,778,400 |
11/48- |
|
1306017017 |
خرید برنج |
104,481,600 |
96,828,900 |
7/32- |
|
1306017018 |
خرید گندم |
136,582,200 |
0 |
100/00- |
|
1306095000 |
برنامه ارتقای شاخصها و رشد اقتصادی |
3,000 |
5,000 |
66/67 |
|
1306095001 |
افزایش بهره وری |
3,000 |
5,000 |
66/67 |
|
جمع کل |
2،613،761،634 |
3،481،894،438 |
33/21 |
|
|
سهم از کل بودجه شرکتهای دولتی بخش کشاورزی و منابع طبیعی |
62/83 |
73/74 |
10/91 |
|
|
نسبت به کل اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار |
16/10 |
17/75 |
1/66 |
|
در برنامههای اجرایی ذیل وزارت جهاد کشاورزی مندرج در جدول ۷ لایحه بودجه سال 1404 کل کشور، هفت عنوان برنامه درج شده است که از میان آنها برنامههای اجرایی ذیل «ارتقای امنیت غذایی» و «مدیریت یکپارچه منابع آب، خاک و پوشش گیاهی» ارتباط بیشتری با فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار دارند. بیشترین اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای وزارت جهاد کشاورزی نیز برای همین دو دسته منظور شده است (جدول 6). مضامین این برنامههای اجرایی و اهداف کمّی تعیین شده برای آنها منطبق با تکالیف فصل هفتم از «قانون برنامه هفتم پیشرفت» و همچنین بندهای «۶» و «۷» از «سیاستهای کلی برنامه هفتم با اولویت پیشرفت اقتصادی توأم با عدالت» است [8] و [9]؛ هرچند بهتر بود عناوین طرحهای ذیل این برنامههای اجرایی و شاخصهای کمّی متناظر نیز منطبق با تکالیف ذکر شده بیان میشد. همانطور که در جدول 6 قابل مشاهده است، مجموع اعتبارات برنامههای اجرایی مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی شامل اعتبارات هزینهای، تملک داراییهای سرمایهای و شرکتی، مبلغ 4،035 هزار میلیارد ریال است که ۹۷ درصد این اعتبارات برای ارتقای امنیت غذایی منظور شده است.
جدول 6. اعتبارات وزارت جهاد کشاورزی براساس برنامههای اجرایی (میلیون ریال) [1]
|
اعتبارات |
عناوین برنامههای اجرایی |
جمع اعتبارات وزارت جهاد کشاورزی |
|||||||
|
آموزش مهارتی |
گفتمانسازی، تبیین و تبلیغ معارف دینی |
توسعه تجارت بینالملل و تنظیم بازار |
ارتقاء تولیدات صنعتی و معدنی |
مدیریت یکپارچه منابع آب، خاک و پوشش گیاهی |
ارتقای امنیت غذایی |
برنامه توسعه حملونقل |
|||
|
هزینهای |
عمومی |
650،777 |
87،000 |
0 |
0 |
10،015،140 |
89،766،577 |
0 |
100،519،494 |
|
متفرقه |
0 |
0 |
0 |
0 |
4،529،600 |
27،536،۰۰۰ |
0 |
32،065،600 |
|
|
اختصاصی |
30،000 |
0 |
0 |
0 |
711،000 |
38،378،000 |
0 |
32،119،000 |
|
|
جمع |
680،777 |
87،000 |
0 |
0 |
15،255،740 |
155،680،577 |
0 |
171،704،094 |
|
|
تملک داراییهای سرمایهای |
عمومی |
0 |
0 |
0 |
500،000 |
100،205،000 |
59،114،000 |
9،200،000 |
169،019،000 |
|
متفرقه |
0 |
0 |
0 |
0 |
10،548،000 |
4،780،000 |
0 |
15،328،000 |
|
|
اختصاصی |
0 |
0 |
0 |
0 |
79،000 |
7،912،000 |
0 |
7،991،000 |
|
|
جمع |
0 |
0 |
0 |
500،000 |
110،832،000 |
71،806،000 |
9،200،000 |
192،338،000 |
|
|
بودجه شرکتی |
هزینهای |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3،653،677،978 |
0 |
3،653،667،978 |
|
هزینههای سرمایهای |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
17،087،689 |
0 |
17،087،689 |
|
|
جمع |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3،670،765،667 |
0 |
3،670،765،667 |
|
|
جمع کلی |
680،777 |
87،000 |
0 |
500،000 |
126،087،740 |
3،۸۹۸،252،244 |
۹،200،000 |
4،034،807،761 |
|
|
سهم از کل (درصد) |
0/017 |
0/002 |
0/000 |
0/012 |
3/125 |
96/616 |
0/228 |
100/000 |
|
اهداف کمّی برنامههای اجرایی مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی در جدول 7 قابل مشاهده است. هرچند اهداف کمّی درج شده در لایحه بودجه سال 1404 برای بخش کشاورزی و منابع طبیعی با تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت همخوانی دارد، ولی ضروری بود جزئیات تحقق این برنامههای اجرایی بهطور واضح در لایحه درج میشد؛ بهعبارتی، باوجود اینکه بودجه سند پاییندست برنامه پنجساله است و باید کمّیتر باشد، ولی در حال حاضر خلاف این روند اتفاق افتاده است و مشخص نیست با بودجههای برآورد شده چند درصد از اهداف کمّی قانون برنامه هفتم پیشرفت کند و با چه سازوکاری قرار است محقق شود. برای نمونه، مشخص نیست برنامههای اجرایی «خرید تضمینی گندم»، «تأمین و نگهداری ذخایر راهبردی»، «افزایش ضریب خوداتکایی محصولات اساسی کشاورزی»، «تأمین و تدارک کودهای شیمیایی و نهادههای کشاورزی بذر» و «افزایش بهرهوری در واحد سطح تولید»، که ذیل برنامه «ارتقای امنیت غذایی» تعریف شدهاند، تا چه حدی ابعاد مختلف امنیت غذایی را پوشش میدهند و آیا قادر به تحقق خودکفایی دانشبنیان خواهند بود؟ یا اینکه افزایش ۴درصدی در ضریب خوداتکایی محصولات اساسی کشاورزی یا تأمین و تدارک چهار میلیون تن کود شیمیایی و بذر، اهدافی بسیار کلّی و غیر قابل نظارت هستند و مشخص نیست برای تحقق کدامیک از شاخصهای کمّی قانون برنامه هفتم پیشرفت تعریف شدهاند.
