خلاصه مدیریتی

مسئله اصلی

لایحه بودجه سال 1404، دومین قانون بودجه‌ای است که براساس برنامه هفتم پیشرفت کشور تنظیم می‌شود. بنابراین برش یکساله از اقدامات و احکامی که در برنامه هفتم برای دستگاه‌های رسانه در نظر گرفته شده باید تأمین اعتبار شود. لذا گزارش حاضر از این منظر جداول و پیوست‌های لایحه بودجه 1404 را مورد بررسی قرار داده است.

نقاط قوت و ضعف طرح و لایحه

لایحه  بودجه سال 1404حدود 35.9 هزار میلیارد تومان را از محل بودجه عمومی برای دستگاه‌های رسانه‌ای در نظر گرفته که نسبت به سال گذشته که این عدد 24.8 هزار میلیارد تومان بوده، حدود 45 درصد افزایش داشته است.  سهم اعتبارات دستگاه‌های رسانه از هزینه‌های عمومی دولت حدود هفت دهم درصد و سهم آن از حوزه فرهنگ حدود 27 درصد می‌باشد، اعتبارات پیش‌بینی ‌شده برای این دستگاه‌ها به‌شرح زیر است:

1. حدود 35.000 میلیارد تومان برای سازمان صدا و سیما،
2. حدود 465 میلیارد تومان برای خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)،
3. حدود 119 میلیارد تومان برای خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)،
4. حدود 26 میلیارد تومان برای شورای نظارت بر صدا و سیما،
5. حدود 30 میلیارد تومان برای خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)،
6. حدود 24 میلیارد تومان برای خبرگزاری خانه ملت.

گفتنی است در لایحه بودجه 1404، مبلغ 8.000 میلیارد تومان به‌عنوان درآمد برای صدا و سیما برآورد شده که با احتساب این مبلغ مجموع اعتبارات پیش‌بینی شده برای این سازمان حدود 43 هزار میلیارد تومان می‌باشد. همچنین مبلغ 83 میلیارد تومان به‌عنوان درآمد برای خبرگزاری جمهوری اسلامی پیش‌بینی شده که با احتساب این مبلغ مجموع اعتبارات پیش‌بینی شده برای این خبرگزاری  در لایحه بودجه 1404 حدود 549 میلیارد تومان است. 

یافته‌های گزارش حاضر نشان می‌دهد با توجه به جدول (12) در بخش دوم لایحه بودجه سال 1404 و پیش‌بینی سهم برنامه‌های حوزه رسانه در این جدول مطابقت لازم با بخش اول لایحه وجود دارد لیکن در مطابقت با برنامه هفتم ابهاماتی با توجه به ابهاماتی که وجود دارد لذا به نظر می‌رسد تامین مالی لازم برای تحقق برش یک ساله تکالیف سازمان صداو سیما در بند الف ماده 77 صورت نگرفته است.

پیشنهاد مرکز پژوهش‌ها

انجام تکالیف مشخص شده در جدول 1-16 ماده (77) قانون برنامه هفتم پیشرفت مطابق محاسبات صورت گرفته نیازمند تفسیر روشن از عبارت «و این افزایش را در سنوات بعد از سال 1403 نیز پایه افزایش بودجه سنواتی قرار دهد» در تبصره این ماده است. در غیر این صورت تکالیف مندرج با توجه به افزایش قیمت تمام شده تولید محصولات رسانه‌ای برای سازمان صدا و سیما مقدور نخواهد بود.

