خلاصه مدیریتی

مسئله اصلی

گزارش پیش‌رو به بررسی جداول تفضیلی اعتبارات حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت در بخش دوم لایحه بودجه سال 1403، مقایسه رشد اعتبارات دستگاه‌های اصلی، سنجش میزان انطباق جداول با احکام بودجه‌ای سال 1403، ارزیابی سنجه‌های عملکردی و ارائه پیشنهادهایی در این زمینه خواهد پرداخت.

نقاط قوت و ضعف طرح و لایحه

ازجمله نکات مثبت و متمایز بخش دوم لایحه بودجه سال 1403 در مقایسه با سنوات گذشته پررنگ‌تر دیده شدن و همچنین شفاف شدن موضوعات و دستگاه‌های مرتبط با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در قالب جدول (23) است. این امر نقش قابل‌توجهی در روشن‌تر شدن نحوه هزینه‌کرد این اعتبارات و به‌ویژه نظارت عملیاتی‌تر در فرایند بودجه اعمال می‌کند.

علاوه‌بر این روشن شدن سهم هریک از دستگاه‌ها و هم چنین میزان اعتبار اختصاص یافته به آنها از منابع بند «ب» تبصره «۱۳» را باید ازجمله نکات مثبت دیگر لایحه بودجه سال 1403 در حوزه خانواده، زنان و جوانی جمعیت دانست.

نگاهی به سنجه‌های ارزیابی عملکرد دستگاه‌های سیاستگذار در حوزه زنان و خانواده در لایحه بودجه نشان‌ می‌دهد این سنجه‌ها از یک‌سو جامع و مبتنی‌بر شرح وظایف تخصصی دستگاه‌ها طراحی نشده و ازسوی‌دیگر مبنای پیش‌بینی مقدار 1403 در آنها روشن نیست. علاوه‌بر این عملیاتی نبودن برخی شاخص‌ها جهت سنجش و عدم تطابق با برنامه هفتم پیشرفت از دیگر ایرادات این سنجه‌هاست.

پیشنهادهای مرکز پژوهش‌ها

بر این اساس پیشنهاد می‌شود با هدف نظارت‌پذیرتر شدن و شفاف‌تر شدن هزینه‌کرد اعتبارات حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت موارد زیر در بخش دو لایحه بودجه سال 1403 اعمال شود:

- انتقال اعتبار تملک دارایی سرمایه‌ای دبیرخانه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از جدول (9) ردیف‌های متفرقه به جدول (7)

-انتقال ردیف دبیرخانه حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از ذیل سازمان برنامه و بودجه به ذیل نهاد ریاست جمهوری

- پیش‌بینی بخشی از اعتبار جدول (12) برای موضوع ساماندهی روش‌های جایگزین نوین در حوزه ناباروری و پوشش بیمه پایه آنها (حکم بند «ب» ماده (۸۱) مصوبه برنامه هفتم پیشرفت) از محل بخشی از اعتبارات بند «ترویج فرهنگ فرزندآوری و اقدامات مؤثر در راستای جوانی جمعیت».

- اصلاح و تکمیل سنجه‌های عملکردی حوزه زنان خانواده و جوانی جمعیت در جدول (7-2) مبتنی‌بر مصوبه برنامه هفتم پیشرفت وظایف تخصصی دستگاه.

- ضرورت توجه به موضوع اختصاص زمین رایگان برای خانواده‌های دارای چهار فرزند و بیشتر زیر بیست سال و خانواده‌هایی که فرزند سوم آنها پس از قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به دنیا آمده، سامانه برخط برای صدور شناسه ویژه برای مادران دارای سه فرزند و بیشتر (ماده (۲۵) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، راه‌اندازی مراکز تسهیلات زایمانی در مناطقی که دسترسی یک ساعته به پزشک ندارند (ماده (۴۹) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، کاهش در سن بازنشستگی برای مادرانی که صاحب فرزند می‌شوند (بند «ت» ماده (۱۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، مهدکودک سازمانی (ماده (۲۲) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، بیمه درمان ناباروری (ماده (۴۳) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، توسعه فرهنگ واسطه‌گری در امر انتخاب همسر (ماده (۳۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت) در جدول (23) و اختصاص بخشی از اعتبار این جدول برای اجرایی شدن موارد یاد شده از محل بندهای «افزایش مشارکت و مردمی‌‌‌سازی و انجام فعالیت فرهنگی و ردیف اجرای احکام عمومی مندرج از قانون جوانی جمعیت».