جدول 7. اهداف کمّی برنامههای اجرایی مرتبط با وزارت جهاد کشاورزی [1]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
اهداف کمّی برنامهها |
|||
|
سنجه |
مقدار |
||||
|
1402 |
1403 |
1404 |
|||
|
113 |
آموزش مهارتی |
||||
|
آموزش های فنی و حرفهای و کار و دانش در بخش کشاورزی |
تعداد مهارتجو |
2،640 |
3،000 |
3،500 |
|
|
132 |
گفتمانسازی، تبیین و تبلیغ معارف دینی |
||||
|
تقویت میزان ساماندهی، جذب و اعزام مبلغ به سراسر کشور |
نفرروز |
2،000 |
18،000 |
18،000 |
|
|
134 |
توسعه تجارت بینالملل و تنظیم بازار |
||||
|
135 |
ارتقای تولیدات صنعتی و معدنی |
||||
|
راهبری راهاندازی مجدد واحدهای صنعتی غیرفعال |
واحد |
20 |
20 |
20 |
|
|
139 |
مدیریت یکپارچه منابع آب، خاک و پوشش گیاهی |
||||
|
سطح عملیات احیایی پوشش گیاهی (عرصههای منابع طبیعی) |
میلیون هکتار |
0 |
1 |
4 |
|
|
کاهش مصرف آب کشاورزی ناشی از مدیریت مصرف |
میلیارد مترمکعب |
0 |
3 |
3 |
|
|
سطح کانون های بحرانی تثبیت شده فرسایش خاک |
میلیون هکتار |
0 |
0 |
0 |
|
|
تأمین آب شرب |
میلیارد مترمکعب |
9 |
9 |
9 |
|
|
140 |
ارتقای امنیت غذایی |
||||
|
خرید تضمینی گندم |
میلیون تن |
10 |
12 |
10 |
|
|
تأمین و نگهداری ذخایر راهبردی |
درصد |
100 |
100 |
100 |
|
|
افزایش ضریب خوداتکایی محصولات اساسی کشاورزی |
درصد |
2 |
4 |
4 |
|
|
تأمین و تدارک کودهای شیمیایی و نهادههای کشاورزی بذر |
میلیون تن |
3 |
4 |
4 |
|
|
افزایش بهرهوری در واحد سطح تولید |
درصد |
3 |
10 |
10 |
|
|
142 |
برنامه توسعه حملونقل |
||||
علاوهبر موارد ذکر شده، ازجمله ردیفهای بودجهای بخش کشاورزی و منابع طبیعی، که بهطور مستقیم با احکام برنامه هفتم پیشرفت مرتبطاند، میتوان به اعتبارات حمایت از تولید و اشتغال موضوع ماده (8) قانون هدفمندکردن یارانهها، مندرج در بند «9» از جدول شماره 14 لایحه بودجه سال 1404 اشاره کرد. از این محل درمجموع 70،500 میلیارد ریال برای بخش کشاورزی و منابع طبیعی در نظر گرفته شده است که حدود ۱۱ درصد از کل اعتبارات این بند را شامل میشود. بیشترین اعتبارات برآورد شده برای بخش کشاورزی و منابع طبیعی از این محل نیز بهترتیب مربوط به «آبیاری زیرسطحی (طرح نهاد پیشران)»، «شیر رایگان در مدارس ابتدایی دولتی با اولویت مناطق محروم» و «تأمین و نصب کنتور هوشمند» است (جدول 8).
