خلاصه مدیریتی

بیان/ شرح مسئله

نظام اسلامی بهمنظور پاسداشت و تکریم از جامعه ایثارگران کشور، بهعنوان پرچمداران فرهنگ ایثار و جهاد، قوانین و الزامات سیاستی متعددی را طی سالیان گذشته مصوب و اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین قوانین این حوزه، «قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» است که به‌رغم گذشت بیش از 10 سال از تصویب آن تاکنون ارزیابی دقیقی از عملکرد دستگاههای متولی، بهویژه بنیاد شهید و امور ایثارگران صورت نپذیرفته و همین مسئله سبب ایجاد تفاسیر مختلف از میزان و دلایل اجرایی نشدن آن شده است. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با توجه به مفاد ماده (74) این قانون و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، برای نخستینبار در کشور، از زمان تصویب این قانون، عملکرد مالی و عملیاتی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را به تفکیک فصول قانون جامع و به تفکیک موضوع مواد هر فصل از قانون، با تمرکز بر سالهای اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور طی دوره (1400-1396) مورد ارزیابی کارشناسی قرار داده است. با توجه به حجم بالای احکام مربوط به فصول هشتگانه قانون، ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی ذیربط در قالب سلسله‌گزارش‌هایی (به تفکیک و با توجه به حجم فصول) ارائه خواهد شد. این گزارش پنجمین و آخرین گزارش از مجموعه گزارش‌های ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است که به بررسی احکام فصل هشتم (منابع مالی و نظارت) میپردازد.

 

نقطه نظرات /یافتههای کلیدی

  1. در راستای اجرای احکام فصل هشتم این قانون اقدامات مهم و مؤثری همچون «پیشبینی منابع مالی در لوایح بودجه سالیانه کل کشور»، «پرداخت «حق پرستاری» و «حق همیاری» به (100%) ایثارگران مشمول در چارچوب اعتبارات ابلاغی»، «پیشبینی و اختصاص منابع مالی مورد نیاز جهت پرداخت حقوق و مزایای حالت اشتغال ایثارگران شاغل و ایثارگران غیرشاغل و پرداخت حقوق و مزایای شهدا و مفقودالاثرها و نیز پرداخت حقوق وظیفه جانبازان غیر ‌حالت اشتغال»، «تهیه و تدوین 16 آیین‌نامه اجرایی» و «تناظر نسبی برنامههای ذیل دستگاه اجرایی بنیاد شهید و امور ایثارگران (9 برنامه) با شماره طبقهبندی 131600 با خدمات تعریف ‌شده در فصول هشت‌گانه این قانون» صورت پذیرفته است.
  2. با‌این‌وجود اما در راستای اجرای بهینه احکام این فصل چالشهایی همچون «عدم پیشبینی منابع مالی بهمنظور ارائه خدمات به ایثارگران غیر ‌مستخدم دولت و یا ایثارگران شاغل در بخشهای غیردولتی»، «عدم پیشبینی «فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران» در قوانین بودجه سالیانه کل کشور، بهرغم تصریح تبصره «2» ماده (73) این قانون»، «عدم تناسب بین بودجه پیشبینی شده و تأمین و تخصیص اعتبار برخی از خدمات و تسهیلات مذکور در این قانون با هزینههای واقعی خدمات» و «عدم پیشبینی سازوکارهای مدیریتی و اجرایی مناسب برای نظارت بر حسن اجرای این قانون و آیین‌نامههای اجرایی آن در بنیاد شهید و امور ایثارگران» در خلال بررسیهای گزارش، مشاهده و احصا شده است.

پیشنهاد راهکارهای تقنینی، نظارتی یا سیاستی

بر‌اساس نتایج این تحقیق شایسته است در راستای اجرای مطلوب احکام این قانون اقداماتی از‌جمله «پیشبینی بودجه و تأمین و تخصیص اعتبار متناسب با هزینههای واقعی (با توجه به تورم سالیانه) خدمات و متناسب با تعداد مشمولان متقاضی»، «ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران ذیل امور رفاه اجتماعی در قوانین بودجه سالیانه کل کشور»، «تدوین و تصویب آیین‌نامههای اجرایی باقی مانده این قانون»، «ارائه گزارش سالیانه عملکرد و آسیب‌شناسی عملکرد دستگاههای اجرایی مشمول این قانون، بهویژه بنیاد شهید و امور ایثارگران، از‌سوی دیوان محاسبات کشور و مجلس شورای اسلامی» در دستور کار قرار گیرد.

1. مقدمه

صیانت از آرمان شهدا و تکریم فرهنگ ایثار و شهادت از‌جمله مهم‌ترین زیربناهای تقویت نظام اسلامی و تحکیم قوای اخلاقی و انسانی در جامعه ایرانی است. یکی از مهم‌ترین مصادیق تحقق این رسالت در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، صیانت از جامعه ایثارگران و خانواده‌های معظم آنان، در قالب ارائه خدمات متنوع شهروندی در ساحت‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی است. بدین‌منظور و برای تعیین چارچوب ارائه خدمات به این قشر معزز، قوانین و مقررات متنوعی در کشور وضع شده که یکی از مهم‌ترین آنها، قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مشتمل‌بر هفتاد‌و‌شش ماده در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و از تاریخ تأیید مجمع تشخیص مصلحت نظام (1391/10/02) به‌مدت چهار سال به‌صورت آزمایشی لازم‌الاجرا شد. قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، مصوب 1391/10/02 و اصلاحات بعدی آن به‌استناد مفاد ماده (47) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور (مصوب 1395/11/10) دائمی شد.

قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در هشت فصل تنظیم و تصویب شده ‌است. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با توجه به مفاد ماده (74) این قانون و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، عملکرد مالی و عملیاتی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را به تفکیک فصول قانون جامع و به تفکیک موضوع مواد هر فصل از قانون، با تمرکز بر سال‌های اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور (1400-1396) مورد ارزیابی کارشناسی قرار داده است. با توجه به حجم بالای احکام مربوط به فصول هشت‌گانه قانون، ارزیابی آن در قالب سلسله‌گزارش‌هایی (به تفکیک و با توجه به حجم فصول) ارائه شد. این پنجمین گزارش از سلسله‌گزارش‌های ارزیابی عملکرد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است که به بررسی احکام فصل هشتم (منابع مالی و نظارت) خواهد پرداخت.

در این راستا، در ابتدای گزارش به‌شکل خلاصه موضوع فصل، عملکردها، چالش‌ها و راهکارهای پیشنهادی جهت اجرای قوانین ذکر شده در حوزه منابع مالی و نظارت در قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران بررسی می‌شود و سپس ارزیابی عملکرد دستگاه‌های متولی اجرای احکام قانونی یاد شده، به تفکیک مواد و تبصره‌ها، به تفصیل در جداول مربوطه بررسی و ارائه می‌شود. در پایان گزارش نیز پیشنهادهایی جهت اصلاح قوانین مذکور و بهبود عملکرد دستگاه‌های متولی، پیرامون فصل هشتم قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، ارائه می‌شود.