- روشن کردن مصادیق عبارت «اجرای احکام عمومی مندرج از قانون جوانی جمعیت» در جدول (23) لایحه بودجه.

1.مقدمه

نظر به تغییرات آیین داخلی مجلس شورای اسلامی ذیل مواد (180 و 182) و تفکیک نحوه ارسال و زمان بودجه سنواتی در دو بخش «احکام بودجه و ارقام کلان» و «جدول تفضیلی»، این گزارش به بررسی جداول اعتبارات حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت در بخش دوم لایحه بودجه سال 1403، مقایسه رشد اعتبارات دستگاه‌های اصلی، سنجش میزان انطباق جداول با احکام‌ بودجه‌ای سال 1403، ارزیابی سنجه‌های عملکردی و ارائه پیشنهادهایی در این زمینه خواهد پرداخت. ازجمله نکات مثبت و متمایز بخش دوم لایحه بودجه سال 1403 [1] در مقایسه با سنوات گذشته پررنگ‌تر دیده شدن و همچنین شفاف شدن موضوعات و دستگاه‌های مرتبط با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در قالب جدول (23) است. این امر نقش قابل‌توجهی در روشن‌تر شدن نحوه هزینه‌کرد این اعتبارات و به‌ویژه نظارت عملیاتی‌تر در این حوزه اعمال می‌کند.

علاوه‌بر این روشن شدن سهم هریک از دستگاه‌ها و همچنین میزان اعتبار اختصاص یافته به آنها از منابع بند «ب» تبصره «۱۳» را باید ازجمله نکات مثبت دیگر لایحه بودجه سال 1403 در حوزه خانواده، زنان و جوانی جمعیت دانست.

2. تحلیل اعتبارات دستگاه‌های اصلی مرتبط با حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت

اگرچه موضوعات مرتبط با حوزه زنان و خانواده، فرابخشی است و دستگاه‌های متعددی به‌لحاظ شرح فعالیت‌ها و عملکرد با این حوزه مرتبط هستند، بااین‌حال می‌توان گفت دو دستگاه تخصصی و اصلی در بودجه سنواتی در کنار وظایف تخصصی در این حوزه، نقش هماهنگی بین‌دستگاهی و نظارت بر عملکرد سایر دستگاه‌ها در این زمینه را ایفا می‌کنند: «معاونت امور زنان و خانواده» ذیل نهاد ریاست‌جمهوری و «دبیرخانه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» ذیل سازمان‌ برنامه‌وبودجه کشور. در جدول زیر اعتبارات این دو دستگاه در مقایسه با قانون بودجه سال 1402 [2] بررسی شده است.

جدول 1. اعتبارات دستگاه‌های اصلی حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت در لایحه بودجه سال 1403 در مقایسه با اعتبارات قانون بودجه 1402                  (میلیون ریال)

همان‌طور که جدول فوق نشان‌ می‌دهد اعتبارات هزینه‌ای معاونت امور زنان و خانواده تنها 32 درصد رشد داشته است که بخشی عمده این رشد جبران حقوق و مزایاست. اعتبارات تملک دارایی این معاونت با 100 رشد منفی مواجه بوده است که علت حذف این اعتبار مشخص نیست،‌ بااین‌حال بخش عمده تغییر اعتبارات این دستگاه، در اعتبارات اختصاصی این نهاد و به‌واسطه بند «ب» تبصره «۱۳» قانون بودجه سال 1403و تکلیف به هزینه‌کرد اعتبارات یک درصد شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت در امور مختلف به‌ویژه موضوع ازدواج، خانواده و جوانی جمعیت و توانمندسازی بانوان و آسیب‌زدایی از زنان و خانواده رخ داده است. به‌نحوی‌که مراجعه به جدول (12) لایحه بودجه نشان‌ می‌دهد برای موضوع حمایت از توانمندسازی زنان و آسیب‌زدایی از زنان و خانواده برای معاونت امور زنان و خانواده،‌ 18 هزار میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته که در اعتبار اختصاصی معاونت لحاظ‌ شده‌ است. اگرچه روشن شدن سهم معاونت امور زنان و خانواده از این اعتبار نکته بسیار مثبتی تلقی می‌شود و ازسوی‌دیگر لحاظ کردن این اعتبار در مجموع اعتبارات معاونت امور زنان و خانواده از حیث پیشبرد مطالبات در حوزه زنان و خانواده بسیار حائز اهمیت است، اما با توجه به اینکه این اعتبار باید از محل یک درصد اعتبارات هزینه‌ای شرکت‌ها تخصیص یابد و سابقه عدم تخصیص این اعتبار در سال گذشته، باید این ملاحظه را داشت که عدم تخصیص آن می‌تواند چالش‌های متعددی را برای پیشبرد مسائل حوزه زنان و خانواده به‌ویژه اهداف و تکالیف تعیین شده در برنامه هفتم پیشرفت به‌همراه آورد.