جدول 8. اعتبارات مرتبط با بخش کشاورزی و منابع طبیعی در تبصره «۱۴» لایحه بودجه سال 1404 منطبق با برنامه هفتم پیشرفت (میلیارد ریال) [1]
|
ردیف
|
آدرس ماده قانونی برنامه هفتم پیشرفت |
عنوان
|
مبلغ 1404
|
|
|
ماده |
بند/ جزء |
|||
|
16 |
(71) |
«د» |
شیر رایگان در مدارس ابتدایی دولتی با اولویت مناطق محروم |
20،000 |
|
19 |
(39) |
«الف» |
تامین و نصب کنتور هوشمند |
15،000 |
|
23 |
(33) |
«ت» / «۳» |
آبیاری زیرسطحی (طرح نهاد پیشران) |
30،000 |
|
24 |
(35) |
«ب» |
انجام تحقیقات و پژوهش آزمایشگاهی و گلخانهای بر محصولات تراریخته |
500 |
|
28 |
(71) |
« خ» |
استقرار سامانه ردیابی باقیمانده سموم و فلزات سنگین در جهت ایمنی غذایی و کنترل کیفیت کالاهای سلامت پس از ورود به بازار |
5،000 |
|
جمع |
70،500 |
|||
|
اعتبارات حمایت از تولید و اشتغال موضوع ماده (8) قانون هدفمند کردن یارانهها - بند «9» جدول شماره 14 |
650،000 |
|||
|
سهم بخش کشاورزی و منابع طبیعی (درصد) |
10/85 |
|||
درخصوص سایر احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز ردیف اعتباری جدیدی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ تعریف نشده است؛ بهعبارت بهتر، برخی از تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت در لایحه بودجه سال 1404 فاقد ردیف اعتباری شفاف و مرتبط هستند و برخی از تکالیف نیز بهنحوی با ردیفهای اعتباری سالهای گذشته مرتبطاند؛ ولی ارتباط آشکاری بین آنها یافت نمیشود که این موارد برای برخی از مهمترین تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت در جدول 9 قابل مشاهده است. برای نمونه، مطابق با جدول اهداف کمّی فصل هفتم از قانون برنامه هفتم پیشرفت مقرر شده است متوسط وزنی ضریب خودکفایی محصولات اساسی گندم، جو، برنج، حبوبات، گوشت قرمز و سفید و شکر به ۹۰ درصد و برای ذرت و دانههای روغنی به ۴۰ درصد افزایش یابد؛ باوجود این، در لایحه بودجه سال 1404 صرفاً اعتباراتی با عناوین «افزایش ضریب خوداتکایی محصولات اساسی کشاورزی» و «حمایت از ارتقای ضریب خوداتکایی در تولید محصولات راهبردی کشاورزی» منظور شده است و مشخص نیست چه میزان از شاخص خودکفایی هرکدام از محصولات مذکور، منطبق با تکلیف قانون برنامه هفتم پیشرفت در سال 1404 قرار است محقق شود.
جدول 9. انطباق لایحه بودجه سال 1404 با برنامه هفتم پیشرفت درخصوص برخی از مهمترین تکالیف مرتبط با بخش کشاورزی و منابع طبیعی [1] و [8]
|
تکالیف برنامه هفتم پیشرفت |
ردیفهای اعتباری متناظر در لایحه بودجه سال 1404 |
||
|
آدرس |
مفاد |
||
|
ماده |
بند/جزء |
||
|
32 |
جدول |
افزایش متوسط وزنی ضریب خودکفایی محصولات اساسی کشاورزی گندم– جو– برنج، حبوبات- گوشت قرمز و سفید و شکر به ۹۰ درصد و ذرت و دانههای روغنی به ۴۰ درصد |
درقالب برنامه «افزایش ضریب خوداتکایی محصولات اساسی کشاورزی» از برنامههای اجرایی جدول ۷ با هدف کمّی ۴ درصد در سال 1404 و همچنین ردیف «حمایت از ارتقای ضریب خوداتکایی در تولید محصولات راهبردی کشاورزی» جدول اعتبارات متفرقه انتقالی) ولی بدون تفکیک بین انواع محصولات اساسی ازلحاظ میزان ضریب خودکفایی و استفاده غلط از واژه «خوداتکایی» بهجای «خودکفایی» |
|
32 |
جدول |
افزایش سالیانه ۱۵ درصد در سهم ارزشافزوده فراوری محصولات کشاورزی از ارزشافزوده بخش کشاورزی |
دارای ردیف با عنوان «اعطای کمکهای فنی و اعتباری به طرحهای صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی (1304012010)» با هدف کمّی افزایش ظرفیت تولید 3400 واحد تولیدی. |
|
32 |
جدول |
کاهش سالیانه ۱۰ درصد در سهم هر یک از محصولات دارای آلاینده های غیرمجاز از محصولات پرمصرف |
در قالب برنامههای «پایش و کنترل آفات و بیماریهای گیاهی و ارتقاء سلامت و بهداشت محصولات کشاورزی (1306031000)» و «پایش و کنترل بیماریهای دام و طیور و آبزیان و بهداشت و سلامت نهادهها و فراورده های آنها (1306015000)» بدون ذکر هدف کمّی شفاف در این زمینه و عدم پیشبینی سایر برنامهها و طرحهای موثر در ایمنی غذایی منطبق بر ماده (۷) آییننامه اجرایی شورای عالی سلامت و امنیت غذایی [10] |
|
32 |
جدول |