 

2. بررسی فصل هشتم: منابع مالی و نظارت

2-1. موضوع فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

این فصل شامل مواد (73) تا (76) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. ماده (73) منابع مالی مورد نیاز در قالب لوایح بودجه سالیانه کل کشور، جهت اجرایی شدن مفاد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران و ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران و برنامه‌های ذیل آن متناسب با عناوین فصول این قانون را مورد حکم قرار داده است. براساس ماده (74)، رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران موظف شده است که گزارش عملکرد هر سال اجرای این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن را به مقام معظم رهبری (مد‌ظله العالی)، رئیس‌جمهور و مجلس شورای اسلامی ارائه نماید و دستگاه‌های مشمول این قانون نیز مکلف شده‌اند تا هرساله گزارش عملکرد مربوط به نحوه و میزان ارائه خدمات و تسهیلات به ایثارگران مشمول این قانون را به بنیاد ارائه نمایند. در ماده (75) نیز عنوان شده ‌است که نوع، میزان و تعیین اولویت ارائه خدمات هر فصل از این قانون براساس آیین‌نامه‌هایی که توسط بنیاد با همکاری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور و سایر دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط (حسب مورد) تهیه و به تصویب هیئت‌وزیران می‌رسد، خواهد بود و نهایتاً در ماده (76) کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون را ملغی‌الاثر اعلام می‌دارد.

2-2. عملکرد فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

خلاصه عملکرد این فصل به‌شرح ذیل عبارت است از:

- برای بسیاری از خدمات و تسهیلات تعریف ‌شده در این قانون در لوایح بودجه سالیانه کل کشور، ذیل دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط و یا ذیل ردیف‌های اعتباری متفرقه، اعتبارات متناسب با منابع مالی قابل وصول در لوایح بودجه سالیانه کل کشور، پیش‌بینی و منظور می‌شود،

- برای تعدادی از خدمات و تسهیلات تعریف ‌شده در این قانون، در قوانین بودجه سالیانه کل کشور، بودجه‌ای پیش‌بینی و منظور نشده است، که غالباً مربوط به آن بخش از خدماتی است که به ایثارگران غیر مستخدم دولت و یا ایثارگران شاغل در بخش‌های غیردولتی مربوط می‌شود. همچنین گفتنی است که برای اجرایی شدن تعدادی از خدمات مذکور، آیین‌نامه‌های اجرایی مورد نیاز تدوین نشده و به تصویب هیئت‌وزیران نیز نرسیده ‌است (از‌جمله پیش‌بینی اعتبار برای پرداخت فوق‌العاده ایثارگری به ایثارگرانی که مستخدم دولت نیستند و حقوق حالت اشتغال نیز دریافت نمی‌کنند، یا عدم پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز در قوانین بودجه سالیانه کل کشور جهت اجرای مفاد ماده (24) این قانون مبنی‌بر بازنشستگی پیش از موعد برای مشمولان این ماده)،

- دستگاه‌های اجرایی که به‌نحوی از انحا از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند به تناسب اعتبارات و سازوکارهای پیش‌بینی شده در قوانین ذی‌ربط، مفاد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را اجرا می‌نمایند (از‌جمله ارائه خدمات بیمه‌ای بهداشت و درمان، ارائه خدمات مسکن، ارائه خدمات آموزشی و ارائه تسهیلات بانکی و تسهیلات اداری استخدامی و ...)،

- گفتنی است که «حق پرستاری» و «حق همیاری» به (100%) ایثارگران مشمول در چارچوب اعتبارات ابلاغی پرداخت می‌شود و همچنین منابع مالی مورد نیاز برای پرداخت حقوق و مزایای حالت اشتغال ایثارگران شاغل و ایثارگران غیرشاغل و پرداخت حقوق و مزایای شهدا و مفقودالاثرها و نیز پرداخت حقوق وظیفه جانبازان غیر حالت اشتغال، ضمن برخورداری از کلیه امتیازات منظور شده برای شاغلان هم‌تراز و معادل آخرین حقوق و مزایای دریافتی، در قوانین بودجه سالیانه کل کشور تاکنون پیش‌بینی و منظور شده ‌است و به میزان (100%) تأمین و تخصیص اعتبار صورت می‌پذیرد،

- در قوانین بودجه سنواتی ذیل برنامه‌های بنیاد شهید و امور ایثارگران (9 برنامه) با شماره طبقه‌بندی 131600 تقریباً برنامه و فعالیت متناظر با خدمات تعریف‌ شده در فصول هشت‌گانه این قانون با درج اهداف کمّی و میزان اعتبارات هزینه‌ای آمده است، اما تاکنون «فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران» به‌رغم تصریح تبصره «2» ماده (73) این قانون، در قوانین بودجه سالیانه کل کشور دیده نشده است،

- ارائه گزارش سالیانه عملکرد از‌سوی دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون و همچنین ارائه گزارش سالیانه از عملکرد اجرای قانون و آیین‌نامه اجرایی آن توسط رئیس بنیاد به‌طور مستمر و سالیانه انجام نشده است،

- تاکنون تعداد 16 آیین‌نامه اجرایی تدوین و به تصویب هیئت‌وزیران رسیده و تعداد 6 آیین‌نامه اجرایی پیش‌بینی شده در این قانون نیز تاکنون تصویب نشده است.

2-3. چالشهای فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

مهم‌ترین چالش‌ها به‌شرح ذیل عبارتند از:

- عدم پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز برای ارائه تعدادی از خدمات و تسهیلات تعریف شده در این قانون در قوانین بودجه سالیانه کل کشور،

- عدم تناسب بین بودجه پیش‌بینی شده و تأمین و تخصیص اعتبار برخی از خدمات و تسهیلات مذکور در این قانون با هزینه‌های واقعی خدمات (با توجه به تورم سالیانه)،

- عدم ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران در قوانین بودجه سالیانه کل کشور،

- عدم پیش‌بینی سازوکارهای مدیریتی و اجرایی مناسب برای نظارت بر حسن اجرای این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن در بنیاد شهید و امور ایثارگران،

- عدم وجود سامانه‌های برخط ارتباطی مناسب و مؤثر بین بنیاد و دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط در راستای اجرای اثربخش‌تر مفاد این قانون و نظارت بر عملکرد.

2-4. راهکارهای پیشنهادی فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

موارد به‌شرح ذیل عبارتند از:

- اولویت‌بندی در ارائه خدمات حمایتی و گروه‌های هدف در قانون،

- ایجاد انسجام و هماهنگی بین انواع فعالیت‌های تعریف شده برای ارائه یک خدمت مشخص،

- پیش‌بینی بودجه و تأمین و تخصیص اعتبار متناسب با هزینه‌های واقعی (با توجه به تورم سالیانه) خدمات و متناسب با اولویت‌بندی خدمات و گروه‌ها و تعداد مشمولان متقاضی،

- ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران ذیل امور رفاه اجتماعی در قوانین بودجه سالیانه کل کشور (به‌استناد مفاد تبصره «2» ماده (73) این قانون)،

- بنیاد شهید و امور ایثارگران نسبت به تقویت نقش مدیریتی و ایجاد هماهنگی، تعامل و انسجام بین‌سازمانی در راستای اجرای اثربخش این قانون، سیاستگذاری ویژه نماید،

- ایجاد زیرساخت‌های لازم و تقویت سامانه‌های ارتباطی برخط بین بنیاد با دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون،

- تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی باقی مانده این قانون،

- اقدام نسبت به رفع ابهامات در برخی از آیین‌نامه‌های اجرایی تصویب‌ شده،

- تأکید بر ارائه گزارش سالیانه عملکرد توسط دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون و بنیاد شهید و امور ایثارگران، از‌سوی دیوان محاسبات کشور و مجلس شورای اسلامی،

- بازنگری و اصلاح برخی از احکام قانونی که دارای ابهامات و یا تعارض‌های احتمالی است.