1.مقدمه

قانون بودجه به‌مثابه سند سیاستی سالیانه کشورها است که با پیش‌بینی منابع درآمدی و تخصیص آن به محل‌های مصرف به‌نوعی اولویت‌های یک سال کشور را مشخص می‌کند. از‌این‌رو با تخصیص منابع مالی به‌صورت منطقی و بهینه می‌توان، از ظرفیت‌های خود بهترین استفاده را کرده و به‌سوی پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حرکت کرد. در این میان، بودجه رسانه برای پیشبرد اهداف فرهنگی کشور حائز اهمیت فراوان است؛ زیرا رسانه نقش حیاتی در شکل‌دهی به فرهنگ و هویت یک جامعه دارد. رسانه‌های کشور سازنده افکار عمومی و جهت‌دهنده همت و اراده مردم هستند و غفلت از این امر مهم خطرات بزرگی برای امنیت، انسجام اجتماعی و ارزش‌های مردم ایجاد خواهد کرد و در مقابل اهتمام کافی به آن می‌تواند به پیشرفت کشور در سایر بخش‌ها کمک کند و برای حفظ و گسترش آنها زمینه لازم را فراهم کند. از این جهت برای بهبود رسانه‌ها عملکرد و کارآیی دستگاه‌های رسانه ای کشور و ارتقای اعتماد و مرجعیت رسانه‌های داخلی، تحلیل و ارزیابی دقیق از اعتبارات این بخش ضروری است. 

2.وضعیت اعتبارات دستگاه‌های مرتبط با حوزه رسانه و فضای مجازی

در لایحه بودجه سال 1404 کل کشور [1]، سهم اعتبارات دستگاه‌های حوزه رسانه حدود 35.9 هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده است که نسبت به سال گذشته که این عدد 24.8 هزار میلیارد تومان بوده، حدود 43 درصد افزایش داشته است. از کل این اعتبارات همچون سال گذشته حدود 98 درصد به سازمان صدا و سیما و 2 درصد از آن به خبرگزاری‌ها و شورای اطلاع رسانی دولت و شورای نظارت بر صدا و سیما اختصاص یافته است. حدود 1 درصد به خبرگزاری جمهوری اسلامی، حدود 0/5 درصد به شورای اطلاع رسانی دولت و حدود 0/3 درصد به ایسنا و درصدهای ناچیزی به شورای نظارت بر صدا و سیما، خبرگزاری خانه ملت و خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) اختصاص داده‌ شده است. تفصیل این ارقام و مقایسه آن با قانون بودجه سال 1403 [2] در جدول شماره 1 آمده است.

جدول 1. اعتبارات دستگاه‌های حوزه رسانه در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با قانون بودجه 1403

(میلیون ریال)

 مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

2-1. سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (جدول (7 ب)، احکام متفرقه و درآمدها)

مجموع اعتبارات سازمان صدا و سیما در لایحه بودجه سال 1404، حدود 43 هزار میلیارد تومان برآورد شده است که 8 هزار میلیارد تومان مربوط به درآمد این سازمان و حدود 35 هزار میلیارد تومان مربوط به اعتباراتی است که در پیش‌بینی‌ها از منابع عمومی کشور به این سازمان اختصاص داده شده است. مجموع اعتبارات پیش‌بینی شده در لایحه 1404 سازمان نسبت به قانون بودجه 1403، بدون لحاظ درآمدهای اختصاصی حدود 45/4 درصد رشد داشته است. گفتنی است 2 هزار میلیارد تومان از اعتبارات سازمان صدا و سیما در لایحه 1404 از محل بند «ث» تبصره «8» بخش اول قانون بودجه سال 1404 [3] به‌منظور انجام تکالیف موضوع مواد (76) و (77) برنامه هفتم پیشرفت [4] برای این سازمان پیش‌بینی شده است. همچنین 8.000 میلیارد تومان هم از محل جدول 7-1 (اعتبارات متفرقه انتقال یافته به جدول 7-ب) اضافه شده است که مربوط به توسعه کمی‌ و‌کیفی برنامه‌های تولیدی پویانمایی، مستند، فیلم، سریال‌های موسی کلیم الله و سلمان فارسی و تحقیق، نگارش و پیش تولید پنج سریال (الف) ویژه جدید» است.

از جمع اعتبارات حدود 1.900 میلیارد تومان اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در نظر گرفته شده است که شامل بهبود و تکمیل شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی، تعمیرات اساسی در ساختمان‌های تهران و مراکز مستقل، گسترش فناوری ارتباطات و اطلاعات در سازمان صدا و سیما، جایگزینی و تبدیل فناوری موجود به فناوری پیشرفته، ایجاد و توسعه مراکز تولید و پخش در سراسر کشور و ارتباط فیبر نوری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران می‌شود. سهم 4 درصدی اعتبار تملک ‌دارایی‌های سرمایه ای از کل بودجه این سازمان که همواره در معرض تغییر و تحول در فناوری‌های رسانه‌ای قرار دارد، غیرمتناسب و کم ارزیابی می‌شود.