اعتبار ستاد «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» نیز با رشد 17 درصدی مواجه بوده است، بخش عمده این مسئله به‌واسطه لحاظ کردن درآمد اختصاصی برای ستاد در راستای بند «ب» تبصره «۱۳» قانون بودجه سال 1403 است.

توجه به این نکته ضروری است که اعتبارات تملک دارایی دبیرخانه ستاد «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» در سال 1402، ده هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده بود، در لایحه بودجه سال 1403 در جدول (7) برای دبیرخانه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اعتبارات تملک دارایی سرمایه‌ای لحاظ نشده با این حال در جدول (9) و ذیل ردیف 600000 متفرقه برای دبیرخانه 10 هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده است. به نظر می‌رسد انتقال این اعتبار به جدول (7) با هدف کاهش ردیف‌های متفرقه و شفاف سازی بیشتر مناسب تر است.

یکی دیگر از نکاتی که جدول فوق قابل توجه است لحاظ شدن دبیرخانه ستاد ملی جمعیت ذیل سازمان برنامه و بودجه است. این بدین معنی است که دستگاه سیاستگذار این ستاد در بودجه، سازمان برنامه و بودجه قرار گرفته است. این در حالی است که در تبصره «2» ماده (1) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دبیرخانه ماهیت مستقل داشته و دبیر ستاد با حکم رئیس‌جمهور تعیین می‌گردد. بر این اساس پیشنهاد می‌گردد ردیف این ستاد ذیل نهاد ریاست جمهوری لحاظ گردد، به‌ویژه آنکه شماره طبقه بندی ستاد ملی جمعیت هم چنان ردیف 101000 (ردیف نهاد ریاست جمهوری) در جدول 7 لحاظ شده است.

با توجه به مطالب فوق، عدم تحقق منابع بند «ب» تبصره «۱۳» قانون بودجه سال 1403 منجر بر زمین ماندن بخش عمده‌ای از وظایف محول شده به این دستگاه‌ها خواهد شد.

 در جدول (12) لایحه بودجه سهم هر دستگاه از یک درصد اعتبارات هزینه‌ای شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت مشخص‌ شده‌ است. سهم موضوعات مرتبط با حوزه زنان و خانواده ‌‌‌به‌شرح زیر است:

جدول 2. سهم حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت از جدول 12 لایحه بودجه (جدول تفضیلی بند «ب» تبصره «۱۳» قانون بودجه سال 1403) هزینه‌کرد یک درصد از هزینه‌های شرکت‌های دولتی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری

(میلیارد ریال)

همان‌طور که بیان شد روشن‌تر شدن سهم هر دستگاه و موضوعات مرتبط از محل هزینه‌کرد یک درصد اعتبارات هزینه‌ای شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت یکی از نکات مثبت لایحه بودجه سال 1403 است. سهم موضوعات مرتبط با حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت از مجموع این اعتبار 18.56 درصد است‌ بااین‌حال مشخص نیست چرا برای موضوع «تدوین برنامه ساماندهی روش‌های جایگزین نوین در حوزه ناباروری ازجمله رحم اجاره‌ای، فریز تخمک، ساماندهی مراکز ارائه‌‌‌‌‌دهنده‌ این خدمات» که در بند «ب» ماده (81) مصوبه برنامه هفتم پیشرفت مورد تأکید قرار گرفته اعتباری مشخص نشده است؟ پیشنهاد می‌شود بخشی از اعتبار موضوع «ترویج فرهنگ فرزندآوری و اقدامات مؤثر در راستای جوانی جمعیت» این جدول برای برنامه ساماندهی روش‌های جایگزین نوین در حوزه ناباروری و پوشش بیمه پایه آنها اختصاص یابد.

علاوه‌بر این در جدول فوق برای معاونت امور زنان و خانواده صرفاً درخصوص موضوع «حمایت از برنامه‌های توانمندسازی زنان و آسیب‌‌‌‌زدایی از زنان و خانواده» اعتبار پیش‌بینی شده، درحالی‌که در حوزه ازدواج و خانواده که ذیل معاونت امور زنان و خانواده نیز پیگیری می‌شود، باید اعتبار و برنامه‌ای لحاظ می‌شد که نشده است.