2-5. ارزیابی عملکرد فصل هشتم (منابع مالی و نظارت) به تفکیک مواد قانونی

ارزیابی عملکرد (فصل هشتم) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران، به تفکیک مواد قانونی، به‌شرح مندرج در جداول 1تا 6 این گزارش آمده است.

 

جدول 1. فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

ماده قانونی

(73)

شماره تبصره

-

موضوع

پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز جهت اجرای مفاد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در لوایح بودجه سالیانه کل کشور.

متن قانون

منابع مالی مورد نیاز با حفظ سهم سایر منابع بنیاد، در قالب مفاد لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی خواهد شد.

اقدامات قانونی انجام شده

برای بسیاری از خدمات و تسهیلات تعریف شده در این قانون در لوایح بودجه سالیانه کل کشور، ذیل دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط و یا ذیل ردیف‌های اعتباری متفرقه، اعتبارات متناسب و منابع مالی قابل وصول در سقف اعتبارات تعیین شده پیش‌بینی و منظور می‌شود.

شاخص میزان خدمت

پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز جهت اجرای هر‌یک از مواد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در لوایح بودجه سالیانه کل کشور.

واحد سنجش

1)      پیش‌بینی بودجه و تخصیص اعتبار متناسب با تعداد مشمولین،

2)      پیش‌بینی بودجه و تخصیص اعتبار متناسب با هزینه‌های واقعی ارائه خدمات (با توجه به تورم سالیانه)،

3)      پیش‌بینی بودجه به تفکیک خدمات و تسهیلات تعریف شده در این قانون در بودجه مصوب سالیانه کل کشور.

دستگاه‌های اجرایی مسئول

1)      بنیاد شهید و امور ایثارگران،

2)      وزارت راه و شهرسازی،

3)      بانک مرکزی،

4)      وزارت کشور،

5)      وزارت نیرو،

6)       وزارت نفت،

7)      سازمان ثبت‌اسناد و املاک کشور،

8)      ستاد کل نیروهای مسلح،

9)      وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح،

10)  وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی،

11)  وزارت امور اقتصادی و دارایی،

12)  سازمان برنامه و بودجه کشور،

13)  مجلس شورای اسلامی،

14)  سایر دستگاه‌های اجرایی حسب مورد.

تعداد کل افراد مشمول

جامعه ایثارگران و خانواده‌های تحت تکفل ایشان

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

در این بخش با توجه به شاخص سنجش میزان خدمت و واحد سنجش تعریف شده، باید اطلاعات مربوط به منابع مالی پیش‌بینی شده در هر سال به‌منظور اجرای شایسته قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران (به تفکیک سال و دستگاه) اخذ و درج شود. در جدول 1-1 وضعیت اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران طی دوره 1401-1396 ارائه‌ شده است.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

1-     دستگاه‌های اجرایی که به‌نحوی از انحا از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند به تناسب اعتبارات و سازوکارهای پیش‌بینی شده در قوانین ذی‌ربط، مفاد قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را اجرا می‌نمایند،

2-     منابع مالی پیش‌بینی شده در لوایح بودجه و مصوب شده در قوانین بودجه سالیانه کل کشور، در‌خصوص ارائه خدمات مسکن به ایثارگران مشمول (براساس مفاد فصل دوم این قانون) تاکنون توانسته است مجموعاً در جهت تأمین مسکن (70%) از مشمولان مؤثر باشد،

3-     با توجه به محدودیت‌های اعتباری (100%) مشمولان فصل سوم این قانون تحت پوشش بیمه سلامت و بیمه همگانی، بیمه مکمل و خاص می‌باشند و 100% هزینه‌های دارویی و درمانی به‌صورت بیمه تأمین و پرداخت می‌شود،

4-     عدم کاهش حقوق و مزایای مشمولین تبصره «2» الحاقی ماده (21) این قانون در صورت تنزل از پست سازمانی بالاتر به‌طور 100% در دستگاه‌های اجرایی که به‌نحوی از انحا از بودجه عمومی دولت استفاده می‌کنند، اجرایی شده است، اما در دستگاه‌های غیردولتی اجرایی نشده است،

5-     با توجه به تأمین و تخصیص اعتبارات مورد نیاز پرداخت «حق پرستاری» و «حق همیاری» به تعداد ایثارگران مشمول در چارچوب اعتبارات ابلاغی به‌طور 100% انجام ‌شده است،

6-     منابع مالی مورد نیاز برای پرداخت حقوق و مزایای حالت اشتغال ایثارگران شاغل و ایثارگران غیرشاغل و پرداخت حقوق و مزایای شهدا و مفقودالاثرها و نیز پرداخت حقوق وظیفه جانبازان غیر حالت اشتغال و پرداخت کسور بازنشستگی سهم مشمولان مذکور در ماده (37) و تبصره‌های آن و برقراری حقوق بازنشستگی برای مشمولان قانون حالت اشتغال ضمن برخورداری از کلیه امتیازات منظور شده برای شاغلان هم‌تراز و معادل آخرین حقوق و مزایای دریافتی، در قوانین بودجه سالیانه کل کشور، تاکنون پیش‌بینی و منظور شده و به میزان 100% تأمین و تخصیص اعتبار صورت پذیرفته است،

7-     تأمین اعتبار لازم برای برقراری بیمه عمر و بیمه حوادث برای ایثارگران مشمول (شاغل و غیرشاغل) تاکنون به میزان 100% صورت پذیرفته است،

8-     برای پرداخت کمک‌هزینه ازدواج و کمک‌هزینه فوت برای صرفاً ایثارگران شاغل در دستگاه‌های اجرایی تاکنون تأمین اعتبار صورت پذیرفته است،

9-     تأمین و تخصیص اعتبار برای پرداخت تسهیلات بانکی وام ازدواج برای ایثارگران مشمول تاکنون به میزان 100% صورت پذیرفته است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

-

علت عدم تحقق

1-         منابع مالی مورد نیاز جهت اجرایی شدن این قانون در نهادها و مؤسسات غیردولتی (موضوع ماده «2» این قانون) در قوانین بودجه سالیانه کل کشور تاکنون پیش‌بینی و منظور نشده است،

2-         عدم پیش‌بینی اعتبار جهت پرداخت فوق‌العاده ایثارگری به ایثارگرانی که مستخدم دولت نیستند و حقوق حالت اشتغال نیز دریافت نمی‌کنند،