از دیگر موارد جدید و اختصاص 3 هزار میلیارد تومان به سازمان صداوسیما در جدول اعتبارات متفرقه برای کمک به تولید آثار فرهنگی و افزایش آگاهی است که از محل 1 درصد تملک دارایی‌های سرمایه‌ای کشور تامین می‌شود.

جدول 2. تصویر کلی اعتبارات سازمان صدا و سیما در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با قانون بودجه 1403 (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

*نظر به انتقال اعتبارات این ردیف به جدول (7 ب) و تجمیع آن با اعتبارات هزینه ای، مبلغ آن صرفا در همان جدول محاسبه شده است.

**علاوه بر این، نام سازمان صدا و سیما در 4 ردیف دیگر از جدول 12 نیز مشترکا با دیگر دستگاه‌‌ها ذکر شده است؛ اما با توجه به مشخص نبودن سهم آن، در اینجا اشاره نشده است.

***اعتبارات این ردیف به دلیل مشخص نبودن سهم سازمان صدا و سیما در سرجمع اعتبارات آن محاسبه نشده است.

****ازآنجاکه ردیف دانشگاه صدا و سیما در لایحه بودجه 1404 ذیل سازمان صدا و سیما (به عنوان دستگاه سیاستگذار) ذکر شده، اعتبارات این دانشگاه نیز در سرجمع اعتبارات سازمان صدا و سیما محاسبه شده است.

2-2. شورای نظارت بر سازمان صدا و سیما

مجموع اعتبارات شورای نظارت بر سازمان صدا و سیما در لایحه بودجه 1404، حدود 26 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است که نسبت به قانون بودجه 1403 که 22 میلیارد تومان بود، 19 درصد افزایش داشته است. بودجه شورای نظارت در بخش اعتبارات هزینه‌ای (24 میلیارد) حدود 19 درصد افزایش یافته و در بخش اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای نسبت به سال گذشته حدود 14 درصد افزایش داشته‌ است. تفصیل اعتبارات شورای نظارت بر صدا و سیما را می‌توان در جدول 3 مشاهده کرد.

جدول 3. اعتبارات شورای نظارت بر صدا و سیما در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با بودجه مصوب 1403

                                                                                                                                                                           (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

2-3. سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)

مجموع اعتبارات خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در لایحه بودجه 1404 حدود 24 درصد نسبت به اعتبارات این دستگاه در قانون بودجه 1403 رشد داشته است. اعتبارات این دستگاه در بخش اعتبارات هزینه‌ای نسبت به قانون بودجه سال پیش حدود 22 درصد رشد داشته و برخلاف سال پیشین اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای رشد قابل توجه حدود 195 درصدی داشته است.

همچنین گفتنی است مبلغ 83 میلیارد تومان در قانون بودجه سال 1403 به‌عنوان درآمد خبرگزاری ایرنا درنظر گرفته شده بود که این عدد در جداول لایحه بودجه سال 1404 با کمی افزایش به 84 میلیارد تومان رسیده و مجموع اعتبارات این خبرگزاری در لایحه بودجه 1404 با احتساب درآمد حدود 549 میلیارد تومان است. گفتنی است که براساس اساسنامه سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان دستگاه سیاستگذار این خبرگزاری محسوب شده، بنابراین اعتبارات این دستگاه از نظر قانونی پس از موافقت دستگاه سیاستگذار قابل تخصیص خواهد بود. مقایسه ارقام بودجه این خبرگزاری از محل منابع عمومی کشور در لایحه سال 1404 و قانون بودجه سال 1403 در جدول 4 قابل ملاحظه است.

جدول 4. اعتبارات عمومی خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با بودجه مصوب 1403

 (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

2-4. خبرگزاری‌های دانشجویان ایران (ایسنا) و خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)

خبرگزاری‌های دانشجویان ایران (ایسنا) و خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا) طبق بودجه‌های سنواتی گذشته ذیل سازمان جهاد دانشگاهی تعریف می‌شوند.