3.تحلیل سنجه‌های عملکرد دستگاه‌های سیاستگذار

یکی از نکات قابل‌توجه در لایحه بودجه سال 1403 که به‌واسطه اصلاح مواد (180) و (182) قانون آیین‌نامه داخلی مجلس اضافه‌ شده، الزام دولت به تهیه «سنجه‌های ارزیابی برنامه دستگاه‌های سیاستگذار» است که نقش مهمی در بودجه‌ریزی برنامه‌محور و همچنین نظارت بر هزینه‌کرد اعتبارات تخصیص یافته و اثربخشی آنها ایفا خواهد کرد. اگرچه کلیت این اقدام مثبت است‌، بااین‌حال نگاهی به سنجه‌های طراحی‌شده، نشان‌ می‌دهد این سنجه‌ها از یک‌سو جامع و مبتنی‌بر شرح وظایف تخصصی دستگاه‌ها طراحی نشده و ازسوی‌دیگر مبنای پیش‌بینی مقدار سال 1403 در آنها روشن نیست. علاوه‌بر این عملیاتی نبودن برخی شاخص‌ها جهت سنجش و عدم تطابق با برنامه هفتم پیشرفت از دیگر ایرادهای این سنجه‌هاست. در جدول زیر سنجه‌های عملکردی مرتبط با حوزه زنان و خانواده احصا شده است:

جدول 3. سنجه‌های عملکردی خروجی دستگاه‌های سیاستگذار در حوزه زنان و خانواده در جدول (7-2)

همان‌طور که ملاحظه می‌شود برای وزارت ورزش و جوانان جهت سنجش‌‌پذیری عملکرد دو موضوع حمایت از تقویت مهارت‌های اشتغال‌‌پذیری جوانان، حمایت از مراکز خدمات مشاوره تخصصی ازدواج خانواده پیشنهاد‌ شده‌ است. این سنجه‌ها، علاوه‌بر اینکه متناسب با تمامی وظایف تخصصی دستگاه طراحی نشده و‌‌ درنتیجه جامع نیست، از ابهام در نحوه سنجش آن نیز رنج می‌برد. اینکه مبنای عدد تعیین شده در سال 1403 چه مبنایی است و این موضوع چه تناسبی با شرح وظایف ذاتی وزارت ورزش و جوانان دارد و چه مهارت‌هایی ملاک است در این سنجه مبهم است. با توجه به اینکه در برنامه هفتم پیشرفت ذیل ماده (۷۹)، سنجه عملکردی «ترویج الگوهای صحیح همسرگزینی و ترغیب به ازدواج به‌هنگام، آسان و پایدار متناسب با فرهنگ اسلامی – ایرانی و ظرفیت‌های بومی (در قالب برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی) و مراکز تخصصی مشاوره خانواده، ازدواج و پیشگیری از طلاق» به تصویب رسیده است، پیشنهاد می‌شود این سنجه‌های عملکردی جایگزین موارد یاد شده شوند.

درخصوص سازمان بهزیستی نیز نظر به تکالیف ذاتی سازمان درخصوص حمایت از زنان سرپرست خانوار و همچنین حمایت از خانواده‌های دارای فرزند چندقلو و ارائه خدمات مشاوره حین طلاق پیشنهاد می‌شود این سنجه‌ها نیز به موضوعات ذیل این نهاد الحاق شود.

‌‌درخصوص وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز نظر به تکلیف بند «پ» ماده (80) برنامه هفتم پیشرفت درخصوص توانمندسازی و حمایت از زنان سرپرست خانوار و‌ ماده (۷۹) مصوبه برنامه هفتم پیشرفت درخصوص افزایش مهارت‌های شغلی زنان (در قالب برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی) پیشنهاد می‌شود، سنجه‌های یاد شده به مجموعه سنجه‌های عملکردی این دستگاه الحاق شود.