3-         عدم تناسب میزان تسهیلات بانکی و کمک‌های بلاعوض و سایر خدمات تأمین مسکن ایثارگران مشمول با قیمت روز مسکن،

4-         عدم تناسب تعداد تسهیلات بانکی تأمین مسکن با تعداد ایثارگران مشمول،

5-         عدم پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز برای ساخت منازل اجاره به‌شرط تملیک در قوانین بودجه مصوب کل کشور توسط وزارت راه و شهرسازی و سایر دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط،

6-         عدم تناسب خدمات مناسب‌سازی زیست شخصی ایثارگران با تعداد ایثارگران مشمول،

7-         عدم پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز در قوانین بودجه سالیانه کل کشور جهت اجرای مفاد ماده (24) این قانون مبنی‌بر بازنشستگی پیش از موعد با 5 سال سنوات ارفاقی و با دریافت حقوق و مزایای کامل برای مشمولان این ماده،

8-         عدم پیش‌بینی اعتبار در لوایح بودجه سالیانه کل کشور جهت پرداخت حداقل حقوق کارکنان دولت به‌عنوان «حق سرپرستی» به مشمولان ماده (25) این قانون،

9-         عدم تناسب «تعداد تسهیلات خوداشتغالی با تعداد متقاضیان مشمول،

10-       عدم پیش‌بینی اعتبار مورد نیاز جهت ارائه تسهیلات برای تهیه خودرو مناسب برای ایثارگران مشمول موضوع ماده (45) این قانون در قوانین بودجه سالیانه کل کشور،

11-       عدم پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز در قوانین بودجه سالیانه کل کشور جهت پرداخت کمک‌هزینه فوت و پرداخت کمک‌هزینه ازدواج به ایثارگران غیر مستخدم دولت،

12- در سنوات گذشته اعتبارات بنیاد با اجرای حکم قانونی و افزایش 10 درصدی به سقف اعتبارات مصوب و ابلاغ 110 درصد تخصیص اعتبارات، همچنان با کسری مواجه است.

راهکارهای پیشنهادی

1-     دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون نسبت به ارائه گزارش سالیانه عملکرد به بنیاد اقدام نمایند،

2-     بنیاد شهید و امور ایثارگران نسبت به ارائه گزارش سالیانه عملکرد این قانون به مراجع ذی‌ربط اقدام نماید،

3-     ارزیابی عملکرد این قانون به‌طور مستمر توسط مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی صورت پذیرد،

4-     میزان منابع مالی پیش‌بینی شده در هر سال از‌سوی دستگاه‌های اجرایی مسئول و بنیاد در راستای اجرای شایسته مفاد مندرج در قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران استعلام و درج شود.

 

جدول 1-1. وضعیت اعتبارات بنیاد شهید و امور ایثارگران طی دوره 1401-1396 (ارقام به میلیارد ریال)

سال

اعتبارات هزینهای

اعتبارات یارانهای

اعتبارات متفرقه

اعتبارات اختصاصی

اعتبارات تملک

جمع کل اعتبارات

مصوب

عملکرد

مصوب

عملکرد

مصوب

عملکرد

مصوب

عملکرد

مصوب

عملکرد

مصوب

عملکرد

1396

106.442

103.385

0

0

619

100

0

0

394

153

107455

103638

1397

116.430

106.430

0

0

329

0

0

0

239

521

116998

106951

1398

147.318

174.619

0

0

296

0

0

0

238

80

147852

174669

1399

198.947

262.306

23.547

23.030

37.752

37.456

2.984

3.574

383

516

263613

326882

1400

259.397

261.313

62.740

62.740

45.222

32.222

8.730

6.814

528

484

376617

363573

1401

388.611

426.798

10.000

9.300

90.000

36.053

17.460

14.318

881

831

506952

487300

جمع کل

1.217.145

1.334.851

96.287

95.070

174.218

105.831

29.174

24.706

2.663

2.585

1519487

1563043

نسبت اعتبارات عملکرد به مصوب (درصد)

110%

 

98.7%

 

60.8%

84.7%

97%

103%

 

جدول 2. فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

ماده قانونی

(73)

شماره تبصره

تبصره «1»

موضوع

سایر منابع بنیاد به‌عنوان درآمد اختصاصی بنیاد در لوایح بودجه سالیانه کل کشور پیش‌بینی شود.

متن قانون

تبصره «1» سایر منابع بنیاد به‌عنوان درآمد اختصاصی بنیاد هر‌ساله در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی می‌شود.

اقدامات قانونی انجام شده

سایر منابع بنیاد تحت‌‌عنوان درآمد اختصاصی بنیاد شهید و امور ایثارگران (با شماره طبقه‌بندی 131600) ذیل اعتبارات هزینه‌ای بنیاد شهید و امور ایثارگران هرساله در قوانین بودجه سالیانه کل کشور پیش‌بینی و منظور می‌گردد و در چارچوب قوانین و مقررات ذی‌ربط هزینه می‌شود.

شاخص میزان خدمت

پیش‌بینی سایر منابع بنیاد تحت‌عنوان «درآمد اختصاصی بنیاد» در لوایح بودجه سالیانه کل کشور

واحد سنجش

پیش‌بینی میزان درآمد اختصاصی بنیاد

دستگاه اجرایی مسئول

1-     بنیاد شهید و امور ایثارگران

2-     سازمان برنامه و بودجه کشور

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

تعیین میزان سایر منابع مالی بنیاد شهید و امور ایثارگران به‌عنوان درآمد اختصاصی بنیاد در لوایح بودجه سنواتی کل کشور.

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

هرساله سایر منابع بنیاد تحت‌عنوان درآمد اختصاصی بنیاد ذیل اعتبارات هزینه‌ای بنیاد شهید و امور ایثارگران با شماره طبقه‌بندی (131600) در قوانین بودجه سالیانه کل کشور پیش‌بینی و منظور می‌شود.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100%

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

ایجاد سازوکار قانونی لازم برای انجام فعالیت‌های هدفمند اقتصادی با محوریت جامعه ایثارگران کشور با هدف حفظ سرمایه‌های بنیاد و افزایش درآمدها و منابع مالی بنیاد با استفاده از اعتبارات سایر منابع.

 

جدول 3. فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

ماده قانونی

(73)

شماره تبصره

تبصره «2»

موضوع

ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران و تعیین برنامه‌های ذیل آن متناسب با عناوین فصول این قانون در لوایح بودجه سالیانه کل کشور.

متن قانون

به‌منظور شفاف‌سازی منابع مالی اختصاص‌یافته برای خدمات‌رسانی به ایثارگران، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور مکلف است نسبت به ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران و برنامه‌های ذیل آن متناسب با عناوین فصول این قانون در لوایح بودجه سنواتی اقدام نماید.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

تعیین (9) برنامه ذیل دستگاه اجرایی بنیاد شهید و امور ایثارگران با شماره طبقه‌بندی (131600) تقریباً متناظر با خدمات تعریف شده در فصول هشت‌گانه این قانون.