 اعتبارات خبرگزاری ایسنا به‌عنوان کمک به این خبرگزاری در قانون بودجه 1403 حدود 82 میلیارد تومان تعیین شده بود که در پیش‌بینی لایحه بودجه 1404 با حدود 46 درصد افزایش حدود 120 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. مقایسه ارقام بودجه دو سال اخیر این خبرگزاری در جدول 5 قابل مشاهده ‌است.

جدول 5. اعتبارات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با بودجه مصوب 1403

 (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

تعیین بودجه مشخص برای یک خبرگزاری به‌جهت ایجاد ابتکار عمل مالی برای آن خبرگزاری حائز اهمیت بوده و تعیین ردیف بودجه مشخص برای خبرگزاری ایکنا در بودجه دو سال اخیر نسبت به بودجه سال‌های پیش اقدامی مثبت تلقی می‌شود. اعتبار در نظر گرفته شده برای خبرگزاری ایکنا در قانون بودجه سال 1403 مبلغ 20 میلیارد تومان تعیین شده بود که در لایحه بودجه سال 1404 با 50 درصد افزایش معادل 30 میلیارد تومان درنظر گرفته شده است. افزایش اعتبار پیش‌بینی شده صرفاً در قالب اعتبارات هزینه‌ای بوده و هیچ اعتباری برای اقدامات ماندگار و زیرساختی خبرگزاری در قالب تملک دارایی‌های سرمایه‌ای در سال‌های اخیر برای این خبرگزاری پیش‌بینی نشده است.

جدول 6. اعتبارات خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با بودجه مصوب 1403

                                                                                                                                                                        (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

2-5. خبرگزاری خانه ملت

بودجه خبرگزاری خانه ملت در لایحه بودجه 1403 به شماره طبقه‌بندی (101512) مشخص شده است. اعتبار هزینه‌ای پیش‌بینی شده برای خبرگزاری خانه ملت در لایحه بودجه 1404 معادل 24 میلیارد تومان است که نسبت به قانون بودجه 1403 حدود 24 درصد افزایش داشته و همچون سال‌های گذشته اعتبار عمرانی برای آن پیش‌بینی نشده است.

جدول 7. اعتبارات خبرگزاری خانه ملت در لایحه بودجه 1404 و مقایسه با بودجه مصوب 1403

                                                                                                                                                                         (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

 2-6. شورای اطلاع رسانی دولت

بودجه شورای اطلاع‌رسانی دولت در لایحه بودجه 1404 در نسبت با قانون بودجه 1403 بدون تغییر و 200 میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. لازم به ذکر است اعتبار برآوردشده فقط مربوط به بخش هزینه‌ای شورای اطلاع‌رسانی دولت است و برای بخش تملک‌ دارایی‌های سرمایه‌ای هیچ اعتباری درنظر گرفته نشده است.

جدول 8. اعتبارات شورای اطلاع‌رسانی دولت در جدول (9) لایحه بودجه 1404 و مقایسه با اعتبارات متفرقه مصوب 1403        

    (میلیون ریال)

مأخذ: بررسی‌های پژوهش.

3.جمع‌بندی و ارائه پیشنهادات اصلاحی

 3-1. بررسی سهم اعتبارات دستگاه‌های حوزه رسانه از اعتبارات حوزه فرهنگ و بودجه عمومی

همانگونه که در جدول شماره 9 قابل مشاهده است سهم اعتبارات حوزه رسانه در لایحه بودجه سال 1404 از جمع اعتبارات امور تفریح، فرهنگ و مذهب در مقایسه با قانون بودجه سال 1403 تفاوت چندانی نداشته است. البته مبنای محاسبه جمع کل بودجه عمومی کشور در لایحه بودجه سال  1404 در مقایسه با مصوب 1403 با تفاوت هایی روبرو است که بدون توجه به آنها نمی توان مقایسه ای دقیق و اصولی در این خصوص داشت. در سنوات گذشته از جمله در قانون بودجه سال 1403، اقلامی وجود داشت که پیش از این صرفا در تبصره‌ها درج می‌شد و در سرجمع منابع عمومی دولت محاسبه نمی شد همچون افزایش سرمایه بانک ها و تادیه بدهی دولت به سازمان تامین اجتماعی و همچنین مواردی که در طول سال اخذ افزوده می‌شد همچون استقراض از صندوق توسعه. حال آنکه این موارد در لایحه بودجه سال 1404 در سرجمع بودجه عمومی دولت محاسبه شده است. از این رو برای پرهیز از خطا در محاسبات و تسهیل مقایسه بودجه عمومی در این دو سال لازم است که این اقلام از منابع بودجه عمومی کسر و عدد جدید استخراج شود.