جدول 4. پیشنهادهای اصلاحی جهت تغییر سنجه‌های عملکردی جدول (7-2) در حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت

4. تحلیل اعتبارات قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت

یکی از مهم‌ترین موضوعات مندرج در بخش دوم لایحه بودجه سال 1403، موضوع اعتبارات قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است. در قانون بودجه سال 1402 برای دبیرخانه ستاد ملی جمعیت در مجموع 75 هزار میلیارد ریال دیده شده بود‌. بااین‌حال نحوه هزینه‌کرد این اعتبار به مصوبه ستاد ملی جمعیت واگذار گشت. علی‌رغم مصوبه ستاد ملی جمعیت درخصوص روشن شدن نحوه هزینه‌کرد این اعتبار، با توجه به عدم وجود حساب برای ستاد ملی جمعیت نزد خزانه این اعتبار تا اسفندماه سال 1402 تخصیص نیافت. حال در لایحه بودجه سال 1403 به‌منظور شفافیت در هزینه‌کرد و تسریع در روند تخصیص اعتبارات، نحوه هزینه‌کرد اعتبار جوانی جمعیت در ذیل جدول 23 لایحه به تفکیک دستگاه‌ها و موضوعات ذکر شده است.

جدول 5. درخصوص جدول 23 لایحه با موضوع پیش‌بینی اعتبار جوانی جمعیت در لایحه بودجه سال 1403

(میلیون ریال)

‌‌درخصوص جدول فوق چند نکته لازم به ذکر است:

تضعیف نقش راهبری ستاد ملی جمعیت: در جدول (23) موضوع، دستگاه‌ها و میزان اعتبار پیش‌بینی شده برای دبیرخانه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت پیش‌بینی‌ شده‌ است. اگرچه این موضوع به شفافیت در بودجه کمک رسانده، اما در عمل بخشی از اختیار و استقلال ستاد ملی جمعیت (دبیرخانه) را در توزیع اعتبار تضعیف کرده است.

عدم توجه به موضوعات مهم نیازمند اعتبار در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت: برخی از موضوعات مهم قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت که نیازمند تأمین اعتبار نیز می‌باشد در این جدول دیده نشده است. ازجمله این موارد می‌توان به «هزینه آماده‌‌‌سازی زمین رایگان برای خانواده دارای سه فرزند و بیشتر» موضوع ماده (4) قانون و همچنین بند «چ» تبصره «۱۳» احکام بودجه‌ای سال 1403 با موضوع اختصاص یک قطعه زمین رایگان به خانواده‌های دارای 4 فرزند و بیشتر زیر بیست سال اشاره کرد. در این بند ذکر شده: «چ) به‌منظور حمایت از خانواده و تحقق جوانی جمعیت، وزارت راه و شهرسازی مکلف است در سال ۱۴۰۳ یک قطعه زمین به‌صورت رایگان در قالب شرایط مندرج در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به خانواده‌های دارای چهار فرزند و بیشتر زیر بیست‌سال اختصاص دهد. وزارت راه و شهرسازی مکلف است هر سه‌ماه یک‌بار گزارش عملکرد این بند را به کمیسیون‌های عمران، اجتماعی و فرهنگی مجلس شورای اسلامی ارسال نماید».

عدم تخصیص این اعتبار اجرای این ماده که مطالبه عمومی نیز است را با چالش مواجه خواهد کرد. علاوه‌بر این برای موضوعاتی مانند سامانه برخط برای صدور شناسه ویژه برای مادران دارای سه فرزند و بیشتر (ماده (۲۵) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، راه‌اندازی مراکز تسهیلات زایمانی در مناطقی که دسترسی یک ساعته به پزشک ندارند (ماده (۴۹) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، کاهش در سن بازنشستگی برای مادرانی که صاحب فرزند می‌شوند (بند «ت» ماده (۱۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، مهدکودک سازمانی (ماده (۲۲) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، بیمه درمان ناباروری (ماده (۴۳) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، توسعه فرهنگ واسطه‌گری در امر انتخاب همسر (ماده (۳۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت) و... دیده نشده است.

ابهام در برخی از عناوین: در جدول فوق برای موضوع «اجرای احکام عمومی مندرج از قانون جوانی جمعیت» 50 هزار میلیارد ریال دیده شده‌، بااین‌حال مشخص نیست مراد دولت از این عبارت چیست؟ آیا مراد از آن اعتبارات موضوعات فرهنگی است؟ با توجه به اعتبار قابل‌توجه این موضوع، روشن‌تر شدن دیدگاه دولت از عبارت به‌کار برده شده نقش مهمی در نظارت‌پذیرتر کردن و پیشگیری از هدررفت اعتبار جهت اقدامات کم‌تأثیر ایفا خواهد کرد.