شاخص میزان خدمت

1-     ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران در لوایح بودجه سالیانه کل کشور،

2-     ایجاد برنامه تعیین و احراز مصادیق ایثارگری، تشخیص از‌کار‌افتادگی و تعیین درصد جانبازی (فصل اول)،

3-     ایجاد برنامه ارائه خدمات مسکن (فصل دوم)،

4-     ایجاد برنامه ارائه خدمات بهداشت و درمان (فصل سوم)،

5-     ایجاد برنامه تسهیلات اداری استخدامی (فصل چهارم)،

6-     ایجاد برنامه اشتغال و کارآفرینی (فصل پنجم)،

7-     ایجاد برنامه معیشت و رفاه (فصل ششم)،

8-     ایجاد برنامه امور فرهنگی، آموزشی و ورزشی و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت (فصل هفتم)،

9-     ایجاد برنامه منابع مالی و نظارت (فصل هشتم).

واحد سنجش

1-     فصل رفاه و تأمین اجتماعی

2-     برنامه

3-     برنامه

4-     برنامه

5-     برنامه

6-     برنامه

7-     برنامه

8-     برنامه

9-     برنامه

دستگاه اجرایی مسئول

سازمان برنامه و بودجه کشور

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

1-     فصلی تحت‌عنوان «فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران» در قوانین بودجه سالیانه کل کشور تعیین نشده است.

2-     برنامه‌های تعیین شده ذیل دستگاه اجرایی تحت‌عنوان بنیاد شهید و امور ایثارگران با شماره طبقه‌بندی (131600) در لوایح بودجه سالیانه کل کشور به‌شرح ذیل پیش‌بینی شده است:

2-1)           برنامه ارائه خدمات حمایتی با شاخص «تعداد افراد بهره‌مند از خدمات معیشتی و رفاه ایثارگران»،

2-2)           برنامه سیاستگذاری، راهبری و توسعه خدمات فرهنگی، ورزشی و اجتماعی با شاخص «طرح تملک» از‌جمله ساماندهی گلزار شهدا،

2-3)           برنامه حمایت از اشتغال با شاخص «تعداد مددجویان شاغل شده نسبت به مددجویان واجد شرایط»،

2-4)           برنامه استقرار نظام آموزش و پژوهش کاربردی مسئله‌محور با شاخص «پژوهش‌های انجام‌ شده» و «دوره‌های آموزشی برگزار شده»،

2-5)           برنامه ارائه خدمات بیمه درمان با شاخص «ایثارگران تحت پوشش بیمه درمان تکمیلی»،

2-6)            برنامه توانمندسازی دانشجویان و دانش‌آموزان با شاخص «تعداد مددجویان بهره‌مند از شهریه و کمک‌هزینه تحصیلی»،

2-7)           حکمرانی الکترونیک و هوشمندسازی نظام اداری با شاخص «نسبت خدمات الکترونیکی به‌کل خدمات ارائه‌ شده»،

2-8)           برنامه ارائه خدمات فرهنگی، ورزشی و رفاهی و اجتماعی با شاخص «ایثارگران بهره‌مند»،

2-9)           برنامه ارائه خدمات توان‌بخشی با شاخص «ضریب پوشش خدمات توان‌بخشی».

3-      برنامه‌ای تحت عناوین «ارائه خدمات مسکن»، «تسهیلات اداری- استخدامی» و «برنامه منابع مالی و نظارت» طبق عناوین فصول مذکور در این قانون به‌طور مستقل تعیین نشده است.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

0% (بهدلیل مغایرت اقدامات انجام شده با حکم مشخص و مندرج در قانون)

علت عدم تحقق

1. عدم ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران در لوایح بودجه سنواتی کل کشور.

2. عدم تعیین برنامه ارائه خدمات مسکن متناظر با فصل دوم این قانون و عدم تعیین برنامه تسهیلات اداری و استخدامی متناظر با فصل چهارم این قانون و عدم تعیین برنامه منابع مالی و نظارت متناظر با فصل هشتم این قانون؛ احتمالاً به‌دلیل ادغام فعالیت‌های ذی‌ربط هر‌یک از برنامه‌های مذکور در ذیل فعالیت‌های سایر برنامه‌های تعیین شده است.

راهکارهای پیشنهادی

1. ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران ذیل امور رفاه اجتماعی در لوایح بودجه سالیانه کل کشور به‌استناد مفاد تبصره «2» ماده (73) این قانون.

2. انجام پیگیری‌های لازم از سازمان برنامه و بودجه کشور برای درج و پیشنهاد موضوع در لوایح بودجه سنواتی کل کشور در قالب فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران به‌همراه برنامه‌های ذی‌ربط.

 

جدول 4. فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

ماده قانونی

(74)

شماره تبصره

تبصره «1»؛ تبصره «2»

موضوع

نظارت بر حسن اجرای این قانون و آیین‌نامه اجرایی آن و ارائه گزارش سالیانه عملکرد در‌خصوص نحوه و میزان ارائه خدمات و تسهیلات به ایثارگران مشمول این قانون از‌سوی کلیه دستگاه‌های مشمول این قانون به بنیاد و ارائه گزارش سالیانه عملکرد براساس شاخص‌های تعریف شده در برنامه‌ها و فعالیت‌ها به مقام معظم رهبری، رئیس‌جمهور و مجلس شورای اسلامی توسط رئیس بنیاد.

متن قانون

به‌منظور نظارت بر حسن اجرای این قانون و آیین‌نامه اجرایی آن، رئیس بنیاد موظف است گزارش عملکرد هر سال را که براساس شاخص‌های هر برنامه و فعالیت تنظیم شده است حداکثر تا پایان آذر‌ماه سال بعد به مقام معظم رهبری، رئیس‌جمهور و مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.

تبصره «۱» کلیه دستگاه‌های مشمول این قانون مکلفند هر‌ساله گزارش عملکرد مربوط به نحوه و میزان ارائه خدمات و تسهیلات به ایثارگران مشمول این قانون را به بنیاد ارائه نمایند.

تبصره «۲» ارائه گزارش از‌سوی دستگاه‌هایی که مستقیماً زیر‌نظر مقام معظم رهبری (مد‌ظله العالی) هستند با اذن معظم‌له خواهد بود.

اقدامات قانونی انجامشده

1-     ابلاغ این قانون به دستگاه‌های مشمول موضوع ماده (2) این قانون برای اجرا و ارائه گزارش سالیانه عملکرد براساس شاخص‌های هر برنامه و فعالیت توسط رئیس بنیاد به مقام معظم رهبری (مد‌ظله العالی)، رئیس‌جمهور و مجلس شورای اسلامی.

2-     تهیه گزارش تحت‌عنوان «گزارش تحلیلی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» توسط بنیاد (در این گزارش اعلام شده است که تعداد قابل‌توجهی از دستگاه‌ها نسبت به ارائه گزارش عملکرد اقدام نکرده‌اند، لذا نسبت به جامعیت و به‌هنگام بودن اطلاعات موجود، عدم قطعیت وجود دارد).

3-     ارسال نامه از‌سوی بنیاد به دستگاه‌های مسئول جهت دریافت گزارش عملکرد به‌استناد مفاد تبصره «1» ماده (73).

شاخص میزان خدمت

1-     ارائه گزارش سالیانه عملکرد از نحوه و میزان ارائه خدمات و تسهیلات به ایثارگران مشمول این قانون به تفکیک دستگاه‌های اجرایی مسئول به‌استناد این قانون.