جدول 9. سهم اعتبارات حوزه رسانه از حوزه فرهنگ و بودجه عمومی دولت

*با توجه به اینکه در لایحه بودجه 1404 ارقام مربوط به اختصاص 1 درصد از هزینه شرکت‌های دولتی در حوزه فرهنگ، ذیل دستگاه‌‌ها منظور نگردیده است و همچنین در قانون بودجه 1403 در خصوص این درصد و دامنه شرکت‌های فوق تغییراتی اعمال شد اما تاثیرات آن در جدول 12 قانون بودجه آن سال اعمال نگردید است (و این موضوع موجب غیرواقعی شدن اعداد جدول فوق گردید)، برای پرهیز از خطا در محاسبات اعتبارات فوق از سرجمع اعتبارات قانون بودجه 1403 حذف گردید.

3-2. چالش‌های بازگشت جدول «اعتبارات ردیف‌های متفرقه»

تعدد ردیف‌های اعتبارات متفرقه در قوانین بودجه سالانه کشور و مشخص نبودن منشاء و دلایل قرار گرفتن این ردیف‌‌ها در جدول اعتبارات متفرقه، همواره مورد انتقاد کارشناسان بوده است؛ چراکه مخالف اصلی شفافیت و یکپارچه‌سازی جداول بودجه چه از منظر دستگاهی و چه از منظر برنامه‌ای است. این انتقادات در سال گذشته منجر به انتقال اعتبارات ردیف‌های متفرقه در جدول 7 (جدول اصلی لایحه بودجه 1403) شد. اما در لایحه 1404 علیرغم انتقال برخی ردیف‌های متفرقه (جدول 7-1) به جدول 7 ب (اعتبارات دستگاه‌های مستقل ذیل دستگاه سیاستگذار)، برخی ردیف‌های متفرقه مجددا در قالب جدولی جداگانه تحت عنوان جدول شماره 9 (اعتبارات ردیف‌های متفرقه) ذکر شده‌اند. از جمله این اعتبارات، شماره طبقه‌بندی 550000-61 تحت عنوان «شورای اطلاع رسانی دولت» و همچنین شماره طبقه بندی 550000-103 تحت عنوان «سازمان برنامه و بودجه کشور - کمک به تولید آثار فرهنگی و افزایش آگاهی عمومی از جمله شبکه ملی کشاورزی - معادل یک درصد از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه ای 30.000.000 میلیون ریال از طریق سازمان صدا و سیما)» است.

به نظر می‌رسد شماره طبقه‌بندی 550000-103 که به استناد تصویب کلیات پیشنهاد سازمان صدا و سیما ناظر بر اختصاص یک درصد از اعتبارات عمرانی بودجه کل کشور در جلسه مورخ 1403/7/25 هیئت وزیران، در جدول شماره 9 آورده شده، دارای ابهامات و اشکالاتی است. نخست اینکه اعتبارات عمرانی کشور در لایحه بودجه 1404، 600 هزار میلیارد تومان برآورد شده، حال آنکه در ردیف مذکور 3.000 میلیارد تومان یعنی نیم درصد (0/5%) از کل اعتبارات عمرانی است. ثانیاً تکلیف مبلغ باقی مانده از این ردیف یعنی 3 هزار میلیارد تومان دیگر از حیث اینکه به کدام یک از دستگاه‌‌ها اختصاص خواهد یافت، مشخص نیست؛ ثالثاً اولویتی مهم برای اختصاص بودجه مذکور به سازمان صدا و سیما، می‌تواند جبران عقب افتادگی این سازمان از حیث عمرانی خصوصا در مواردی چون بازسازی زیرساخت‌های فرسوده تاسیساتی، فنی، ساختمان‌‌ها و استودیوها و بهره گیری از فناوری‌های جدید به ویژه هوش مصنوعی باشد، حال آنکه مصارف دیگری چون «کمک به تولید آثار فرهنگی و افزایش آگاهی عمومی»، در این ردیف قید شده است.

