بررسی نظرات شورای محترم نگهبان و مصوبه کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی

در ذیل ابتدا به بررسی ایرادات و سپس تذکرات شورای محترم نگهبان خواهیم پرداخت.

ایرادات شورای محترم نگهبان

شورای محترم نگهبان نسبت به مصوبه مجلس در خصوص «لایحه موافقت‌نامه تأسیس و چهارچوب فعالیت مراکز فرهنگی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه» دو ایراد به شرح زیر بیان نموده است:

«1- اطلاق لازم‌الاجرا دانستن موافقت‌نامه فرهنگی مصوب سال 1345 هجری شمسی بین دو کشور، باتوجه‌به مفاد آن، خلاف شرع شناخته شد.

۲- در بند ۱ ماده 2، استفاده از واژه غیرفارسی «دیپلماتیک» مغایر اصل 15 قانون اساسی شناخته شد.»

کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در خصوص ایراد اول، چنین مصوب نموده است: ‌

«ماده واحده به شرح زیر اصلاح شد:

بعد از عبارت «مشتمل بر یک مقدمه و هجده ماده به شرح پیوست» عبارت «با رعایت موازین شرعی» اضافه شد.»

به نظر می‌آید اضافه نمودن عبارت «با رعایت موازین شرعی» می‌تواند رافع ایراد شورای محترم نگهبان در حقوق داخلی باشد.

شورای محترم نگهبان در ایراد دوم چنین بیان داشته است:

«در بند 1 ماده 2، استفاده از واژه غیرفارسی «دیپلماتیک» مغایر اصل 15 قانون اساسی شناخته شد.»

کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در خصوص ایراد دوم، چنین مصوب نموده است: ‌

«با استعلام از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و پی­نوشت ریاست محترم آن، برای واژه «دیپلماتیک» معادلی لحاظ نشده است و استفاده از عبارت آن بلامانع است.»

به نظر می‌آید با عنایت به اینکه برای واژه «دیپلماتیک» معادلی در فارسی منظور نشده است بنابراین به‌ناچار باید استفاده از واژه غیرفارسی (انگلیسی) آن را غیر قابل اشکال دانست.

تذکرات شورای محترم نگهبان

شورای محترم نگهبان دو تذکر به شرح زیر بیان نموده است:

«1- در ماده ۴، عبارت «حقوق شخصیت حقوقی» به عبارت «حق داشتن شخصیت حقوقی» اصلاح گردد.

۲- شماره‌گذاری بندهای ذیل ماده 6 اصلاح گردد.»

کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در خصوص تذکر اول چنین مصوب نموده است:

«عبارت «حق داشتن شخصیت حقوقی» جایگزین عبارت «حقوق شخصیت حقوقی» شد.»

با توجه به اینکه کمیسیون فرهنگی، عبارت بیان شده توسط شورای محترم نگهبان را عیناً مورد تصویب قرار داده است بنابراین نظر شورای محترم نگهبان در خصوص تذکر اول، تأمین شده است.

به نظر می‌رسد کمیسیون فرهنگی در خصوص تذکر دوم شورای محترم نگهبان، مصوبه‌ای نداشته است. به نظر می‌رسد باتوجه‌به اینکه شماره‌گذاری ماده ششم در متن فارسی مطابق با شماره‌گذاری در متن انگلیسی می‌باشد بنابراین از این حیث ایرادی متوجه ترجمه نیست و در صورت بازبینی، متن انگلیسی توسط طرفین در این خصوص، مرتفع خواهد شد.

نتیجه‌گیری

شورای محترم نگهبان دو ایراد و دو تذکر به مصوبه مجلس شورای اسلامی در خصوص «لایحه موافقت‌نامه تأسیس و چهارچوب فعالیت مراکز فرهنگی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه» بیان نموده است. کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در خصوص ایراد اول مبنی بر خلاف شرع بودن اطلاق لازم‌الاجرا دانستن موافقت‌نامه فرهنگی مصوب سال 1345 هجری شمسی بین دو کشور ایران و روسیه، چنین مصوب نموده است:

« ماده واحده به شرح زیر اصلاح شد:

بعد از عبارت «مشتمل بر یک مقدمه و هجده ماده به شرح پیوست» عبارت «با رعایت موازین شرعی» اضافه شد.»

به نظر می‌آید اضافه نمودن عبارت «با رعایت موازین شرعی» می‌تواند رافع ایراد شورای محترم نگهبان در حقوق داخلی باشد.

در خصوص ایراد دوم شورای محترم نگهبان مبنی بر مغایرت استفاده از واژه «دیپلماتیک» با اصل 15 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به نظر می آید مصوبه کمیسیون فرهنگی در این خصوص مشعر بر عدم وجود معادل فارسی برای این واژه و در نتیجه بلامانع بودن استفاده از آن در ترجمه فارسی، قابل توجه می باشد.

در خصوص تذکر اول شورای محترم نگهبان مبنی بر جایگزین‌نمودن عبارت «حق داشتن شخصیت حقوقی» به‌جای عبارت «حقوق شخصیت حقوقی»؛ با توجه به اینکه کمیسیون فرهنگی عیناً این مورد را مصوب نموده است بنابراین نظر شورای محترم نگهبان در این خصوص تأمین شده است.

در خصوص تذکر دوم شورای محترم نگهبان مبنی بر اصلاح شماره‌گذاری در ماده ششم، به نظر می‌رسد با توجه به اینکه شماره گذاری ماده ششم در متن فارسی مطابق با شماره گذاری در متن انگلیسی می‌باشد؛ بنابراین از این حیث، ایرادی متوجه ترجمه نیست و در صورت بازبینی، متن انگلیسی، توسط طرفین در این خصوص مرتفع خواهد شد.