کاهش سالیانه ۵ درصد در واردات نهاده های دامی تراریخته |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
32 |
جدول |
افزایش سالیانه حداقل ۴ درصد در سهم جوجه سویه آرین از سویه های موجود برای جوجه ریزی مرغ گوشتی |
در قالب ردیف «حفظ و حراست از منابع ژنی، هویتی و اصلاح نژاد دام و طیور و مرغ لاین (1306010005)» بدون ذکر هدف کمّی شفاف از نظر سهم بازار مرغ لاین آرین |
|
32 |
جدول |
افزایش سالیانه حداقل ۱۰ درصد در سهم بازار داخلی مرغ سایز |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
32 |
جدول |
افزایش سالیانه حداقل ۱۰ درصد در سهم بذور هیبریدی تولید داخل |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
32 |
جدول |
افزایش سالیانه حداقل ۱۰ درصد در سهم واکسن طیور تولید داخل |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
32 |
جدول |
افزایش سهم سطح زیر کشت محصولات زیستی (ارگانیک) به حداقل ۲ درصد در پایان برنامه |
در قالب طرح «تدوین برنامه اصلاح الگوی کشت و معیارهای فنی تولید محصولات ارگانیک و سالم (1306096001)» بدون ذکر هدف کمّی شفاف در این زمینه و همچنین عدم اشاره به سازوکار اجرایی برنامه تدوین شده |
|
32 |
جدول |
افزایش سهم کشاورزی قراردادی از تولیدات کشاورزی کشور به حداقل ۲۰ درصد تا پایان برنامه |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
32 |
جدول |
تهیه سالیانه حداقل یکصد هزار هکتار نقشههای مدیریتپذیر و درجه بندی و ارزیابی تناسب اراضی کشاورزی |
درقالب طرح «مطالعه خاکهای کشور (1306012035)» با هدف کمّی هشت میلیون و پانصد هزار هکتار مطالعات تهیه نقشه، پهنهبندی و پایش خاک کشور |
|
32 |
جدول |
اجرای بیست میلیون هکتار عملیات آبخیزداری و آبخوانداری تا پایان برنامه |
در قالب برنامه «حفاظت خاک و آبخیزداری (1306001000)» با اهداف کمّی شفاف |
|
32 |
جدول |
مدیریت، حفظ، احیا و توسعه بیست میلیون هکتار از مراتع کشور تا پایان برنامه |
در قالب برنامه «حفاظت، احیا و بهرهبرداری پایدار جنگلها و مراتع (1306002000)» با اهداف کمّی شفاف |
|
32 |
جدول |
افزایش ضریب پوشش حفاظت از جنگلها و مراتع به ۲۰ درصد تا پایان برنامه |
|
|
32 |
جدول |
افزایش سالیانه بیست هزار هکتار به سطح زیر کشت زیتون کشور |
درقالب طرح «توسعه و اصلاح باغات زیتون کشور (1306009002)» با هدف کمّی 280 هزار هکتار تا پایان برنامه |
|
33 |
الف |
کشت متراکم محصولات راهبردی در دشتهای حاصلخیز و مستعد |
هرچند برنامههای «افزایش ضریب خوداتکایی محصولات اساسی کشاورزی (از برنامههای اجرایی جدول ۷)» با هدف کمّی ۴ درصد در سال 1404 و «پیاده سازی الگوی کشت محصولات کشاورزی (1306096000)» و ردیف «حمایت از ارتقای ضریب خوداتکایی در تولید محصولات راهبردی کشاورزی (جدول اعتبارات متفرقه انتقالی)» ، با تکلیف بند «الف» میتوانند مرتبط باشند، ولی قانونگذار در برنامه هفتم پیشرفت، عامدانه بر سازوکار کشت متراکم محصولات راهبردی در دشتهای حاصلخیز و مستعد بهعنوان یکی از مؤلفه های اساسی خودکفایی و پیادهسازی الگوی کشت بهینه تأکید کرده است، درحالیکه ردیفهای ذکر شده از لایحه بودجه فاقد هدف کمّی شفاف در این زمینه است. |
|
33 |
ب/تبصره |
پرداخت مابهالتفاوت قیمت تکلیفی و قیمت بازار بهمنظور جبران هزینه تحمیلی ناشی از مداخلات دولت در بازار از طریق قیمتگذاری تکلیفی |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
33 |
ت/۱ |
تولید و صادرات محصولات گلخانهای بزرگمقیاس در قالب شهرکهای کشاورزی و قطبهای کشاورزی |
در قالب برنامه «توسعه زیرساختهای مجتمعها و شهرکهای کشاورزی (1306089000)» بدون ذکر هدف کمّی شفاف در این زمینه |
|
۳۳ |
ت/۲ |
تکمیل و اجرای طرحهای پیشران کشاورزی به ویژه در حوزه آب و خاک |
در قالب طرح «توسعه و احیای کشاورزی خوزستان و ایلام (1306012024)» و سایر طرحهای ذیل برنامه «توسعه زیرساخت های آب و خاک کشاورزی (1306012000)» بدون ذکر هدف کمّی شفاف در این زمینه |
|
۳۳ |
ت/۵ |
کشت ارقام مقاوم به خشکی و شوری و توسعه روشهای شورورزی در مناطق مستعد ساحلی کشور بهمنظور صرفهجویی سالیانه یک درصد از مصارف کشاورزی آبهای زیرزمینی |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
33 |
چ |