3-3. ابهامات جدی در مطابقت لایحه بودجه با برنامه هفتم پیشرفت

قانون بودجه، به‌عنوان سند یک ساله مالی و اجرایی اداره کشور، تابعی از سند بالادستی خود یعنی برنامه پنج ساله است و این مهم از اصول جدی و غیر قابل تغییر نظام برنامه نویسی و بودجه ریزی موفق و کارآمد است. حال آنکه لایحه بودجه سال 1404 از منظر مطابقت یا عدم مطابقت با برنامه هفتم پیشرفت در حوزه سهم دولت در تامین اعتبارات سازمان صدا و سیما، دچار ابهامات و اشکالات جدی است که رفع آنها جهت نیل به اهداف و اقدامات مندرج در برنامه پنج ساله توسعه به ویژه در ابتدای برنامه ضرورت دارد و در غیراینصورت به عارضه‌ای مزمن در سال‌های بعدی برنامه و در زمان ارزیابی میزان اجرای آن بدل خواهد شد. این ابهامات و اشکالات به صورت مشخص و عملیاتی در دو بخش اصلی قابل تفکیک است:

الف) ابهام در متن تبصره بند «الف» ماده (77) قانون برنامه هفتم پیشرفت

بند «الف» ماده (77) قانون برنامه هفتم پیشرفت، شاخص‌های کمی و سنجه‌های عملکردی سازمان صدا و سیما تا پایان برنامه را در قالب جدول شماره 1-16 پیش بینی نموده و برش‌های یک‌ساله آن را نیز به صورت شفاف و عملیاتی تعیین نموده است؛ اما آنچه که قانونگذار در تبصره همان بند در راستای تحقق تکالیف و شاخص‌های تعیین شده در این قانون و تامین مالی این تکالیف، ذکر نموده دارای ابهام است. در این تبصره سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف شده است که:

«در سال اول برنامه، علاوه بر افزایش سنواتی، نسبت به افزایش چهل و سه درصدی (43%) سهم دولت در تامین اعتبارات سال 1402 سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران اقدام کند و این افزایش را در سنوات بعد از سال 1403 نیز پایه افزایش بودجه سنواتی قرار دهد».

برخی مفاهیم و اصطلاحات استفاده شده در این تبصره و همچنین جمله بندی‌های صورت گرفته از شفافیت و صراحت لازم برخودار نیست. از جمله اینکه مراد از «افزایش بودجه سنواتی» در انتهای تبصره مبهم است. این افزایش شامل چه عددی می‌شود و با کدام یک از ارقام رشد بودجه سالانه تطابق دارد؟ همچنین جمله آخر تبصره این ابهام را ایجاد می‌کند که افزایش 43 درصدی بودجه فقط مختص سال اول برنامه است یا در سالیان بعدی نیز ادامه می‌یابد؟ اختلاف نظرها در خصوص بودجه سازمان صدا و سیما و نسبت آن با برنامه هفتم پیشرفت عمدتا از همین‌جا نشات می‌گیرد.

علاوه بر این برآورد دقیق، روشن و راستی‌آزمایی شده‌ای نیز از میزان اعتبارات موردنیاز سازمان صدا و سیما برای تحقق برش یک‌ساله تکالیف خود در برنامه هفتم پیشرفت صورت نگرفته است؛ گرچه سازمان صدا و سیما برآورد خود در این خصوص را حدود 57 هزار میلیارد تومان (بدون لحاظ حداقل اعتبار مورد نیاز برای حقوق و دستمزد و هزینه‌های ستادی و پشتیبانی) اعلام نموده است.