2-     ارائه گزارش سالیانه عملکرد قانون براساس شاخص‌های هر برنامه و فعالیت توسط رئیس بنیاد.

واحد سنجش

1)      گزارش سالیانه عملکرد دستگاه‌های اجرایی.

2)      گزارش سالیانه عملکرد این قانون و آیین‌نامه اجرایی آن توسط رئیس بنیاد.

دستگاه اجرایی مسئول

1-     بنیاد شهید و امور ایثارگران.

2-     تمامی دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون.

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

تهیه یک گزارش عملکرد از قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن تحت‌عنوان «گزارش تحلیلی قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» توسط بنیاد که با توجه به عدم ارائه گزارش عملکرد از‌سوی تعداد قابل‌توجهی از دستگاه‌های اجرایی، بنیاد اعلام داشته است که نسبت به جامعیت و به‌هنگام بودن اطلاعات موجود، عدم قطعیت وجود دارد.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

نامشخص

علت عدم تحقق

1-     پیش‌بینی نشدن سازوکارهای مدیریتی و اجرایی مناسب برای نظارت بر حسن اجرای مفاد مندرج در این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن در بنیاد شهید و امور ایثارگران،

2-     نداشتن یک برنامه عملیاتی قابل ارزیابی برای ایجاد یک ارتباط مؤثر با دستگاه‌های مشمول این قانون، در راستای دریافت داده و اطلاعات و گزارش‌های عملکردی به‌روز و موثق از دستگاه‌های مذکور،

3-     اکتفا نمودن بنیاد به ارسال نامه به دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط جهت دریافت گزارش‌های عملکردی به‌روز و موثق از دستگاه‌های مذکور،

4-     نداشتن ارتباطات الکترونیکی مناسب و مؤثر بین بنیاد و دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون در راستای اجرای اثربخش‌تر این قانون و در دسترس قرار گرفتن داده‌ها و اطلاعات به‌روز و موثق در‌خصوص خدمات و تسهیلات ارائه ‌شده به مشمولان،

5-     نداشتن ضمانت اجرایی مناسب برای اجرای کامل این ماده قانونی.

راهکارهای پیشنهادی

1-     بنیاد شهید و امور ایثارگران باید به‌استناد تکلیف قانونی مندرج در ماده (74) و تبصره «1» آن در این قانون نسبت به طراحی سازوکار نظارتی مؤثر به‌منظور نظارت بر حسن اجرای این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن اقدام نماید. در این راستا و به‌منظور جلب همکاری و ایجاد هماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی مسئول و اجرای اثربخش مفاد این قانون و همچنین دریافت گزارش‌های سالیانه عملکرد به‌طور مستمر، به‌موقع و موثق، ساختار سازمانی مناسب به‌همراه برنامه عملیاتی لازم که دارای شاخص‌های ارزیابی عملکرد کمّی‌و‌کیفی مورد‌نظر می‌باشد، اقدام نماید،

2-     ضروری است بنیاد نسبت به تقویت نقش مدیریتی و ایجاد هماهنگی، تعامل و انسجام بین‌سازمانی جهت اجرای اثربخش این قانون، سیاستگذاری ویژه نماید،

3-     ایجاد زیرساخت‌های لازم و تقویت ارتباطات الکترونیکی برخط بین بنیاد و دستگاه‌های اجرایی مشمول در راستای اجرای مؤثرتر مفاد این قانون در اولویت‌های بنیاد در این زمینه قرار گیرد،

4-     ایجاد سامانه ورود اطلاعات و الزام دستگاه‌های اجرایی به تکمیل موارد مندرج در سامانه.

 

جدول 5. فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

ماده قانونی

(75)

شماره تبصره

-

موضوع

نوع، میزان و تعیین اولویت ارائه خدمات هر فصل در قالب آیین‌نامه‌های اجرایی تعیین خواهد شد که به تصویب هیئت‌وزیران می‌رسد.

متن قانون

نوع، میزان و تعیین اولویت ارائه خدمات هر فصل طبق آیین‌نامه‌هایی خواهد بود که توسط بنیاد با همکاری معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور، ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و دستگاه‌های ذی‌ربط (حسب مورد) تهیه و به تصویب هیئت‌وزیران خواهد رسید.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

ابلاغ این قانون به دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون برای اجرا و ارائه گزارش عملکرد

شاخص میزان خدمت

تهیه و تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی به‌استناد مواد قانونی مربوطه

واحد سنجش

تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی در هیئت‌وزیران

دستگاه اجرایی مسئول

1-     بنیاد شهید و امور ایثارگران،

2-     سازمان برنامه و بودجه کشور،

3-     ستاد کل نیروهای مسلح،

4-     وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح‌،

5-     سایر دستگاه‌های ذی‌ربط (حسب مورد).

تعداد کل افراد مشمول

-

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

1-     تصویب آیین‌نامه بند «الف» ماده (1) در هیئت‌وزیران به شماره 25825/ ت 49189 ه در مورخ 1393/3/10 (موضوع تعیین و احراز مصادیق ایثارگری)،

2-     تصویب آیین‌نامه اجرایی درصد جانبازی در هیئت‌وزیران به شماره 4422/ ت 38051 ک در مورخ 1389/1/14،

3-     تصویب نامه هیئت‌وزیران (موضوع تبصره بند «و» ماده (1)) به شماره 50639/ ت 49185 ه مورخ 1394/4/23 و ابلاغ سند راهبردی خدمات‌رسانی به رزمندگان،

4-     تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (11) در جلسه مورخ 1393/10/7 هیئت‌وزیران (موضوع ساخت و ساماندهی و نگهداری گلزارهای شهدا و یادمان‌ها)،

5-     تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (12) در جلسه مورخ 1396/10/20 هیئت‌وزیران (موضوع تعیین حدود خدمات بیمه بهداشتی، درمانی ایثارگران)،

6-     تصویب آیین‌نامه اجرایی تعیین معیارهای تشخیص درصد جانبازی و تعیین نحوه از‌کارافتادگی کلی آنها (موضوع ماده (18) این قانون)،

7-     تصویب آیین‌نامه اجرایی فصل سوم این قانون (فصل بهداشت و درمان) در جلسه مورخ 1396/10/20،

8-     تصویب اساسنامه صندوق اشتغال و کارآفرینی ایثارگران در جلسات مورخ 1393/8/28 و 1394/6/1 هیئت‌وزیران (موضوع ماده (32) این قانون)،

9-     تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (64) این قانون در‌خصوص حفظ، جمع‌آوری و تمرکز اسناد و آثار شهدا و ایثارگران طی تصویب نامه شماره 14574/ ت 50559 مورخ 1395/2/11 هیئت‌وزیران،

10- تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (65) این قانون در‌خصوص اعطای نشان ویژه به ایثارگران توسط هیئت‌وزیران در جلسه مورخ 1401/6/13 که طی نامه شماره 125532 مورخ 1401/7/17 توسط معاون اول رئیس‌جمهور ابلاغ شده است،

11- تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (66) این قانون در‌خصوص پرداخت 100% هزینه شهریه دانشجویان در جلسه مورخ 1395/1/25 هیئت‌وزیران،

12- تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (67) این قانون در‌خصوص ارائه خدمات آموزشی در جلسه مورخ 1394/8/17 هیئت‌وزیران،

13- تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (68) این قانون در‌خصوص حمایت از هنرمندانی که نسبت به تولید برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی و هنری مرتبط با ایثار و شهادت فعالیت می‌نمایند در جلسه مورخ 1394/12/5 هیئت‌وزیران،

14- تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده (69) این قانون در‌خصوص تشویق و حمایت از نخبگان علمی، فرهنگی، ورزشی و هنری خانواده شاهد و ایثارگران در جلسه مورخ 1398/9/10 کمیسیون امور اجتماعی و دولت الکترونیک دفتر هیئت‌دولت.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

78% (تاکنون تعداد 14 آیین‌نامه اجرایی تدوین و به تصویب هیئتوزیران رسیده است و تعداد 4 آیین‌نامه پیشبینی شده در این قانون نیز تاکنون تدوین و تصویب نشده است).

علت عدم تحقق

1-        عدم تصویب آیین‌نامه اجرایی مفاد تبصره «1» ماده (24) این قانون در هیئت‌وزیران (موضوع بازنشستگی پیش از موعد با یک تا پنج سال سنوات ارفاقی برای مشمولان)،

2-        عدم تصویب آیین‌نامه اجرایی موضوع مفاد تبصره «2» ماده (45) این قانون در هیئت‌وزیران (در‌خصوص چگونگی واگذاری، میزان تسهیلات، کارمزد و میزان کمک‌بلاعوض جهت تهیه خودرو مناسب برای مشمولان)،

3-        عدم تشکیل صندوق ذخیره ایثارگران (موضوع ماده (47) این قانون)،

4-        بنیاد عدم وجود آیین‌نامه اجرایی در‌خصوص مفاد تبصره «1» ماده (51) و وجود ابهاماتی در این موضوع را دلیل عدم اجرای مفاد تبصره «1» ماده (51) این قانون می‌داند. (قانونگذار جهت رفع هرگونه ابهامی و تبیین مواد قانونی، تدوین و تصویب آیین‌نامه اجرایی فصل ششم (معیشت و رفاه) این قانون را در ماده (61) همین فصل پیش‌بینی و منظور کرده است)،

5-      به‌دلیل عدم امکان تبیین موضوعات مختلف فصل ششم در یک آیین‌نامه اجرایی که در ماده (61) این قانون پیش‌بینی شده است، مواد قانونی نیازمند به تبیین اجرایی در قالب تصویب آیین‌نامه‌های جداگانه اقدام شده است. تاکنون براساس اعلام بنیاد آیین‌نامه‌های اجرایی مواد (38)، (39)، (40)، (53) و ماده (57) فصل ششم به‌عنوان بخش‌هایی از آیین‌نامه اجرایی فصل ششم این قانون که تصویب آن در ماده (61) این قانون تکلیف شده‌، به تصویب رسیده است،

6-      بنابر اعلام بنیاد، به‌دلیل عدم تعیین تکلیف بازخرید مرخصی استحقاقی ایام اسارت آزادگان حالت اشتغال در آیین‌نامه اجرایی ماده (57) (به‌عنوان قسمتی از آیین‌نامه اجرایی فصل ششم) این موضوع تاکنون برای آزادگان مذکور اجرایی نشده است.

راهکارهای پیشنهادی

1-     نسبت به رفع ابهامات در برخی از آیین‌نامه‌های اجرایی تصویب ‌شده اقدام شود،

2-     نسبت به تدوین و تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی تعیین شده در این قانون اقدام شود،

3-     بنیاد شهید و امور ایثارگران با توجه به تکلیف قانونی خود، نقش مدیریتی و نظارت اجرایی خود را تقویت نماید تا بتواند ضمن ارائه مستمر گزارش‌های سالیانه عملکرد این قانون به‌طور تفصیلی و براساس شاخص‌های قابل اندازه‌گیری نسبت به ارزیابی هر‌یک از مواد قانونی و خدمات و تسهیلات تکلیف شده در این قانون به تفکیک برنامه‌ها و فعالیت‌های تنظیم شده اقدام نماید. گزارش‌های مورد‌نظر الزاماً باید براساس داده‌ها و اطلاعات به‌روز و موثق، تهیه و به مراجع ذی‌ربط منعکس شود. این مهم موجب شناسایی و رفع به‌موقع مسائل مربوطه خواهد شد.

 

جدول 6. فصل هشتم (منابع مالی و نظارت)

ماده قانونی

(76)

شماره تبصره

-

موضوع

ملغی‌الاثر شدن کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون

متن قانون

کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون ملغی‌الاثر است.

اقدامات قانونی انجام ‌شده

ابلاغ این قانون به دستگاه‌های مشمول موضوع ماده (2) این قانون برای اجرا و ارائه گزارش عملکرد سالیانه

شاخص میزان خدمت

ارزیابی عملکرد اجرایی این قانون

واحد سنجش

ارزیابی عملکرد

دستگاه اجرایی مسئول

1-     بنیاد شهید و امور ایثارگران،

2-     سازمان برنامه و بودجه کشور،

3-     دستگاه‌های موضوع ماده (2) این قانون،

4-     دیوان محاسبات کشور.

تعداد کل افراد مشمول

جامعه ایثارگران و خانواده‌های تحت تکفل ایشان

عملکرد

(تعداد کل خدمت‌گیرندگان)

-

عملکرد (تعداد خدمت‌گیرندگان به تفکیک سال)

1396

1-     این قانون در تاریخ 1391/10/2 از‌سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام با این قید که: «قوانینی که از سال 1386 تا 1391/10/2 به نفع ایثارگران به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است به قوت خود باقی و در ابلاغ این مصوبه لحاظ خواهد شد» موافق مصلحت نظام تشخیص داده شد و مابقی مواد این قانون در تاریخ 1386/1/29 به تأیید شورای نگهبان رسید،

2-     عبارت الحاقی به ماده (21) که در پی تطبیق با حکم بند «و» ماده (44) قانون برنامه پنجم توسعه به آن افزوده شده‌، در طول برنامه پنجم توسعه معتبر است؛ بدیهی است سایر احکام مواد، بندها، اجزا و تبصره‌های کلیه قوانینی که طی سال‌های 1386 تا 1391/10/2 به نفع ایثارگران به تصویب رسیده است از‌جمله قوانین برنامه پنجم توسعه و بودجه سال 1391 کل کشور در طول زمان اعتبار قانونی خود معتبر است.