افزایش سرمایه نقدی بانک کشاورزی با هدف رساندن نسبت کفایت سرمایه بانک مزبور به حداقل ۸ درصد |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
33 |
ح/۱ |
اختصاص کمکهای فنی- اعتباری به تعاونیهای تولیدی و ایجاد بازارچه های هفتگی و ایستگاههای عرضه مستقیم محصولات کشاورزی |
در قالب برنامه «توسعه و توانمندسازی تعاونیها، تشکلها و نظامهای بهرهبرداری (1305055000)» و طرح «کمکهای فنی و اعتباری احداث تاسیسات نگهداری، فرآوری، بستهبندی و مراکز عرضه محصولات کشاورزی (1305064002)» با هدف کمّی 2800 غرفه تا پایان برنامه |
|
33 |
ح/۴ |
استقرار سامانه یکپارچه اطلاعات مکانی، توصیفی و بازار و ایجاد ساختار مناسب برای اشتراکگذاری دادههای مختلف، در پیوند با سامانه جامع تجارت ایران تا پایان سال اول برنامه |
در قالب طرح «استقرار سامانههای اطلاعات تولید، عرضه و فرآوری، هوشمندسازی و ترویج کشاورزی (1306004001)» با هدف کمّی شش سامانه تا پایان برنامه؛ هرچند ادبیات برنامه هفتم در این طرح بهطور کامل رعایت نشده است. |
|
35 |
ب/۴ |
کاهش حداقل ۵۰درصدی واردات روغن، دانههای روغنی، نهادههای دامی و محصولات کشاورزی تراریخته تا پایان برنامه از طریق ترویج کشت محصولات علوفهای و روغنی کمآببر و متناسب با اقلیم کشور، اصلاح و بهبود روشهای نگهداری علوفه، ارتقای کیفیت خوراک دام و طیور و واردات محصولات غیرتراریخته |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
|
73 |
چ |
ارتقای اصول پیشگیری در سطح جامعه در موارد خودمراقبتی (پایش عوامل خطر متابولیک)، ورزش، تغذیه سالم، بهداشت روان و مهار (کنترل) مصرف دخانیات با اختصاص حداقل پنج درصد از اعتبارات مصوب سالیانه سازمانهای بیمهگر پایه سلامت در طول اجرای برنامه |
عدم درج طرح شفاف با هدف کمّی مشخص در این زمینه |
بخش دوم از لایحه بودجه سال 1404 در بخش کشاورزی و منابع طبیعی، حاوی جزئیات منابع و مصارف فصل کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و شکار و وزارت جهاد کشاورزی و دستگاهها و شرکتهای دولتی تابعه در گزارش حاضر بررسی شد. یکی از مهمترین یافتههای این بررسی، کاهش سهم بخش کشاورزی و منابع طبیعی از اعتبارات ملی نسبت به مقادیر مصوب سال 1403 است؛ بهطوریکه کمتر از یک درصد از اعتبارات کل امور برای این بخش منظور شده و ازاینرو نمیتوان در سال 1404 انتظار اصلاح زیرساختهای کشاورزی و منابع طبیعی و تحقق کشاورزی دانش بنیان را داشت. نتایج بررسی جداول بخش دوم از لایحه بودجه سال 1404 کل کشور در بخش کشاورزی و منابع طبیعی به شرح زیر عبارتاند از:
بررسی انطباق لایحه بودجه سال 1404 کل کشور در بخش کشاورزی و منابع طبیعی با احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز نشان داد که برای تعدادی از تکالیف مهم این برنامه از جمله کاهش سهم محصولات دارای آلاینده های غیرمجاز از محصولات پرمصرف، کاهش واردات نهاده های دامی تراریخته؛ کشت ارقام مقاوم به خشکی و شوری و توسعه روشهای شورورزی در مناطق مستعد ساحلی کشور؛، پرداخت مابهالتفاوت قیمت تکلیفی و قیمت بازار بهمنظور جبران هزینه تحمیلی ناشی از مداخلات دولت در بازار از طریق قیمتگذاری تکلیفی و اختصاص بخشی از اعتبارات مصوب سالیانه سازمانهای بیمهگر پایه سلامت بهمنظور ارتقای اصول پیشگیری در سطح جامعه از طریق تغذیه سالم، ردیف اعتباری دارای ارتباط آشکار لحاظ نشده است. ردیفهای اعتباری موجود نیز در ادامه روند بودجهنویسی سالهای گذشته تنظیم شدهاند که این موضوع قابلیت تحقق اهداف کمّی مندرج در برنامه هفتم توسعه و نظارت بر عملکرد آنها را کاهش میدهد. براساس نکات پیشگفته پیشنهادهای اصلاحی برای ردیفهای اعتباری بخش کشاورزی و منابع طبیعی به شرح زیر ارائه میشود:
جدول 1 پیوست. اعتبارات دستگاههای اجرایی ذیل وزارت جهاد کشاورزی (میلیون ریال) [1] و [11]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان دستگاه اصلی/اجرایی |
هزینهای عمومی |
تملک داراییهای سرمایهای عمومی |
اختصاصی |
جمع کل |
||||||||
|
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
تغییرات |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
تغییرات |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