ب) ابهام در تصویر کلی اعتبارات سازمان صدا و سیما در جداول بودجه

افزودن ستونی تحت عنوان «بودجه شرکتی» به جدول شماره 7 (اعتبارات دستگاه‌های اصلی براساس برنامه‌های اجرایی) لایحه بودجه سال  1404 و عدم تناسب اعداد آن در ردیف (283500- سازمان صدا و سیما) با جداول مندرج در پیوست شماره 3 لایحه (ردیف 283500) از جدول بودجه شرکت‌های دولتی زیانده در سال 1404)، مانع دریافت تصویری شفاف و روشن از اعتبارات سازمان صدا و سیما است. همچنین ستون «بودجه شرکتی» در جدول شماره (7 ب) (اعتبارات دستگاه‌های مستقل ذیل دستگاه سیاستگذار) حذف شده و جمع کل جداول مذکور را ناهمخوان نموده است.

علیرغم وجود تفاسیر متعدد، در مجموع مستند به تبصره بند «الف» ماده (77) قانون برنامه هفتم پیشرفت، چهار تفسیر مشخص از لایحه بودجه سال 1404 را می‌توان برای عبارت «افزایش بودجه سنواتی» که در این تبصره مبنای افزایش بودجه سازمان صدا و سیما طی سال‌های اجرای برنامه قرار گرفته، در نظر گرفت که عبارت‌اند از:

1. میزان رشد بودجه عمومی دولت در لایحه بودجه سال 1404 در مقایسه با مصوب 1403: 93 درصد (با احتساب برخی موارد که پیش از این صرفا در تبصره‌ها درج می‌شد و در سرجمع منابع عمومی دولت محاسبه نمی شد همچون افزایش سرمایه بانک ها و تادیه بدهی دولت به سازمان تامین اجتماعی و همچنین مواردی که در طول سال اخذ می شد همچون استقراض از صندوق توسعه)
2. میزان رشد بودجه عمومی دولت در مقایسه با مصوب 1403: حدود 45 درصد (بدون احتساب برخی موارد که پیش از این صرفا در تبصره‌ها درج می‌شد و در سرجمع منابع عمومی دولت محاسبه نمی شد همچون افزایش سرمایه بانک ها و تادیه بدهی دولت به سازمان تامین اجتماعی و همچنین مواردی که در طول سال افزوده می‌شد همچون استقراض از صندوق توسعه)
3. میزان رشد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی در مقایسه با مصوب 1403: 39 درصد
4. میزان رشد اعتبارات حوزه فرهنگ در مقایسه با مصوب 1403: 57 درصد

به نظر می‌رسد، میزان افزایش بودجه عمومی دولت، نزدیکترین معادل برای عبارت مندرج در تبصره بند «الف» ماده (77) قانون برنامه هفتم پیشرفت، تحت عنوان «افزایش بودجه سنواتی» است. اما مبنای محاسبه جمع کل بودجه عمومی کشور در لایحه بودجه سال 1404 در مقایسه با مصوب 1403 با تفاوت‌هایی روبرو است که بدون توجه به آنها نمی‌توان مقایسه‌ای دقیق و اصولی در این خصوص داشت. در سنوات گذشته ازجمله در قانون بودجه سال 1403، اقلامی وجود داشت که پیش از این صرفاً در تبصره‌ها درج می‌شد و در سرجمع منابع عمومی دولت محاسبه نمی‌شد همچون افزایش سرمایه بانک‌ها و تأدیه بدهی دولت به سازمان تأمین اجتماعی و همچنین مواردی که در طول سال افزوده می‌شد همچون استقراض از صندوق توسعه. حال آنکه این موارد در لایحه بودجه سال 1404 در سرجمع بودجه عمومی دولت محاسبه شده است. از‌این‌رو برای پرهیز از خطا در محاسبات و تسهیل مقایسه بودجه عمومی در این دو سال لازم است که این اقلام از منابع بودجه عمومی کسر و عدد جدید استخراج شود. مجموع بودجه عمومی کشور در لایحه بودجه سال 1404، 53,840,000,000 میلیون ریال برآورد شده که پس از کسر موارد مذکور، این عدد به حدود 41.000.000.000 میلیون ریال می‌رسد. این عدد در بودجه مصوب 1403، 28.371.400 میلیون ریال است. بنابراین درصد منطقی و اصولی رشد بودجه عمومی کشور در لایحه بودجه سال 1404 حدود 45 درصد است.