3-     فهرست قوانینی که برای مجریان غیرقابل استناد است، به‌شرح زیر اعلام می‌شود:

3-1. عبارت: «شهریه دانشجویان جانباز بیست‌و‌پنج درصد (۲۵%) و بالاتر و فرزندان آنان، فرزندان شاهد، آزادگان و فرزندان آنان» از بند «ک» ماده (۲۰) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389/۱۰/25،

3-2. بند «ب» ماده (۴۴) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران اصلاحی مصوب 1390/۶/7،

3-3. بند «ه» ماده (۴۴) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389/۱۰/25،

3-4. بند «و» ماده (۴۴) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران اصلاحی ۱390/۱۱/۱8 و ۱391/۸/۱4 (تبصره‌های این بند به قوت خود باقی است)،

3-5. بند «ل» ماده (۴۴) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389/۱۰/25،

3-6. عبارت «برخورداری از مزایای بیمه مذکور مستلزم پرداخت حق بیمه سهم کارمند توسط افراد فوق‌الذکر و سهم کارفرما توسط دولت است». از ماده (۲۲۸) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 1389/۱۰/25.

1397

1398

1399

1400

درصد تحقق

100%

علت عدم تحقق

-

راهکارهای پیشنهادی

1-     دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (2) این قانون نسبت به ارائه گزارش عملکرد سالیانه به بنیاد اقدام نمایند،

2-     بنیاد شهید و امور ایثارگران نسبت به ارائه گزارش سالیانه عملکرد این قانون به مراجع ذی‌ربط اقدام نماید،

3-     ارزیابی عملکرد این قانون به‌طور مستمر توسط مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با همکاری مؤثر و کامل بنیاد صورت پذیرد.

 

3. جمعبندی و نتیجهگیری

نظام اسلامی بهمنظور پاسداشت و تکریم از جامعه ایثارگران کشور، بهعنوان پرچمداران فرهنگ ایثار و جهاد، قوانین و الزامات سیاستی متعددی را طی سالیان گذشته مصوب و اجرا کرده است. یکی از مهم‌ترین قوانین تدوین در این زمینه، که درواقع پس از ابلاغ سیاست‌های کلی نظام در امور «ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران»، مهم‌ترین سند پشتیبان در زمینه تبیین حقوق و جایگاه جامعه ایثارگری کشور بهشمار میآید، قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران است. به‌رغم گذشت بیش از 10 سال از تصویب این قانون، تاکنون ارزیابی دقیقی از عملکرد اجرایی دستگاههای مسئول و آخرین وضعیت اجرایی شدن احکام مندرج در این قانون صورت نپذیرفته است. گزارش حاضر که درواقع آخرین گام از طرح پژوهشی «بررسی میزان عملیاتی شدن قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران در برنامه ششم توسعه» است، متمرکز بر بررسی احکام فصل هشتم (منابع مالی و نظارت) این قانون میباشد و تلاش کرده است تا میزان اجرای این احکام توسط دستگاههای اجرایی مسئول را در طی دوره پنج‌ساله اجرای قانون برنامه ششم توسعه (1400-1396) مورد بررسی و ارزیابی کارشناسی قرار دهد. بررسیهای انجام ‌شده در این پژوهش نشان می‌دهد که:

  1. در راستای اجرای احکام فصل هشتم این قانون اقدامات مهم و مؤثری همچون «پیشبینی منابع مالی در لوایح بودجه سالیانه کل کشور»، «پرداخت «حق پرستاری» و «حق همیاری» به (100%) ایثارگران مشمول در چارچوب اعتبارات ابلاغی»، «پیشبینی و اختصاص منابع مالی مورد نیاز جهت پرداخت حقوق و مزایای حالت اشتغال ایثارگران شاغل و ایثارگران غیرشاغل و پرداخت حقوق و مزایای شهدا و مفقودالاثرها و نیز پرداخت حقوق وظیفه جانبازان غیر حالت اشتغال»، «تهیه و تدوین 16 آیین‌نامه اجرایی» و «تناظر نسبی برنامههای ذیل دستگاه اجرایی بنیاد شهید و امور ایثارگران (9 برنامه) با شماره طبقهبندی (131600) با خدمات تعریف شده در فصول هشت‌گانه این قانون» صورت پذیرفته است.
  2. با‌این‌وجود اما در راستای اجرای بهینه احکام این فصل چالشهایی همچون «عدم پیشبینی منابع مالی بهمنظور ارائه خدمات به ایثارگران غیر مستخدم دولت و یا ایثارگران شاغل در بخشهای غیردولتی»، «عدم پیشبینی «فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران» در قوانین بودجه سالیانه کل کشور، بهرغم تصریح تبصره «2» ماده (73) این قانون»، «عدم تناسب بین بودجه پیش‌بینی شده و تأمین و تخصیص اعتبار برخی از خدمات و تسهیلات مذکور در این قانون با هزینه‌های واقعی خدمات (با توجه به تورم سالیانه)» و «عدم پیش‌بینی سازوکارهای مدیریتی و اجرایی مناسب برای نظارت بر حسن اجرای این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن در بنیاد شهید و امور ایثارگران» در خلال بررسیهای گزارش، مشاهده و احصا شده است.
  3. بر این اساس پیشنهاد میشود که در راستای اجرای مطلوب احکام این فصل اقداماتی از‌جمله «پیش‌بینی بودجه و تأمین و تخصیص اعتبار متناسب با هزینه‌های واقعی (با توجه به تورم سالیانه) خدمات و متناسب با تعداد مشمولان متقاضی»، «ایجاد فصل رفاه و تأمین اجتماعی ایثارگران ذیل امور رفاه اجتماعی در قوانین بودجه سالیانه کل کشور»، «تصویب آیین‌نامه‌های اجرایی باقی مانده این قانون»، «ایجاد زیرساختهای لازم و تقویت سامانههای ارتباطی برخط بین بنیاد با دستگاههای اجرایی مشمول این قانون» و «ارائه گزارش سالیانه عملکرد و آسیب‌شناسی عملکرد دستگاه‌های اجرایی مشمول این قانون، به‌ویژه بنیاد شهید و امور ایثارگران، از‌سوی دیوان محاسبات کشور و مجلس شورای اسلامی» در دستور کار قرار گیرد.

 

گزیده سیاستی 

این گزارش به بررسی چالش تامین منابع از جمله عدم پیش بینی منابع مالی مورد نیاز و عدم تناسب بین بودجه پیش بینی شده و تامین و تخصیص اعتبار و سازوکارهای نظارتی پیش بینی شده در قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران، می پردازد.

 

 

 

1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور،مصوب 1396/01/16
.2 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران، مصوب1391
.3 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1396/1/16
.4 سیاستهای کلی »ترویج و تحکیم فرهنگ ایثار و جهاد و ساماندهی امور ایثارگران«، ابلاغیه 1389/11/29
.5 قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1389/10/15
.6 قانون بودجه سال 1400 کل کشور، مصوب ۱۳۹۹/۱۲/۲۷
.7 قانون بودجه سال 1401 کل کشور، مصوب 1401/12/20
.8 قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی، مصوب 1377
.9 گزارش بنیاد شهید و امور ایثارگران، 1400
.10 سند تحول دولت مردمی، بخشنامه شماره ۱۵۸۴۸۳ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۸ رئیس جمهور.
.11 بنیاد شهید انقلاب اسلامی، بنیاد شهید انقلاب اسلامی در یک نگاه، تهران ۱۳۷۶ ش الف.
.12 قوانین و مقررات کاربردی خانواده بزرگ ایثارگران، تهران، نشر شاهد، 1401