تغییرات |
مصوب 1403 |
برآورد 1404 |
تغییرات |
||
|
151000 |
وزارت جهاد کشاورزی |
105,377,081 |
132,585,094 |
25/82 |
151,503,583 |
184,347,000 |
21/68 |
33,030,000 |
47,110,000 |
42/63 |
289,910,664 |
364,042,094 |
52/57 |
|
134003 |
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی |
20,271,785 |
26,476,967 |
30/61 |
1,873,679 |
2,800,000 |
49/44 |
10,081,818 |
12,680,000 |
25/77 |
32,227,282 |
41,956,967 |
30/19 |
|
134013 |
مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی |
1,644,435 |
2,074,331 |
26/14 |
120,727 |
150,000 |
24/25 |
270,000 |
290,000 |
7/41 |
2,035,162 |
2,514,331 |
23/54 |
|
134015 |
مؤسسه تحقیقات برنج کشور |
617,660 |
767,760 |
24/30 |
48,290 |
120,000 |
148/50 |
180,000 |
250,000 |
38/89 |
845,950 |
1,137,760 |
34/49 |
|
135500 |
سازمان دامپزشکی کشور |
11,198,114 |
16,981,140 |
51/64 |
1,883,440 |
2,585,000 |
37/25 |
0 |
0 |
- |
20,281,554 |
19,566,140 |
3/53- |
|
135510 |
سازمان دامپزشکی - خرید واکسن و واکسیناسیون دام |
7,200,000 |
13,000,000 |
80/56 |
0 |
0 |
- |
0 |
0 |
- |
0 |
13,000,000 |
- |
|
136000 |
مؤسسه رازی |
2,261,541 |
3,252,455 |
43/82 |
86,923 |
100,000 |
15/04 |
18,181,818 |
28,000,000 |
54/00 |
20,530,282 |
31,352,455 |
52/71 |
|
139000 |
سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور |
6,934,086 |
7,826,724 |
12/87 |
38,651,678 |
56,314,000 |
45/70 |
0 |
0 |
- |
45,585,764 |
64,140,724 |
40/70 |
|
149511 |
مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور |
1,842,403 |
2,404,723 |
30/52 |
434,616 |
550,000 |
26/55 |
180,000 |
190,000 |
5/56 |
2,457,019 |
3,144,723 |
27/99 |
|
149516 |
مؤسسه آموزش و ترویج جهاد کشاورزی |
1,957,688 |
2,603,110 |
32/97 |
241,453 |
275,000 |
13/89 |
200,000 |
300,000 |
50/00 |
2,399,141 |
3,178,110 |
32/47 |
|
149520 |
مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور |
3,103,142 |
4,080,812 |
31/51 |
579,488 |
650,000 |
12/17 |
170,000 |
230,000 |
35/29 |
3,852,630 |
4,960,812 |
28/76 |
|
149600 |
سازمان امور عشایر ایران |
791,381 |
611,680 |
22/71- |
4,346,163 |
4,950,000 |
13/89 |
0 |
0 |
- |
5,137,544 |
5,561,680 |
8/26 |
|
151000 |
وزارت جهاد کشاورزی |
26,520,070 |
24,403,186 |
7/98- |
84,558,315 |
90,228,000 |
6/71 |
0 |
0 |
- |
111,078,385 |
114,631,186 |
3/20 |
|
151002 |
مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال |
851,574 |
1,157,567 |
35/93 |
72,436 |
100,000 |
38/05 |
1,136,364 |
1,760,000 |
54/88 |
2,060,374 |
3,017,567 |
46/46 |
|
151003 |
وزارت جهاد کشاورزی - مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی و اقتصاد کشاورزی |
592,804 |
839,680 |
41/65 |
33,803 |
55,000 |
62/71 |
10,000 |
10,000 |
0/00 |
636,607 |
904,680 |
42/11 |
|
151005 |
مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر |
1,232,046 |
1,537,853 |
24/82 |
164,188 |
190,000 |
15/72 |
850,000 |
1,000,000 |
17/65 |
2,246,234 |
2,727,853 |
21/44 |
|
151006 |
مؤسسه تحقیقات علوم دامی |
815,059 |
1,242,924 |
52/49 |
140,145 |
219,000 |
56/27 |
900,000 |
1,000,000 |
11/11 |
1,855,204 |
2,461,924 |
32/70 |
|
151007 |
مؤسسه تحقیقات گیاه پزشکی |
1,266,703 |
1,697,091 |
33/98 |
289,744 |
380,000 |
31/15 |
170,000 |
300,000 |
76/47 |
1,726,447 |
2,377,091 |
37/69 |
|
151008 |
مؤسسه تحقیقات خاک و آب |
642,249 |
796,314 |
23/99 |
193,163 |
225,000 |
16/48 |
300,000 |
400,000 |
33/33 |
1,135,412 |
1,421,314 |
25/18 |
|
151009 |
مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی |
523,013 |
733,832 |
40/31 |
67,607 |
75,000 |
10/94 |
60,000 |
80,000 |
33/33 |
650,620 |
888,832 |
36/61 |
|
151011 |
سازمان حفظ نباتات کشور |
1,424,251 |
1,680,530 |
17/99 |
2,442,738 |
2,815,000 |
