مطالعه تطبیقی مدیریت بحران (۱): مدیریت بحران در ژاپن (جایگاه و ارکان)
دوره 32، شماره 3، خرداد 1403 شماره مسلسل:19825
https://doi.org/10.22034/report.2024.16915.1795
فرشته دستواره
چکیده بحران در ابعاد طبیعی و انسانی رویدادی مخرب است که پیش بینی آن دشوار بوده و در صورت مدیریت نادرست آثار ویرانگر بیشتری خواهد داشت. مدیریت بحران مجموعه اقدامات سازماندهی شده است که برای پیشگیری، آمادگی، واکنش و کاهش یک بحران انجام می شود. مدیریت بحران اغلب ماهیت هماهنگ کننده دارد که شناخت عینی آن نیازمند مطالعه تجربه ای انضمامی در این زمینه است. گزارش پیش رو به مطالعه جایگاه و ارکان مدیریت بحران در کشور ژاپن پرداخته است. برایند بررسی ها نشان می دهد که جایگاه رهبری پشتیبانی و عملیاتی در مدیریت بحران در مقیاس ملی به ترتیب به شخص اول سیاسی- اداری یعنی «نخست وزیر ژاپن» و همچنین «وزیر مدیریت بلایا» در کابینه سپرده شده است. مقام وزیر دولت در مدیریت بلایا جهت هماهنگی سیاست های مدیریت بلایا میان نهادهای متعدد و غلبه بر بخشی گرایی بروکراتیک در این حوزه ایجاد شده است. این ترتیبات گویای اقتدار سیاسی- اداری و برجستگی مدیریت بلایا در ژاپن است. همچنین در این کشور تمرکززدایی در مدیریت بلایا موجب شده است نقش و مسئولیت های مهمی به حکومت های محلی (استانداری ها و شهرداری ها) واگذار شود؛ واحدهای محلی به ویژه «شهرداری ها» دارای اقتدار نهادی، قدرت هماهنگی، اختیار، قابلیت و تخصص در تمامی مراحل برنامه ریزی، تصمیم گیری و مدیریت بلایا هستند. مدیریت بلایا در ژاپن تنها در صورت وقوع یک فاجعه بزرگ یا خاص که آثار زیان باری برای کل کشور داشته باشد، صورت متمرکزی می یابد و وجود قدرت واحد در چنین شرایطی ضروری تلقی می شود. به طور کلی مدیریت بحران در ژاپن ماهیتی دوگانه دارد؛ در عین دولتی و متمرکز بودن، محلی و غیرمتمرکز نیز است.