5. جمع‌بندی و پیشنهادها

ازجمله نکات مثبت و متمایز بخش دوم لایحه بودجه سال 1403 در مقایسه با سنوات گذشته پررنگ‌تر دیده شدن و همچنین شفاف شدن موضوعات و دستگاه‌های مرتبط با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در قالب جدول (23) است. این امر نقش قابل‌توجهی در روشن‌تر شدن نحوه هزینه‌کرد این اعتبارات و به‌ویژه نظارت عملیاتی‌تر در این حوزه خواهد داشت.

علاوه‌بر این روشن شدن سهم هریک از دستگاه‌ها و همچنین میزان اعتبار اختصاص یافته به آنها از منابع بند «ب» تبصره «۱۳» را باید ازجمله نکات مثبت دیگر لایحه بودجه سال 1403 در حوزه خانواده، زنان و جوانی جمعیت دانست.

یکی دیگر از نکات قابل‌توجه در لایحه بودجه سال 1403 که به‌واسطه اصلاح مواد (180) و (182) قانون آیین‌نامه داخلی مجلس اضافه‌شده، «سنجه‌های ارزیابی برنامه دستگاه‌های سیاستگذار» است. اگرچه در این سنجه‌ها تلاش شده در راستای تطبیق با برنامه هفتم برخی از موارد مشخص شود، نگاهی به سنجه‌های طراحی‌شده در حوزه زنان و خانواده، نشان‌ می‌دهد این سنجه‌ها از یک‌سو جامع و مبتنی‌بر شرح وظایف تخصصی دستگاه‌ها طراحی نشده و ازسوی‌دیگر مبنای پیش‌بینی مقدار 1403 در آنها روشن نیست. علاوه‌بر این عملیاتی نبودن برخی شاخص‌ها جهت سنجش و عدم تطابق با برنامه هفتم پیشرفت از دیگر ایرادات این سنجه‌هاست.

بر این اساس پیشنهاد می‌شود با هدف نظارت‌پذیرتر شدن و شفاف‌تر شدن هزینه‌کرد اعتبارات حوزه زنان، خانواده و جوانی جمعیت موارد زیر در بخش دو لایحه بودجه سال 1403 اعمال شود:

- انتقال اعتبار تملک دارایی سرمایه‌ای دبیرخانه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از جدول (9) ردیف‌های متفرقه به جدول (7)

- انتقال ردیف دبیرخانه حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از ذیل سازمان برنامه و بودجه به ذیل نهاد ریاست جمهوری

- پیش‌بینی بخشی از اعتبار جدول (12) برای موضوع ساماندهی روش‌های جایگزین نوین در حوزه ناباروری و پوشش بیمه پایه آنها (حکم بند «ب» ماده (۸۱) مصوبه برنامه هفتم پیشرفت) از محل بخشی از اعتبارات بند «ترویج فرهنگ فرزندآوری و اقدامات مؤثر در راستای جوانی جمعیت».

- اصلاح و تکمیل سنجه‌های عملکردی حوزه زنان خانواده و جوانی جمعیت در جدول (7-2) مبتنی‌بر مصوبه برنامه هفتم پیشرفت وظایف تخصصی دستگاه.

- ضرورت توجه به موضوع اختصاص زمین رایگان برای خانواده‌های دارای چهار فرزند و بیشتر زیر بیست سال و خانواده‌هایی که فرزند سوم آنها پس از قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به دنیا آمده، سامانه برخط برای صدور شناسه ویژه برای مادران دارای سه فرزند و بیشتر (ماده (۲۵) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، راه‌اندازی مراکز تسهیلات زایمانی در مناطقی که دسترسی یک ساعته به پزشک ندارند (ماده (۴۹) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، کاهش در سن بازنشستگی برای مادرانی که صاحب فرزند می‌شوند (بند «ت» ماده (۱۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، مهدکودک سازمانی (ماده (۲۲) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، بیمه درمان ناباروری (ماده (۴۳) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت)، توسعه فرهنگ واسطه‌گری در امر انتخاب همسر (ماده (۳۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت) در جدول (23) و اختصاص بخشی از اعتبار این جدول برای اجرایی شدن موارد یاد شده از محل بندهای «افزایش مشارکت و مردمی‌‌‌سازی و انجام فعالیت فرهنگی و ردیف اجرای احکام عمومی مندرج از قانون جوانی جمعیت».

- روشن کردن مصادیق عبارت «اجرای احکام عمومی مندرج از قانون جوانی جمعیت» در جدول 23 لایحه بودجه.