15/24 |
0 |
0 |
- |
3,866,989 |
4,495,530 |
16/25 |
|
151012 |
سازمان چای کشور |
630,389 |
800,000 |
26/91 |
4,829 |
20,000 |
314/16 |
0 |
0 |
- |
635,218 |
820,000 |
29/09 |
|
151013 |
پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری |
583,249 |
827,287 |
41/84 |
678,675 |
650,000 |
4/23- |
60,000 |
120,000 |
100/00 |
1,321,924 |
1,597,287 |
20/83 |
|
151014 |
وزارت جهاد کشاورزی - نهاد نمایندگی ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی |
70,000 |
87,000 |
24/29 |
0 |
0 |
- |
0 |
0 |
- |
70,000 |
87,000 |
24/29 |
|
151019 |
سازمان امور اراضی |
2,816,244 |
4,381,311 |
55/57 |
2,198,453 |
4,592,000 |
108/87 |
0 |
0 |
- |
5,014,697 |
8,973,311 |
78/94 |
|
151100 |
پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی |
995,242 |
1,289,509 |
29/57 |
275,257 |
350,000 |
27/15 |
280,000 |
400,000 |
42/86 |
1,550,499 |
2,039,509 |
31/54 |
|
151200 |
سازمان شیلات ایران |
1,852,917 |
2,211,700 |
19/36 |
8,776,058 |
12,000,000 |
36/74 |
0 |
0 |
- |
10,628,975 |
14,211,700 |
33/71 |
|
151300 |
پارک علم و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی |
130,000 |
178,000 |
36/92 |
0 |
0 |
- |
0 |
100000 |
- |
130,000 |
278,000 |
113/85 |
|
200100 |
سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران |
5,796,407 |
7,589,000 |
30/93 |
183,505 |
434,000 |
136/51 |
0 |
0 |
- |
5,979,912 |
8,023,000 |
34/17 |
|
286800 |
شرکت مادرتخصصی خدمات کشاورزی |
812,629 |
1,052,608 |
29/53 |
0 |
0 |
- |
0 |
0 |
- |
812,629 |
1,052,608 |
29/53 |
|
290710 |
شرکت شهرکهای کشاورزی |
0 |
0 |
- |
3,090,604 |
3,300,000 |
6/78 |
0 |
0 |
- |
3,090,604 |
3,300,000 |
6/78 |
|
294210 |
شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران |
0 |
0 |
- |
67,606 |
220,000 |
225/41 |
0 |
0 |
- |
67,606 |
220,000 |
225/41 |
|
جمع اعتبارات دستگاههای اجرایی ملی |
16,700,282,465 |
22,976,411,082 |
37/58 |
2,584,411,482 |
3,887,570,823 |
50/42 |
2,687,825,000 |
4,160,636,049 |
54/80 |
22,036,452,766 |
31,024,617,954 |
40/79 |
|
|
سهم وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه (درصد) |
0/63 |
0/58 |
0/05- |
5/86 |
4/74 |
1/12- |
1/23 |
1/13 |
0/10- |
1/32 |
1/17 |
0/14- |
|
جدول 2 پیوست. اعتبارات برآوردی برنامههای دستگاههای اجرایی بخش کشاورزی و منابع طبیعی در لایحه بودجه سال 1404 (میلیون ریال/درصد) [1]
|
شماره طبقهبندی |
عنوان |
هزینهای |
تملک داراییهای سرمایهای |
جمع کل |
|||
|
مبلغ |
سهم |
مبلغ |
سهم |
مبلغ |
سهم |
||
|
113 |
آموزش مهارتی |
680,777 |
0/40 |
0 |
0/00 |
680,777 |
0/19 |
|
113-0041 |
آموزش متوسطه دوم فنی و حرفه ای و کار و دانش |
680,777 |
0/40 |
0 |
0/00 |
680,777 |
0/19 |
|
132 |
گفتمانسازی، تبیین و تبلیغ معارف دینی |
87,000 |
0/05 |
0 |
0/00 |
87,000 |
0/02 |
|
132-0023 |
ترویج و توسعه فعالیتهای قرآنی و دینی کشاورزی |
87,000 |
0/05 |
0 |
0/00 |
87,000 |
0/02 |
|
134 |
توسعه تجارت بینالملل و تنظیم بازار |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
|
134-0259 |
تنظیم بازار داخلی محصولات کشاورزی |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
|
135 |
ارتقاء تولیدات صنعتی و معدنی |
0 |
0/00 |
500,000 |
0/26 |
500,000 |
0/14 |
|
135-0092 |
توسعه صنایع، معادن و زیر ساختهای صنعتی و معدنی |
0 |
0/00 |
500,000 |
0/26 |
500,000 |
0/14 |
|
139 |
مدیریت یکپارچه منابع آب، خاک و پوشش گیاهی |
15,255,740 |
8/88 |
110,832,000 |
57/62 |
126,087,740 |
34/64 |
|
139-0512 |
پژوهشهای علمی، فناوری و فنآفرینی |
4,874,733 |
2/84 |
1,579,000 |
0/82 |
6,453,733 |
1/77 |
|
139-0515 |
بیابان زدایی و احیاء عرصه های تخریب شده |
398,400 |
0/23 |
4,316,397 |
2/24 |
4,714,797 |
1/30 |
|
139-0518 |
توسعه زیرساختهای آب و خاک کشاورزی |
1,955,860 |
1/14 |
52,939,000 |
27/52 |
54,894,860 |
15/08 |
|
139-0519 |
حفاظت خاک و آبخیزداری |
839,200 |
0/49 |
17,350,000 |
9/02 |
18,189,200 |
5/00 |
|
139-0521 |
حفاظت و مدیریت منابع ژنتیکی و تنوع زیستی |
598,423 |
0/35 |
0 |
0/00 |
598,423 |
0/16 |
|
139-0522 |
حفاظت، احیا، و بهرهبرداری پایدار جنگلها و مراتع |
6,589,124 |
3/84 |
34,647,603 |
18/01 |
41,236,727 |
11/33 |
|
140 |
ارتقای امنیت غذایی |
155,680,577 |
90/67 |
71,806,000 |
37/33 |
227,486,577 |
62/49 |
|
140-0065 |
پژوهشهای علمی، فناوری و فنآفرینی |
59,821,504 |
34/84 |
12,906,000 |
6/71 |
72,727,504 |
19/98 |
|
140-0066 |
پایش و کنترل آفات و بیماریهای گیاهی و ارتقاء سلامت و بهداشت محصولات کشاورزی |
1,680,530 |
0/98 |
2,815,000 |
1/46 |
4,495,530 |
1/23 |
|
140-0067 |
پایش و کنترل بیماریهای دام و طیور و آبزیان و بهداشت و سلامت نهادهها و فراوردههای آنها |
52,220,480 |
30/41 |
2,585,000 |
1/34 |
54,805,480 |
15/05 |
|
140-0068 |
پیادهسازی الگوی کشت محصولات کشاورزی |
3,973,456 |
2/31 |
5,570,000 |
2/90 |
9,543,456 |
2/62 |
|
140-0069 |
آموزشهای مهارتی، ترویج کشاورزی و منابع طبیعی و توانمندسازی بهرهبرداران و جوامع محلی |
2,102,333 |
1/22 |
395,000 |
0/21 |
2,497,333 |
0/69 |
|
140-0070 |
برقراری وگسترش ارتباط با سایر کشورها، نهادها وسازمانهای بینالمللی |
274,223 |
0/16 |
0 |
0/00 |
274,223 |
0/08 |
|
140-0071 |
بیمه کشاورزی |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
|
140-0073 |
توسعه زیرساختها و خدماترسانی به عشایر |
611,680 |
0/36 |
4,950,000 |
2/57 |
5,561,680 |
1/53 |
|
140-0074 |
توسعه زیرساخت های نگهداری و عرضه محصولات کشاورزی |
0 |
0/00 |
254,000 |
0/13 |
254,000 |
0/07 |
|
140-0075 |
توسعه زیرساختهای مجتمعها و شهرکهای کشاورزی |
0 |
0/00 |
3,300,000 |
1/72 |
3,300,000 |
0/91 |
|
140-0076 |
توسعه صنایع، معادن و زیر ساختهای صنعتی و معدنی |
259,910 |
0/15 |
200,000 |
0/10 |
459,910 |
0/13 |
|
140-0077 |
توسعه و توانمندسازی تعاونیها، تشکلها و نظامهای بهرهبرداری |
0 |
0/00 |
200,000 |
0/10 |
200,000 |
0/05 |
|
140-0078 |
حفاظت از ذخایر و منابع آبزی و حمایت از افزایش تولید آبزیان |
1,357,805 |
0/79 |
0 |
0/00 |
1,357,805 |
0/37 |
|
140-0079 |
حفاظت از ذخایر و منابع آبزی و حمایت از افزایش تولید آبزیان |
853,895 |
0/50 |
2,800,000 |
1/46 |
3,653,895 |
1/00 |
|
140-0080 |
حفاظت و مدیریت منابع ژنتیکی و تنوع زیستی |
831,333 |
0/48 |
0 |
0/00 |
831,333 |
0/23 |
|
140-0081 |
حفظ کاربری و ساماندهی مالکیت اراضی کشاورزی |
4,381,311 |
2/55 |
4,592,000 |
2/39 |
8,973,311 |
2/46 |
|
140-0082 |
حمایت از افزایش تولید محصولات دام و طیور |
12,807,716 |
7/46 |
5,744,000 |
2/99 |
18,551,716 |
5/10 |
|
140-0083 |
حمایت از افزایش تولید محصولات زراعی و باغی |
4,104,433 |
2/39 |
25,475,000 |
13/24 |
29,579,433 |
8/13 |
|
140-0084 |
حمایت از توسعه سرمایهگذاری در بخشهای کشاورزی، منابع طبیعی و عشایری |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
0 |
0/00 |
|
140-0085 |
ساماندهی شرکتها و انجام عملیات صید، فرآوری و فروش ماهیان خاویاری |
1,052,608 |
0/61 |
0 |
0/00 |
1,052,608 |
0/29 |
|
140-0086 |
ساماندهی و بهبود تولید، فرآوری و توسعه بازار برگ سبز چای |
800,000 |
0/47 |
20,000 |
0/01 |
820,000 |
0/23 |
|
140-0087 |
مدیریت خرید محصولات اساسی کشاورزی |
5,132,305 |
2/99 |
0 |
0/00 |
5,132,305 |
1/41 |
|
140-0531 |
توسعه و توانمندسازی تعاونیها تشکلها و نظامهای بهرهبرداری |
2,200,812 |
1/28 |
0 |
0/00 |
2,200,812 |
0/60 |
|
140-0532 |
توسعه زیرساختهای نگهداری و عرضه محصولات کشاورزی |
1,214,243 |
0/71 |
0 |
0/00 |
1,214,243 |
0/33 |
|
142 |
برنامه توسعه حملونقل |
0 |
0/00 |
9,200,000 |
4/78 |
9,200,000 |
2/53 |
|
142-0143 |
توسعه حمل و نقل دریایی |
0 |
0/00 |
9,200,000 |
4/78 |
9,200,000 |
2/53 |
|
جمع کل |
171,704,094 |
100/00 |
192,338,000 |
100/00 |
364,042,094 |
100/00 |
|
